tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.409.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11854 Pani Posłanki Iwony Hartwich, w sprawie zmian
zasad przyznawania świadczenia w postaci tzw. renty wdowiej, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243) wprowadziła od
1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku
z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym. Przepisy ustawy
przewidują, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy od 1 lipca 2025 r.,
jedno świadczenie wypłacane jest wdowie lub wdowcowi w całości, a drugie w wysokości
25% (w okresie przejściowym, tj. od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. będzie to 15%).
Przywołany akt wprowadza zatem nową regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej,
którą wnioskodawcy ustawy nazwali „rentą wdowią”.
Przepisy określają krąg osób uprawnionych do korzystania z nowej reguły zbiegu prawa do
renty rodzinnej z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. Wdowy lub wdowcy
ubiegający się o ustalenie zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku oraz prawa
do innego świadczenia emerytalno-rentowego muszą spełnić warunki:
 osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
 pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
 nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed
i osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
 niewstąpienia w nowy związek małżeński (wypłata świadczeń w zbiegu na zasadach tzw.
renty wdowiej będzie ustawała z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego
związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną).
Ustawa wprowadza limit świadczeń pobieranych w ramach tzw. renty wdowiej do poziomu
trzykrotności najniższej emerytury (wynoszącej od marca 2025 r. 1 878,91 zł) tj. do
wysokości 5 636,73 zł.
Wskazane warunki wynikają z konieczności skierowania renty wdowiej do osób najbardziej
potrzebujących, które w sposób dotkliwy finansowo odczuły stratę osoby bliskiej, a prawo
do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nabyły w końcowym okresie aktywności
zawodowej lub po jej ustaniu, praktycznie tracąc możliwość poprawy swojej sytuacji
majątkowej.

-- 1 of 3 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Taki kształt warunków podyktowane jest potrzebą odpowiedzialnego wdrożenia do systemu
emerytalno-rentowego nowego rozwiązania, które uwzględnia zarówno oczekiwania
wnioskodawców projektu obywatelskiego, jak i możliwości Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych i budżetu państwa, z którego FUS jest dotowany.
Należy podkreślić, że renta wdowia nie jest odrębnym świadczeniem, ale stanowi szczególną
instytucję w systemie ubezpieczenia społecznego. Wprowadza prawo pobierania dwóch
świadczeń jednocześnie (jednego w całości, drugiego w części). Ze względu na różny od renty
rodzinnej charakter tego uprawnienia, ustawodawca odmiennie określił warunki uzyskania
prawa do pobierania tych dwóch świadczeń uznając, że osobom, które utraciły partnera na
późnym etapie życia trudniej jest dostosować się do nowej sytuacji niż ludziom młodszym.
Uprawnienie do łączenia dwóch świadczeń stanowi odmienną konstrukcję prawną od
samodzielnego świadczenia jakim jest renta rodzinna, dlatego może podlegać innym regułom
w zakresie warunków oraz ograniczeń dotyczących jego nabywania, jak w przypadku limitu
wysokości pobieranych świadczeń.
Odnośnie do kwestii pomocy dla osób samotnie wychowujących dzieci po śmierci
współmałżonka pragnę zauważyć, że na gruncie systemu emerytalno-rentowego
podstawową formą wsparcia po śmierci małżonka jest renta rodzinna.
Jest to świadczenie z ubezpieczenia społecznego mające zapewnić środki pieniężne tym
spośród członków rodziny ubezpieczonego, którzy wraz z jego śmiercią utracili żywiciela.
Prawo do świadczenia powstaje zatem w przypadku ziszczenia się ryzyka
ubezpieczeniowego, którym jest śmierć żywiciela rodziny. Renta rodzinna ma więc zarazem
majątkowy i alimentacyjny charakter kompensaty środków utrzymania utraconych przez
rodzinę wskutek śmierci ubezpieczonego, który był jej żywicielem. Jej podstawową funkcją
jest czasowe zapewnienie środków egzystencji rodzinie ubezpieczonego (przede wszystkim
jego dzieciom), którą utrzymywał on przed śmiercią.
Zasady nabywania prawa do renty rodzinnej oraz ustalania jej wysokości zostały ściśle
określone przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 65 ust. 1 tego aktu renta rodzinna przysługuje
uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do
emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do
uzyskania jednego z tych świadczeń.
Zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych prawo do renty rodzinnej przysługuje wdowie, jeżeli w chwili śmierci męża
osiągnęła wiek 50 lat lub była niezdolna do pracy albo jeśli nie ukończyła 50 lat, ale
wychowuje co najmniej jedno dziecko do 16 roku życia, które jest uprawnione do renty
rodzinnej po zmarłym ubezpieczonym. W przypadku sprawowania pieczy nad dzieckiem
całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do
pracy, które jest uprawnione do renty rodzinnej, świadczenie przysługuje wdowie bez
względu na wiek dziecka. Ponadto, zgodnie z art. 70 ust. 2 omawianej ustawy, uprawnienie
do renty rodzinnej przysługuje wdowie, która osiągnęła wiek 50 lat lub stała się niezdolna do
pracy już po śmierci męża - nie później jednak niż w ciągu 5 lat od tego zdarzenia lub od chwili,
w której zaprzestała wychowywania dziecka do 16 roku życia (18 roku życia, jeśli dziecko się
uczy) lub zaprzestała wychowywania dziecka uznanego za całkowicie niezdolne do pracy.

-- 2 of 3 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Omówione złagodzenie warunków uzyskania uprawnień do renty rodzinnej w przypadku
małżonka wychowującego małoletnie dziecko ma charakter szczególny i w sposób istotny
wpływa na możliwości nabycia uprawnień do renty rodzinnej przez osoby młodo owdowiałe.
Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadziły
jednolite zasady nabywania prawa do renty rodzinnej przez wszystkie osoby uprawnione do
tego świadczenia. Każda wdowa i wdowiec mogą uzyskać uprawnienia do renty rodzinnej
z tytułu śmierci współmałżonka, o ile spełnią ustawowe kryteria.
Zapewniam, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej brane są pod uwagę
wszystkie postulaty świadczeniobiorców, również te dotyczące zmiany przepisów
emerytalno-rentowych. Zgłaszane uwagi stanowią dla Ministra istotną wskazówkę przy
podejmowaniu działań zmierzających do doskonalenia systemu emerytalnego. Niemniej ze
względu na fakt, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą poważne
konsekwencje finansowe i dotyczy wielu osób, propozycje wprowadzenia nowych rozwiązań
w tym obszarze winny być skrupulatnie analizowane. Dotyczy to także rozszerzenia kręgu
osób uprawnionych do renty wdowiej. W każdym przypadku - biorąc pod uwagę aktualną
i prognozowaną sytuację FUS - będzie się ono wiązało z koniecznością zwiększenia dotacji do
funduszu z budżetu państwa. Kluczowe w tej sprawie pozostaje stanowisko Ministra
Finansów i Gospodarki, zgodnie z którym aktualne rozwiązania odpowiadają możliwościom
budżetu państwa.
Jednocześnie przypominam, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. Rada
Ministrów dokona w 2028 roku weryfikacji wskaźnika wysokości świadczeń w zbiegu celem
oceny zasadności jego podwyższenia, uwzględniając na tle sytuacji społeczno-gospodarczej
kraju położenie grup osób uprawnionych na mocy tego aktu do wypłaty świadczeń w zbiegu.
Będzie to również okazja do całościowego przeglądu rozwiązań prawnych dotyczących renty
wdowiej, w tym – kręgu osób uprawnionych do skorzystania z tego rozwiązania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 3 of 3 --