Interpelacja nr 11806
Interpelacja w sprawie finansowania DPS-ów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie finansowania DPS-ów
Interpelacja nr 11806
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie finansowania DPS-ów
Zgłaszający: Kamil Wnuk, Adam Gomoła, Maja Ewa Nowak, Barbara Okuła, Łukasz Osmalak, Wioleta Tomczak
Data wpływu: 18-08-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie nowelizacji przepisów dotyczących ponoszenia przez gminy kosztów pobytu mieszkańców w domach pomocy społecznej oraz możliwości skutecznego egzekwowania tych opłat.
Do mojego biura poselskiego wpłynęła uchwała nr XVIII/86/25 Rady Gminy Somianka z dnia 25 lipca 2025 r., w której lokalny samorząd wyraża stanowisko postulujące konieczność zmiany obowiązujących przepisów prawa, w szczególności art. 61 oraz art. 96 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Zgodnie z aktualnym stanem prawnym, w przypadku gdy mieszkaniec domu pomocy społecznej nie jest w stanie pokryć pełnego kosztu swojego utrzymania (np. wnosi jedynie ustawowe 70% swojego dochodu), pozostałą część zobowiązana jest pokrywać gmina. W praktyce gminy nie mają jednak narzędzi, by dochodzić zwrotu tej dopłaconej różnicy – ani od majątku mieszkańca DPS, ani z jego masy spadkowej po śmierci. Taka sytuacja prowadzi do istotnego i długofalowego obciążenia budżetów jednostek samorządu terytorialnego, zwłaszcza w przypadku osób przebywających w DPS przez wiele lat.
Rada Gminy Somianka wskazuje również na przypadki, w których podopieczni DPS posiadają majątek (np. gospodarstwa rolne), który w wyniku obowiązującego prawa przechodzi na spadkobierców nieuczestniczących w kosztach utrzymania mieszkańca – podczas, gdy gmina przez lata finansowała znaczną część jego pobytu.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami do Pani Minister:
1. Czy Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej planuje w najbliższym czasie nowelizację ustawy o pomocy społecznej w zakresie umożliwienia gminom dochodzenia zwrotu wydatków ponoszonych na pokrycie kosztów pobytu mieszkańców w DPS – w szczególności z majątku mieszkańca lub jego spadkobierców?
2. Czy prowadzone są analizy wpływu obecnych regulacji na sytuację finansową samorządów, które – jak wskazuje gmina Somianka – coraz częściej ponoszą znaczące i wieloletnie koszty bez możliwości ich odzyskania?
Interpelacja nr 11806
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie finansowania DPS-ów
Zgłaszający: Kamil Wnuk, Adam Gomoła, Maja Ewa Nowak, Barbara Okuła, Łukasz Osmalak, Wioleta Tomczak
Data wpływu: 18-08-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie nowelizacji przepisów dotyczących ponoszenia przez gminy kosztów pobytu mieszkańców w domach pomocy społecznej oraz możliwości skutecznego egzekwowania tych opłat.
Do mojego biura poselskiego wpłynęła uchwała nr XVIII/86/25 Rady Gminy Somianka z dnia 25 lipca 2025 r., w której lokalny samorząd wyraża stanowisko postulujące konieczność zmiany obowiązujących przepisów prawa, w szczególności art. 61 oraz art. 96 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Zgodnie z aktualnym stanem prawnym, w przypadku gdy mieszkaniec domu pomocy społecznej nie jest w stanie pokryć pełnego kosztu swojego utrzymania (np. wnosi jedynie ustawowe 70% swojego dochodu), pozostałą część zobowiązana jest pokrywać gmina. W praktyce gminy nie mają jednak narzędzi, by dochodzić zwrotu tej dopłaconej różnicy – ani od majątku mieszkańca DPS, ani z jego masy spadkowej po śmierci. Taka sytuacja prowadzi do istotnego i długofalowego obciążenia budżetów jednostek samorządu terytorialnego, zwłaszcza w przypadku osób przebywających w DPS przez wiele lat.
Rada Gminy Somianka wskazuje również na przypadki, w których podopieczni DPS posiadają majątek (np. gospodarstwa rolne), który w wyniku obowiązującego prawa przechodzi na spadkobierców nieuczestniczących w kosztach utrzymania mieszkańca – podczas, gdy gmina przez lata finansowała znaczną część jego pobytu.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami do Pani Minister:
1. Czy Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej planuje w najbliższym czasie nowelizację ustawy o pomocy społecznej w zakresie umożliwienia gminom dochodzenia zwrotu wydatków ponoszonych na pokrycie kosztów pobytu mieszkańców w DPS – w szczególności z majątku mieszkańca lub jego spadkobierców?
2. Czy prowadzone są analizy wpływu obecnych regulacji na sytuację finansową samorządów, które – jak wskazuje gmina Somianka – coraz częściej ponoszą znaczące i wieloletnie koszty bez możliwości ich odzyskania?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
8%
Konkretność
92%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 6 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7.7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4785 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.406.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskie
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11806 Pana Posła Kamila Wnuka wraz z grupą posłów,
w sprawie finansowania domów pomocy społecznej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Pragnę zapewnić, że wszystkie propozycje zmian ustawowych są w Ministerstwie Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej wnikliwie analizowane.
Zasady, według których ustala się wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej
określa art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1283, z późn. zm.). Ustawodawca wskazał, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt
w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu (a w przypadku osób
małoletnich - przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka), następnie małżonek, zstępni
przed wstępnymi, a na końcu gmina. Ustawa określa kolejność podmiotów wnoszących
opłaty. Opłatę wnoszą:
mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób
małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego
dochodu;
małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:
a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300%
kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu
pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium;
b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy
niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu
pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego
na osobę w rodzinie;
gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości
różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami
wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
W przypadku odmowy zawarcia umowy o odpłatności przez osoby, o których mowa w ust. 1
pkt 2, wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala
w drodze decyzji organ gminy, uwzględniając ograniczenia, o których mowa w ust. 2 pkt 2
i art. 103 ust. 2.
W przypadku odmowy zawarcia umowy oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie
rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu pomocy
społecznej w placówce ustala, w drodze decyzji, organ gminy. Jej wysokość równa jest
różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną
przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
mowa w ust. 1 pkt 2. Wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się
proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia.
W przypadku niewywiązywania się z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu pomocy
społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której
osoba została skierowana do placówki. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie
przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Ustawa o pomocy społecznej zawiera również przypadki obligatoryjnego i fakultatywnego
zwolnienia z odpłatności.
Na podstawie art. 61 ust. 2a przywołanej ustawy opłatę za pobyt pensjonariusza domu
pomocy społecznej w placówce mogą też wnosić - dobrowolnie, bez możliwości wydania
decyzji o odpłatności w takim trybie przez gminę - osoby niewymienione w ust. 2.
Informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nad projektem zmiany
przepisów ustawy o pomocy społecznej pracuje Zespół do spraw reformy systemu pomocy
społecznej, powołany jako organ opiniodawczo-doradczy Ministra. W skład zespołu
wchodzą eksperci, praktycy i naukowcy, których zadaniem jest dokonanie gruntownego
przeglądu funkcjonujących w ramach systemu pomocy społecznej rozwiązań prawnych
i organizacyjnych.
Rozważana jest między innymi zmiana przepisów dotyczących odpłatności za pobyt w domu
pomocy społecznej, w tym wprowadzenie zasady, zgodnie z którą odpłatność ponosiłaby
osoba obdarowana nieruchomością przez pensjonariusza placówki albo nabywająca
nieruchomość na podstawie umowy dożywocia lub innych umów, na mocy których nabycie
własności nieruchomości następuje w zamian za opiekę.
Z uwagi na obecny etap prac nad projektem nie jest jeszcze możliwe przedstawienie
rozwiązań, które zostaną ostatecznie przyjęte.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.406.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskie
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11806 Pana Posła Kamila Wnuka wraz z grupą posłów,
w sprawie finansowania domów pomocy społecznej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Pragnę zapewnić, że wszystkie propozycje zmian ustawowych są w Ministerstwie Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej wnikliwie analizowane.
Zasady, według których ustala się wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej
określa art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1283, z późn. zm.). Ustawodawca wskazał, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt
w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu (a w przypadku osób
małoletnich - przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka), następnie małżonek, zstępni
przed wstępnymi, a na końcu gmina. Ustawa określa kolejność podmiotów wnoszących
opłaty. Opłatę wnoszą:
mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób
małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego
dochodu;
małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:
a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300%
kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu
pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium;
b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy
niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu
pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego
na osobę w rodzinie;
gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości
różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami
wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
W przypadku odmowy zawarcia umowy o odpłatności przez osoby, o których mowa w ust. 1
pkt 2, wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala
w drodze decyzji organ gminy, uwzględniając ograniczenia, o których mowa w ust. 2 pkt 2
i art. 103 ust. 2.
W przypadku odmowy zawarcia umowy oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie
rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu pomocy
społecznej w placówce ustala, w drodze decyzji, organ gminy. Jej wysokość równa jest
różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną
przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
mowa w ust. 1 pkt 2. Wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się
proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia.
W przypadku niewywiązywania się z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu pomocy
społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której
osoba została skierowana do placówki. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie
przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Ustawa o pomocy społecznej zawiera również przypadki obligatoryjnego i fakultatywnego
zwolnienia z odpłatności.
Na podstawie art. 61 ust. 2a przywołanej ustawy opłatę za pobyt pensjonariusza domu
pomocy społecznej w placówce mogą też wnosić - dobrowolnie, bez możliwości wydania
decyzji o odpłatności w takim trybie przez gminę - osoby niewymienione w ust. 2.
Informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nad projektem zmiany
przepisów ustawy o pomocy społecznej pracuje Zespół do spraw reformy systemu pomocy
społecznej, powołany jako organ opiniodawczo-doradczy Ministra. W skład zespołu
wchodzą eksperci, praktycy i naukowcy, których zadaniem jest dokonanie gruntownego
przeglądu funkcjonujących w ramach systemu pomocy społecznej rozwiązań prawnych
i organizacyjnych.
Rozważana jest między innymi zmiana przepisów dotyczących odpłatności za pobyt w domu
pomocy społecznej, w tym wprowadzenie zasady, zgodnie z którą odpłatność ponosiłaby
osoba obdarowana nieruchomością przez pensjonariusza placówki albo nabywająca
nieruchomość na podstawie umowy dożywocia lub innych umów, na mocy których nabycie
własności nieruchomości następuje w zamian za opiekę.
Z uwagi na obecny etap prac nad projektem nie jest jeszcze możliwe przedstawienie
rozwiązań, które zostaną ostatecznie przyjęte.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --