Interpelacja nr 11902
Interpelacja w sprawie tzw. renty wdowiej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie tzw. renty wdowiej
Interpelacja nr 11902
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie tzw. renty wdowiej
Zgłaszający: Fryderyk Sylwester Kapinos, Barbara Bartuś, Kazimierz Bogusław Choma, Tadeusz Chrzan, Lidia Czechak, Anna Dąbrowska-Banaszek, Zbigniew Chmielowiec, Agnieszka Górska, Jarosław Krajewski, Teresa Pamuła, Katarzyna Sójka, Agnieszka Ścigaj, Małgorzata Wassermann
Data wpływu: 25-08-2025
Szanowna Pani Minister!
Otrzymałem wiele sygnałów o odmowie wypłacenia świadczeń w zbiegu od osób, które nie spełniły warunku brzmiącego: „nabyli prawo do renty rodzinnej nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy emerytalnej, czyli 60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn“. Mamy tu zatem do czynienia z sytuacją, gdzie osoby, które do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego dłużej musiały sobie radzić same, wobec obecnych zapisów ustawy nie mają prawa do zbiegu świadczeń. W wielu przypadkach są to osoby, które owdowiały w młodym wieku, przy trudnej sytuacji w kraju czy to wynikającej z panującego wówczas systemu komunistycznego czy też nieco później w latach 90. XX wieku spowodowanej dynamicznymi zmianami społeczno-gospodarczymi. Biorąc za przykład miasto Mielec, gdzie we wspomnianej ostatniej dekadzie ubiegłego stulecia upadał największy zakład pracy w regonie, a co z tym idzie dochodziło tam do zwolnień na masową skalę, możemy sobie uświadomić, z jakimi problemami musiały się mierzyć osoby, które wtedy zostały dotknięte śmiercią męża lub żony.
W związku z powyższym chciałem zapytać:
1. Ilu wnioskodawców otrzymało odmowy przyznania świadczeń w zbiegu z uwagi na nie spełnienie warunku dotyczącego nabycia prawa do renty rodzinnej nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego?
2. Czy Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej pracuje nad rozwiązaniami, które umożliwią osobom owdowiałym na wcześniejszym etapie życia uzyskanie praw tożsamych z osobami obecnie uprawionymi do przedmiotowego świadczenia?
Interpelacja nr 11902
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie tzw. renty wdowiej
Zgłaszający: Fryderyk Sylwester Kapinos, Barbara Bartuś, Kazimierz Bogusław Choma, Tadeusz Chrzan, Lidia Czechak, Anna Dąbrowska-Banaszek, Zbigniew Chmielowiec, Agnieszka Górska, Jarosław Krajewski, Teresa Pamuła, Katarzyna Sójka, Agnieszka Ścigaj, Małgorzata Wassermann
Data wpływu: 25-08-2025
Szanowna Pani Minister!
Otrzymałem wiele sygnałów o odmowie wypłacenia świadczeń w zbiegu od osób, które nie spełniły warunku brzmiącego: „nabyli prawo do renty rodzinnej nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy emerytalnej, czyli 60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn“. Mamy tu zatem do czynienia z sytuacją, gdzie osoby, które do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego dłużej musiały sobie radzić same, wobec obecnych zapisów ustawy nie mają prawa do zbiegu świadczeń. W wielu przypadkach są to osoby, które owdowiały w młodym wieku, przy trudnej sytuacji w kraju czy to wynikającej z panującego wówczas systemu komunistycznego czy też nieco później w latach 90. XX wieku spowodowanej dynamicznymi zmianami społeczno-gospodarczymi. Biorąc za przykład miasto Mielec, gdzie we wspomnianej ostatniej dekadzie ubiegłego stulecia upadał największy zakład pracy w regonie, a co z tym idzie dochodziło tam do zwolnień na masową skalę, możemy sobie uświadomić, z jakimi problemami musiały się mierzyć osoby, które wtedy zostały dotknięte śmiercią męża lub żony.
W związku z powyższym chciałem zapytać:
1. Ilu wnioskodawców otrzymało odmowy przyznania świadczeń w zbiegu z uwagi na nie spełnienie warunku dotyczącego nabycia prawa do renty rodzinnej nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego?
2. Czy Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej pracuje nad rozwiązaniami, które umożliwią osobom owdowiałym na wcześniejszym etapie życia uzyskanie praw tożsamych z osobami obecnie uprawionymi do przedmiotowego świadczenia?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.9 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5817 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.437.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11902 Pana Posła Fryderyka Kapinosa wraz z grupą posłów
w sprawie tzw. renty wdowiej, proszę przyjąć poniższe informacje.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243) wprowadziła od
1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku
z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym. Przepisy ustawy
przewidują, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy od 1 lipca 2025 r.,
jedno świadczenie wypłacane jest wdowie lub wdowcowi w całości, a drugie w wysokości
25% (w okresie przejściowym, tj. od dnia 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. będzie to 15%).
Przywołany akt wprowadza nową regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej, którą
wnioskodawcy ustawy nazwali „rentą wdowią”.
Zgodnie z przepisami ustawy wdowy lub wdowcy ubiegający się o ustalenie nowej reguły
zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku oraz prawa do innego świadczenia
emerytalno-rentowego muszą spełnić warunki:
osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed
osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
niewstąpienia w nowy związek małżeński (wypłata świadczeń w zbiegu na zasadach
tzw. renty wdowiej będzie ustawała z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego
związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną).
Ustawa wprowadza limit pobieranych świadczeń w zbiegu w ramach tzw. renty wdowiej do
poziomu trzykrotności najniższej emerytury (wynoszącej od marca 2025 r. 1 878,91 zł) tj. do
wysokości 5 636,73 zł.
Wskazane warunki wynikają z konieczności skierowania renty wdowiej do osób najbardziej
potrzebujących, które w sposób dotkliwy finansowo odczuły stratę osoby bliskiej, a prawo
do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nabyły w końcowym okresie aktywności
zawodowej lub po jej ustaniu, praktycznie tracąc możliwość poprawy swojej sytuacji
majątkowej.
Wprowadzenie omawianych warunków jest potrzebą odpowiedzialnego wdrożenia do
systemu emerytalno-rentowego nowego rozwiązania, które uwzględnia zarówno
oczekiwania wnioskodawców projektu obywatelskiego, jak i możliwości Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych i budżetu państwa, z którego dotowany jest FUS.
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Należy wyraźnie podkreślić, że renta wdowia nie jest odrębnym świadczeniem, ale stanowi
szczególną instytucję w systemie ubezpieczenia społecznego. Wprowadza prawo pobierania
dwóch świadczeń jednocześnie (jednego w całości, drugiego w części). Ze względu na różny
od renty rodzinnej charakter tego uprawnienia, ustawodawca odmiennie określił warunki
uzyskania prawa do pobierania tych dwóch świadczeń, uznając, że osobom, które utraciły
partnera na późnym etapie życia trudniej jest dostosować się do nowej sytuacji niż ludziom
młodszym. Uprawnienie do łączenia dwóch świadczeń stanowi inną konstrukcję prawną niż
samodzielne świadczenie, jakim jest renta rodzinna - z tego względu mogą podlegać
specyficznym regułom oraz ograniczeniom.
Z raportu Zakład Ubezpieczeń Społecznych sporządzonego na dzień 29 sierpnia br. wynika,
że nabycie prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku wcześniej niż 5 lat przed
osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego- stanowiło przyczynę odmowy w 27,1 tys.
przypadkach, przy ponad 1 mln. złożonych wniosków oraz 804,5 tys. decyzji przyznających
świadczenie wypłacane w zbiegu. Jest to druga z kolei przyczyna odmów, najczęstszą
stanowi zbyt wysoka kwota świadczeń wypłacanych w zbiegu.
Zapewniam, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej brane są pod uwagę
wszystkie postulaty świadczeniobiorców, również te dotyczące zmiany przepisów
emerytalno-rentowych. Zgłaszane uwagi stanowią dla Ministra istotną wskazówkę przy
podejmowaniu działań zmierzających do doskonalenia systemu emerytalnego. Niemniej ze
względu na fakt, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą poważne
konsekwencje finansowe i dotyczy wielu osób, propozycje wprowadzenia nowych rozwiązań
w tym obszarze winny być skrupulatnie analizowane. Dotyczy to także rozszerzenia kręgu
osób uprawnionych do renty wdowiej. W każdym przypadku - biorąc pod uwagę aktualną
i prognozowaną sytuację Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - będzie się ono wiązało
z koniecznością zwiększenia dotacji do funduszu z budżetu państwa. Kluczowe w tej sprawie
pozostaje stanowisko Ministra Finansów i Gospodarki, zgodnie z którym aktualne
rozwiązania odpowiadają możliwością budżetu państwa.
Uprzejmie przypominam, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. Rada Ministrów
dokona w 2028 roku weryfikacji wskaźnika wysokości świadczeń w zbiegu, w celu oceny
zasadności podwyższenia tego wskaźnika, uwzględniając na tle sytuacji społeczno-
gospodarczej kraju położenie osób uprawnionych do wypłaty świadczeń w zbiegu. Będzie to
również okazja do całościowego przeglądu przepisów dotyczących renty wdowiej - w tym
określających krąg osób uprawnionych do skorzystania z tego rozwiązania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.437.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11902 Pana Posła Fryderyka Kapinosa wraz z grupą posłów
w sprawie tzw. renty wdowiej, proszę przyjąć poniższe informacje.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243) wprowadziła od
1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku
z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym. Przepisy ustawy
przewidują, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy od 1 lipca 2025 r.,
jedno świadczenie wypłacane jest wdowie lub wdowcowi w całości, a drugie w wysokości
25% (w okresie przejściowym, tj. od dnia 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. będzie to 15%).
Przywołany akt wprowadza nową regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej, którą
wnioskodawcy ustawy nazwali „rentą wdowią”.
Zgodnie z przepisami ustawy wdowy lub wdowcy ubiegający się o ustalenie nowej reguły
zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku oraz prawa do innego świadczenia
emerytalno-rentowego muszą spełnić warunki:
osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed
osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
niewstąpienia w nowy związek małżeński (wypłata świadczeń w zbiegu na zasadach
tzw. renty wdowiej będzie ustawała z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego
związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną).
Ustawa wprowadza limit pobieranych świadczeń w zbiegu w ramach tzw. renty wdowiej do
poziomu trzykrotności najniższej emerytury (wynoszącej od marca 2025 r. 1 878,91 zł) tj. do
wysokości 5 636,73 zł.
Wskazane warunki wynikają z konieczności skierowania renty wdowiej do osób najbardziej
potrzebujących, które w sposób dotkliwy finansowo odczuły stratę osoby bliskiej, a prawo
do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nabyły w końcowym okresie aktywności
zawodowej lub po jej ustaniu, praktycznie tracąc możliwość poprawy swojej sytuacji
majątkowej.
Wprowadzenie omawianych warunków jest potrzebą odpowiedzialnego wdrożenia do
systemu emerytalno-rentowego nowego rozwiązania, które uwzględnia zarówno
oczekiwania wnioskodawców projektu obywatelskiego, jak i możliwości Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych i budżetu państwa, z którego dotowany jest FUS.
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Należy wyraźnie podkreślić, że renta wdowia nie jest odrębnym świadczeniem, ale stanowi
szczególną instytucję w systemie ubezpieczenia społecznego. Wprowadza prawo pobierania
dwóch świadczeń jednocześnie (jednego w całości, drugiego w części). Ze względu na różny
od renty rodzinnej charakter tego uprawnienia, ustawodawca odmiennie określił warunki
uzyskania prawa do pobierania tych dwóch świadczeń, uznając, że osobom, które utraciły
partnera na późnym etapie życia trudniej jest dostosować się do nowej sytuacji niż ludziom
młodszym. Uprawnienie do łączenia dwóch świadczeń stanowi inną konstrukcję prawną niż
samodzielne świadczenie, jakim jest renta rodzinna - z tego względu mogą podlegać
specyficznym regułom oraz ograniczeniom.
Z raportu Zakład Ubezpieczeń Społecznych sporządzonego na dzień 29 sierpnia br. wynika,
że nabycie prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku wcześniej niż 5 lat przed
osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego- stanowiło przyczynę odmowy w 27,1 tys.
przypadkach, przy ponad 1 mln. złożonych wniosków oraz 804,5 tys. decyzji przyznających
świadczenie wypłacane w zbiegu. Jest to druga z kolei przyczyna odmów, najczęstszą
stanowi zbyt wysoka kwota świadczeń wypłacanych w zbiegu.
Zapewniam, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej brane są pod uwagę
wszystkie postulaty świadczeniobiorców, również te dotyczące zmiany przepisów
emerytalno-rentowych. Zgłaszane uwagi stanowią dla Ministra istotną wskazówkę przy
podejmowaniu działań zmierzających do doskonalenia systemu emerytalnego. Niemniej ze
względu na fakt, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą poważne
konsekwencje finansowe i dotyczy wielu osób, propozycje wprowadzenia nowych rozwiązań
w tym obszarze winny być skrupulatnie analizowane. Dotyczy to także rozszerzenia kręgu
osób uprawnionych do renty wdowiej. W każdym przypadku - biorąc pod uwagę aktualną
i prognozowaną sytuację Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - będzie się ono wiązało
z koniecznością zwiększenia dotacji do funduszu z budżetu państwa. Kluczowe w tej sprawie
pozostaje stanowisko Ministra Finansów i Gospodarki, zgodnie z którym aktualne
rozwiązania odpowiadają możliwością budżetu państwa.
Uprzejmie przypominam, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. Rada Ministrów
dokona w 2028 roku weryfikacji wskaźnika wysokości świadczeń w zbiegu, w celu oceny
zasadności podwyższenia tego wskaźnika, uwzględniając na tle sytuacji społeczno-
gospodarczej kraju położenie osób uprawnionych do wypłaty świadczeń w zbiegu. Będzie to
również okazja do całościowego przeglądu przepisów dotyczących renty wdowiej - w tym
określających krąg osób uprawnionych do skorzystania z tego rozwiązania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --