Interpelacja nr 11915
Interpelacja w sprawie zakazu stosowania tłuszczów trans w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zakazu stosowania tłuszczów trans w Polsce
Interpelacja nr 11915
do ministra zdrowia
w sprawie zakazu stosowania tłuszczów trans w Polsce
Zgłaszający: Małgorzata Niemczyk
Data wpływu: 25-08-2025
Szanowna Pani Minister,
z danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wynika jednoznacznie, że przemysłowe tłuszcze trans (i-TFA) są jednym z najbardziej szkodliwych składników w diecie człowieka. Ich nadmierne spożycie prowadzi do zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2 oraz przedwczesnych zgonów. EFSA rekomenduje, aby ich udział w diecie nie przekraczał 1% dziennej wartości energetycznej, czyli ok. 2 g na dobę. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) rekomenduje całkowitą eliminację przemysłowych tłuszczów trans z diety oraz zastąpienie ich zdrowymi tłuszczami roślinnymi, przy jednoczesnym monitoringu rynku i zapewnieniu jasnych informacji dla konsumentów.
Polska w 2025 r. otrzymała certyfikat WHO za realizację programu REPLACE, którego celem była eliminacja przemysłowych tłuszczów trans. Jednak dostępne dane pokazują, że przeciętny Polak wciąż spożywa ich od 2,8 do nawet 6,9 g dziennie. Oznacza to, że pomimo istniejących regulacji i ograniczeń (UE: maksymalnie 2 g tłuszczów trans na 100 g tłuszczu w produkcie), konsumpcja wciąż przekracza zalecane normy.
Przykład Danii, która już w 2003 roku całkowicie zakazała stosowania przemysłowych tłuszczów trans, pokazuje, że takie rozwiązanie przynosi wymierne efekty zdrowotne i znacząco obniża liczbę zgonów spowodowanych chorobami układu krążenia.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo posiada aktualne dane dotyczące poziomu spożycia tłuszczów trans w Polsce i czy są planowane badania monitorujące ten obszar?
Jakie działania kontrolne są obecnie prowadzone w zakresie egzekwowania limitów zawartości tłuszczów trans w produktach spożywczych dostępnych na rynku?
Kiedy zostanie wprowadzony nakaz informowania przez producentów o wysokości zawartości tłuszczów trans na etykietach poszczególnych produktów?
Czy rząd rozważa wprowadzenie całkowitego zakazu stosowania przemysłowych tłuszczów trans na wzór Danii?
Jakie działania edukacyjne i informacyjne planowane są w celu uświadamiania konsumentów o zagrożeniach związanych z ich spożywaniem?
Czy ministerstwo analizowało korzyści zdrowotne i ekonomiczne wynikające z całkowitej eliminacji tłuszczów trans z diety Polek i Polaków?
Z poważaniem
Małgorzata Niemczyk
Interpelacja nr 11915
do ministra zdrowia
w sprawie zakazu stosowania tłuszczów trans w Polsce
Zgłaszający: Małgorzata Niemczyk
Data wpływu: 25-08-2025
Szanowna Pani Minister,
z danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wynika jednoznacznie, że przemysłowe tłuszcze trans (i-TFA) są jednym z najbardziej szkodliwych składników w diecie człowieka. Ich nadmierne spożycie prowadzi do zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2 oraz przedwczesnych zgonów. EFSA rekomenduje, aby ich udział w diecie nie przekraczał 1% dziennej wartości energetycznej, czyli ok. 2 g na dobę. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) rekomenduje całkowitą eliminację przemysłowych tłuszczów trans z diety oraz zastąpienie ich zdrowymi tłuszczami roślinnymi, przy jednoczesnym monitoringu rynku i zapewnieniu jasnych informacji dla konsumentów.
Polska w 2025 r. otrzymała certyfikat WHO za realizację programu REPLACE, którego celem była eliminacja przemysłowych tłuszczów trans. Jednak dostępne dane pokazują, że przeciętny Polak wciąż spożywa ich od 2,8 do nawet 6,9 g dziennie. Oznacza to, że pomimo istniejących regulacji i ograniczeń (UE: maksymalnie 2 g tłuszczów trans na 100 g tłuszczu w produkcie), konsumpcja wciąż przekracza zalecane normy.
Przykład Danii, która już w 2003 roku całkowicie zakazała stosowania przemysłowych tłuszczów trans, pokazuje, że takie rozwiązanie przynosi wymierne efekty zdrowotne i znacząco obniża liczbę zgonów spowodowanych chorobami układu krążenia.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo posiada aktualne dane dotyczące poziomu spożycia tłuszczów trans w Polsce i czy są planowane badania monitorujące ten obszar?
Jakie działania kontrolne są obecnie prowadzone w zakresie egzekwowania limitów zawartości tłuszczów trans w produktach spożywczych dostępnych na rynku?
Kiedy zostanie wprowadzony nakaz informowania przez producentów o wysokości zawartości tłuszczów trans na etykietach poszczególnych produktów?
Czy rząd rozważa wprowadzenie całkowitego zakazu stosowania przemysłowych tłuszczów trans na wzór Danii?
Jakie działania edukacyjne i informacyjne planowane są w celu uświadamiania konsumentów o zagrożeniach związanych z ich spożywaniem?
Czy ministerstwo analizowało korzyści zdrowotne i ekonomiczne wynikające z całkowitej eliminacji tłuszczów trans z diety Polek i Polaków?
Z poważaniem
Małgorzata Niemczyk
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
9%
Konkretność
91%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11017 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.31.2025.KM
Warszawa, 23 września 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11915 w sprawie zakazu stosowania tłuszczów trans w
Polsce, złożoną przez Panią Poseł Małgorzatę Niemczyk, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych wyjaśnień.
Odpowiadając na pytanie nr 1 uprzejmie informuję, że badania monitoringowe w zakresie
zawartości izomerów trans kwasów tłuszczowych (ang. trans fatty acids, TFA) w żywności
prowadzone są w Polsce już od lat dziewięćdziesiątych XX w., a od roku 2017 w ramach
Narodowego Programu Zdrowia (NPZ) realizowane jest zadanie obejmujące prowadzenie i
aktualizację ogólnodostępnej elektronicznej bazy danych o zawartości TFA w żywności (e-
Baza TFA, https://izomery.pzh.gov.pl/). Aktualnie e-Baza obejmuje dane dla 1395
pojedynczych produktów spożywczych przyporządkowanych do 14 kategorii, w tym 27
podkategorii i 59 grup produktów spożywczych. Warto przy tym zaznaczyć, że obecnie
prowadzone są prace modernizacyjne, dzięki którym e-Baza TFA zostanie rozszerzona o
interaktywne narzędzia wielowymiarowej analizy danych, w tym kalkulator dziennego
spożycia TFA z dietą.
Wyniki prowadzonych badań wskazują na trend obniżania zawartości TFA w środkach
spożywczych, szczególnie po wejściu w życie rozporządzenia Komisji (UE) 2019/649 z dnia
24 kwietnia 2019 r.
zmieniającego załącznik III do rozporządzenia (WE) nr 1925/2006
Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do izomerów trans kwasów tłuszczowych,
innych niż izomery trans kwasów tłuszczowych naturalnie występujące w tłuszczu
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
pochodzenia zwierzęcego. Cytowane rozporządzenie wprowadza obowiązek limitowania
przemysłowo produkowanych tłuszczów trans (i-TFA) w produktach spożywczych do nie
więcej niż 2 g i-TFA/ 100 g tłuszczu w żywności przeznaczonej dla finalnego konsumenta
oraz w żywności przeznaczonej do dostarczania na potrzeby handlu detalicznego. Jednak ze
względu na stale zmieniający się rynek produktów spożywczych, jak również stosowanie
nowych technologii produkcji, konieczne jest dalsze prowadzenie kompleksowych badań
nad zawartością TFA w żywności dostępnej na rynku w Polsce.
Z badań przeprowadzonych w Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego PZH –
Państwowym Instytucie Badawczym1 wynika, że zawartość sumy TFA (zarówno i-TFA, jak i
r-TFA) w całodziennych dietach szpitalnych wahała się w zakresie 3.86 % - 8.37 %
wszystkich kwasów tłuszczowych. W przeliczeniu na całodzienną dietę przeciętne spożycie
TFA w populacji pacjentek ocenianych szpitali wynosiło 0.72 g/osobę/dzień (zakres od 0.34
do 1.16 g/osobę/dzień) i nie przekraczało zalecanego przez Światową Organizację Zdrowia
(WHO) maksymalnego dziennego poziomu spożycia TFA, wynoszącego 1 % energii z diety.
Należy zaznaczyć, że są to najbardziej aktualne dane nt. spożycia tłuszczów trans w Polsce.
Ponadto, w kolejnych latach realizacji Narodowego Programu Zdrowia przewidziano
monitoring wielkości spożycia tłuszczów trans z żywnością w skali kraju wraz z analizą
wielkości spożycia wybranych grup produktów będących źródłem TFA w diecie. Na
podstawie uzyskanych wyników zostanie oszacowane spożycie TFA w populacji polskiej.
Odnosząc się do pytania nr 2 uprzejmie wyjaśniam, że organy Państwowej Inspekcji
Sanitarnej weryfikują spełnianie przez żywność występującą w obrocie wymagań ww.
rozporządzenia poprzez pobieranie próbek żywności i wykonanie w ww. próbkach badań w
kierunku zawartości izomerów trans zgodnie z rocznym „Planem pobierania próbek do
badania żywności w ramach urzędowej kontroli i monitoringu w PIS”. Badane są produkty
takie jak: preparaty do początkowego żywienia niemowląt, preparaty do dalszego żywienia
niemowląt, przetworzona żywność na bazie zbóż dla niemowląt i małych dzieci, różne
rodzaje margaryn o różnej zawartości tłuszczu, tłuszcze roślinne przeznaczone do smażenia
/ tłuszcze smażalnicze, itd.
Należy podkreślić, że zgodnie z generalną zasadą prawa żywnościowego odpowiedzialność
za bezpieczeństwo żywności i jej zgodność z wymogami obowiązujących przepisów
prawnych ponosi przedsiębiorca. Wynika to z art. 17 rozporządzenia (WE) nr 178/2002
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady
i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa
Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności.
1 Jasińska-Melon E, Mojska H, Przygoda B, Stoś K. Trans Fatty Acids Content in Whole-Day Diets Intended for
Pregnant and Breastfeeding Women in Gynaecological and Obstetric Wards: Findings from the Study under the
"Mum's Diet" Pilot Program in Poland. Nutrients, 2022
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 2019/649 nakłada więc na przedsiębiorców produkujących
żywność określone wymagania i obowiązki także w zakresie zawartości izomerów trans
produkowanych przemysłowo.
Odnosząc się do postulatu wprowadzenia nakazu informowania przez producentów o
wysokości zawartości tłuszczów trans na etykietach poszczególnych produktów uprzejmie
informuję, że obecnie obowiązujące w UE
rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i
zdrowotnych dotyczących żywności reguluje warunki podawania na etykiecie informacji, że
środek spożywczy ma niską zawartość lub nie zawiera tłuszczów nasyconych. Informacja ta
może być umieszczana wyłącznie w sytuacji, gdy dotyczy sumy kwasów nasyconych i
izomerów trans kwasów tłuszczowych. Ponadto, producenci mają obowiązek podawania na
etykiecie informacji nt. obecności w składzie produktu tłuszczów częściowo utwardzonych,
które są źródłem i-TFA. Wprowadzenie regulacji prawnych dotyczących obowiązkowego
etykietowania żywności zawartością TFA mogłoby skutkować niekorzystnym efektem w
odniesieniu do wyborów żywieniowych, szczególnie w zakresie obniżenia spożycia mleka i
przetworów mlecznych, które są źródłem izomerów trans kwasów tłuszczowych
pochodzenia naturalnego. Żadna dostępna metoda analityczna nie pozwala na
jednoznaczne rozróżnienie pomiędzy r-TFA i i-TFA. Ponadto obowiązkowe podawanie
informacji o TFA na etykietach nie miałoby zastosowania do żywności nieopakowanej,
żywności sprzedawanej luzem i spożywanej poza domem, przy czym wszystkie te rodzaje
żywności mogą zawierać znaczne ilości przemysłowo produkowanych TFA. Z tego względu
Komisja Europejska uznała, że najlepszym rozwiązaniem w zakresie ograniczenia spożycia
izomerów trans kwasów tłuszczowych, pod względem zdrowia publicznego, ochrony
konsumentów i zgodności z rynkiem wewnętrznym, będzie ustanowienie limitu prawnego
dla przemysłowo produkowanych izomerów trans kwasów tłuszczowych w żywności
(maksymalnie 2 g i-TFA na 100 g tłuszczu w żywności przeznaczonej dla konsumenta
finalnego i w żywności przeznaczonej do dostarczania na potrzeby handlu detalicznego).
W tym miejscu pragnę poinformować, że w chwili obecnej w Ministerstwie Zdrowia nie są
prowadzone prace mające na celu wprowadzenie całkowitego zakazu stosowania
przemysłowych tłuszczów trans na wzór Danii.
Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że ewentualne przyjęcie przepisów
krajowych wprowadzających zakaz stosowania danej substancji/składników w produkcji
żywności miałoby zastosowanie wyłącznie do polskich producentów żywności. Zakaz taki
nie dotyczyłby wtedy produktów wyprodukowanych w innych państwach członkowskich
UE, które wprowadzane są w Polsce na zasadzie swobodnego przepływu towarów, co jest
podstawą funkcjonowania rynku wspólnotowego wynikającą z przepisów UE. Przepis
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
krajowy, przed wprowadzeniem, podlegałby także procedurze notyfikacji KE i innych
państw członkowskich.
Działania edukacyjne dotyczące konieczność ograniczenia spożycia tłuszczów trans z dietą
prowadzone są od wielu lat ze wsparciem merytorycznym instytutów podległych
Ministrowi Zdrowia, w tym przede wszystkim NIZP PZH-PIB. W ramach realizacji zadania
określonego w Narodowym Programie Zdrowia, dotyczącego prowadzenia i aktualizacji e-
Bazy zawartości izomerów trans kwasów tłuszczowych w środkach spożywczych, w
każdym roku realizacji zadania rozsyłane są wiadomości e-mail nt. e-Bazy TFA do
przedstawicieli wytypowanych grup docelowych, którzy z racji swojej działalności i
aktywności zawodowych powinni posiadać aktualną wiedzę nt. zawartości izomerów trans
kwasów tłuszczowych w żywności. Ponadto, na stronie Narodowego Centrum Edukacji
Żywieniowej (NCEŻ) zamieszczane są aktualne informacje merytoryczne dotyczące TFA i e-
Bazy TFA. W ramach zadania
Aktualizacja norm żywienia populacji w rozdziale
Tłuszcze
zawarte są aktualne informacje nt. niekorzystnego wpływu TFA na zdrowie. Wyniki
prowadzonych badań naukowych są regularnie prezentowane na konferencjach
naukowych. Ponadto, prowadzone są regularne szkolenia dla pracowników urzędowej
kontroli żywności w zakresie kwasów tłuszczowych ze szczególnym uwzględnieniem
izomerów trans w świetle badań monitoringowych prowadzonych przez Państwową
Inspekcję Sanitarną oraz aktualnych wymagań prawnych w tym obszarze.
Odpowiadając na ostatnie pytanie pragnę zwrócić uwagę na fakt, że prace nad wyborem i
wdrożeniem odpowiedniej strategii ograniczenia spożycia izomerów trans kwasów
tłuszczowych z dietą prowadzone były od wielu lat i obejmowały zarówno działania na
szczeblu krajowym, jak i unijnym. W 2015 r. Komisja Europejska przyjęła sprawozdanie, w
którym przedstawiono następujące warianty strategiczne w zakresie ograniczenia spożycia
tłuszczów trans z dietą: obowiązkowa informacja o zawartości TFA na etykietach
produktów, dopuszczalny prawnie unijny poziom zawartości TFA w żywności, dobrowolne
porozumienia zawierane na szczeblu UE lub wytyczne UE dotyczące krajowych limitów
zawartości TFA w żywności. W pracach grupy roboczej powołanej do wybrania najlepszej
opcji czynnie uczestniczył jako przedstawiciel Polski pracownik naukowy powołany z
ramienia Ministra Zdrowia. Z przeprowadzonej oceny skutków wdrożenia na terenie UE
jednego z ww. wariantów wynikało, że najlepszą opcją ograniczenia spożycia TFA, przy
uwzględnieniu wpływu na społeczeństwo, gospodarkę oraz środowisko, jest wprowadzenie
obowiązkowego limitowania i-TFA w produktach spożywczych na poziomie 2 g / 100 g
tłuszczu. Polska, podobnie jak pozostałe państwa członkowskie, poparła ten wariant
strategiczny.
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.31.2025.KM
Warszawa, 23 września 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11915 w sprawie zakazu stosowania tłuszczów trans w
Polsce, złożoną przez Panią Poseł Małgorzatę Niemczyk, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych wyjaśnień.
Odpowiadając na pytanie nr 1 uprzejmie informuję, że badania monitoringowe w zakresie
zawartości izomerów trans kwasów tłuszczowych (ang. trans fatty acids, TFA) w żywności
prowadzone są w Polsce już od lat dziewięćdziesiątych XX w., a od roku 2017 w ramach
Narodowego Programu Zdrowia (NPZ) realizowane jest zadanie obejmujące prowadzenie i
aktualizację ogólnodostępnej elektronicznej bazy danych o zawartości TFA w żywności (e-
Baza TFA, https://izomery.pzh.gov.pl/). Aktualnie e-Baza obejmuje dane dla 1395
pojedynczych produktów spożywczych przyporządkowanych do 14 kategorii, w tym 27
podkategorii i 59 grup produktów spożywczych. Warto przy tym zaznaczyć, że obecnie
prowadzone są prace modernizacyjne, dzięki którym e-Baza TFA zostanie rozszerzona o
interaktywne narzędzia wielowymiarowej analizy danych, w tym kalkulator dziennego
spożycia TFA z dietą.
Wyniki prowadzonych badań wskazują na trend obniżania zawartości TFA w środkach
spożywczych, szczególnie po wejściu w życie rozporządzenia Komisji (UE) 2019/649 z dnia
24 kwietnia 2019 r.
zmieniającego załącznik III do rozporządzenia (WE) nr 1925/2006
Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do izomerów trans kwasów tłuszczowych,
innych niż izomery trans kwasów tłuszczowych naturalnie występujące w tłuszczu
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
pochodzenia zwierzęcego. Cytowane rozporządzenie wprowadza obowiązek limitowania
przemysłowo produkowanych tłuszczów trans (i-TFA) w produktach spożywczych do nie
więcej niż 2 g i-TFA/ 100 g tłuszczu w żywności przeznaczonej dla finalnego konsumenta
oraz w żywności przeznaczonej do dostarczania na potrzeby handlu detalicznego. Jednak ze
względu na stale zmieniający się rynek produktów spożywczych, jak również stosowanie
nowych technologii produkcji, konieczne jest dalsze prowadzenie kompleksowych badań
nad zawartością TFA w żywności dostępnej na rynku w Polsce.
Z badań przeprowadzonych w Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego PZH –
Państwowym Instytucie Badawczym1 wynika, że zawartość sumy TFA (zarówno i-TFA, jak i
r-TFA) w całodziennych dietach szpitalnych wahała się w zakresie 3.86 % - 8.37 %
wszystkich kwasów tłuszczowych. W przeliczeniu na całodzienną dietę przeciętne spożycie
TFA w populacji pacjentek ocenianych szpitali wynosiło 0.72 g/osobę/dzień (zakres od 0.34
do 1.16 g/osobę/dzień) i nie przekraczało zalecanego przez Światową Organizację Zdrowia
(WHO) maksymalnego dziennego poziomu spożycia TFA, wynoszącego 1 % energii z diety.
Należy zaznaczyć, że są to najbardziej aktualne dane nt. spożycia tłuszczów trans w Polsce.
Ponadto, w kolejnych latach realizacji Narodowego Programu Zdrowia przewidziano
monitoring wielkości spożycia tłuszczów trans z żywnością w skali kraju wraz z analizą
wielkości spożycia wybranych grup produktów będących źródłem TFA w diecie. Na
podstawie uzyskanych wyników zostanie oszacowane spożycie TFA w populacji polskiej.
Odnosząc się do pytania nr 2 uprzejmie wyjaśniam, że organy Państwowej Inspekcji
Sanitarnej weryfikują spełnianie przez żywność występującą w obrocie wymagań ww.
rozporządzenia poprzez pobieranie próbek żywności i wykonanie w ww. próbkach badań w
kierunku zawartości izomerów trans zgodnie z rocznym „Planem pobierania próbek do
badania żywności w ramach urzędowej kontroli i monitoringu w PIS”. Badane są produkty
takie jak: preparaty do początkowego żywienia niemowląt, preparaty do dalszego żywienia
niemowląt, przetworzona żywność na bazie zbóż dla niemowląt i małych dzieci, różne
rodzaje margaryn o różnej zawartości tłuszczu, tłuszcze roślinne przeznaczone do smażenia
/ tłuszcze smażalnicze, itd.
Należy podkreślić, że zgodnie z generalną zasadą prawa żywnościowego odpowiedzialność
za bezpieczeństwo żywności i jej zgodność z wymogami obowiązujących przepisów
prawnych ponosi przedsiębiorca. Wynika to z art. 17 rozporządzenia (WE) nr 178/2002
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady
i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa
Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności.
1 Jasińska-Melon E, Mojska H, Przygoda B, Stoś K. Trans Fatty Acids Content in Whole-Day Diets Intended for
Pregnant and Breastfeeding Women in Gynaecological and Obstetric Wards: Findings from the Study under the
"Mum's Diet" Pilot Program in Poland. Nutrients, 2022
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 2019/649 nakłada więc na przedsiębiorców produkujących
żywność określone wymagania i obowiązki także w zakresie zawartości izomerów trans
produkowanych przemysłowo.
Odnosząc się do postulatu wprowadzenia nakazu informowania przez producentów o
wysokości zawartości tłuszczów trans na etykietach poszczególnych produktów uprzejmie
informuję, że obecnie obowiązujące w UE
rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i
zdrowotnych dotyczących żywności reguluje warunki podawania na etykiecie informacji, że
środek spożywczy ma niską zawartość lub nie zawiera tłuszczów nasyconych. Informacja ta
może być umieszczana wyłącznie w sytuacji, gdy dotyczy sumy kwasów nasyconych i
izomerów trans kwasów tłuszczowych. Ponadto, producenci mają obowiązek podawania na
etykiecie informacji nt. obecności w składzie produktu tłuszczów częściowo utwardzonych,
które są źródłem i-TFA. Wprowadzenie regulacji prawnych dotyczących obowiązkowego
etykietowania żywności zawartością TFA mogłoby skutkować niekorzystnym efektem w
odniesieniu do wyborów żywieniowych, szczególnie w zakresie obniżenia spożycia mleka i
przetworów mlecznych, które są źródłem izomerów trans kwasów tłuszczowych
pochodzenia naturalnego. Żadna dostępna metoda analityczna nie pozwala na
jednoznaczne rozróżnienie pomiędzy r-TFA i i-TFA. Ponadto obowiązkowe podawanie
informacji o TFA na etykietach nie miałoby zastosowania do żywności nieopakowanej,
żywności sprzedawanej luzem i spożywanej poza domem, przy czym wszystkie te rodzaje
żywności mogą zawierać znaczne ilości przemysłowo produkowanych TFA. Z tego względu
Komisja Europejska uznała, że najlepszym rozwiązaniem w zakresie ograniczenia spożycia
izomerów trans kwasów tłuszczowych, pod względem zdrowia publicznego, ochrony
konsumentów i zgodności z rynkiem wewnętrznym, będzie ustanowienie limitu prawnego
dla przemysłowo produkowanych izomerów trans kwasów tłuszczowych w żywności
(maksymalnie 2 g i-TFA na 100 g tłuszczu w żywności przeznaczonej dla konsumenta
finalnego i w żywności przeznaczonej do dostarczania na potrzeby handlu detalicznego).
W tym miejscu pragnę poinformować, że w chwili obecnej w Ministerstwie Zdrowia nie są
prowadzone prace mające na celu wprowadzenie całkowitego zakazu stosowania
przemysłowych tłuszczów trans na wzór Danii.
Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że ewentualne przyjęcie przepisów
krajowych wprowadzających zakaz stosowania danej substancji/składników w produkcji
żywności miałoby zastosowanie wyłącznie do polskich producentów żywności. Zakaz taki
nie dotyczyłby wtedy produktów wyprodukowanych w innych państwach członkowskich
UE, które wprowadzane są w Polsce na zasadzie swobodnego przepływu towarów, co jest
podstawą funkcjonowania rynku wspólnotowego wynikającą z przepisów UE. Przepis
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
krajowy, przed wprowadzeniem, podlegałby także procedurze notyfikacji KE i innych
państw członkowskich.
Działania edukacyjne dotyczące konieczność ograniczenia spożycia tłuszczów trans z dietą
prowadzone są od wielu lat ze wsparciem merytorycznym instytutów podległych
Ministrowi Zdrowia, w tym przede wszystkim NIZP PZH-PIB. W ramach realizacji zadania
określonego w Narodowym Programie Zdrowia, dotyczącego prowadzenia i aktualizacji e-
Bazy zawartości izomerów trans kwasów tłuszczowych w środkach spożywczych, w
każdym roku realizacji zadania rozsyłane są wiadomości e-mail nt. e-Bazy TFA do
przedstawicieli wytypowanych grup docelowych, którzy z racji swojej działalności i
aktywności zawodowych powinni posiadać aktualną wiedzę nt. zawartości izomerów trans
kwasów tłuszczowych w żywności. Ponadto, na stronie Narodowego Centrum Edukacji
Żywieniowej (NCEŻ) zamieszczane są aktualne informacje merytoryczne dotyczące TFA i e-
Bazy TFA. W ramach zadania
Aktualizacja norm żywienia populacji w rozdziale
Tłuszcze
zawarte są aktualne informacje nt. niekorzystnego wpływu TFA na zdrowie. Wyniki
prowadzonych badań naukowych są regularnie prezentowane na konferencjach
naukowych. Ponadto, prowadzone są regularne szkolenia dla pracowników urzędowej
kontroli żywności w zakresie kwasów tłuszczowych ze szczególnym uwzględnieniem
izomerów trans w świetle badań monitoringowych prowadzonych przez Państwową
Inspekcję Sanitarną oraz aktualnych wymagań prawnych w tym obszarze.
Odpowiadając na ostatnie pytanie pragnę zwrócić uwagę na fakt, że prace nad wyborem i
wdrożeniem odpowiedniej strategii ograniczenia spożycia izomerów trans kwasów
tłuszczowych z dietą prowadzone były od wielu lat i obejmowały zarówno działania na
szczeblu krajowym, jak i unijnym. W 2015 r. Komisja Europejska przyjęła sprawozdanie, w
którym przedstawiono następujące warianty strategiczne w zakresie ograniczenia spożycia
tłuszczów trans z dietą: obowiązkowa informacja o zawartości TFA na etykietach
produktów, dopuszczalny prawnie unijny poziom zawartości TFA w żywności, dobrowolne
porozumienia zawierane na szczeblu UE lub wytyczne UE dotyczące krajowych limitów
zawartości TFA w żywności. W pracach grupy roboczej powołanej do wybrania najlepszej
opcji czynnie uczestniczył jako przedstawiciel Polski pracownik naukowy powołany z
ramienia Ministra Zdrowia. Z przeprowadzonej oceny skutków wdrożenia na terenie UE
jednego z ww. wariantów wynikało, że najlepszą opcją ograniczenia spożycia TFA, przy
uwzględnieniu wpływu na społeczeństwo, gospodarkę oraz środowisko, jest wprowadzenie
obowiązkowego limitowania i-TFA w produktach spożywczych na poziomie 2 g / 100 g
tłuszczu. Polska, podobnie jak pozostałe państwa członkowskie, poparła ten wariant
strategiczny.
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --