Interpelacja nr 11805
Interpelacja w sprawie konieczności reformy postępowania egzekucyjnego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie konieczności reformy postępowania egzekucyjnego
Interpelacja nr 11805
do ministra sprawiedliwości
w sprawie konieczności reformy postępowania egzekucyjnego
Zgłaszający: Tomasz Głogowski
Data wpływu: 18-08-2025
Warszawa, 18.08.2025 r.
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją dotyczącą pilnej potrzeby przeprowadzenia reformy systemu postępowania egzekucyjnego w Polsce. Postępowanie to, stanowiące istotny etap wymiaru sprawiedliwości, nie realizuje obecnie swojej podstawowej funkcji – skutecznego dochodzenia należności przez wierzycieli, a tym samym urzeczywistniania orzeczeń wydanych przez sądy w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.
Z informacji i analiz przedstawionych przez środowiska zawodowo zaangażowane w postępowania egzekucyjne, w tym kancelarie prawne reprezentujące wierzycieli, wynika jednoznacznie, że skuteczność egzekucji w Polsce utrzymuje się na poziomie nieprzekraczającym 25%. W rzeczywistości – jak wskazują praktycy – może być ona znacznie niższa, m.in. z powodu braku kompleksowych i aktualnych danych zbieranych przez Ministerstwo Sprawiedliwości, a także z uwagi na braki instytucjonalne związane z niezatwierdzonymi rewirami komorniczymi.
Obowiązujące przepisy faworyzują stronę dłużną w sposób, który skutecznie uniemożliwia przeprowadzenie realnej egzekucji – zarówno w odniesieniu do wynagrodzenia minimalnego, które w znacznej części przypadków pozostaje poza zasięgiem komorników, jak i egzekucji z ruchomości, która w praktyce stała się martwym narzędziem.
Taka sytuacja prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady równości stron wobec prawa oraz podważa sens postępowań sądowych. Orzeczenie sądu, które nie może być wyegzekwowane, staje się pustym zapisem, a sam system prawny traci autorytet i zaufanie społeczne.
Na szczególną uwagę zasługuje także kwestia egzekucji alimentów – mimo że przepisy przewidują szczególny tryb ich dochodzenia, skuteczność tych postępowań pozostaje niewystarczająca, co prowadzi do realnych szkód społecznych i gospodarczych. Obciążeni są nie tylko wierzyciele (w tym przypadku często dzieci), ale także instytucje publiczne, które zmuszone są do wypłacania świadczeń zastępczych.
Brak kompleksowej reformy egzekucji oraz brak woli politycznej do uwzględnienia postulatów zarówno środowisk wierzycielskich, jak i komorniczych, jest wyrazem głębokiego kryzysu w obszarze egzekucji prawa w Polsce. Tymczasem skuteczne postępowanie egzekucyjne powinno stanowić naturalne zwieńczenie procesu sądowego – nie może być traktowane marginalnie.
Mając powyższe na uwadze, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje przeprowadzenie całościowej reformy postępowania egzekucyjnego, uwzględniającej postulaty środowisk komorniczych oraz reprezentujących wierzycieli?
2. Czy prowadzone są obecnie prace legislacyjne dotyczące możliwości zmiany przepisów w zakresie zajmowania wynagrodzenia minimalnego, z uwzględnieniem ochrony socjalnej, ale i interesu wierzyciela?
3. Czy rozważane są zmiany przepisów dotyczących egzekucji alimentów, celem podniesienia skuteczności tego rodzaju postępowań?
Wyrażam nadzieję na konstruktywne działania legislacyjne ministerstwa, które przywrócą równowagę w relacjach między wierzycielem a dłużnikiem.
Z poważaniem Tomasz Głogowski
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 11805
do ministra sprawiedliwości
w sprawie konieczności reformy postępowania egzekucyjnego
Zgłaszający: Tomasz Głogowski
Data wpływu: 18-08-2025
Warszawa, 18.08.2025 r.
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją dotyczącą pilnej potrzeby przeprowadzenia reformy systemu postępowania egzekucyjnego w Polsce. Postępowanie to, stanowiące istotny etap wymiaru sprawiedliwości, nie realizuje obecnie swojej podstawowej funkcji – skutecznego dochodzenia należności przez wierzycieli, a tym samym urzeczywistniania orzeczeń wydanych przez sądy w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.
Z informacji i analiz przedstawionych przez środowiska zawodowo zaangażowane w postępowania egzekucyjne, w tym kancelarie prawne reprezentujące wierzycieli, wynika jednoznacznie, że skuteczność egzekucji w Polsce utrzymuje się na poziomie nieprzekraczającym 25%. W rzeczywistości – jak wskazują praktycy – może być ona znacznie niższa, m.in. z powodu braku kompleksowych i aktualnych danych zbieranych przez Ministerstwo Sprawiedliwości, a także z uwagi na braki instytucjonalne związane z niezatwierdzonymi rewirami komorniczymi.
Obowiązujące przepisy faworyzują stronę dłużną w sposób, który skutecznie uniemożliwia przeprowadzenie realnej egzekucji – zarówno w odniesieniu do wynagrodzenia minimalnego, które w znacznej części przypadków pozostaje poza zasięgiem komorników, jak i egzekucji z ruchomości, która w praktyce stała się martwym narzędziem.
Taka sytuacja prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady równości stron wobec prawa oraz podważa sens postępowań sądowych. Orzeczenie sądu, które nie może być wyegzekwowane, staje się pustym zapisem, a sam system prawny traci autorytet i zaufanie społeczne.
Na szczególną uwagę zasługuje także kwestia egzekucji alimentów – mimo że przepisy przewidują szczególny tryb ich dochodzenia, skuteczność tych postępowań pozostaje niewystarczająca, co prowadzi do realnych szkód społecznych i gospodarczych. Obciążeni są nie tylko wierzyciele (w tym przypadku często dzieci), ale także instytucje publiczne, które zmuszone są do wypłacania świadczeń zastępczych.
Brak kompleksowej reformy egzekucji oraz brak woli politycznej do uwzględnienia postulatów zarówno środowisk wierzycielskich, jak i komorniczych, jest wyrazem głębokiego kryzysu w obszarze egzekucji prawa w Polsce. Tymczasem skuteczne postępowanie egzekucyjne powinno stanowić naturalne zwieńczenie procesu sądowego – nie może być traktowane marginalnie.
Mając powyższe na uwadze, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje przeprowadzenie całościowej reformy postępowania egzekucyjnego, uwzględniającej postulaty środowisk komorniczych oraz reprezentujących wierzycieli?
2. Czy prowadzone są obecnie prace legislacyjne dotyczące możliwości zmiany przepisów w zakresie zajmowania wynagrodzenia minimalnego, z uwzględnieniem ochrony socjalnej, ale i interesu wierzyciela?
3. Czy rozważane są zmiany przepisów dotyczących egzekucji alimentów, celem podniesienia skuteczności tego rodzaju postępowań?
Wyrażam nadzieję na konstruktywne działania legislacyjne ministerstwa, które przywrócą równowagę w relacjach między wierzycielem a dłużnikiem.
Z poważaniem Tomasz Głogowski
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12399 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.338.2025
Warszawa, 04 listopada 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11805 Pana Posła Tomasza Głogowskiego w sprawie
konieczności reformy postępowania egzekucyjnego - przedstawiam poniższe stanowisko.
Ad 1
Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy -
Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (UD 261 –
https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy--kodeks-
postepowania-cywilnego-oraz-niektorych-innych-ustaw14; dalej także projekt), w którym
proponuje się wprowadzenie m.in. zmiany w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964
r.- Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm., dalej „k.p.c.”)
w zakresie egzekucji z ruchomości, elektronicznej licytacji ruchomości czy egzekucji
czynności zastępowalnych.
Projekt zakłada m.in. zniesienie nadmiernych ograniczeń na etapie zajęcia ruchomości
poprzez uchylenie w art. 845 § 2 zdania drugiego (nie podlegają zajęciu ruchomości, jeżeli
z ujawnionych w sprawie okoliczności wynika, że nie stanowią one własności dłużnika)
oraz uchylenie art. 845 § 22 k.p.c. (komornik umarza postępowanie w niezbędnym
zakresie, jeżeli przedstawiono niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że zajęte
ruchomości nie stanowią własności dłużnika, co nie dotyczy jednak sytuacji, w której sam
dłużnik dokonał zbycia ruchomości na rzecz osoby trzeciej).
Uchylenie ww. przepisów powinno pozwolić na przywrócenie egzekucji z ruchomości
statusu jednego z częściej wykorzystywanych sposobów egzekucji i tym samym zwiększyć
szanse wierzycieli na uzyskanie zaspokojenia w postępowaniu egzekucyjnym, przy
-- 1 of 5 --
2
zachowaniu odpowiednich gwarancji procesowych dla osób trzecich, które twierdzą,
że skierowanie egzekucji do określonego przedmiotu narusza ich prawa (art. 841 k.p.c.).
W projekcie proponuje się również zmianę brzmienia art. 8792 k.p.c. oraz uchylenie
art. 8793 k.p.c. i wprowadzenie w ten sposób, jako priorytetowej, zasady elektronicznej
licytacji ruchomości. W takim ujęciu licytacja publiczna następowałaby jedynie na żądanie
wierzyciela1.
Ponadto projektowane zmiany mają na celu wprowadzenie, w art. 8795 § 1 k.p.c., nowego
sposobu uiszczania rękojmi. Ze względu na postępujący rozwój sposobów płatniczych
zasadne jest bowiem dopuszczenie możliwości uiszczenia rękojmi także w formie
tzw. preautoryzacji na karcie kredytowej lub debetowej (czyli tymczasowego
zablokowania określonej kwoty na rachunku karty płatniczej), jeżeli umożliwia to system
teleinformatyczny (w tym przypadku za datę złożenia rękojmi będzie uznawać się dzień
zablokowania rachunku).
W projekcie przewiduje się również (poprzez dodanie m.in. art. 8796 § 11 k.p.c.) skutki
wystąpienia zakłóceń funkcjonowania (awarii) systemu teleinformatycznego
obsługującego licytację elektroniczną w trakcie trwania przetargu. Jeżeli awaria nie
zostanie usunięta przed upływem 24 godzin do zakończenia przetargu, termin jego
zakończenia ulegać będzie odroczeniu o jeden dzień roboczy.
Ponadto proponowane są zmiany mające ułatwić komornikowi ocenę spełnienia przez
licytanta warunków licytacji, decydujących o dopuszczeniu licytanta do udziału
w przetargu.
W projekcie przewiduje się również określenie w nowy sposób terminów przystąpienia do
licytacji (zmiana przepisu art. 8795 § 4 k.p.c.). Licytant, który ma obowiązek złożenia
rękojmi, zobowiązany jest przystąpić do przetargu najpóźniej na dwa dni robocze przed
rozpoczęciem przetargu, a jeśli nie ma on obowiązku składania rękojmi – aż do momentu
jego zakończenia.
Proponowane przepisy dotyczące licytacji elektronicznych ruchomości (zmiana art. 8796 §
2 k.p.c. i dodanie § 2a w art. 8796 k.p.c.) wprowadzają również zasadę, że w przypadku,
gdy do przetargu elektronicznego przystąpił tylko jeden licytant, przetarg ulega
zakończeniu po bezskutecznym upływie pięciu minut od chwili, w której zaoferowano
cenę nabycia.
1 Za taką zmianą przemawia postępująca elektronizacja sądowego postępowania egzekucyjnego oraz wzgląd
na skuteczność egzekucji sądowej, bowiem zebrane w tym zakresie doświadczenia wskazują na większą
skuteczność licytacji elektronicznych.
-- 2 of 5 --
3
Zgodnie z dodanym w art. 8796 k.p.c. § 2a, w przypadku ruchomości wymienionych
w art. 864 § 2 k.p.c. (ulegających łatwo zepsuciu albo sprawowanie nad nimi dozoru lub
ich przechowywanie powodowałoby nadmierne koszty; gdy zajęto inwentarz żywy,
a dłużnik odmówił zgody na przyjęcie go pod dozór) czas trwania przetargu można skrócić
do co najmniej dwóch dni, z zachowaniem warunków, o których mowa w § 2.
Ponadto w projekcie proponuje się modyfikację dotychczasowych rozwiązań w zakresie
egzekucji świadczeń niepieniężnych (art. 1049 § 1-16 k.p.c.), dzięki której uelastyczniona
zostanie wprowadzona w 2023 r. konstrukcja postępowania o egzekucję czynności
zastępowalnej. W nowym brzmieniu art. 1049 § 1 k.p.c. przewiduje, że już przy udzieleniu
umocowania wierzycielowi, na jego żądanie, sąd przyzna mu sumę potrzebną do
wykonania czynności. Natomiast, jeżeli wierzyciel nie zażąda takiej sumy, sąd po
zgłoszeniu przez niego wykonania czynności, przyzna mu od dłużnika zwrot wykazanych
i celowych kosztów (art. 1049 § 11 k.p.c.).
Prawomocne postanowienia wydane w przedmiocie przyznania sumy potrzebnej
wierzycielowi do wykonania czynności, zwrotu kosztów jej wykonania, zwrotu sumy
przyznanej wierzycielowi na wykonanie czynności, a także jej nadwyżki będą tytułami
wykonawczymi bez potrzeby nadawania im klauzuli wykonalności (art. 1049 § 16 k.p.c.).
Ponadto należy wskazać, że w Sejmie jest aktualnie procedowany, przygotowany przez
Ministerstwo Sprawiedliwości, projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania
cywilnego, który prowadzi do odwrócenia dotychczasowej zasady i przyznania
pierwszeństwa licytacji elektronicznej w egzekucji z nieruchomości2.
Ad 2
Analiza sprawozdań za lata 2020–2024 wskazuje, że skuteczność kwotowa w zakresie
egzekucji z wynagrodzenia za pracę (będącej zasadniczym źródłem wpływów z egzekucji)
rok do roku spada. W 2019 r. dokonano 1.603.466 zajęć wynagrodzenia za pracę, wskutek
których wyegzekwowano kwotę 2.832.059.867 zł. Natomiast w 2020 r. na podstawie
1.574.547 zajęć wynagrodzenia za pracę uzyskano jedynie kwotę 1.977.647.551 zł.
W 2021 r. dał się zauważyć nieznaczny trend wzrostowy – na 1.677.452 zajęć
wynagrodzenia za pracę, zdołano wyegzekwować należności o łącznej wartości
2.083.338.340 zł. W 2022 r. dokonano 1.617.885 zajęć, co pozwoliło na wyegzekwowanie
kwoty 2.206.558.364 zł. W 2023 r. z 1.616.546 zajęć, wyegzekwowano kwotę
2.253.597.207 zł. Natomiast w 2024 r. dokonano 1.659.727 zajęć wynagrodzenia za pracę,
co pozwoliło na wyegzekwowanie kwoty 2.315.374.213 zł.
2 Druk nr 1442 - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
-- 3 of 5 --
4
Zdaniem resortu sprawiedliwości, postulaty dotyczące wprowadzenia możliwości
dokonywania zajęć komorniczych z minimalnego wynagrodzenia dłużników,
z uwzględnieniem ochrony socjalnej, jak i interesów wierzycieli wydają się być wartymi
rozważenia przede wszystkim z perspektywy zasad równości i sprawiedliwości
społecznej3.
Należy jednak wskazać, że zgodnie z treścią art. 833 § 1 k.p.c., wynagrodzenie ze stosunku
pracy podlega egzekucji w zakresie określonym w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca
1974 r. Kodeks pracy4 i kodeks postępowania cywilnego, w zakresie egzekucji
z wynagrodzenia ze stosunku pracy, zawiera odesłanie do k.p. i dlatego ewentualna
zmiana musiałaby zostać poczyniona właśnie w tej ustawie, co należy do zakresu działań
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej5, które w najbliższym czasie nie planuje
podejmowania prac nad zmianą Kodeksu pracy w zakresie kwoty wolnej od potrąceń6.
Ad 3
Ministerstwo Sprawiedliwości aktualnie prowadzi prace analityczno-koncepcyjne
dotyczące usprawnienia i zwiększenia efektywności prowadzonej egzekucji alimentów.
Analizowane są także przepisy obowiązujące w innych systemach prawnych, pod kątem
zasadności i możliwości ich wykorzystania w polskim systemie prawnym (np. niemiecki czy
austriacki).
Należy wyjaśnić, że do należności alimentacyjnych zalicza się zarówno należności
alimentacyjne w ścisłym tego słowa znaczeniu, to jest powtarzające się i przeznaczone na
utrzymanie wierzyciela, jak i świadczenia mające charakter rent alimentacyjnych,
a ponadto należności przyznane w trybie art. 753 k.p.c. (zabezpieczenie alimentów)
i 754 k.p.c. (zabezpieczenie przyszłych roszczeń alimentacyjnych związanych z ustaleniem
ojcostwa).
Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z treścią z art. 1025 k.p.c., należności
alimentacyjne wymagalne7 są zaspokajane w drugiej kolejności kategorii należności
podlegających egzekucji, tj. zaraz za kosztami egzekucyjnymi z wyjątkiem kosztów
zastępstwa prawnego przyznanych przez komornika w postępowaniu egzekucyjnym.
3 Ministerstwo Sprawiedliwości swoje stanowisko przedstawiło m.in. w odpowiedzi na dezyderat nr 53 Komisji
do Spraw Petycji uchwalony na posiedzeniu w dniu 18 grudnia 2024 r. w sprawie zmiany przepisów
dotyczących egzekucji sądowej i administracyjnej.
4 Dz. U. z 2025 r. poz. 277 ze zm., dalej: k.p.
5 art. 21 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1370 ze zm.)
w zw. z § 1 pkt 1 ppkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. poz. 2715);
6 Pismo MRPiPS z 4 lutego 2025 r. (numer sprawy DPII.058.6.2025);
7 Należności alimentacyjne wymagalne obejmują należności zaległe oraz bieżące wymagalne do dnia
sporządzenia planu podziału wraz z odsetkami liczonymi do tego dnia.
-- 4 of 5 --
5
Jako trzecie zaspokojeniu podlegają należności alimentacyjne przyszłe - w wysokości
stanowiącej równowartość minimalnego wynagrodzenia za pracę za okres roku. Zgodnie
z art. 1025 § 1 pkt 21 k.p.c., każdy z wierzycieli prowadzących egzekucję uzyska
zabezpieczenie należności alimentacyjnych przyszłych w wysokości stanowiącej
równowartość minimalnego wynagrodzenia za pracę za okres roku bez względu na
wysokość zasądzonych rat alimentacyjnych. Przyjąć należy, że minimalne wynagrodzenie
uwzględnia się z roku, w którym sporządzany jest plan podziału. Takie uregulowanie ma
na celu ochronę wierzycieli alimentacyjnych, którzy po sprzedaży egzekucyjnej
nieruchomości należącej do dłużnika tracą widoki na zaspokojenie przyszłych rat
alimentacyjnych8. Wobec powyższego, za pożądane uznano przyjęcie rozwiązań
polegających na utworzeniu sui generis „funduszu żelaznego”, którego zadaniem jest
zaspokojenie wierzycieli alimentacyjnych na wypadek niewywiązywania się przez dłużnika
z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego albo bezskuteczności egzekucji
prowadzonej z innych składników majątku dłużnika. W celu zabezpieczenia przyszłych
należności wierzycieli alimentacyjnych, a tym samym zagwarantowania rzeczywistej
efektywności „funduszu żelaznego”, projektodawca umieścił te należności w art. 1025
k.p.c., przed należnościami wierzycieli, którzy prowadzili egzekucję9.
Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje, że opisane wyżej proponowane zmiany mają
w założeniu usprawnić postępowanie egzekucyjne, w tym egzekucję z ruchomości
i finalnie przyczynić się do zwiększenia jej efektywności oraz umocnienia pozycji
wierzyciela w relacji z dłużnikiem.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
8 Rozwiązanie to zostało wprowadzone ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks
postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023, poz. 614); w uzasadnieniu ustawy
wskazano, że dotychczas przewidziane w art. 1025 k.p.c. rozwiązania w zakresie podziału sumy uzyskanej z
egzekucji w niedostatecznym stopniu uwzględniały interesy wierzycieli alimentacyjnych, albowiem pozwalały
wyłącznie na zaspokojenie należności zaległych, co było szczególnie dotkliwe w sytuacjach, w których dłużnik
nie posiadał już poza objętą egzekucją nieruchomością żadnego innego mienia pozwalającego na bieżące
prowadzenie egzekucji.
9 Por. H. Pietrzkowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Postępowanie egzekucyjne. Artykuły
758-1095[1], wyd. VI, red. M. Dziurda, T. Ereciński, LEX/el. 2025, komentarz do art. 1025.
-- 5 of 5 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.338.2025
Warszawa, 04 listopada 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11805 Pana Posła Tomasza Głogowskiego w sprawie
konieczności reformy postępowania egzekucyjnego - przedstawiam poniższe stanowisko.
Ad 1
Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy -
Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (UD 261 –
https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy--kodeks-
postepowania-cywilnego-oraz-niektorych-innych-ustaw14; dalej także projekt), w którym
proponuje się wprowadzenie m.in. zmiany w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964
r.- Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm., dalej „k.p.c.”)
w zakresie egzekucji z ruchomości, elektronicznej licytacji ruchomości czy egzekucji
czynności zastępowalnych.
Projekt zakłada m.in. zniesienie nadmiernych ograniczeń na etapie zajęcia ruchomości
poprzez uchylenie w art. 845 § 2 zdania drugiego (nie podlegają zajęciu ruchomości, jeżeli
z ujawnionych w sprawie okoliczności wynika, że nie stanowią one własności dłużnika)
oraz uchylenie art. 845 § 22 k.p.c. (komornik umarza postępowanie w niezbędnym
zakresie, jeżeli przedstawiono niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że zajęte
ruchomości nie stanowią własności dłużnika, co nie dotyczy jednak sytuacji, w której sam
dłużnik dokonał zbycia ruchomości na rzecz osoby trzeciej).
Uchylenie ww. przepisów powinno pozwolić na przywrócenie egzekucji z ruchomości
statusu jednego z częściej wykorzystywanych sposobów egzekucji i tym samym zwiększyć
szanse wierzycieli na uzyskanie zaspokojenia w postępowaniu egzekucyjnym, przy
-- 1 of 5 --
2
zachowaniu odpowiednich gwarancji procesowych dla osób trzecich, które twierdzą,
że skierowanie egzekucji do określonego przedmiotu narusza ich prawa (art. 841 k.p.c.).
W projekcie proponuje się również zmianę brzmienia art. 8792 k.p.c. oraz uchylenie
art. 8793 k.p.c. i wprowadzenie w ten sposób, jako priorytetowej, zasady elektronicznej
licytacji ruchomości. W takim ujęciu licytacja publiczna następowałaby jedynie na żądanie
wierzyciela1.
Ponadto projektowane zmiany mają na celu wprowadzenie, w art. 8795 § 1 k.p.c., nowego
sposobu uiszczania rękojmi. Ze względu na postępujący rozwój sposobów płatniczych
zasadne jest bowiem dopuszczenie możliwości uiszczenia rękojmi także w formie
tzw. preautoryzacji na karcie kredytowej lub debetowej (czyli tymczasowego
zablokowania określonej kwoty na rachunku karty płatniczej), jeżeli umożliwia to system
teleinformatyczny (w tym przypadku za datę złożenia rękojmi będzie uznawać się dzień
zablokowania rachunku).
W projekcie przewiduje się również (poprzez dodanie m.in. art. 8796 § 11 k.p.c.) skutki
wystąpienia zakłóceń funkcjonowania (awarii) systemu teleinformatycznego
obsługującego licytację elektroniczną w trakcie trwania przetargu. Jeżeli awaria nie
zostanie usunięta przed upływem 24 godzin do zakończenia przetargu, termin jego
zakończenia ulegać będzie odroczeniu o jeden dzień roboczy.
Ponadto proponowane są zmiany mające ułatwić komornikowi ocenę spełnienia przez
licytanta warunków licytacji, decydujących o dopuszczeniu licytanta do udziału
w przetargu.
W projekcie przewiduje się również określenie w nowy sposób terminów przystąpienia do
licytacji (zmiana przepisu art. 8795 § 4 k.p.c.). Licytant, który ma obowiązek złożenia
rękojmi, zobowiązany jest przystąpić do przetargu najpóźniej na dwa dni robocze przed
rozpoczęciem przetargu, a jeśli nie ma on obowiązku składania rękojmi – aż do momentu
jego zakończenia.
Proponowane przepisy dotyczące licytacji elektronicznych ruchomości (zmiana art. 8796 §
2 k.p.c. i dodanie § 2a w art. 8796 k.p.c.) wprowadzają również zasadę, że w przypadku,
gdy do przetargu elektronicznego przystąpił tylko jeden licytant, przetarg ulega
zakończeniu po bezskutecznym upływie pięciu minut od chwili, w której zaoferowano
cenę nabycia.
1 Za taką zmianą przemawia postępująca elektronizacja sądowego postępowania egzekucyjnego oraz wzgląd
na skuteczność egzekucji sądowej, bowiem zebrane w tym zakresie doświadczenia wskazują na większą
skuteczność licytacji elektronicznych.
-- 2 of 5 --
3
Zgodnie z dodanym w art. 8796 k.p.c. § 2a, w przypadku ruchomości wymienionych
w art. 864 § 2 k.p.c. (ulegających łatwo zepsuciu albo sprawowanie nad nimi dozoru lub
ich przechowywanie powodowałoby nadmierne koszty; gdy zajęto inwentarz żywy,
a dłużnik odmówił zgody na przyjęcie go pod dozór) czas trwania przetargu można skrócić
do co najmniej dwóch dni, z zachowaniem warunków, o których mowa w § 2.
Ponadto w projekcie proponuje się modyfikację dotychczasowych rozwiązań w zakresie
egzekucji świadczeń niepieniężnych (art. 1049 § 1-16 k.p.c.), dzięki której uelastyczniona
zostanie wprowadzona w 2023 r. konstrukcja postępowania o egzekucję czynności
zastępowalnej. W nowym brzmieniu art. 1049 § 1 k.p.c. przewiduje, że już przy udzieleniu
umocowania wierzycielowi, na jego żądanie, sąd przyzna mu sumę potrzebną do
wykonania czynności. Natomiast, jeżeli wierzyciel nie zażąda takiej sumy, sąd po
zgłoszeniu przez niego wykonania czynności, przyzna mu od dłużnika zwrot wykazanych
i celowych kosztów (art. 1049 § 11 k.p.c.).
Prawomocne postanowienia wydane w przedmiocie przyznania sumy potrzebnej
wierzycielowi do wykonania czynności, zwrotu kosztów jej wykonania, zwrotu sumy
przyznanej wierzycielowi na wykonanie czynności, a także jej nadwyżki będą tytułami
wykonawczymi bez potrzeby nadawania im klauzuli wykonalności (art. 1049 § 16 k.p.c.).
Ponadto należy wskazać, że w Sejmie jest aktualnie procedowany, przygotowany przez
Ministerstwo Sprawiedliwości, projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania
cywilnego, który prowadzi do odwrócenia dotychczasowej zasady i przyznania
pierwszeństwa licytacji elektronicznej w egzekucji z nieruchomości2.
Ad 2
Analiza sprawozdań za lata 2020–2024 wskazuje, że skuteczność kwotowa w zakresie
egzekucji z wynagrodzenia za pracę (będącej zasadniczym źródłem wpływów z egzekucji)
rok do roku spada. W 2019 r. dokonano 1.603.466 zajęć wynagrodzenia za pracę, wskutek
których wyegzekwowano kwotę 2.832.059.867 zł. Natomiast w 2020 r. na podstawie
1.574.547 zajęć wynagrodzenia za pracę uzyskano jedynie kwotę 1.977.647.551 zł.
W 2021 r. dał się zauważyć nieznaczny trend wzrostowy – na 1.677.452 zajęć
wynagrodzenia za pracę, zdołano wyegzekwować należności o łącznej wartości
2.083.338.340 zł. W 2022 r. dokonano 1.617.885 zajęć, co pozwoliło na wyegzekwowanie
kwoty 2.206.558.364 zł. W 2023 r. z 1.616.546 zajęć, wyegzekwowano kwotę
2.253.597.207 zł. Natomiast w 2024 r. dokonano 1.659.727 zajęć wynagrodzenia za pracę,
co pozwoliło na wyegzekwowanie kwoty 2.315.374.213 zł.
2 Druk nr 1442 - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
-- 3 of 5 --
4
Zdaniem resortu sprawiedliwości, postulaty dotyczące wprowadzenia możliwości
dokonywania zajęć komorniczych z minimalnego wynagrodzenia dłużników,
z uwzględnieniem ochrony socjalnej, jak i interesów wierzycieli wydają się być wartymi
rozważenia przede wszystkim z perspektywy zasad równości i sprawiedliwości
społecznej3.
Należy jednak wskazać, że zgodnie z treścią art. 833 § 1 k.p.c., wynagrodzenie ze stosunku
pracy podlega egzekucji w zakresie określonym w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca
1974 r. Kodeks pracy4 i kodeks postępowania cywilnego, w zakresie egzekucji
z wynagrodzenia ze stosunku pracy, zawiera odesłanie do k.p. i dlatego ewentualna
zmiana musiałaby zostać poczyniona właśnie w tej ustawie, co należy do zakresu działań
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej5, które w najbliższym czasie nie planuje
podejmowania prac nad zmianą Kodeksu pracy w zakresie kwoty wolnej od potrąceń6.
Ad 3
Ministerstwo Sprawiedliwości aktualnie prowadzi prace analityczno-koncepcyjne
dotyczące usprawnienia i zwiększenia efektywności prowadzonej egzekucji alimentów.
Analizowane są także przepisy obowiązujące w innych systemach prawnych, pod kątem
zasadności i możliwości ich wykorzystania w polskim systemie prawnym (np. niemiecki czy
austriacki).
Należy wyjaśnić, że do należności alimentacyjnych zalicza się zarówno należności
alimentacyjne w ścisłym tego słowa znaczeniu, to jest powtarzające się i przeznaczone na
utrzymanie wierzyciela, jak i świadczenia mające charakter rent alimentacyjnych,
a ponadto należności przyznane w trybie art. 753 k.p.c. (zabezpieczenie alimentów)
i 754 k.p.c. (zabezpieczenie przyszłych roszczeń alimentacyjnych związanych z ustaleniem
ojcostwa).
Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z treścią z art. 1025 k.p.c., należności
alimentacyjne wymagalne7 są zaspokajane w drugiej kolejności kategorii należności
podlegających egzekucji, tj. zaraz za kosztami egzekucyjnymi z wyjątkiem kosztów
zastępstwa prawnego przyznanych przez komornika w postępowaniu egzekucyjnym.
3 Ministerstwo Sprawiedliwości swoje stanowisko przedstawiło m.in. w odpowiedzi na dezyderat nr 53 Komisji
do Spraw Petycji uchwalony na posiedzeniu w dniu 18 grudnia 2024 r. w sprawie zmiany przepisów
dotyczących egzekucji sądowej i administracyjnej.
4 Dz. U. z 2025 r. poz. 277 ze zm., dalej: k.p.
5 art. 21 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1370 ze zm.)
w zw. z § 1 pkt 1 ppkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. poz. 2715);
6 Pismo MRPiPS z 4 lutego 2025 r. (numer sprawy DPII.058.6.2025);
7 Należności alimentacyjne wymagalne obejmują należności zaległe oraz bieżące wymagalne do dnia
sporządzenia planu podziału wraz z odsetkami liczonymi do tego dnia.
-- 4 of 5 --
5
Jako trzecie zaspokojeniu podlegają należności alimentacyjne przyszłe - w wysokości
stanowiącej równowartość minimalnego wynagrodzenia za pracę za okres roku. Zgodnie
z art. 1025 § 1 pkt 21 k.p.c., każdy z wierzycieli prowadzących egzekucję uzyska
zabezpieczenie należności alimentacyjnych przyszłych w wysokości stanowiącej
równowartość minimalnego wynagrodzenia za pracę za okres roku bez względu na
wysokość zasądzonych rat alimentacyjnych. Przyjąć należy, że minimalne wynagrodzenie
uwzględnia się z roku, w którym sporządzany jest plan podziału. Takie uregulowanie ma
na celu ochronę wierzycieli alimentacyjnych, którzy po sprzedaży egzekucyjnej
nieruchomości należącej do dłużnika tracą widoki na zaspokojenie przyszłych rat
alimentacyjnych8. Wobec powyższego, za pożądane uznano przyjęcie rozwiązań
polegających na utworzeniu sui generis „funduszu żelaznego”, którego zadaniem jest
zaspokojenie wierzycieli alimentacyjnych na wypadek niewywiązywania się przez dłużnika
z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego albo bezskuteczności egzekucji
prowadzonej z innych składników majątku dłużnika. W celu zabezpieczenia przyszłych
należności wierzycieli alimentacyjnych, a tym samym zagwarantowania rzeczywistej
efektywności „funduszu żelaznego”, projektodawca umieścił te należności w art. 1025
k.p.c., przed należnościami wierzycieli, którzy prowadzili egzekucję9.
Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje, że opisane wyżej proponowane zmiany mają
w założeniu usprawnić postępowanie egzekucyjne, w tym egzekucję z ruchomości
i finalnie przyczynić się do zwiększenia jej efektywności oraz umocnienia pozycji
wierzyciela w relacji z dłużnikiem.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
8 Rozwiązanie to zostało wprowadzone ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks
postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023, poz. 614); w uzasadnieniu ustawy
wskazano, że dotychczas przewidziane w art. 1025 k.p.c. rozwiązania w zakresie podziału sumy uzyskanej z
egzekucji w niedostatecznym stopniu uwzględniały interesy wierzycieli alimentacyjnych, albowiem pozwalały
wyłącznie na zaspokojenie należności zaległych, co było szczególnie dotkliwe w sytuacjach, w których dłużnik
nie posiadał już poza objętą egzekucją nieruchomością żadnego innego mienia pozwalającego na bieżące
prowadzenie egzekucji.
9 Por. H. Pietrzkowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Postępowanie egzekucyjne. Artykuły
758-1095[1], wyd. VI, red. M. Dziurda, T. Ereciński, LEX/el. 2025, komentarz do art. 1025.
-- 5 of 5 --