Interpelacja w sprawie wypłaty przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaniżonego zasiłku chorobowego, w sytuacji gdy uzyskanie druku Z-3 od pracodawcy jest niemożliwe
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11900
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wypłaty przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaniżonego zasiłku chorobowego, w sytuacji gdy uzyskanie druku Z-3 od pracodawcy jest niemożliwe
Zgłaszający: Małgorzata Gromadzka
Data wpływu: 25-08-2025
Biłgoraj, 8 sierpnia 2025 r.
Szanowna Pani Ministro,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora niniejszym na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP, kieruję do Pani Minister interpelację w sprawie wypłaty zasiłku chorobowego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zaniżonej wysokości w sytuacjach, gdy uzyskanie druku Z-3 od pracodawcy jest niemożliwe.
Do mojego biura poselskiego wpłynęło pismo od obywateli, którzy zwrócili się z prośbą o podjęcie działań interwencyjnych w związku z problemem wypłaty zasiłku chorobowego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w kwocie zaniżonej z powodu braku możliwości uzyskania zaświadczenia płatnika składek Z-3.
Opis stanu faktycznego Pracownicy jednej ze spółek od kwietnia do lipca 2025 r. nie otrzymywali zasiłku chorobowego od pracodawcy, który w tym okresie nie złożył również imiennych deklaracji rozliczeniowych RCA. Po interwencji ZUS przejął wypłatę świadczenia, jednak naliczając je jedynie od minimalnego wynagrodzenia, mimo że imienne dokumenty rozliczeniowe wykazują faktyczne wynagrodzenie w wysokości 8200,00 zł brutto miesięcznie (w tym 6500,00 zł brutto wynagrodzenia zasadniczego i 1700,00 zł brutto premii uznaniowej).
ZUS uzasadnia swoje stanowisko brakiem możliwości ustalenia wysokości świadczenia bez dostarczenia przez pracodawcę formularza Z-3. Uzyskanie takiego zaświadczenia w opisanym przypadku jest jednak niemożliwe - kierownictwo spółki oraz prezes zarządu przebywają w areszcie, księgowa jest na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, a biuro rachunkowe odmówiło dalszej obsługi z powodu nieopłacenia należności. Nie istnieje również procedura, która pozwalałaby pracownikowi samodzielnie wystąpić o wystawienie Z-3 przez inny organ. Sąd pracy może potwierdzić zatrudnienie, ale nie jest w stanie wystawić druku Z-3. Inspekcja Pracy, mimo zgłoszenia sprawy, nie może skutecznie pomóc w uzyskaniu tego dokumentu.
W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której pracownicy - mimo udokumentowanego faktycznego wynagrodzenia w ZUS - otrzymują zasiłek obliczony od minimalnego wynagrodzenia. Skutkuje to znaczną stratą finansową, a problem może dotyczyć znacznej liczby osób w skali kraju.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie zmian w rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. (Dz.U. 2017 poz. 87), które umożliwią ustalenie wysokości zasiłku chorobowego na podstawie danych posiadanych przez ZUS w sytuacjach, gdy uzyskanie druku Z-3 od pracodawcy jest obiektywnie niemożliwe?
Czy przewidziane jest opracowanie procedury awaryjnej, pozwalającej pracownikowi na bezpośrednie złożenie wniosku wraz z posiadanymi dokumentami płacowymi, aby uniknąć zaniżania świadczeń?
Czy rząd rozważa wprowadzenie rozwiązania legislacyjnego, które w takich przypadkach umożliwiłoby ZUS przyjęcie danych o podstawie wymiaru zasiłku z imiennych raportów RCA lub innych dokumentów w posiadaniu urzędu, bez konieczności posiadania druku Z-3?
Jakie konkretne działania zamierza resort podjąć, aby w przyszłości podobne sytuacje nie prowadziły do strat po stronie pracowników i aby obowiązek formalny nie przeważał nad zasadą ochrony interesów ubezpieczonych?
Z poważaniem Małgorzata Gromadzka
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7472 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.440.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11900 Pani Posłanki Małgorzaty Gromadzkiej, w sprawie
wypłaty przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaniżonego zasiłku chorobowego,
w sytuacji gdy uzyskanie druku Z-3 od pracodawcy jest niemożliwe, proszę przyjąć
wyjaśnienia opracowane w oparciu o stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych
z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 501 ze
zm.) postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku wszczynane jest na wniosek
złożony w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego na elektroniczną
skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub na adres do doręczeń
elektronicznych. Wniosek zawiera, oprócz danych ubezpieczonego i płatnika składek,
informacje o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku lub jego wysokość. Do
wniosku dołącza się dokumenty niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku.
Zakres informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku lub jego wysokość
oraz dokumenty niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłków określono w rozporządzeniu
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie zakresu
informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia
społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów
niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków (Dz. U. z 2025 r. poz. 616, z późn. zm.). Zgodnie
z tym aktem dokumentem niezbędnym do przyznania i wypłaty przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych zasiłku chorobowego w przypadku pracownika jest zaświadczenie płatnika
składek, zawierające informacje określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Formularz
zaświadczenia płatnika składek (Z-3) został opracowany i udostępniony przez Zakład
Ubezpieczeń Społecznych w celu ułatwienia przekazywania przez płatników
kompleksowych informacji niezbędnych do ustalenia prawa do zasiłku chorobowego oraz
podstawy wymiaru i jego wysokości. Odpowiada on treści załącznika nr 1 do rozporządzenia.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jeśli ZUS nie
może uzyskać od płatnika składek danych niezbędnych do ustalenia podstawy wymiaru
zasiłku, przeprowadzane jest postępowanie mające na celu zgromadzenie danych, o których
mowa w załączniku nr 1 rozporządzenia. Czynności te polegają na gromadzeniu
dokumentów od płatnika składek i ubezpieczonych – również poprzez przeprowadzenie
kontroli płatnika składek.
Z powyższego wynika, że zarówno obowiązujące przepisy jak i procedury przyjęte przez
Zakład Ubezpieczeń Społecznych umożliwiają ubezpieczonym złożenie wniosku o zasiłek
chorobowy bezpośrednio do ZUS i przedłożenie wszystkich informacji oraz dowodów
mających wpływ na prawo i wysokość zasiłku.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego pracownikowi stanowi, co do
zasady, przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy
kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.
Przepisy przywołanej ustawy określają również jakie składniki wynagrodzenia nie są
uwzględniane przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku. Przy ustalaniu podstawy wymiaru
zasiłków chorobowych pracowników nie uwzględnia się składników wynagrodzenia, do
których ubezpieczony zachowuje prawo w okresie pobierania zasiłku zgodnie
z postanowieniami układów zbiorowych pracy lub przepisami o wynagradzaniu, jeżeli są one
wypłacane za okres pobierania tego zasiłku. Przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku
chorobowego nie uwzględnia się również składników wynagrodzenia przysługujących
w myśl umowy o pracę lub innego aktu, na podstawie którego powstał stosunek pracy tylko
do określonego terminu. Przepisy przywołanej ustawy określają ponadto zasady wliczania
takich składników wynagrodzenia jak premie, nagrody i inne składniki przysługujące za
okresy miesięczne, kwartalne czy roczne. Oznacza to, że w celu ustalenia prawa do zasiłku
chorobowego oraz jego wysokości niezbędne są dane określone w załączniku nr 1 do
rozporządzenia.
Zakres danych przekazywanych przez płatników składek w dokumentach rozliczeniowych
za ubezpieczonych, takich jak imienne raporty miesięczne (ZUS RCA), jest określony
przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.
U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.) i obejmuje m.in. podstawy wymiaru składek oraz kwoty
wyliczonych składek. Imienne raporty miesięczne składane za pracowników nie zawierają
natomiast informacji niezbędnych do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku, tj. informacji
o składnikach wynagrodzenia w rozbiciu na składniki stałe i okresowe.
Przekazując powyższe informację pragnę dodać, że obecnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej trwają prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach
pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (UDER74).
Celem projektowanych przepisów jest uproszczenie zasad składania wniosków o zasiłki
z ubezpieczenia chorobowego. Dzięki proponowanym zmianom ubezpieczeni będą mogli
złożyć do płatnika składek wniosek o przyznanie zasiłku za pośrednictwem funkcjonujących
u niego wewnętrznych systemów, takich jak poczta elektroniczna czy system kadrowo-
płacowy, w formie skanu dokumentu. Natomiast dokumenty dołączane do wniosków będą
mogły być przekazywane w formie kopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem. Po
wprowadzeniu proponowanych zmian analizie poddane zostaną również obowiązujące
przepisy rozporządzenia z 8 grudnia 2015 r. określającego zakres informacji i dokumentów
niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków – wśród nich również zasadność zmian
w zakresie przedkładania zaświadczenia płatnika składek Z-3 w przypadkach, o których
wspomina Pani Posłanka.
Jednocześnie informuję, że w resorcie rozpoczęto prace nad zmianą przepisów ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych regulującej m.in. zasady sporządzania i przekazywania
do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokumentacji rozliczeniowej. Proponowane zmiany
będą miały na celu umożliwienie ZUS przejęcia od płatników składek zadania związanego
z ustaleniem podstawy wymiaru składek, a także sporządzania dokumentów na podstawie
informacji przez płatników przekazanych. Przekazywane do Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych informacje będą dotyczyły również zasiłków tj. udzielanych pracownikom
urlopów związanych z macierzyństwem, jak również innych okoliczności mających wpływ na
prawo do zasiłków, ich wysokość oraz podstawę wymiaru.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Odnosząc się do indywidualnej sprawy przedstawionej w niniejszej interpelacji pragnę
dodać, że zbadanie i odniesienie się przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do konkretnego
przypadku – jak ten wskazany przez Panią Posłankę - byłoby możliwe pod warunkiem
wskazania danych płatnika składek.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --