Interpelacja nr 11896
Interpelacja w sprawie zaniechania projektów upamiętniających polskich prezydentów na uchodźstwie oraz innych zasłużonych Polaków spoczywających poza granicami kraju
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (94%)
Edukacja i Szkolnictwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zaniechania projektów upamiętniających polskich prezydentów na uchodźstwie oraz innych zasłużonych Polaków spoczywających poza granicami kraju
Interpelacja nr 11896
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie zaniechania projektów upamiętniających polskich prezydentów na uchodźstwie oraz innych zasłużonych Polaków spoczywających poza granicami kraju
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Jan Kanthak
Data wpływu: 25-08-2025
Z ogromnym niepokojem obserwuję działania obecnego rządu, które prowadzą do wygaszania inicjatyw związanych z upamiętnieniem najwyższych urzędników Rzeczypospolitej Polskiej, a także innych zasłużonych postaci życia publicznego i wojskowego, których szczątki spoczywają poza granicami kraju.
Jeszcze do niedawna, za czasów rządów Zjednoczonej Prawicy, prowadzone były systematyczne działania mające na celu przywrócenie pamięci o polskich prezydentach na uchodźstwie i wybitnych postaciach emigracyjnych poprzez sprowadzenie ich szczątków do Ojczyzny. Do Polski trafili m.in. prezydenci Władysław Raczkiewicz, August Zaleski, Stanisław Ostrowski oraz tak zasłużone postacie jak Mieczysław Jałowiecki, gen. Stanisław Kopański, prof. Aleksander Brückner czy Stefan Szolc-Rogoziński. Celem tych działań było oddanie historycznej sprawiedliwości oraz pielęgnacja polskiej tożsamości narodowej.
Obecnie, według ustaleń dziennika „Rzeczpospolita”, projekty te zostały przez rząd Donalda Tuska porzucone lub wygaszone. Instytut De Republica, który odpowiadał m.in. za tworzenie „Słownika biograficznego premierów i ministrów RP na uchodźstwie”, został zlikwidowany, a drugi tom wydawnictwa – gotowy do druku – do dziś nie ujrzał światła dziennego, pomimo zabiegów redakcji i gotowości jednej z uczelni do jego publikacji.
Zaniechano również prowadzenia portalu polskierządy.gov.pl, na którym znajdowały się dane biograficzne wszystkich szefów rządów i ministrów od 1918 roku. Strona została zamknięta z powodu – jak wskazano – „zbyt małej liczby wejść”, co trudno uznać za racjonalny argument, biorąc pod uwagę znaczenie edukacyjne i historyczne projektu.
Na tym tle poważne zastrzeżenia budzi również rezygnacja Kancelarii Prezesa Rady Ministrów ze współpracy z Fundacją „Pomoc Polakom na Wschodzie”, która prowadziła repatriacje szczątków wybitnych Polaków, zajmowała się odnawianiem ich grobów i pozyskiwaniem środków na realizację tych zadań.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Kancelaria Prezesa Rady Ministrów zamierza kontynuować projekty związane ze sprowadzaniem do Polski szczątków wybitnych Polaków, w tym polskich prezydentów i ministrów rządów RP na uchodźstwie?
Jaki jest aktualny status drugiego tomu „Słownika biograficznego premierów i ministrów RP na uchodźstwie”? Czy rząd zamierza go wydać?
Dlaczego zdecydowano się na zamknięcie portalu polskierządy.gov.pl? Czy planowane jest jego ponowne uruchomienie?
Czy KPRM przewiduje finansowanie projektów związanych z odnową grobów i sprowadzaniem szczątków zasłużonych Polaków z zagranicy?
Dlaczego nie została przedłużona współpraca z Fundacją „Pomoc Polakom na Wschodzie” w zakresie prowadzenia ekshumacji i repatriacji?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwo Spraw Zagranicznych bądź IPN planują przejąć te zadania?
Czy rząd zamierza kontynuować prace nad identyfikacją i upamiętnieniem zasłużonych postaci emigracyjnych, których groby za granicą są w stanie zniszczenia lub zapomnienia?
Działania obecnego rządu sprawiają wrażenie celowego zaniechania pielęgnowania pamięci historycznej o legalnych władzach RP w czasie okupacji oraz wybitnych postaciach emigracyjnych, które przez dziesięciolecia były symbolem niepodległościowej ciągłości państwa polskiego. Taka postawa nie tylko uderza w naszą tożsamość narodową, ale także przynosi hańbę współczesnemu państwu polskiemu.
Interpelacja nr 11896
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie zaniechania projektów upamiętniających polskich prezydentów na uchodźstwie oraz innych zasłużonych Polaków spoczywających poza granicami kraju
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Jan Kanthak
Data wpływu: 25-08-2025
Z ogromnym niepokojem obserwuję działania obecnego rządu, które prowadzą do wygaszania inicjatyw związanych z upamiętnieniem najwyższych urzędników Rzeczypospolitej Polskiej, a także innych zasłużonych postaci życia publicznego i wojskowego, których szczątki spoczywają poza granicami kraju.
Jeszcze do niedawna, za czasów rządów Zjednoczonej Prawicy, prowadzone były systematyczne działania mające na celu przywrócenie pamięci o polskich prezydentach na uchodźstwie i wybitnych postaciach emigracyjnych poprzez sprowadzenie ich szczątków do Ojczyzny. Do Polski trafili m.in. prezydenci Władysław Raczkiewicz, August Zaleski, Stanisław Ostrowski oraz tak zasłużone postacie jak Mieczysław Jałowiecki, gen. Stanisław Kopański, prof. Aleksander Brückner czy Stefan Szolc-Rogoziński. Celem tych działań było oddanie historycznej sprawiedliwości oraz pielęgnacja polskiej tożsamości narodowej.
Obecnie, według ustaleń dziennika „Rzeczpospolita”, projekty te zostały przez rząd Donalda Tuska porzucone lub wygaszone. Instytut De Republica, który odpowiadał m.in. za tworzenie „Słownika biograficznego premierów i ministrów RP na uchodźstwie”, został zlikwidowany, a drugi tom wydawnictwa – gotowy do druku – do dziś nie ujrzał światła dziennego, pomimo zabiegów redakcji i gotowości jednej z uczelni do jego publikacji.
Zaniechano również prowadzenia portalu polskierządy.gov.pl, na którym znajdowały się dane biograficzne wszystkich szefów rządów i ministrów od 1918 roku. Strona została zamknięta z powodu – jak wskazano – „zbyt małej liczby wejść”, co trudno uznać za racjonalny argument, biorąc pod uwagę znaczenie edukacyjne i historyczne projektu.
Na tym tle poważne zastrzeżenia budzi również rezygnacja Kancelarii Prezesa Rady Ministrów ze współpracy z Fundacją „Pomoc Polakom na Wschodzie”, która prowadziła repatriacje szczątków wybitnych Polaków, zajmowała się odnawianiem ich grobów i pozyskiwaniem środków na realizację tych zadań.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Kancelaria Prezesa Rady Ministrów zamierza kontynuować projekty związane ze sprowadzaniem do Polski szczątków wybitnych Polaków, w tym polskich prezydentów i ministrów rządów RP na uchodźstwie?
Jaki jest aktualny status drugiego tomu „Słownika biograficznego premierów i ministrów RP na uchodźstwie”? Czy rząd zamierza go wydać?
Dlaczego zdecydowano się na zamknięcie portalu polskierządy.gov.pl? Czy planowane jest jego ponowne uruchomienie?
Czy KPRM przewiduje finansowanie projektów związanych z odnową grobów i sprowadzaniem szczątków zasłużonych Polaków z zagranicy?
Dlaczego nie została przedłużona współpraca z Fundacją „Pomoc Polakom na Wschodzie” w zakresie prowadzenia ekshumacji i repatriacji?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwo Spraw Zagranicznych bądź IPN planują przejąć te zadania?
Czy rząd zamierza kontynuować prace nad identyfikacją i upamiętnieniem zasłużonych postaci emigracyjnych, których groby za granicą są w stanie zniszczenia lub zapomnienia?
Działania obecnego rządu sprawiają wrażenie celowego zaniechania pielęgnowania pamięci historycznej o legalnych władzach RP w czasie okupacji oraz wybitnych postaciach emigracyjnych, które przez dziesięciolecia były symbolem niepodległościowej ciągłości państwa polskiego. Taka postawa nie tylko uderza w naszą tożsamość narodową, ale także przynosi hańbę współczesnemu państwu polskiemu.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4959 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 11896 posłów Dariusza Mateckiego i Jana Kanthaka
z 5 września 2025 roku w sprawie zaniechania projektów upamiętniających polskich
prezydentów na uchodźstwie oraz innych zasłużonych Polaków spoczywających poza
granicami kraju, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Kompetencje MKiDN nie obejmują działań związanych z opieką nad grobami polskich
prezydentów i ministrów rządu RP na uchodźstwie, oraz wojskowych zmarłych po II wojnie
światowej, ponieważ art. 2 ust. 1 Ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów
walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. 2018 poz. 2529) stanowi:
Grobami weteranów walk o wolność i niepodległość Polski są groby:
1) osób, które walczyły o odzyskanie niepodległości Polski lub w obronie niepodległości
i granic suwerennej Rzeczypospolitej Polskiej, biorąc udział w wojnach, działaniach
zbrojnych i niepodległościowych oraz powstaniach narodowych w okresie od 1768 r. do
1963 r.;
2) funkcjonariuszy cywilnych władz powstań narodowych, administracji podziemnego
Państwa Polskiego w okresie wojny 1939–1945, członków władz i Rządu
Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie w latach 1939–1990, a także podziemnych
niepodległościowych organizacji cywilnych w latach 1945–1956.
Z uwagi na fakt, że na podstawie przywołanej powyżej ustawy opiekę nad grobami
weteranów walk o wolność i niepodległość Polski sprawuje Instytut Pamięci Narodowej –
Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, który w oparciu o art. 8 ust. 1 ww.
ustawy może udzielać dotacji celowych oraz przyznawać świadczenia pieniężne m.in. na
przeniesienie grobu weterana, kwestia ekshumacji i repatriacji szczątków polskich
prezydentów i ministrów rządu RP na uchodźstwie oraz wojskowych zmarłych po II wojnie
światowej znajduje się w kompetencjach IPN.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 1 of 1 --
+48 22 694 75 31 Al. Ujazdowskie 1/3
sekretariatDSP@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
gov.pl/premier
Sekretarz Stanu
Zastępca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
Jakub Stefaniak
DSP.INT.4510.556.2025
Warszawa, 25 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska, w odpowiedzi na interpelację
o numerze K10INT11896, przekazuję poniższe informacje będące w zakresie właściwości
Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Zadania w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za Granicą od 1 lipca 2024 r. przejęło od
Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (dalej: KPRM) Ministerstwo Spraw Zagranicznych.
W 2025 r. znaczna pula środków finansowych została przekierowana do Senatu
Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ustawą z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku
publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1491, z późn. zm.) Senat RP oraz Minister
Spraw Zagranicznych są właściwymi instytucjami sprawującymi opiekę nad Polonią
i Polakami za granicą.
Udzielenie ewentualnego wsparcia finansowego dla podmiotów wyszczególnionych
w art. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie jest możliwe po złożeniu
przez podmiot uprawniony oferty realizacji zadania publicznego, która poddawana jest
ocenie formalnej, a po pozytywnej weryfikacji jest kierowana do rozpatrzenia przez Zespół
do rozpatrywania ofert realizacji zadania publicznego. Przyznanie środków jest uzależnione
od złożenia wniosku oraz spełnienia przesłanek kwalifikujących wniosek (ofertę realizacji
zadania publicznego) do dofinansowania.
Źródłem finansowania zadań publicznych dotowanych na podstawie art. 11b ustawy
o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie jest rezerwa ogólna, która stanowi
szczególne narzędzie finansowe uruchamiane w sytuacjach nagłych i nieprzewidzianych.
Brak jest możliwości przeznaczenia tych środków na bieżącą działalność statutową, a jedynie
na wsparcie realizacji określonych zadań publicznych, w sytuacjach kiedy wcześniejsze ich
zaplanowanie oraz zabezpieczenie na ten cel środków finansowych nie było możliwe.
-- 1 of 2 --
+48 22 694 75 31 Al. Ujazdowskie 1/3
sekretariatDSP@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
gov.pl/premier
Dodatkowo wskazuję, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w porozumieniu
z Ministrem Spraw Zagranicznych, udzieli odpowiedzi na pozostałe pytania w zakresie
wynikającym z właściwości.
Z wyrazami szacunku
Jakub Stefaniak
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 11896 posłów Dariusza Mateckiego i Jana Kanthaka
z 5 września 2025 roku w sprawie zaniechania projektów upamiętniających polskich
prezydentów na uchodźstwie oraz innych zasłużonych Polaków spoczywających poza
granicami kraju, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Kompetencje MKiDN nie obejmują działań związanych z opieką nad grobami polskich
prezydentów i ministrów rządu RP na uchodźstwie, oraz wojskowych zmarłych po II wojnie
światowej, ponieważ art. 2 ust. 1 Ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów
walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. 2018 poz. 2529) stanowi:
Grobami weteranów walk o wolność i niepodległość Polski są groby:
1) osób, które walczyły o odzyskanie niepodległości Polski lub w obronie niepodległości
i granic suwerennej Rzeczypospolitej Polskiej, biorąc udział w wojnach, działaniach
zbrojnych i niepodległościowych oraz powstaniach narodowych w okresie od 1768 r. do
1963 r.;
2) funkcjonariuszy cywilnych władz powstań narodowych, administracji podziemnego
Państwa Polskiego w okresie wojny 1939–1945, członków władz i Rządu
Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie w latach 1939–1990, a także podziemnych
niepodległościowych organizacji cywilnych w latach 1945–1956.
Z uwagi na fakt, że na podstawie przywołanej powyżej ustawy opiekę nad grobami
weteranów walk o wolność i niepodległość Polski sprawuje Instytut Pamięci Narodowej –
Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, który w oparciu o art. 8 ust. 1 ww.
ustawy może udzielać dotacji celowych oraz przyznawać świadczenia pieniężne m.in. na
przeniesienie grobu weterana, kwestia ekshumacji i repatriacji szczątków polskich
prezydentów i ministrów rządu RP na uchodźstwie oraz wojskowych zmarłych po II wojnie
światowej znajduje się w kompetencjach IPN.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 1 of 1 --
+48 22 694 75 31 Al. Ujazdowskie 1/3
sekretariatDSP@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
gov.pl/premier
Sekretarz Stanu
Zastępca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
Jakub Stefaniak
DSP.INT.4510.556.2025
Warszawa, 25 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska, w odpowiedzi na interpelację
o numerze K10INT11896, przekazuję poniższe informacje będące w zakresie właściwości
Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Zadania w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za Granicą od 1 lipca 2024 r. przejęło od
Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (dalej: KPRM) Ministerstwo Spraw Zagranicznych.
W 2025 r. znaczna pula środków finansowych została przekierowana do Senatu
Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ustawą z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku
publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1491, z późn. zm.) Senat RP oraz Minister
Spraw Zagranicznych są właściwymi instytucjami sprawującymi opiekę nad Polonią
i Polakami za granicą.
Udzielenie ewentualnego wsparcia finansowego dla podmiotów wyszczególnionych
w art. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie jest możliwe po złożeniu
przez podmiot uprawniony oferty realizacji zadania publicznego, która poddawana jest
ocenie formalnej, a po pozytywnej weryfikacji jest kierowana do rozpatrzenia przez Zespół
do rozpatrywania ofert realizacji zadania publicznego. Przyznanie środków jest uzależnione
od złożenia wniosku oraz spełnienia przesłanek kwalifikujących wniosek (ofertę realizacji
zadania publicznego) do dofinansowania.
Źródłem finansowania zadań publicznych dotowanych na podstawie art. 11b ustawy
o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie jest rezerwa ogólna, która stanowi
szczególne narzędzie finansowe uruchamiane w sytuacjach nagłych i nieprzewidzianych.
Brak jest możliwości przeznaczenia tych środków na bieżącą działalność statutową, a jedynie
na wsparcie realizacji określonych zadań publicznych, w sytuacjach kiedy wcześniejsze ich
zaplanowanie oraz zabezpieczenie na ten cel środków finansowych nie było możliwe.
-- 1 of 2 --
+48 22 694 75 31 Al. Ujazdowskie 1/3
sekretariatDSP@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
gov.pl/premier
Dodatkowo wskazuję, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w porozumieniu
z Ministrem Spraw Zagranicznych, udzieli odpowiedzi na pozostałe pytania w zakresie
wynikającym z właściwości.
Z wyrazami szacunku
Jakub Stefaniak
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --