Interpelacja w sprawie braku możliwości korzystania przez jednostki samorządu terytorialnego ze środków PFRON na dofinansowanie wynagrodzeń osób niepełnosprawnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11826
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie braku możliwości korzystania przez jednostki samorządu terytorialnego ze środków PFRON na dofinansowanie wynagrodzeń osób niepełnosprawnych
Zgłaszający: Agnieszka Maria Kłopotek
Data wpływu: 18-08-2025
Szanowna Pani Ministro,
na wniosek i po rozmowach z przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego pragnę zwrócić uwagę na istotny problem społeczny dotyczący zatrudniania osób z niepełnosprawnościami w sektorze publicznym.
Obecne przepisy uniemożliwiają jednostkom samorządu terytorialnego ubieganie się o dofinansowanie wynagrodzeń osób niepełnosprawnych z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Powodem jest charakter środków PFRON – publiczny, podobnie jak środki własne gmin czy powiatów. W praktyce oznacza to, że samorządy nie otrzymują żadnej rekompensaty za dodatkowe uprawnienia przysługujące pracownikom z niepełnosprawnościami, takie jak skrócony czas pracy czy dodatkowe urlopy.
Konsekwencją tej sytuacji jest fakt, że zatrudnienie osoby niepełnosprawnej w jednostce samorządowej może generować dodatkowe koszty, np. konieczność zatrudnienia dodatkowego pracownika lub obciążenia innych pracowników pracą w godzinach nadliczbowych. Z kolei w sektorze prywatnym przedsiębiorcy otrzymują w tym zakresie znaczące wsparcie, które niweluje te koszty.
Takie zróżnicowanie sytuacji powoduje, że osoby niepełnosprawne mają ograniczone szanse zatrudnienia w jednostkach samorządu terytorialnego, mimo że właśnie tam – w urzędach, szkołach, instytucjach kultury czy ośrodkach pomocy społecznej – istnieje wiele stanowisk pracy dostosowanych do ich możliwości i kwalifikacji.
Mając na uwadze konstytucyjną zasadę równości oraz potrzebę tworzenia realnych warunków dla aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych, zasadne wydaje się rozważenie wprowadzenia rozwiązań prawnych pozwalających jednostkom sektora publicznego na pozyskiwanie dodatkowych środków, np. w formie dotacji z PFRON lub innych źródeł, analogicznie do mechanizmu przekazywania dotacji między jednostkami samorządu terytorialnego w celu realizacji zadań własnych.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Czy ministerstwo dostrzega problem ograniczonego dostępu jednostek samorządu terytorialnego do środków PFRON w zakresie dofinansowania wynagrodzeń osób niepełnosprawnych?
Czy są prowadzone prace legislacyjne mające na celu umożliwienie jednostkom samorządu terytorialnego pozyskiwania wsparcia finansowego na zatrudnianie osób niepełnosprawnych?
Czy ministerstwo rozważa stworzenie mechanizmu dotacyjnego, który pozwoliłby samorządom korzystać z dodatkowych środków – nie obciążając jednocześnie ich budżetów – tak aby wyrównać szanse osób niepełnosprawnych na zatrudnienie w sektorze publicznym?
Jakie inne działania planuje ministerstwo w celu zwiększenia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w jednostkach samorządu terytorialnego?
Z wyrazami szacunku
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7911 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.404.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11826 Pani Posłanki Agnieszki Marii Kłopotek, w sprawie
braku możliwości korzystania przez jednostki samorządu terytorialnego ze środków PFRON
na dofinansowanie wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 26b ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 913 z późn.
zm.) dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, o którym mowa
w art. 26a, nie przysługuje w przypadku wynagrodzenia pracownika w części finansowanej
ze środków publicznych. Wyłączenia dofinansowania, o którym mowa w art. 26b ust. 7 nie
stosuje się jednak, jeśli pracodawca sfinansował wynagrodzenie pracownika:
ze środków publicznych z prowadzonej działalności, o których mowa w art. 5 ust. 1
pkt 5;
z dochodów publicznych, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, 1572, 1717, 1756 i 1907 oraz
z 2025 r. poz. 39).
Zgodnie z art. 5 ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r.
poz. 1530 z późn. zm.) środkami publicznymi są:
dochody publiczne;
środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki
z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia
o Wolnym Handlu (EFTA), również środki, o których mowa w art. 3b ustawy z dnia
6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2024 r. poz. 324
i 862) i środki, o których mowa w art. 202 ust. 4;
środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, inne niż
wymienione w pkt 2;
przychody budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz
innych jednostek sektora finansów publicznych pochodzące: ze sprzedaży papierów
wartościowych, z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostek
samorządu terytorialnego, ze spłat pożyczek i kredytów udzielonych ze środków
publicznych, z otrzymanych pożyczek i kredytów, z innych operacji finansowych;
przychody jednostek sektora finansów publicznych pochodzące z prowadzonej przez nie
działalności oraz z innych źródeł.
Celem ww. przepisu jest zapobieganie podwójnemu finansowaniu tych samych kosztów, czyli
sytuacji, w której ten sam koszt byłby finansowany dwukrotnie – raz z funduszy publicznych
i drugi raz przez Państwowy Fundusz Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Zasada zakazu
podwójnego finansowania zapisana jest wprost w regulacjach unijnych i krajowych.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Jednocześnie, należy nadmienić, że Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych realizuje program „Stabilne zatrudnienie – osoby niepełnosprawne
w administracji i służbie publicznej” kierowany do określonych organów i instytucji
państwowych oraz samorządowych. Celem programu jest podniesienie wskaźnika
zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami w administracji publicznej. Program wpisuje się
w standardy Konwencji ONZ o Prawach Osób Niepełnosprawnych.
Prowadzone w jego ramach działania wpisano w długoterminowe krajowe przedsięwzięcia
na rzecz osób z niepełnosprawnościami, tj. do Programu rządowego Dostępność Plus 2018–
2025 oraz do Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021–2030.
Program realizowany jest bezterminowo na terenie całego kraju i obejmuje dwa moduły.
W Ministerstwie podejmowane są też prace mające na celu poprawę sytuacji osób
z niepełnosprawnościami w wielu aspektach. Chodzi zarówno o zwiększenie ich
samodzielności i umożliwienie im niezależnego życia, do czego przyczynić się ma ustawa
o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami, jak i o zwiększenie ich szans na rynku
pracy. Służy temu rozpoczęta z początkiem 2025 r. realizacja dwóch partnerskich projektów
współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach programu
Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027: „Centrum komunikacji” oraz
„Standaryzacja modelu zatrudnienia wspomaganego w Polsce”. Centrum komunikacji to
inicjatywa, której celem jest zapewnienie potrzebującym osobom z niepełnosprawnościami,
o których mowa w Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, usług w zakresie
bieżącego komunikowania się.
Dla poprawy sytuacji osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy szczególne znaczenie
będzie miał projekt „Standaryzacja modelu zatrudnienia wspomaganego w Polsce”. Jego
głównym zamierzeniem jest przygotowanie rozwiązań, które pozwolą wdrożyć model
zatrudnienia wspomaganego (MZW) jako trwałego narzędzia wsparcia aktywności
zawodowej osób z niepełnosprawnościami w Polsce. Warto podkreślić, że jest to narzędzie
nieobecne dotychczas w ogólnodostępnym systemie instrumentów kierowanych do osób
z niepełnosprawnościami.
Projekt realizuje założenia art. 27 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, która
gwarantuje osobie z niepełnosprawnością „prawo do możliwości zarabiania na życie poprzez
pracę swobodnie wybraną lub przyjętą na rynku pracy oraz w otwartym, integracyjnym
i dostępnym (…) środowisku pracy”. Wpisuje się on także założenia Strategii na rzecz Osób
z niepełnosprawnościami 2021-2030, mającej zwiększać poziom włączenia osób
z niepełnosprawnościami w życie społeczne i zawodowe (dotyczy to zwłaszcza osób
biernych zawodowo).
Usługa zatrudnienia wspomaganego kierowana będzie do biernych zawodowo osób
z niepełnosprawnościami, które mają szczególne trudności w samodzielnym znalezieniu
i utrzymaniu zatrudnienia na otwartym rynku pracy i które nie są w stanie podjąć
zatrudnienia bez szczególnego, tj. zindywidualizowanego i kompleksowego wsparcia.
W szczególności będzie ona adresowana do osób z niepełnosprawnością intelektualną,
problemami zdrowia psychicznego, całościowymi zaburzeniami rozwoju oraz
niepełnosprawnościami sprzężonymi.
Projekt ma charakter koncepcyjny. W jego ramach zostaną wypracowane rozwiązania
dotyczące systemu wdrożenia modelu zatrudnienia wspomaganego, w tym niezbędne
procedury standaryzujące obszar merytoryczny, organizacyjny oraz finansowy tej usługi.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Informuję ponadto, że pod koniec bieżącego roku ma się rozpocząć realizacja kolejnego
projektu pn. „Testowanie wdrożenia usługi zatrudnienia wspomaganego”. Będzie on
stanowił kolejny etap działań mających na celu wprowadzenie instrumentu usługi
zatrudnienia wspomaganego do krajowego systemu wsparcia aktywizacji zawodowej osób
z niepełnosprawnościami. Model zatrudnienia wspomaganego wypracowany w projekcie
koncepcyjnym będzie przez 3 lata wdrażany i testowany przez około 80 agencji zatrudnienia
wspomaganego, które mają objąć wsparciem 12 tys. osób z niepełnosprawnościami.
Efektem realizacji omówionych projektów ma być wdrożenie do polskiego systemu
prawnego nowych instrumentów, które znacząco poprawią sytuację osób
z niepełnosprawnościami na rynku pracy.
Pragnę podkreślić, że Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dokłada wszelkich starań, aby poszerzać obszar aktywizacji i włączenia społecznego osób
z niepełnosprawnościami oraz zabezpieczać ich pozycję na rynku pracy. Wszystkie
zgłaszane przez przedstawicieli środowiska uwagi i postulaty dotyczące tych obszarów są
w resorcie skrupulatnie analizowane i brane pod uwagę przy projektowaniu zmian
systemowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --