Interpelacja w sprawie pewności i jasności prawa

Interpelacja nr 11894

do ministra finansów i gospodarki

w sprawie pewności i jasności prawa

Zgłaszający: Monika Pawłowska

Data wpływu: 25-08-2025

Szanowny Panie Ministrze,

dnia 1 kwietnia 2025 roku weszła w życie ustawa z dnia 20 lutego 2025 lutego o zmianie ustawy i podatku akcyzowym, ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw („ustawa”). Przedmiotowa regulacja wprowadziła zarówno nowe obciążenia podatkowe jak również szereg podwyżek podatków dla obywateli w zakresie opodatkowania e-papierosów i innych wyrobów powiązanych wprowadzając znaczną nierównowagę w obciążeniu daninami publicznymi producentów działających na tym samym rynku.

Ustawa ta wywołała szereg kontrowersji wśród przedsiębiorców, ekspertów branżowych oraz przedstawicieli organizacji reprezentujących sektor wyrobów nikotynowych.

Zgodnie z ustawą płyn do papierosów elektronicznych zawarty w jednorazowym papierosie elektronicznym, urządzenia do waporyzacji a także zestawy części do urządzenia do waporyzacji będą podlegały każdorazowej nowej dodatkowej opłacie akcyzowej w wysokości 40 zł za sztukę.

Nowo wprowadzone przepisy są niejasne, budzą szereg wątpliwości i ryzyk po stronie przedsiębiorców. W związku z tym obecna sytuacja wymaga podjęcia działań przez ministra finansów i gospodarki, który powinien wyjaśnić te przepisy co wzmocni pewność i stabilność prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Ponadto ministerstwo powinno podjąć działania zapobiegające powstawaniu przepisów działających na korzyść jednych grup przedsiębiorców i prowadzących do eliminowania innych grup z rynku co rodzi ryzyko zarzutów lobbingu oraz narażenia Skarbu Państwa przez urzędników na wielomilionowe straty budżetowe.

Jedną z szerzej komentowanych kwestii są wątpliwości w zakres przedmiotowym wprowadzanych zmian dotyczących tego czy i w jakim zakresie opodatkowaniu podlegają tzw. pody, czyli wymienne zbiorniki z płynem do e-papierosów zawierające płyn do papierosów elektronicznych.

Tym samym na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907), uprzejmie proszę o udzielenie przez ministra finansów i gospodarki odpowiedzi na poniższe pytania dotyczące stosowania przepisów ustawy, która wprowadziła m.in. nowe zasady opodatkowania wyrobów opisanych na wstępie niniejszego pisma. W związku z powyższym kieruję do ministra finansów i gospodarki następujące pytania:

Czy ministerstwo dysponuje analizą skutków regulacji (OSR), która odnosi się wprost do omawianej kategorii produktów i przewiduje skutki dla rynku, w tym kosztów po stronie przedsiębiorców?

Czy ministerstwo może szczegółowo wyjaśnić, w jakim zakresie na gruncie nowelizacji ustawy opodatkowaniu akcyzą podlegają tzw. pody, tj. wymienne zbiorniki z płynem do papierosów elektronicznych, zawierające roztwór przeznaczony do waporyzacji?

Z technicznego punktu widzenia produkt ten stanowi jednorazowy komponent papierosa elektronicznego, który nie posiada możliwości ponownego napełnienia. Produkt ten nie wykazuje samodzielnej żadnej funkcjonalności użytkowej bez połączenia go z modułem zasilającym. Produkty te mają postać zamkniętego zbiornika wykonanego zazwyczaj z tworzywa sztucznego o nominalnej pojemności do 2 ml, zawierającego roztwór przeznaczony do wykorzystania w papierosach elektronicznych, zarówno z nikotyną, jak i bez nikotyny. Konstrukcja takiego typowego zbiornika obejmuje m.in. silikonowe uszczelnienia, zintegrowany układ grzewczy, pierścienie silikonowe zapewniające szczelność oraz element kontaktowy z modułem zasilającym.

Zbiornik stanowi jednorodny produkt, którego elementy konstrukcyjne zostały trwale zintegrowane w sposób uniemożliwiający jego demontaż lub ponowne napełnienie. Po zużyciu zawartego w nim płynu zbiornik ten traci jakąkolwiek funkcjonalność i nie może być wykorzystany ponownie. Ze względu na te cechy techniczne produkt ma charakter wyłącznie eksploatacyjny i należy go traktować jako jednorazowy komponent użytkowy zbliżony funkcjonalnie do baterii niewymienialnej w urządzeniu elektronicznym, której nie można ponownie naładować ani użyć w innym celu.

Opisany powyżej zbiornik stanowi przykład typowego rozwiązania konstrukcyjnego stosowanego w przypadku „podów” dostępnych na rynku europejskim zarówno pod względem parametrów technicznych, jak i przeznaczenia użytkowego. Konstrukcyjnie i funkcjonalnie tego typu „pody” są projektowane jako jednorazowe, nienaprawialne, pozbawione możliwości ponownego napełniania przez użytkownika końcowego, co wyraźnie odróżnia je od zbiorników do e-papierosów wielokrotnego użytku.

Mając na uwadze powyższe, zachodzi konieczność doprecyzowania, czy tego rodzaju komponent nieposiadający cech samodzielnego urządzenia i wymagający połączenia z oddzielnym modułem aktywującym podlega opodatkowaniu akcyzą, o której mowa w art. 99b ust 4 ustawy.

Proszę o jednoznaczną odpowiedź:

W kontekście rozpatrywanego przypadku zasadne pozostaje również pytanie o sposób interpretacji pojęć „jednorazowego” oraz „wielorazowego” papierosa elektronicznego, określonych odpowiednio w art. 2 ust. 1 pkt 34a i 34b ustawy o podatku akcyzowym.

Zgodnie z brzmieniem powyższych przepisów:

Jednorazowy papieros elektroniczny to: „urządzenie umożliwiające wytworzenie i spożycie aerozolu z płynu do e-papierosów zawartego w tym urządzeniu, które nie jest przeznaczone do ponownego napełniania płynem do papierosów elektronicznych lub wymiany zbiornika z płynem do papierosów elektronicznych, również te, które wymagają zewnętrznego zasilania lub sterowania”.

Wielorazowy papieros elektroniczny to: „urządzenie umożliwiające wytworzenie i spożycie aerozolu z płynu do papierosów elektronicznych, które są przeznaczone do ponownego napełniania płynem do papierosów elektronicznych lub wymiany zbiornika z płynem do papierosów elektronicznych, również te, które wymagają zewnętrznego zasilania lub sterowania”.

Z powyższych definicji wynika, że istotnym kryterium różnicującym oba rodzaje urządzeń jest ich przeznaczenie, a ściślej, możliwość ponownego napełnienia płynem bądź wymiany zbiornika z płynem. W pozostałym zakresie definicje są analogiczne i jednoznacznie wskazują, że zarówno jednorazowy, jak i wielorazowy e-papieros to kompletne urządzenie, które musi:

1) umożliwiać wytworzenie i spożycie aerozolu,
2) składać się m.in. ze zbiornika zawierającego płyn,
3) być samowystarczalne z punktu widzenia funkcji użytkowej.

Jednocześnie ustawa posługuje się w obu definicjach pojęciem „urządzenie”, a jednocześnie wyodrębnia w treści definicji „zbiornik z płynem” jako odrębny element. Wskazuje na intencjonalne rozdzielenie obu pojęć. Innymi słowy „zbiornik” nie może być utożsamiany z „urządzeniem” sensu stricto. Sam zbiornik, nawet jeśli zawiera płyn do e-papierosów, nie umożliwia samodzielnego wytworzenia i spożycia aerozolu, a zatem nie spełnia warunku funkcjonalnego zawartego w przytoczonych przepisach.

Zgodnie z wykładnią języka polskiego „urządzenie” to mechanizm lub zespół mechanizmów służący do wykonania określonych czynności. Definicja ta zakłada istnienie funkcjonalnej całości zdolnej do działania bez konieczności dodawania innych komponentów.

Tymczasem omawiany zbiornik z płynem (tzw. pod) nie posiada zdolności samodzielnego działania nie może wytworzyć aerozolu, nie zawiera zasilania, ani układu grzewczego w pełni funkcjonalnego bez dodatkowego modułu aktywującego. Zbiornik ten wymaga współpracy z odrębnym urządzeniem dedykowanym modułem, który umożliwia podgrzanie płynu i inhalację wytworzonego aerozolu.

W tym kontekście, warto również zwrócić uwagę na użycie w przepisach pojęcia „umożliwiające” - określającego cechę urządzenia. Sformułowanie to sugeruje, że urządzenie, które ustawodawca kwalifikuje jako jednorazowy lub wielorazowy e-papieros, musi w takiej postaci, w jakiej trafia do obrotu, faktycznie umożliwiać spożycie aerozolu. Gdyby zaś intencją ustawodawcy było objęcie tym pojęciem również elementów urządzeń (takich jak sam zbiornik z płynem), posłużyłby się innym sformułowaniem.

Tym samym, powyższe rozważania pogłębiają wątpliwości interpretacyjne dotyczące przedmiotowego zakresu opodatkowania akcyzą tzw. poda będącego przedmiotem zapytania stanowiącego komponent, który samodzielnie nie może zostać zakwalifikowany jako urządzenia w rozumieniu ustawy o podatku akcyzowym.

Proszę o jednoznaczne stanowisko w tej sprawie.