Interpelacja nr 11844
Interpelacja w sprawie dostępu pacjentów do świadczeń w ramach programów lekowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie dostępu pacjentów do świadczeń w ramach programów lekowych
Interpelacja nr 11844
do ministra zdrowia
w sprawie dostępu pacjentów do świadczeń w ramach programów lekowych
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 19-08-2025
Szanowna Pani Minister,
w ostatnich latach obserwuje się narastający problem opóźnień w rzeczywistym dostępie pacjentów do terapii refundowanych w ramach nowych programów lekowych. Choć objęcie leku refundacją ogłaszane jest oficjalnie w obwieszczeniach Ministra Zdrowia, w praktyce uruchomienie leczenia w wielu województwach następuje dopiero po 6–12 miesiącach od formalnej daty objęcia refundacją wskazaną w decyzji refundacyjnej. Tak znaczne opóźnienia w kontraktowaniu świadczeń przez oddziały wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia (OW NFZ) powodują uzasadniony niepokój wśród pacjentów, którzy mimo formalnego objęcia leku refundacją nie mają do niego dostępu. Sytuacja ta generuje poczucie niesprawiedliwości oraz podważa zaufanie do systemu ochrony zdrowia. Problem dotyczy wielu regionów, w tym w szczególności województw: dolnośląskiego, pomorskiego, małopolskiego, lubuskiego, warmińsko-mazurskiego, kujawsko-pomorskiego i podlaskiego.
Jak wskazują eksperci, głównym powodem opóźnień w realnym dostępie pacjentów do programów lekowych jest niedobór środków finansowych w budżetach oddziałów wojewódzkich Narodowego Funduszu Zdrowia. OW NFZ często mają nawet trudności z regulowaniem bieżących zobowiązań wobec szpitali, a konieczność wyasygnowania środków finansowych na udostępnienie nowych terapii w ramach nowych programów lekowych stanowi olbrzymie wyzwanie i jest główną przyczyną opóźniania momentu ogłoszenia postępowania konkursowego w danym województwie. Problem ten występuje nie tylko przy tworzeniu nowych programów, ale także w przypadku rozszerzania już istniejących – np. o nowy lek lub dodatkową grupę pacjentów bez zapewnienia adekwatnego zwiększenia kontraktu.
Sytuację dodatkowo pogarsza brak odpowiedniego wyprzedzenia w informowaniu OW NFZ o planowanych decyzjach refundacyjnych przez Ministerstwo Zdrowia i centralę NFZ, co uniemożliwia uwzględnienie nowych programów w planach finansowych oraz odpowiednie przygotowanie dokumentacji niezbędnej do przeprowadzenia konkursów. W efekcie kontraktowanie jest często znacząco opóźnione, a zawierane umowy niekiedy opiewają na symboliczne kwoty (niewystarczające nawet na pełną terapię jednego pacjenta). Nie gwarantuje to ośrodkom bezpieczeństwa finansowego przy realizacji świadczeń i przerzuca na nie odpowiedzialność za podejmowanie decyzji o włączeniu potrzebujących pacjentów w terapię przy jednoczesnym przekraczaniu kontraktu na program lekowy lub niewłączeniu pacjenta do terapii, aby pozostać w limicie budżetowym wskazanym przez OW NFZ.
Istotnym źródłem problemów jest również przestarzały algorytm podziału środków między OW NFZ, który nie uwzględnia aktualnych potrzeb zdrowotnych i demograficznych poszczególnych regionów. Brakuje także skutecznej koordynacji między Ministerstwem Zdrowia a NFZ w zakresie przygotowań do wdrażania decyzji refundacyjnych. Dodatkowo proces kontraktowania nie jest ustandaryzowany, poszczególne oddziały ogłaszają i rozstrzygają konkursy według różnych harmonogramów i zasad, a w skali kraju nie funkcjonują spójne standardy organizacyjne i czasowe. Prowadzi to do znacznych różnic w dostępie do leczenia między województwami i pogłębia nierówności w systemie ochrony zdrowia.
W projekcie nowelizacji ustawy refundacyjnej (SZNUR) przewidziano zapis, zgodnie z którym uruchomienie finansowania leczenia powinno nastąpić nie później niż w ciągu 90 dni od decyzji refundacyjnej. Propozycja ta nie rozwiązuje jednak problemu w sposób kompleksowy, ponieważ nie odnosi się w pełni do jego rzeczywistych przyczyn. Brakuje w niej zarówno mechanizmów wspierających OW NFZ w realizacji tego obowiązku, jak i gwarancji zapewnienia odpowiednich środków finansowych na wdrażanie nowych programów lub populacji do istniejących programów lekowych. Co więcej, plan pracy NFZ już dziś zakłada cel w postaci skrócenia czasu zawierania umów ze szpitalami do poniżej 90 dni. Jednak, jak pokazują dostępne dane, w praktyce termin ten nie jest dotrzymywany.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo i/lub NFZ monitoruje na bieżąco czas, w jakim następuje kontraktowanie nowych programów lekowych w poszczególnych województwach i jak kształtuje się on dla poszczególnych nowych programów lekowych wprowadzanych od stycznia 2024 r. do lipca 2025 r.?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie rozwiązań prawnych umożliwiających egzekwowanie zobowiązania zakontraktowania programów lekowych przez OW NFZ w terminie 90 dni od decyzji refundacyjnej?
Czy są przewidziane sankcje dla OW NFZ za przekroczenie tego ustawowego terminu lub mechanizmy gwarantujące pacjentom dostęp do leczenia w regionach, w których konkursy nie zostały przeprowadzone w wymaganym czasie?
Czy ministerstwo i/lub NFZ przewiduje dalsze zmiany w zakresie kontraktowania i rozliczania świadczeń w ramach programów lekowych?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie rozwiązań organizacyjnych, takich jak:
centralne wytyczne dotyczące harmonogramu ogłaszania i rozstrzygania konkursów;
standaryzacja procesu kontraktowania w skali kraju;
wcześniejsze informowanie OW NFZ o planowanych decyzjach refundacyjnych;
usprawnienie procesu przygotowawczego projektu zarządzenia prezesa NFZ przed publikacją obwieszczeń refundacyjnych?
Czy jest rozważane utworzenie rezerwy budżetowej w ramach NFZ dedykowanej finansowaniu nowych programów lekowych?
Czy ministerstwo podejmuje działania na rzecz automatyzacji i integracji systemów SMPT oraz systemów rozliczeniowych NFZ, by ograniczyć opóźnienia organizacyjne i sprawozdawcze?
Czy jest planowana aktualizacja algorytmu podziału środków między OW NFZ, tak aby lepiej odzwierciedlał aktualne potrzeby zdrowotne i demograficzne w poszczególnych regionach?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Katarzyna Osos
Interpelacja nr 11844
do ministra zdrowia
w sprawie dostępu pacjentów do świadczeń w ramach programów lekowych
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 19-08-2025
Szanowna Pani Minister,
w ostatnich latach obserwuje się narastający problem opóźnień w rzeczywistym dostępie pacjentów do terapii refundowanych w ramach nowych programów lekowych. Choć objęcie leku refundacją ogłaszane jest oficjalnie w obwieszczeniach Ministra Zdrowia, w praktyce uruchomienie leczenia w wielu województwach następuje dopiero po 6–12 miesiącach od formalnej daty objęcia refundacją wskazaną w decyzji refundacyjnej. Tak znaczne opóźnienia w kontraktowaniu świadczeń przez oddziały wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia (OW NFZ) powodują uzasadniony niepokój wśród pacjentów, którzy mimo formalnego objęcia leku refundacją nie mają do niego dostępu. Sytuacja ta generuje poczucie niesprawiedliwości oraz podważa zaufanie do systemu ochrony zdrowia. Problem dotyczy wielu regionów, w tym w szczególności województw: dolnośląskiego, pomorskiego, małopolskiego, lubuskiego, warmińsko-mazurskiego, kujawsko-pomorskiego i podlaskiego.
Jak wskazują eksperci, głównym powodem opóźnień w realnym dostępie pacjentów do programów lekowych jest niedobór środków finansowych w budżetach oddziałów wojewódzkich Narodowego Funduszu Zdrowia. OW NFZ często mają nawet trudności z regulowaniem bieżących zobowiązań wobec szpitali, a konieczność wyasygnowania środków finansowych na udostępnienie nowych terapii w ramach nowych programów lekowych stanowi olbrzymie wyzwanie i jest główną przyczyną opóźniania momentu ogłoszenia postępowania konkursowego w danym województwie. Problem ten występuje nie tylko przy tworzeniu nowych programów, ale także w przypadku rozszerzania już istniejących – np. o nowy lek lub dodatkową grupę pacjentów bez zapewnienia adekwatnego zwiększenia kontraktu.
Sytuację dodatkowo pogarsza brak odpowiedniego wyprzedzenia w informowaniu OW NFZ o planowanych decyzjach refundacyjnych przez Ministerstwo Zdrowia i centralę NFZ, co uniemożliwia uwzględnienie nowych programów w planach finansowych oraz odpowiednie przygotowanie dokumentacji niezbędnej do przeprowadzenia konkursów. W efekcie kontraktowanie jest często znacząco opóźnione, a zawierane umowy niekiedy opiewają na symboliczne kwoty (niewystarczające nawet na pełną terapię jednego pacjenta). Nie gwarantuje to ośrodkom bezpieczeństwa finansowego przy realizacji świadczeń i przerzuca na nie odpowiedzialność za podejmowanie decyzji o włączeniu potrzebujących pacjentów w terapię przy jednoczesnym przekraczaniu kontraktu na program lekowy lub niewłączeniu pacjenta do terapii, aby pozostać w limicie budżetowym wskazanym przez OW NFZ.
Istotnym źródłem problemów jest również przestarzały algorytm podziału środków między OW NFZ, który nie uwzględnia aktualnych potrzeb zdrowotnych i demograficznych poszczególnych regionów. Brakuje także skutecznej koordynacji między Ministerstwem Zdrowia a NFZ w zakresie przygotowań do wdrażania decyzji refundacyjnych. Dodatkowo proces kontraktowania nie jest ustandaryzowany, poszczególne oddziały ogłaszają i rozstrzygają konkursy według różnych harmonogramów i zasad, a w skali kraju nie funkcjonują spójne standardy organizacyjne i czasowe. Prowadzi to do znacznych różnic w dostępie do leczenia między województwami i pogłębia nierówności w systemie ochrony zdrowia.
W projekcie nowelizacji ustawy refundacyjnej (SZNUR) przewidziano zapis, zgodnie z którym uruchomienie finansowania leczenia powinno nastąpić nie później niż w ciągu 90 dni od decyzji refundacyjnej. Propozycja ta nie rozwiązuje jednak problemu w sposób kompleksowy, ponieważ nie odnosi się w pełni do jego rzeczywistych przyczyn. Brakuje w niej zarówno mechanizmów wspierających OW NFZ w realizacji tego obowiązku, jak i gwarancji zapewnienia odpowiednich środków finansowych na wdrażanie nowych programów lub populacji do istniejących programów lekowych. Co więcej, plan pracy NFZ już dziś zakłada cel w postaci skrócenia czasu zawierania umów ze szpitalami do poniżej 90 dni. Jednak, jak pokazują dostępne dane, w praktyce termin ten nie jest dotrzymywany.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo i/lub NFZ monitoruje na bieżąco czas, w jakim następuje kontraktowanie nowych programów lekowych w poszczególnych województwach i jak kształtuje się on dla poszczególnych nowych programów lekowych wprowadzanych od stycznia 2024 r. do lipca 2025 r.?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie rozwiązań prawnych umożliwiających egzekwowanie zobowiązania zakontraktowania programów lekowych przez OW NFZ w terminie 90 dni od decyzji refundacyjnej?
Czy są przewidziane sankcje dla OW NFZ za przekroczenie tego ustawowego terminu lub mechanizmy gwarantujące pacjentom dostęp do leczenia w regionach, w których konkursy nie zostały przeprowadzone w wymaganym czasie?
Czy ministerstwo i/lub NFZ przewiduje dalsze zmiany w zakresie kontraktowania i rozliczania świadczeń w ramach programów lekowych?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie rozwiązań organizacyjnych, takich jak:
centralne wytyczne dotyczące harmonogramu ogłaszania i rozstrzygania konkursów;
standaryzacja procesu kontraktowania w skali kraju;
wcześniejsze informowanie OW NFZ o planowanych decyzjach refundacyjnych;
usprawnienie procesu przygotowawczego projektu zarządzenia prezesa NFZ przed publikacją obwieszczeń refundacyjnych?
Czy jest rozważane utworzenie rezerwy budżetowej w ramach NFZ dedykowanej finansowaniu nowych programów lekowych?
Czy ministerstwo podejmuje działania na rzecz automatyzacji i integracji systemów SMPT oraz systemów rozliczeniowych NFZ, by ograniczyć opóźnienia organizacyjne i sprawozdawcze?
Czy jest planowana aktualizacja algorytmu podziału środków między OW NFZ, tak aby lepiej odzwierciedlał aktualne potrzeby zdrowotne i demograficzne w poszczególnych regionach?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Katarzyna Osos
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8116 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLGT.050.4.2025.GK
Warszawa, 22 września 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11844 Poseł Katarzyny Osos, w sprawie dostępu
pacjentów do świadczeń w ramach programów lekowych, proszę o przyjęcie poniższego.
Uprzejmie informuję, że od 2023 r. Narodowy Fundusz Zdrowia monitoruje czas w jakim
następuje zawarcie umów na nowe programy lekowe. W 2025 r. przyjęto, że oczekiwany
czas przeprowadzenia omawianej procedury wynosi do 80 dni. Podjęte przez Fundusz
działania w tym zakresie mają na celu skrócenie czasu trwania procedury związanej
z kontraktowaniem świadczeń.
Równocześnie uprzejmie informuję że w projekcie ustawy o zmianie ustawy o refundacji
leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów
medycznych oraz niektórych innych ustaw (UD187) zaplanowano nie tylko rozwiązanie
zgodnie z którym uruchomienie finansowania leczenia powinno nastąpić nie później niż
w ciągu 3 miesięcy od dnia obowiązywania decyzji refundacyjnej, ale również zobligowanie
wnioskodawcy do zawarcia instrumentu dzielenia ryzyka dla leku, środka spożywczego
specjalnego przeznaczenia żywieniowego, który nie ma odpowiednika refundowanego w
danym wskazaniu, dla którego tworzony jest nowy program lekowy, w którym
zobowiązany będzie do dostarczenia i sfinansowania leku albo środka spożywczego
specjalnego przeznaczenia żywieniowego do świadczeniodawcy od pierwszego dnia
obowiązywania decyzji. Dzięki temu nowe terapie lekowe będą dostępne dla pacjentów od
pierwszego dnia obowiązywania decyzji. Dodatkowo, w związku ze zgłoszonymi uwagami w
ramach konsultacji publicznych, Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenia regulacji
zobowiązującej NFZ do zakontraktowania programu lekowego ze świadczeniodawcami w
ciągu 3 miesięcy. Jednocześnie informuję, że w ww. projekcie nie przewidziano regulacji, o
których mowa w pytaniu 3.
Wyjaśnienia wymaga także, że sposób realizacji procesu zawierania umów opiera się na
obowiązujących przepisach - obecny model kontraktowania świadczeń wynika wprost
z przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie sposobu ogłaszania o
postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej,
składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu
pracy, zgodnie z którymi muszą zostać zachowane poszczególne elementy procesu
zawierania umów. Jednocześnie informujemy, że w wyniku ustaleń dokonanych pomiędzy
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Narodowym Funduszem Zdrowia a Ministerstwem Zdrowia, przed publikacją
obwieszczenia w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych,
Fundusz otrzymuje do wiadomości projektowane zmiany w obszarze programów lekowych
i wówczas ma możliwość wstępnego przygotowania założeń do projektu zarządzenia
Prezesa Funduszu. Jednak z uwagi na fakt, że ostateczna wersja obwieszczenia zazwyczaj
zawiera jeszcze dodatkowe zmiany, Fundusz może podjąć czynności związane z
procedowaniem zarządzenia dopiero po jego publikacji.
Zgodnie z przepisami art. 3 ust. 2-3 ustawy o refundacji leków, środków spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych „Kwotę środków
finansowych stanowiącą wzrost całkowitego budżetu na refundację w roku rozliczeniowym
w stosunku do całkowitego budżetu na refundację w roku poprzedzającym przeznacza się
na: 1) finansowanie: a) dotychczas nieobjętych refundacją leków, środków spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych, które nie mają swojego
odpowiednika refundowanego w danym wskazaniu, z zakresu, o którym mowa w art. 15
ust. 2 pkt 14-16 ustawy o świadczeniach, wobec których została wydana decyzja
administracyjna o objęciu refundacją, b) przewidywanego wzrostu refundacji w wybranych
grupach limitowych wynikającego ze zmian w Charakterystyce Produktu Leczniczego lub
ze zmian praktyki klinicznej; 2) refundację, w części dotyczącej finansowania świadczeń, o
których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 14 ustawy o świadczeniach. 3. Kwota środków
finansowych, o której mowa w ust. 2 pkt 1, stanowi rezerwę.”. Zgodnie z przepisem art. 124
ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
„Prezes Funduszu podejmuje decyzję o uruchomieniu rezerwy, o której mowa w art. 118
ust. 2 pkt 1 lit. b i pkt 2 lit. b, oraz rezerwy, o której mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o refundacji,
po poinformowaniu ministra właściwego do spraw zdrowia oraz ministra właściwego do
spraw finansów publicznych. Prezes Funduszu podejmuje decyzję o uruchomieniu rezerwy,
o której mowa w art. 118 ust. 2 pkt 2 lit. b, i rezerwy, o której mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o
refundacji, na wniosek dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu”.
Równocześnie wskazać należy, że aktualny projekt ustawy o zmianie ustawy o refundacji
leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów
medycznych oraz niektórych innych ustaw zawiera przepisy umożliwiające budowę nowego
Systemu Monitorowania Programów Lekowych (SMPL), który docelowo ma zastąpić
dotychczasowy system SMPT. Uruchomienie nowego systemu będzie możliwe po wejściu w
życie omawianego aktu prawnego. Obecnie Fundusz we współpracy z Centrum e-Zdrowia
prowadzi prace mające na celu budowę SMPL. W odróżnieniu od obecnie istniejącego
systemu, w przypadku SMPL, ze świadczeniodawców zostanie zdjęty obowiązek
uzupełniania danych o podaniach leków. Oznacza to, że lekarz prowadzący terapię pacjenta
w programie lekowym będzie wprowadzał do systemu kluczowe dane dotyczące
monitorowania skuteczności leczenia (zgodnie z opisem programu lekowego). Natomiast
szczegółowe informacje o podanych lekach będą implementowane do systemu SMPL ze
sprawozdawczości, którą świadczeniodawca ma obowiązek przekazywać do oddziałów
wojewódzkich Funduszu w celu uzyskania płatności za zrealizowane świadczenia.
Dodatkowo projektowane rozwiązanie dla nowego systemu przewiduje mechanizmy
integracyjne z systemami świadczeniodawców. Jednocześnie nadmieniamy, że
dotychczasowy brak integracji systemu SMPT oraz systemów rozliczeniowych Funduszu
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
nie ma wpływu na możliwość terminowego przekazania sprawozdawczości przez
świadczeniodawcę.
W zakresie algorytmu podziału środków finansowych pomiędzy OW NFZ został on
określony w art. 118 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznychm tj.: „Planowane środki na pokrycie kosztów finansowania przez
oddziały wojewódzkie Funduszu świadczeń opieki zdrowotnej dla ubezpieczonych,
z wyłączeniem środków odpowiadających przychodom wymienionym w art. 125, dzieli się
pomiędzy oddziały wojewódzkie Funduszu uwzględniając: 1) liczbę ubezpieczonych
zarejestrowanych w oddziale wojewódzkim Funduszu; 2) wydzielone, według wieku i płci,
grupy ubezpieczonych oraz wydzielone grupy świadczeń opieki zdrowotnej, w tym
świadczenia wysokospecjalistyczne; 3) ryzyko zdrowotne odpowiadające danej grupie
ubezpieczonych, w zakresie danej grupy świadczeń opieki zdrowotnej, w porównaniu
z grupą odniesienia. Szczegółowy tryb i kryteria podziału środków pomiędzy centralę
i oddziały wojewódzkie Funduszu z przeznaczeniem na finansowanie świadczeń opieki
zdrowotnej dla ubezpieczonych zostały określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia
w sprawie szczegółowego trybu i kryteriów podziału środków pomiędzy centralę
i oddziały wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia z przeznaczeniem na finansowanie
świadczeń opieki zdrowotnej dla ubezpieczonych. Nie planuje się zmian powyższych
przepisów.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLGT.050.4.2025.GK
Warszawa, 22 września 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11844 Poseł Katarzyny Osos, w sprawie dostępu
pacjentów do świadczeń w ramach programów lekowych, proszę o przyjęcie poniższego.
Uprzejmie informuję, że od 2023 r. Narodowy Fundusz Zdrowia monitoruje czas w jakim
następuje zawarcie umów na nowe programy lekowe. W 2025 r. przyjęto, że oczekiwany
czas przeprowadzenia omawianej procedury wynosi do 80 dni. Podjęte przez Fundusz
działania w tym zakresie mają na celu skrócenie czasu trwania procedury związanej
z kontraktowaniem świadczeń.
Równocześnie uprzejmie informuję że w projekcie ustawy o zmianie ustawy o refundacji
leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów
medycznych oraz niektórych innych ustaw (UD187) zaplanowano nie tylko rozwiązanie
zgodnie z którym uruchomienie finansowania leczenia powinno nastąpić nie później niż
w ciągu 3 miesięcy od dnia obowiązywania decyzji refundacyjnej, ale również zobligowanie
wnioskodawcy do zawarcia instrumentu dzielenia ryzyka dla leku, środka spożywczego
specjalnego przeznaczenia żywieniowego, który nie ma odpowiednika refundowanego w
danym wskazaniu, dla którego tworzony jest nowy program lekowy, w którym
zobowiązany będzie do dostarczenia i sfinansowania leku albo środka spożywczego
specjalnego przeznaczenia żywieniowego do świadczeniodawcy od pierwszego dnia
obowiązywania decyzji. Dzięki temu nowe terapie lekowe będą dostępne dla pacjentów od
pierwszego dnia obowiązywania decyzji. Dodatkowo, w związku ze zgłoszonymi uwagami w
ramach konsultacji publicznych, Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenia regulacji
zobowiązującej NFZ do zakontraktowania programu lekowego ze świadczeniodawcami w
ciągu 3 miesięcy. Jednocześnie informuję, że w ww. projekcie nie przewidziano regulacji, o
których mowa w pytaniu 3.
Wyjaśnienia wymaga także, że sposób realizacji procesu zawierania umów opiera się na
obowiązujących przepisach - obecny model kontraktowania świadczeń wynika wprost
z przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie sposobu ogłaszania o
postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej,
składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu
pracy, zgodnie z którymi muszą zostać zachowane poszczególne elementy procesu
zawierania umów. Jednocześnie informujemy, że w wyniku ustaleń dokonanych pomiędzy
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Narodowym Funduszem Zdrowia a Ministerstwem Zdrowia, przed publikacją
obwieszczenia w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych,
Fundusz otrzymuje do wiadomości projektowane zmiany w obszarze programów lekowych
i wówczas ma możliwość wstępnego przygotowania założeń do projektu zarządzenia
Prezesa Funduszu. Jednak z uwagi na fakt, że ostateczna wersja obwieszczenia zazwyczaj
zawiera jeszcze dodatkowe zmiany, Fundusz może podjąć czynności związane z
procedowaniem zarządzenia dopiero po jego publikacji.
Zgodnie z przepisami art. 3 ust. 2-3 ustawy o refundacji leków, środków spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych „Kwotę środków
finansowych stanowiącą wzrost całkowitego budżetu na refundację w roku rozliczeniowym
w stosunku do całkowitego budżetu na refundację w roku poprzedzającym przeznacza się
na: 1) finansowanie: a) dotychczas nieobjętych refundacją leków, środków spożywczych
specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych, które nie mają swojego
odpowiednika refundowanego w danym wskazaniu, z zakresu, o którym mowa w art. 15
ust. 2 pkt 14-16 ustawy o świadczeniach, wobec których została wydana decyzja
administracyjna o objęciu refundacją, b) przewidywanego wzrostu refundacji w wybranych
grupach limitowych wynikającego ze zmian w Charakterystyce Produktu Leczniczego lub
ze zmian praktyki klinicznej; 2) refundację, w części dotyczącej finansowania świadczeń, o
których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 14 ustawy o świadczeniach. 3. Kwota środków
finansowych, o której mowa w ust. 2 pkt 1, stanowi rezerwę.”. Zgodnie z przepisem art. 124
ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
„Prezes Funduszu podejmuje decyzję o uruchomieniu rezerwy, o której mowa w art. 118
ust. 2 pkt 1 lit. b i pkt 2 lit. b, oraz rezerwy, o której mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o refundacji,
po poinformowaniu ministra właściwego do spraw zdrowia oraz ministra właściwego do
spraw finansów publicznych. Prezes Funduszu podejmuje decyzję o uruchomieniu rezerwy,
o której mowa w art. 118 ust. 2 pkt 2 lit. b, i rezerwy, o której mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o
refundacji, na wniosek dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu”.
Równocześnie wskazać należy, że aktualny projekt ustawy o zmianie ustawy o refundacji
leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów
medycznych oraz niektórych innych ustaw zawiera przepisy umożliwiające budowę nowego
Systemu Monitorowania Programów Lekowych (SMPL), który docelowo ma zastąpić
dotychczasowy system SMPT. Uruchomienie nowego systemu będzie możliwe po wejściu w
życie omawianego aktu prawnego. Obecnie Fundusz we współpracy z Centrum e-Zdrowia
prowadzi prace mające na celu budowę SMPL. W odróżnieniu od obecnie istniejącego
systemu, w przypadku SMPL, ze świadczeniodawców zostanie zdjęty obowiązek
uzupełniania danych o podaniach leków. Oznacza to, że lekarz prowadzący terapię pacjenta
w programie lekowym będzie wprowadzał do systemu kluczowe dane dotyczące
monitorowania skuteczności leczenia (zgodnie z opisem programu lekowego). Natomiast
szczegółowe informacje o podanych lekach będą implementowane do systemu SMPL ze
sprawozdawczości, którą świadczeniodawca ma obowiązek przekazywać do oddziałów
wojewódzkich Funduszu w celu uzyskania płatności za zrealizowane świadczenia.
Dodatkowo projektowane rozwiązanie dla nowego systemu przewiduje mechanizmy
integracyjne z systemami świadczeniodawców. Jednocześnie nadmieniamy, że
dotychczasowy brak integracji systemu SMPT oraz systemów rozliczeniowych Funduszu
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
nie ma wpływu na możliwość terminowego przekazania sprawozdawczości przez
świadczeniodawcę.
W zakresie algorytmu podziału środków finansowych pomiędzy OW NFZ został on
określony w art. 118 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznychm tj.: „Planowane środki na pokrycie kosztów finansowania przez
oddziały wojewódzkie Funduszu świadczeń opieki zdrowotnej dla ubezpieczonych,
z wyłączeniem środków odpowiadających przychodom wymienionym w art. 125, dzieli się
pomiędzy oddziały wojewódzkie Funduszu uwzględniając: 1) liczbę ubezpieczonych
zarejestrowanych w oddziale wojewódzkim Funduszu; 2) wydzielone, według wieku i płci,
grupy ubezpieczonych oraz wydzielone grupy świadczeń opieki zdrowotnej, w tym
świadczenia wysokospecjalistyczne; 3) ryzyko zdrowotne odpowiadające danej grupie
ubezpieczonych, w zakresie danej grupy świadczeń opieki zdrowotnej, w porównaniu
z grupą odniesienia. Szczegółowy tryb i kryteria podziału środków pomiędzy centralę
i oddziały wojewódzkie Funduszu z przeznaczeniem na finansowanie świadczeń opieki
zdrowotnej dla ubezpieczonych zostały określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia
w sprawie szczegółowego trybu i kryteriów podziału środków pomiędzy centralę
i oddziały wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia z przeznaczeniem na finansowanie
świadczeń opieki zdrowotnej dla ubezpieczonych. Nie planuje się zmian powyższych
przepisów.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --