Interpelacja w sprawie nielegalnego grodzenia dostępu do jezior i braku egzekwowania obowiązujących przepisów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11846
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie nielegalnego grodzenia dostępu do jezior i braku egzekwowania obowiązujących przepisów
Zgłaszający: Małgorzata Niemczyk
Data wpływu: 19-08-2025
Szanowna Pani Minister,
spacer wokół polskiego jeziora coraz częściej przypomina przeprawę przez poligon – z murami, zasiekami i drutami kolczastymi. Na ten problem zwracają uwagę media, m.in. „Gazeta Wyborcza“, ale przede wszystkim turyści i obywatele chcący cieszyć się urokami polskiej przyrody.
Tymczasem zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami dostęp do jezior nie może być ograniczany przez prywatne ogrodzenia czy inne formy barier. Prawo zakazuje grodzenia bezpośrednio przy linii brzegowej i nakazuje pozostawienie pasa wolnego dojścia do wody. Problem polega jednak nie na braku regulacji, lecz na braku ich egzekwowania. Samorządy oraz organa administracji wodnej nie podejmują skutecznych działań, a kary nakładane za łamanie prawa są rzadkie, niskie i nieskuteczne jako środek odstraszający. W konsekwencji zjawisko nielegalnego grodzenia dostępu do jezior narasta, ograniczając prawa obywateli, którzy zgodnie z Konstytucją RP powinni mieć możliwość korzystania z dóbr wspólnych przyrody.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy za kontrolę przestrzegania i egzekucję istniejących przepisów w tym względzie odpowiada nadzór wodny czy budowlany? Proszę o precyzyjną odpowiedź.
2. Ile przypadków samowoli budowlanych (nielegalnych grodzeń i obiektów budowlanych typu nabrzeże, pomost, przystań) podległe resortowi służby ujawniły w ostatnich 5 latach (proszę o podanie danych za każdy rok z osobna)? Ile z nich zostało usuniętych? Jakie kary zastosowano (w przypadku kar pieniężnych proszę o podanie kwot)?
2. Jakie działania podejmuje obecnie ministerstwo, aby zapewnić realną egzekucję zakazu grodzenia dostępu do jezior?
3. Czy jest planowane wzmocnienie systemu kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem tych przepisów, np. przez powierzenie dodatkowych kompetencji Wodom Polskim, inspekcjom środowiskowym i inspektoratom nadzoru budowlanego?
4. Czy jest rozważana nowelizacja przepisów przewidująca wyższe kary finansowe za nielegalne grodzenie dostępu do wód publicznych?
5. Jakie działania edukacyjne i informacyjne resort planuje podjąć, aby uświadomić właścicielom gruntów wokół jezior ich obowiązki w zakresie pozostawienia dostępu do linii brzegowej?
Z poważaniem
Małgorzata Niemczyk
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada informacji” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7871 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-4.054.23.2025.WP
Warszawa, 14 października 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszalku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 11846 z dnia 25 sierpnia 2025 r. Poseł na Sejm RP Pani
Małgorzaty Niemczyk w sprawie nielegalnego grodzenia dostępu do jezior i braku
egzekwowania obowiązujących przepisów, przedstawiam poniżej stanowisko w sprawie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że każdemu przysługuje prawo do powszechnego
korzystania z publicznych śródlądowych wód powierzchniowych, morskich wód
wewnętrznych oraz wód morza terytorialnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią
inaczej. Powszechne korzystanie z wód służy do zaspokajania potrzeb osobistych,
gospodarstwa domowego lub rolnego, bez stosowania specjalnych urządzeń
technicznych, a także do wypoczynku, uprawiania turystyki, sportów wodnych oraz na
zasadach określonych w przepisach odrębnych – amatorskiego połowu ryb.
Kwestia grodzenia lub zakazywania przechodzenia wzdłuż linii brzegu w odległości
mniejszej niż 1,5 m jest uregulowana przepisem art. 232 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. –
Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960). Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że przepis
ten ma zastosowanie wyłącznie do wód publicznych, tj. stanowiących własność Skarbu
Państwa lub samorządów terytorialnych.
Podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Po 325/07,
„właściciel nieruchomości przyległej do powierzchniowych wód publicznych jest
obowiązany zapewnić każdemu dostęp do wody w zakresie umożliwiającym powszechne
z niej korzystanie. Przechodzenie przez nieruchomość stanowi więc obciążenie właściciela
nieruchomości, które musi on tolerować, a umożliwienie dostępu do wód publicznych
w zakresie pozwalającym na powszechne z niej korzystanie jest jego prawnym
obowiązkiem, wynikającym bezpośrednio z przepisów prawa. Obszar przyległy bowiem
bezpośrednio do powierzchniowych wód publicznych obciążony jest powszechną
dostępnością, która musi być znoszona przez właściciela”.
Warto jednak zwrócić uwagę, że wbrew ogólnemu przekonaniu, zakaz grodzenia nie jest
tożsamy z zapewnieniem dostępu do wód publicznych. Zapewnienie dostępu do wód
publicznych (należących do Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego) jest
materią art. 233 ust. 2 ustawy – Prawo wodne. Zgodnie z jego treścią, właściciel
nieruchomości przyległej do wód publicznych jest obowiązany zapewnić dostęp do wody
w sposób umożliwiający powszechne korzystanie, ale udostępnienie gruntów lub ich
części, umożliwiających dostęp do wód, następuje w drodze decyzji administracyjnej
wydanej przez właściwy organ samorządu terytorialnego (wójta, burmistrza lub
-- 1 of 3 --
2
prezydenta miasta). Właścicielowi gruntu przysługuje w takim przypadku odszkodowanie
z budżetu gminy. Tym samym, według istniejącego stanu prawnego, obowiązujące
przepisy regulują tę kwestię, jednak z uwagi na ich ingerencję we własność prywatną, ich
stosowanie musi wynikać z rzeczywistych potrzeb ludności (w szczególności lokalnej
wspólnoty), dlatego organem decyzyjnym w sprawie są gminne organy samorządowe
reprezentujące interes wspólnoty.
Odnosząc się do pytania kto odpowiada za kontrolę przestrzegania i egzekucję istniejących
przepisów, uprzejmie informuję, że organami właściwymi do przeprowadzenia kontroli
w tym zakresie są właściwe organy PGW Wody Polskie. Ponadto, z przepisów ustawy
Prawo wodne wynika, że kto grodzi nieruchomości przyległe do publicznych śródlądowych
wód powierzchniowych lub do brzegu wód morskich lub morza terytorialnego,
w odległości mniejszej niż 1,5 m od linii brzegu, lub zakazuje albo uniemożliwia
przechodzenie przez ten obszar, podlega karze grzywny, której wysokość wynosi od 1000
zł do 7500 zł. Tym samym nieprzestrzeganie przepisów w zakresie grodzenia jest
wykroczeniem.
Z uwagi na podstawę prawną ww. zakazu, a także delikt z jakim jest on związany, należy
zaznaczyć, że w sprawach o wykroczenia orzeka sąd, chyba że przepis szczególny stanowi
inaczej. Podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z art. 479 ustawy Prawo wodne orzekanie
w sprawach o ten czyn następuje na zasadach i w trybie przepisów ustawy z dnia 24
sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2024 r. poz.
977 i 1544 oraz z 2025 r. poz. 620 i 621). Z kolei w postępowaniu mandatowym kary za
przedmiotowe wykroczenie są wymierzane przez funkcjonariuszy Policji.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez jednostkę podległą, PGW Wody Polskie
reaguje na każde zgłoszenie i dokonuje ich weryfikacji. Następnie, adekwatnie do
stwierdzonego stanu faktycznego, są podejmowane działania mające na celu
wyeliminowanie działań prowadzonych niezgodnie z przepisami ustawy – Prawo wodne.
W niektórych przypadkach wystarczy zwrócenie uwagi na naruszenie i właściciel
nieruchomości podejmuje odpowiednie działania, a czasami są wymagane działania
zmierzające do ukarania sprawcy grzywną w formie mandatu karnego.
W odniesieniu do pytania o samowole budowlane, uprzejmie informuję, że zgodnie
z informacjami przekazanymi przez jednostkę podległą, PGW Wody Polskie nie posiada
informacji na temat samowoli budowlanych, tj. obiektów budowlanych wykonanych lub
wykonywanych z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
(Dz. U. z 2025 r. poz. 418).
Ponadto, zgodnie z informacjami przekazanymi przez PGW Wody Polskie, kwestia
przestrzegania zakazu grodzenia jest stałym elementem działań kontrolnych
realizowanych w toku kontroli gospodarowania wodami przez regionalne zarządy
gospodarki wodnej PGW Wody Polskie oraz działań pozakontrolnych. W latach 2021-2024
przeprowadzono w tym zakresie łącznie 106 kontroli gospodarowania wodami, w ramach
których w 88 przypadkach stwierdzono nieprawidłowości skutkujące podjęciem działań
mających na celu ich likwidacje (tabela poniżej).
-- 2 of 3 --
3
Kontrole dotyczące grodzeń
Rok Liczba kontroli Liczba kontroli, w których
stwierdzono nieprawidłowości
2021 15 10
2022 16 12
2023 27 25
2024 48 41
Razem 106 88
W zakresie dotyczącym pomostów i przystani informuję, że zgodnie z informacjami
przekazanymi przez PGW Wody Polskie, w kwietniu 2023 r. jednostka podległa podjęła
działania związane z identyfikacją oraz inwentaryzacją pomostów i przystani
zlokalizowanych na wodach publicznych. Z uwagi na skalę (ponad 16 tys. obiektów)
i problemy związane z ustaleniem właścicieli jest to proces ciągły, wymagający
podejmowania szerokich ustaleń. Do 31 sierpnia 2025 r. w 8 281 przypadkach nie
stwierdzono nieprawidłowości, 107 obiektów zostało usuniętych, a w 359 przypadkach
wszczęto postępowanie w sprawie likwidacji lub legalizacji urządzenia.
Jednocześnie pragnę poinformować, że do Ministerstwa Infrastruktury docierają sygnały
o problemie grodzenia dostępu do wód publicznych. W związku z tym rozważane są różne
kierunki interwencji legislacyjnej w celu rozwiązania przedmiotowego problemu,
m.in. obejmujące zmianę sankcji za wykroczenie na administracyjną karę pieniężną.
Przedmiotowa zmiana pozwoliłaby karać podmioty, na których rzecz dokonywane jest
grodzenie nieruchomości – czyli właściciele konkretnych nieruchomości (domków, hoteli,
itp.) a nie sprawców tych czynów – czyli faktycznie osoby dokonujące grodzenia. Przy
zmianie trybu wykroczeniowego na administracyjny konieczne będzie także ustalenie
wysokości tych kar biorąc pod uwagę także funkcje prewencyjną takiej kary. W związku
z powyższym obecnie rozważane są różne warianty zmiany przepisów pozwalające
efektywnie ograniczyć problem grodzenia dostępu do wód publicznych.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --