Interpelacja nr 11868
Interpelacja w sprawie polityki fiskalnej państwa w zakresie napojów i wód
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie polityki fiskalnej państwa w zakresie napojów i wód
Interpelacja nr 11868
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie polityki fiskalnej państwa w zakresie napojów i wód
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 22-08-2025
Szanowny Panie Ministrze,
ministerstwo w temacie preferencyjnego opodatkowania niektórych piw bezalkoholowych i napojów energetycznych, odnosząc się do nowelizacji przepisów dot. tzw. matrycy VAT z 2020 r., wskazało, że „podstawowymi celami ww. ustawy w zakresie stawek podatku VAT było – w obszarach, w których było to realnie możliwe – uproszczenie systemu stawek VAT (zapewnienie prostoty, przejrzystości i przyjazności w stosowaniu), w tym eliminacja istniejących niekonsekwencji i nieracjonalności w stawkach VAT”, a ponadto, że „uproszczenie wprowadzonego systemu stawek przejawia się m.in. w stosowaniu takiej samej stawki podatku dla całych grup towarowych według zasady: taka sama stawka dla takich samych/podobnych towarów/usług”. Jednocześnie resort wskazał, że w ramach przedmiotowej nowelizacji nie doszło do zmian w zakresie stawki podatku VAT, którymi objęte zostały napoje zawierające co najmniej 20% soku owocowego lub warzywnego.
Nieco szerszych wyjaśnień w kwestii zróżnicowania opodatkowania podatkiem VAT ww. napojów z dodatkiem soku oraz wód butelkowanych w imieniu ministerstwa udzielił pan Jarosław Neneman jednemu z posłów w ramach interpelacji nr 9732. Pan wiceminister wskazuje, że „należy stwierdzić, że napoje zawierające co najmniej 20% soku owocowego czy warzywnego oraz inne napoje objęte CN 2202 niespełniające tego warunku (takie jak wody butelkowane mineralne czy źródlane, wody smakowe, zawierające mniejszą, czasem śladową, ilość tego soku, czy też napoje nie zawierające w ogóle soku z owoców lub warzyw, zawierające przy tym dodatek cukru lub innego środka słodzącego, a także różne napoje gazowane) to różne produkty, które z punktu widzenia przeciętnego konsumenta nie są zastępowalne”. Czytamy także: „są to towary odmienne pod względem składu, smaku, procesu produkcji oraz wpływu na zdrowie człowieka (zawartości witamin czy składników mineralnych). Dla przeciętnego konsumenta ma znaczenie fakt, czy napój, który nabywa to sok z owoców lub warzyw (tzw. 100% sok) albo napój, w którego składzie znajduje się co najmniej 20% takiego soku, czy też jest to napój zawierający śladową (lub żadną) ilość soku albo jest to woda (niegazowana lub z zawartością dwutlenku węgla, dosładzana albo bez dodatku cukru). Powyższe, w mojej ocenie, ma wpływ na decyzję przeciętnego konsumenta o wyborze danego środka spożywczego”.
Powyżej przytoczone fragmenty wyjaśnień Ministerstwa Finansów stoją niestety w sprzeczności z realiami rynku napojów w Polsce. Wbrew temu, co twierdzą przedstawiciele resortu, ciężko uznać napoje z dodatkiem soku za produkty z punktu widzenia konsumentów całkowicie odmienne. Przykładowo, na rynku nie brakuje napojów, które będąc formalnie napojami z dodatkiem soku, opatrzone są nazwami sugerującymi konsumentom, że mają one coś wspólnego z „wodą”. Producenci tego rodzaju napojów zazwyczaj unikają stosowania bezpośrednio nazwy woda, jednakże marki tych napojów zawierają inne słowa budzące jednoznaczne skojarzenia z wodami mineralnymi czy źródlanymi. Tego rodzaju nazwami jest chociażby wykorzystanie zbitki słów „H2Owoc” czy często stosowane obcojęzyczne, lecz powszechnie znane w Polsce określenia takie jak „water” czy „aqua”. Produkty te są w swojej oprawie wizualnej stylizowane na wody. Często też wygląd ich zawartości przypomina wodę, zawarte w nich domieszki soków nie barwią bowiem napoju. Wreszcie często obok tych napojów ich producenci sprzedają także prawdziwą „wodę” pod tą samą marką. Mając na względzie takie nazewnictwo stosowane przez producentów tych napojów, a także ich oprawę graficzną oraz komunikaty stosowane w ich marketingu, nie sposób nie uznać tego rodzaju działań jako mających na celu wzbudzenie u konsumentów przeświadczenia, że napoje takie są wodą lub chociaż produktem o tożsamych czy podobnych właściwościach. Tym samym już ta kategoria przykładów podważa stanowisko prezentowane przez ministerstwo, że napoje z dodatkiem soków oraz wody traktowane są powszechnie jako produkty całkowicie odmienne. Jeśli intencją ministerstwa jest osiągnięcie takiego rozróżnienia, zasadne byłoby wprowadzenie takich zmian w przepisach, które uniemożliwią tego rodzaju „podszywanie się” pod produkty odmienne.
Nie ma przypadku, że producenci słodkich napojów z dodatkiem soków podejmują działania upodabniające takie produkty do „wody”. Wiele z tych napojów jest produktami skierowanymi do najmłodszych konsumentów oraz ich rodziców. Świadomość zdrowotna społeczeństwa w Polsce wzrasta i coraz większa grupa rodziców zdaje sobie sprawę, że to właśnie woda zapewnia dzieciom najlepsze nawodnienie. Oferowanie im napojów przypominających wodę i opatrzonych nazwą wskazującą na to, że są one wodą, ma na celu wzbudzenie w nich przeświadczenia, że dokonują właściwych pod względem zdrowotnym zakupów dla swoich dzieci. Absurdalne jest, że w takiej sytuacji ustawodawca dodatkowo nagradza takich producentów, umożliwiając im korzystanie z preferencji podatkowej. Aktualne przepisy regulujące stawki podatku VAT de facto zachęcają producentów takich napojów do opisanych wyżej praktyk. Tymczasem jednym z podstawowych powodów stosowania do napojów z dodatkiem soków preferencyjnej stawki podatku VAT są właśnie względy zdrowotne. Tego rodzaju napoje są bowiem teoretycznie zdrowsze niż napoje niezawierające soków. Idąc jednak tym tokiem myślenia, tym bardziej zasadne byłoby, aby najzdrowszy napój, jakim jest woda, także była objęta co najmniej tak preferencyjną stawką podatku VAT jak napoje z dodatkiem soków. Fakt, że preferencyjna stawka podatku VAT dotyczy także zawierających dodatki soku piw bezalkoholowych, napojów energetycznych czy też bezalkoholowych wersji popularnych napojów alkoholowych jest z kolei kompletnie niezrozumiały i tym bardziej wskazuje na poważne wady w funkcjonowaniu aktualnie obowiązującej matrycy VAT w praktyce.
Głęboko liczę na to, że na podstawie przedstawionej argumentacji resort podejmie, wspólnie z Ministerstwem Zdrowia, działania zmierzające do uspójnienia polityki fiskalnej i zdrowotnej państwa w sektorze napojów.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Na jakiej podstawie Ministerstwo Finansów opiera swoje twierdzenia o odmienności produktów takich jak woda z napojami z dodatkiem soków w świetle powyżej przedstawionych informacji? Czy zdaniem resortu w ocenie konsumentów woda źródlana jest bardziej odmiennym produktem od napoju o nazwie „aqua” niż sok jabłkowy od bezalkoholowej wersji „aperitivo” lub napoju energetycznego o smaku mango?
Czy ministerstwo, jeśli podtrzymuje swoje stanowisko w zakresie rozbieżności w opodatkowaniu wód oraz napojów z dodatkiem soków, zamierza podjąć aktywne działania zmierzające do ograniczenia praktyki nazywania takich napojów nazwami towarowymi sugerującymi, że są one wodą? Czy resort zamierza w tym zakresie wystąpić do innych odpowiednich organów, np. do UOKiK?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 11868
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie polityki fiskalnej państwa w zakresie napojów i wód
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 22-08-2025
Szanowny Panie Ministrze,
ministerstwo w temacie preferencyjnego opodatkowania niektórych piw bezalkoholowych i napojów energetycznych, odnosząc się do nowelizacji przepisów dot. tzw. matrycy VAT z 2020 r., wskazało, że „podstawowymi celami ww. ustawy w zakresie stawek podatku VAT było – w obszarach, w których było to realnie możliwe – uproszczenie systemu stawek VAT (zapewnienie prostoty, przejrzystości i przyjazności w stosowaniu), w tym eliminacja istniejących niekonsekwencji i nieracjonalności w stawkach VAT”, a ponadto, że „uproszczenie wprowadzonego systemu stawek przejawia się m.in. w stosowaniu takiej samej stawki podatku dla całych grup towarowych według zasady: taka sama stawka dla takich samych/podobnych towarów/usług”. Jednocześnie resort wskazał, że w ramach przedmiotowej nowelizacji nie doszło do zmian w zakresie stawki podatku VAT, którymi objęte zostały napoje zawierające co najmniej 20% soku owocowego lub warzywnego.
Nieco szerszych wyjaśnień w kwestii zróżnicowania opodatkowania podatkiem VAT ww. napojów z dodatkiem soku oraz wód butelkowanych w imieniu ministerstwa udzielił pan Jarosław Neneman jednemu z posłów w ramach interpelacji nr 9732. Pan wiceminister wskazuje, że „należy stwierdzić, że napoje zawierające co najmniej 20% soku owocowego czy warzywnego oraz inne napoje objęte CN 2202 niespełniające tego warunku (takie jak wody butelkowane mineralne czy źródlane, wody smakowe, zawierające mniejszą, czasem śladową, ilość tego soku, czy też napoje nie zawierające w ogóle soku z owoców lub warzyw, zawierające przy tym dodatek cukru lub innego środka słodzącego, a także różne napoje gazowane) to różne produkty, które z punktu widzenia przeciętnego konsumenta nie są zastępowalne”. Czytamy także: „są to towary odmienne pod względem składu, smaku, procesu produkcji oraz wpływu na zdrowie człowieka (zawartości witamin czy składników mineralnych). Dla przeciętnego konsumenta ma znaczenie fakt, czy napój, który nabywa to sok z owoców lub warzyw (tzw. 100% sok) albo napój, w którego składzie znajduje się co najmniej 20% takiego soku, czy też jest to napój zawierający śladową (lub żadną) ilość soku albo jest to woda (niegazowana lub z zawartością dwutlenku węgla, dosładzana albo bez dodatku cukru). Powyższe, w mojej ocenie, ma wpływ na decyzję przeciętnego konsumenta o wyborze danego środka spożywczego”.
Powyżej przytoczone fragmenty wyjaśnień Ministerstwa Finansów stoją niestety w sprzeczności z realiami rynku napojów w Polsce. Wbrew temu, co twierdzą przedstawiciele resortu, ciężko uznać napoje z dodatkiem soku za produkty z punktu widzenia konsumentów całkowicie odmienne. Przykładowo, na rynku nie brakuje napojów, które będąc formalnie napojami z dodatkiem soku, opatrzone są nazwami sugerującymi konsumentom, że mają one coś wspólnego z „wodą”. Producenci tego rodzaju napojów zazwyczaj unikają stosowania bezpośrednio nazwy woda, jednakże marki tych napojów zawierają inne słowa budzące jednoznaczne skojarzenia z wodami mineralnymi czy źródlanymi. Tego rodzaju nazwami jest chociażby wykorzystanie zbitki słów „H2Owoc” czy często stosowane obcojęzyczne, lecz powszechnie znane w Polsce określenia takie jak „water” czy „aqua”. Produkty te są w swojej oprawie wizualnej stylizowane na wody. Często też wygląd ich zawartości przypomina wodę, zawarte w nich domieszki soków nie barwią bowiem napoju. Wreszcie często obok tych napojów ich producenci sprzedają także prawdziwą „wodę” pod tą samą marką. Mając na względzie takie nazewnictwo stosowane przez producentów tych napojów, a także ich oprawę graficzną oraz komunikaty stosowane w ich marketingu, nie sposób nie uznać tego rodzaju działań jako mających na celu wzbudzenie u konsumentów przeświadczenia, że napoje takie są wodą lub chociaż produktem o tożsamych czy podobnych właściwościach. Tym samym już ta kategoria przykładów podważa stanowisko prezentowane przez ministerstwo, że napoje z dodatkiem soków oraz wody traktowane są powszechnie jako produkty całkowicie odmienne. Jeśli intencją ministerstwa jest osiągnięcie takiego rozróżnienia, zasadne byłoby wprowadzenie takich zmian w przepisach, które uniemożliwią tego rodzaju „podszywanie się” pod produkty odmienne.
Nie ma przypadku, że producenci słodkich napojów z dodatkiem soków podejmują działania upodabniające takie produkty do „wody”. Wiele z tych napojów jest produktami skierowanymi do najmłodszych konsumentów oraz ich rodziców. Świadomość zdrowotna społeczeństwa w Polsce wzrasta i coraz większa grupa rodziców zdaje sobie sprawę, że to właśnie woda zapewnia dzieciom najlepsze nawodnienie. Oferowanie im napojów przypominających wodę i opatrzonych nazwą wskazującą na to, że są one wodą, ma na celu wzbudzenie w nich przeświadczenia, że dokonują właściwych pod względem zdrowotnym zakupów dla swoich dzieci. Absurdalne jest, że w takiej sytuacji ustawodawca dodatkowo nagradza takich producentów, umożliwiając im korzystanie z preferencji podatkowej. Aktualne przepisy regulujące stawki podatku VAT de facto zachęcają producentów takich napojów do opisanych wyżej praktyk. Tymczasem jednym z podstawowych powodów stosowania do napojów z dodatkiem soków preferencyjnej stawki podatku VAT są właśnie względy zdrowotne. Tego rodzaju napoje są bowiem teoretycznie zdrowsze niż napoje niezawierające soków. Idąc jednak tym tokiem myślenia, tym bardziej zasadne byłoby, aby najzdrowszy napój, jakim jest woda, także była objęta co najmniej tak preferencyjną stawką podatku VAT jak napoje z dodatkiem soków. Fakt, że preferencyjna stawka podatku VAT dotyczy także zawierających dodatki soku piw bezalkoholowych, napojów energetycznych czy też bezalkoholowych wersji popularnych napojów alkoholowych jest z kolei kompletnie niezrozumiały i tym bardziej wskazuje na poważne wady w funkcjonowaniu aktualnie obowiązującej matrycy VAT w praktyce.
Głęboko liczę na to, że na podstawie przedstawionej argumentacji resort podejmie, wspólnie z Ministerstwem Zdrowia, działania zmierzające do uspójnienia polityki fiskalnej i zdrowotnej państwa w sektorze napojów.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Na jakiej podstawie Ministerstwo Finansów opiera swoje twierdzenia o odmienności produktów takich jak woda z napojami z dodatkiem soków w świetle powyżej przedstawionych informacji? Czy zdaniem resortu w ocenie konsumentów woda źródlana jest bardziej odmiennym produktem od napoju o nazwie „aqua” niż sok jabłkowy od bezalkoholowej wersji „aperitivo” lub napoju energetycznego o smaku mango?
Czy ministerstwo, jeśli podtrzymuje swoje stanowisko w zakresie rozbieżności w opodatkowaniu wód oraz napojów z dodatkiem soków, zamierza podjąć aktywne działania zmierzające do ograniczenia praktyki nazywania takich napojów nazwami towarowymi sugerującymi, że są one wodą? Czy resort zamierza w tym zakresie wystąpić do innych odpowiednich organów, np. do UOKiK?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
43%
Konkretność
57%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 14 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
9.3 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (14)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Wykryto zwrot wymijający: „pozostaje poza zakresem” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„pozostaje poza zakresem”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8396 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 19 września 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 11868 w sprawie polityki fiskalnej państwa
w zakresie napojów i wód
Znak sprawy: PT1.054.23.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z 5 września 2025 r. nr 11868 Pani Poseł Pauliny
Matysiak w sprawie polityki fiskalnej państwa w zakresie napojów i wód,
przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy o VAT1 napoje co do zasady
opodatkowane są podstawową stawką VAT.
Obniżoną stawkę VAT w wysokości 5% stosuje się do takich napojów jak: mleko
i określone napoje mleczne (jogurt, maślanka, kefir, preparaty dla niemowląt
i małych dzieci i mleko modyfikowane), soki owocowe i warzywne (tzw. soki 100%),
napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego
lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20% składu surowcowego, a także
tzw. napoje roślinne (np. na bazie orzechów czy zbóż)2.
Podkreślić przy tym należy, że stawką obniżoną objęte są wyłącznie napoje
bezalkoholowe, które zawierają co najmniej 20% soku owocowego, warzywnego
lub owocowo-warzywnego niezależnie od nazwy handlowej nadanej przez
producenta. Dla możliwości objęcia danego napoju stawką VAT w wysokości 5%
1 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r., poz. 775 z późn. zm.).
2 Poz. 3, 13, 17 załącznika nr 10 w związku z art. 41 ust. 2a ustawy o VAT.
-- 1 of 4 --
2/4
decydującym jest więc skład produktu. Jeżeli zatem dany napój nie będzie zawierał
wymaganej ilości soku z owoców lub warzyw – nie będzie objęty stawką 5%.
Odnosząc się do poruszonej w interpelacji kwestii podobieństwa towarów
uprzejmie informuję, że w odniesieniu do stosowania stawek obniżonych VAT
z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) wynika,
że z zastrzeżeniem poszanowania zasady neutralności podatkowej, na której opiera
się wspólny system VAT, do państw członkowskich należy dokładniejsze określenie
wśród dostaw towarów i świadczenia usług objętych kategoriami załącznika III do
dyrektywy VAT3 tych, do których ma zastosowanie stawka obniżona4.
Możliwość dokonywania takiego selektywnego stosowania obniżonej stawki VAT
jest uzasadniona m.in. tym względem, że – ponieważ stawka ta stanowi wyjątek –
ograniczenie jej stosowania do określonych i swoistych aspektów kategorii danego
świadczenia jest spójne z zasadą, według której wyjątki i odstępstwa należy
interpretować zawężająco5.
Z utrwalonego orzecznictwa TSUE wynika również, że zasada neutralności VAT
sprzeciwia się temu, aby towary lub usługi podobne, które są konkurencyjne wobec
siebie, były traktowane odmiennie z punktu widzenia VAT. Jeśli chodzi zaś o ocenę
podobieństwa danych towarów lub usług, z orzecznictwa TSUE wynika,
że zasadniczo należy uwzględniać punkt widzenia przeciętnego konsumenta.
Towary lub usługi są podobne, gdy wykazują analogiczne właściwości i zaspokajają
te same potrzeby konsumenta, według kryterium porównywalności
w użytkowaniu, i gdy istniejące różnice nie wpływają w znaczący sposób na decyzję
przeciętnego konsumenta o skorzystaniu z jednego lub drugiego towaru bądź
usługi.6
W wyroku w sprawie C-243/84 TSUE przedstawił bardziej szczegółowe wytyczne,
jakimi należy się kierować przy ocenie podobieństwa towarów. Zdaniem TSUE, aby
określić, czy towary są podobne, konieczne jest rozważenie pewnych obiektywnych
właściwości towarów. Trybunał wskazał, że decydujące znaczenie ma pochodzenie,
sposób wytwarzania czy też właściwości organoleptyczne, w tym w szczególności
smak7.
Dodatkowych wskazówek dostarczył także wyrok Naczelnego Sądu
Administracyjnego o sygn. akt I FSK 759/14, który dotyczył podobieństwa napojów
o zawartości soku owocowego lub warzywnego poniżej 20%, o zawartości soku
powyżej 20% oraz niezawierających soku, w którym NSA wskazał:
3 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.).
4 Przykładowo: wyrok w sprawie C-499/16 pkt 23.
5 Wyrok w sprawie C-499/16 pkt 24.
6 Wyrok w sprawie C-499/16 pkt 30 i 31, wyrok w sprawie C-146/22 pkt 46 – 52.
7 Wyrok w sprawie C-243/84 pkt. 11-14. W wyroku tym ostatecznie Trybunał stwierdził, że pomimo
tego, że whisky może być konsumowana w podobny sposób do wina, to jednakże z uwagi na odmienne
właściwości nie są to towary podobne.
-- 2 of 4 --
3/4
„(…) podstawowym kryterium decydującym o podobieństwie towarów (usług) jest ich
charakter. Biorąc powyższe pod uwagę, oceny podobieństwa produktów należy
dokonywać z perspektywy konsumenta. Cechami, które należy uwzględnić przy tej ocenie
są skład, smak, funkcja towarów (środków spożywczych) oraz ewentualnie inne
właściwości, które mogłyby mieć wpływ na decyzję konsumenta co do wyboru danego
towaru. W ocenie Sądu pierwszej instancji poszczególne napoje różnią się ze sobą
w sposób istotny, co w szczegółowy sposób wykazano w zaskarżonej interpretacji.
Pomiędzy wskazanymi przez Spółkę we wniosku o interpretację towarami istnieją
bowiem zasadnicze różnice mające wpływ na decyzję konsumenta o wyborze danego
środka spożywczego. Przede wszystkim są to towary zupełnie odmienne co do składu,
smaku, procesu produkcji, (woda gazowana i niegazowana, soki oraz napoje zawierające
poniżej 20 % masy soku). Nie można przy tym zgodzić się, że porównywalne produkty
mają podobny smak. Walory smakowe soków z owoców i warzyw są zupełnie inne
od napojów, których udział masowy soku wynosi mniej niż 20%. Udział naturalnego soku
jest bowiem determinantą smaku a jednocześnie wpływa na wybory konsumenckie.
Zwrócić bowiem należy uwagę, że skład produktu jest jedną z podstawowych
wyznaczników dla jego oceny. Nie można zgodzić się z taką oceną, że dla przeciętnego
konsumenta nie ma żadnego znaczenia fakt czy spożywa 100% sok czy też napój
zawierający niewielką ilość naturalnego soku uzupełniony barwnikami i chemicznymi
dodatkami smakowymi, czy też spożywa wodę niegazowaną lub z zawartością dwutlenku
węgla.” (pkt 6.4 orzeczenia).
Na tle powyższych wskazówek TSUE i NSA należy stwierdzić, że napoje
zawierające co najmniej 20% soku owocowego czy warzywnego oraz napoje
niezawierające w ogóle soku z owoców lub warzyw, to różne produkty, które z
punktu widzenia przeciętnego konsumenta nie są zastępowalne.
Napoje zaspokajają jedną z podstawowych potrzeb człowieka, jaką jest pragnienie,
jednak wskazane rodzaje napojów to towary odmienne pod względem składu,
smaku, procesu produkcji oraz wpływu na zdrowie człowieka (zawartości witamin
czy składników mineralnych).
Podobne zasady opodatkowania VAT tego rodzaju napojów obowiązywały również
przed wprowadzeniem tzw. nowej matrycy stawek VAT8, a zatem stawką VAT
w wysokości 5% objęte były już wcześniej określone napoje bezalkoholowe,
w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-
warzywnego wynosił nie mniej niż 20% składu surowcowego.
Występujący na rynku szeroki asortyment napojów objętych obniżoną stawką VAT
może być efektem dostosowywania się producentów napojów do gustów
konsumentów, preferujących napoje zawierające w swoim składzie soki z owoców
i warzyw w miejsce produktów, które mają w składzie syntetyczne dodatki
smakowe.
Co się tyczy podjęcia aktywnych działań zmierzających do ograniczenia praktyki
nazywania napojów z dodatkiem soku nazwami towarowymi sugerującymi, że są
8 Wprowadzona ustawą z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1751, z późn. zm.).
-- 3 of 4 --
4/4
one wodą, uprzejmie informuję, że kwestia nazewnictwa towarów przez
producentów pozostaje poza zakresem właściwości Ministerstwa Finansów.
Zagadnienia z tego obszaru są we właściwości Inspekcji Jakości Handlowej
Artykułów Rolno-Spożywczych, jednostki podległej Ministerstwa Rolnictwa
i Rozwoju Wsi. Informuję zatem, że wątpliwości Pani Poseł zostaną przedłożone
do analizy właściwej instytucji celem podjęcia ewentualnych działań w zakresie
stosowanego nazewnictwa i składu towarów.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 19 września 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 11868 w sprawie polityki fiskalnej państwa
w zakresie napojów i wód
Znak sprawy: PT1.054.23.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z 5 września 2025 r. nr 11868 Pani Poseł Pauliny
Matysiak w sprawie polityki fiskalnej państwa w zakresie napojów i wód,
przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy o VAT1 napoje co do zasady
opodatkowane są podstawową stawką VAT.
Obniżoną stawkę VAT w wysokości 5% stosuje się do takich napojów jak: mleko
i określone napoje mleczne (jogurt, maślanka, kefir, preparaty dla niemowląt
i małych dzieci i mleko modyfikowane), soki owocowe i warzywne (tzw. soki 100%),
napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego
lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20% składu surowcowego, a także
tzw. napoje roślinne (np. na bazie orzechów czy zbóż)2.
Podkreślić przy tym należy, że stawką obniżoną objęte są wyłącznie napoje
bezalkoholowe, które zawierają co najmniej 20% soku owocowego, warzywnego
lub owocowo-warzywnego niezależnie od nazwy handlowej nadanej przez
producenta. Dla możliwości objęcia danego napoju stawką VAT w wysokości 5%
1 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r., poz. 775 z późn. zm.).
2 Poz. 3, 13, 17 załącznika nr 10 w związku z art. 41 ust. 2a ustawy o VAT.
-- 1 of 4 --
2/4
decydującym jest więc skład produktu. Jeżeli zatem dany napój nie będzie zawierał
wymaganej ilości soku z owoców lub warzyw – nie będzie objęty stawką 5%.
Odnosząc się do poruszonej w interpelacji kwestii podobieństwa towarów
uprzejmie informuję, że w odniesieniu do stosowania stawek obniżonych VAT
z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) wynika,
że z zastrzeżeniem poszanowania zasady neutralności podatkowej, na której opiera
się wspólny system VAT, do państw członkowskich należy dokładniejsze określenie
wśród dostaw towarów i świadczenia usług objętych kategoriami załącznika III do
dyrektywy VAT3 tych, do których ma zastosowanie stawka obniżona4.
Możliwość dokonywania takiego selektywnego stosowania obniżonej stawki VAT
jest uzasadniona m.in. tym względem, że – ponieważ stawka ta stanowi wyjątek –
ograniczenie jej stosowania do określonych i swoistych aspektów kategorii danego
świadczenia jest spójne z zasadą, według której wyjątki i odstępstwa należy
interpretować zawężająco5.
Z utrwalonego orzecznictwa TSUE wynika również, że zasada neutralności VAT
sprzeciwia się temu, aby towary lub usługi podobne, które są konkurencyjne wobec
siebie, były traktowane odmiennie z punktu widzenia VAT. Jeśli chodzi zaś o ocenę
podobieństwa danych towarów lub usług, z orzecznictwa TSUE wynika,
że zasadniczo należy uwzględniać punkt widzenia przeciętnego konsumenta.
Towary lub usługi są podobne, gdy wykazują analogiczne właściwości i zaspokajają
te same potrzeby konsumenta, według kryterium porównywalności
w użytkowaniu, i gdy istniejące różnice nie wpływają w znaczący sposób na decyzję
przeciętnego konsumenta o skorzystaniu z jednego lub drugiego towaru bądź
usługi.6
W wyroku w sprawie C-243/84 TSUE przedstawił bardziej szczegółowe wytyczne,
jakimi należy się kierować przy ocenie podobieństwa towarów. Zdaniem TSUE, aby
określić, czy towary są podobne, konieczne jest rozważenie pewnych obiektywnych
właściwości towarów. Trybunał wskazał, że decydujące znaczenie ma pochodzenie,
sposób wytwarzania czy też właściwości organoleptyczne, w tym w szczególności
smak7.
Dodatkowych wskazówek dostarczył także wyrok Naczelnego Sądu
Administracyjnego o sygn. akt I FSK 759/14, który dotyczył podobieństwa napojów
o zawartości soku owocowego lub warzywnego poniżej 20%, o zawartości soku
powyżej 20% oraz niezawierających soku, w którym NSA wskazał:
3 Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku
od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.).
4 Przykładowo: wyrok w sprawie C-499/16 pkt 23.
5 Wyrok w sprawie C-499/16 pkt 24.
6 Wyrok w sprawie C-499/16 pkt 30 i 31, wyrok w sprawie C-146/22 pkt 46 – 52.
7 Wyrok w sprawie C-243/84 pkt. 11-14. W wyroku tym ostatecznie Trybunał stwierdził, że pomimo
tego, że whisky może być konsumowana w podobny sposób do wina, to jednakże z uwagi na odmienne
właściwości nie są to towary podobne.
-- 2 of 4 --
3/4
„(…) podstawowym kryterium decydującym o podobieństwie towarów (usług) jest ich
charakter. Biorąc powyższe pod uwagę, oceny podobieństwa produktów należy
dokonywać z perspektywy konsumenta. Cechami, które należy uwzględnić przy tej ocenie
są skład, smak, funkcja towarów (środków spożywczych) oraz ewentualnie inne
właściwości, które mogłyby mieć wpływ na decyzję konsumenta co do wyboru danego
towaru. W ocenie Sądu pierwszej instancji poszczególne napoje różnią się ze sobą
w sposób istotny, co w szczegółowy sposób wykazano w zaskarżonej interpretacji.
Pomiędzy wskazanymi przez Spółkę we wniosku o interpretację towarami istnieją
bowiem zasadnicze różnice mające wpływ na decyzję konsumenta o wyborze danego
środka spożywczego. Przede wszystkim są to towary zupełnie odmienne co do składu,
smaku, procesu produkcji, (woda gazowana i niegazowana, soki oraz napoje zawierające
poniżej 20 % masy soku). Nie można przy tym zgodzić się, że porównywalne produkty
mają podobny smak. Walory smakowe soków z owoców i warzyw są zupełnie inne
od napojów, których udział masowy soku wynosi mniej niż 20%. Udział naturalnego soku
jest bowiem determinantą smaku a jednocześnie wpływa na wybory konsumenckie.
Zwrócić bowiem należy uwagę, że skład produktu jest jedną z podstawowych
wyznaczników dla jego oceny. Nie można zgodzić się z taką oceną, że dla przeciętnego
konsumenta nie ma żadnego znaczenia fakt czy spożywa 100% sok czy też napój
zawierający niewielką ilość naturalnego soku uzupełniony barwnikami i chemicznymi
dodatkami smakowymi, czy też spożywa wodę niegazowaną lub z zawartością dwutlenku
węgla.” (pkt 6.4 orzeczenia).
Na tle powyższych wskazówek TSUE i NSA należy stwierdzić, że napoje
zawierające co najmniej 20% soku owocowego czy warzywnego oraz napoje
niezawierające w ogóle soku z owoców lub warzyw, to różne produkty, które z
punktu widzenia przeciętnego konsumenta nie są zastępowalne.
Napoje zaspokajają jedną z podstawowych potrzeb człowieka, jaką jest pragnienie,
jednak wskazane rodzaje napojów to towary odmienne pod względem składu,
smaku, procesu produkcji oraz wpływu na zdrowie człowieka (zawartości witamin
czy składników mineralnych).
Podobne zasady opodatkowania VAT tego rodzaju napojów obowiązywały również
przed wprowadzeniem tzw. nowej matrycy stawek VAT8, a zatem stawką VAT
w wysokości 5% objęte były już wcześniej określone napoje bezalkoholowe,
w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-
warzywnego wynosił nie mniej niż 20% składu surowcowego.
Występujący na rynku szeroki asortyment napojów objętych obniżoną stawką VAT
może być efektem dostosowywania się producentów napojów do gustów
konsumentów, preferujących napoje zawierające w swoim składzie soki z owoców
i warzyw w miejsce produktów, które mają w składzie syntetyczne dodatki
smakowe.
Co się tyczy podjęcia aktywnych działań zmierzających do ograniczenia praktyki
nazywania napojów z dodatkiem soku nazwami towarowymi sugerującymi, że są
8 Wprowadzona ustawą z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1751, z późn. zm.).
-- 3 of 4 --
4/4
one wodą, uprzejmie informuję, że kwestia nazewnictwa towarów przez
producentów pozostaje poza zakresem właściwości Ministerstwa Finansów.
Zagadnienia z tego obszaru są we właściwości Inspekcji Jakości Handlowej
Artykułów Rolno-Spożywczych, jednostki podległej Ministerstwa Rolnictwa
i Rozwoju Wsi. Informuję zatem, że wątpliwości Pani Poseł zostaną przedłożone
do analizy właściwej instytucji celem podjęcia ewentualnych działań w zakresie
stosowanego nazewnictwa i składu towarów.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --