Interpelacja nr 11804
Interpelacja w sprawie zasad kwalifikowania wpłat wnoszonych przez rodziny osób przebywających w domach pomocy społecznej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zasad kwalifikowania wpłat wnoszonych przez rodziny osób przebywających w domach pomocy społecznej
Interpelacja nr 11804
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad kwalifikowania wpłat wnoszonych przez rodziny osób przebywających w domach pomocy społecznej
Zgłaszający: Mirosława Stachowiak-Różecka
Data wpływu: 18-08-2025
Szanowna Pani Minister,
w praktyce funkcjonowania domów pomocy społecznej (DPS) na terenie całego kraju ujawnia się istotny problem związany ze sposobem kwalifikowania oraz księgowania środków finansowych wnoszonych przez mieszkańców, rodziny lub opiekunów prawnych osób przebywających w tych placówkach.
W części gmin i powiatów przyjęto rozwiązanie, zgodnie z którym w ramach nowych zasad wynikających z przepisów ustawy o pomocy społecznej, wydają decyzje administracyjne ustalające wysokość odpłatności za pobyt w DPS. Adresatami takich decyzji mogą być zarówno osoby kierowane do placówki, jak i osoby z kręgu zobowiązanych do ponoszenia odpłatności, określonego w ustawie (np. członkowie rodziny). Pomimo tego, część gmin ujmuje przekazywane środki jako dotację z budżetu gminy, co może prowadzić do błędnej klasyfikacji budżetowej – środki te bowiem pochodzą de facto od osób fizycznych, a nie z budżetu JST. Z kolei w innych jednostkach środki te kwalifikowane są jako odpłatność mieszkańca – wpłaty od odbiorców zadania, a rola ośrodka pomocy społecznej ogranicza się wyłącznie do technicznego przekazania środków bez zmiany ich charakteru i źródła.
Jak wskazują eksperci oraz organy kontroli, takie zróżnicowanie praktyk budzi poważne wątpliwości, szczególnie w kontekście zgodności z przepisami ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, dotacja z budżetu JST powinna pochodzić z dochodów jednostki, a nie ze środków prywatnych, pochodzących od osób fizycznych. Niewłaściwe zaklasyfikowanie środków może skutkować nieprawidłowościami w sprawozdawczości finansowej i problemami podczas kontroli regionalnych izb obrachunkowych (RIO) oraz Najwyższej Izby Kontroli (NIK).
W związku z powyższym uprzejmie proszę Panią Minister o odniesienie się do następujących kwestii:
1. Jakie jest stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie prawidłowej kwalifikacji oraz księgowania środków wnoszonych przez rodziny osób przebywających w DPS, w przypadku gdy wpłata dokonywana jest na rachunek MOPS/GOPS, a następnie przekazywana do DPS?
2. Czy w ocenie ministerstwa, takie środki można kwalifikować jako dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, czy raczej należy je traktować jako odpłatność mieszkańca (lub osób zobowiązanych), jako wpłata od odbiorców zadania?
3. Czy zdaniem resortu ujmowanie przez gminy przekazywanych środków – pochodzących od osób zobowiązanych decyzją administracyjną – jako „dotacja z budżetu gminy“, jest zgodne z ustawą o finansach publicznych, jeżeli środki te nie pochodzą z dochodów JST, lecz od osób fizycznych?
4. Czy ministerstwo planuje opracowanie ogólnopolskich wytycznych lub wzorcowych procedur dotyczących sposobu ujmowania i księgowania tych środków, tak aby zapewnić jednolitą praktykę w skali kraju i zgodność z obowiązującymi przepisami o finansach publicznych?
Z uwagi na skalę problemu i różnice w praktykach stosowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, a także ryzyko konsekwencji finansowych dla samorządów i placówek DPS w razie nieprawidłowości, zwracam się z prośbą o pilne zajęcie stanowiska w powyższej sprawie.
Z wyrazami szacunku Mirosława Stachowiak-Różecka
Interpelacja nr 11804
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad kwalifikowania wpłat wnoszonych przez rodziny osób przebywających w domach pomocy społecznej
Zgłaszający: Mirosława Stachowiak-Różecka
Data wpływu: 18-08-2025
Szanowna Pani Minister,
w praktyce funkcjonowania domów pomocy społecznej (DPS) na terenie całego kraju ujawnia się istotny problem związany ze sposobem kwalifikowania oraz księgowania środków finansowych wnoszonych przez mieszkańców, rodziny lub opiekunów prawnych osób przebywających w tych placówkach.
W części gmin i powiatów przyjęto rozwiązanie, zgodnie z którym w ramach nowych zasad wynikających z przepisów ustawy o pomocy społecznej, wydają decyzje administracyjne ustalające wysokość odpłatności za pobyt w DPS. Adresatami takich decyzji mogą być zarówno osoby kierowane do placówki, jak i osoby z kręgu zobowiązanych do ponoszenia odpłatności, określonego w ustawie (np. członkowie rodziny). Pomimo tego, część gmin ujmuje przekazywane środki jako dotację z budżetu gminy, co może prowadzić do błędnej klasyfikacji budżetowej – środki te bowiem pochodzą de facto od osób fizycznych, a nie z budżetu JST. Z kolei w innych jednostkach środki te kwalifikowane są jako odpłatność mieszkańca – wpłaty od odbiorców zadania, a rola ośrodka pomocy społecznej ogranicza się wyłącznie do technicznego przekazania środków bez zmiany ich charakteru i źródła.
Jak wskazują eksperci oraz organy kontroli, takie zróżnicowanie praktyk budzi poważne wątpliwości, szczególnie w kontekście zgodności z przepisami ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, dotacja z budżetu JST powinna pochodzić z dochodów jednostki, a nie ze środków prywatnych, pochodzących od osób fizycznych. Niewłaściwe zaklasyfikowanie środków może skutkować nieprawidłowościami w sprawozdawczości finansowej i problemami podczas kontroli regionalnych izb obrachunkowych (RIO) oraz Najwyższej Izby Kontroli (NIK).
W związku z powyższym uprzejmie proszę Panią Minister o odniesienie się do następujących kwestii:
1. Jakie jest stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie prawidłowej kwalifikacji oraz księgowania środków wnoszonych przez rodziny osób przebywających w DPS, w przypadku gdy wpłata dokonywana jest na rachunek MOPS/GOPS, a następnie przekazywana do DPS?
2. Czy w ocenie ministerstwa, takie środki można kwalifikować jako dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, czy raczej należy je traktować jako odpłatność mieszkańca (lub osób zobowiązanych), jako wpłata od odbiorców zadania?
3. Czy zdaniem resortu ujmowanie przez gminy przekazywanych środków – pochodzących od osób zobowiązanych decyzją administracyjną – jako „dotacja z budżetu gminy“, jest zgodne z ustawą o finansach publicznych, jeżeli środki te nie pochodzą z dochodów JST, lecz od osób fizycznych?
4. Czy ministerstwo planuje opracowanie ogólnopolskich wytycznych lub wzorcowych procedur dotyczących sposobu ujmowania i księgowania tych środków, tak aby zapewnić jednolitą praktykę w skali kraju i zgodność z obowiązującymi przepisami o finansach publicznych?
Z uwagi na skalę problemu i różnice w praktykach stosowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, a także ryzyko konsekwencji finansowych dla samorządów i placówek DPS w razie nieprawidłowości, zwracam się z prośbą o pilne zajęcie stanowiska w powyższej sprawie.
Z wyrazami szacunku Mirosława Stachowiak-Różecka
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.8 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4980 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.407.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11804 Pani Poseł Mirosławy Stachowiak-Różeckiej
w sprawie zasad kwalifikowania wpłat wnoszonych przez rodziny osób przebywających
w domach pomocy społecznej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.) obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu
pomocy społecznej są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu;
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.
Przy czym zgodnie z art. 62 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej osoby, o których mowa
w art. 61 ust. 1 pkt 2 (tj. małżonek, wstępni i zstępni) wnoszą opłatę ustaloną zgodnie
z art. 61 ust. 2 pkt 2 do kasy lub na rachunek bankowy gminy, z której mieszkaniec domu
został skierowany; opłatę tę gmina wraz z opłatą, o której mowa w art. 61 ust. 2 pkt 3
(tj. opłatą gminy), przekazuje na rachunek bankowy właściwego domu pomocy społecznej.
Opłatę tę przeznacza się na utrzymanie domu pomocy społecznej.
Biorąc pod uwagę, że przedmiotowa interpelacja wykracza poza wyłączne kompetencje
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, gdyż dotyczy interpretacji przepisów
ustawy o finansach publicznych, Ministerstwo Rodziny skierowało prośbę o stanowisko
w przedmiotowej sprawie do Ministerstwa Finansów, które przedstawiam poniżej.
„Zgodnie z art. 17 ust. 2 pkt 3, art. 19 pkt 10 oraz art. 21 pkt 5 ww. ustawy prowadzenie
domów pomocy społecznej jest zadaniem własnym gminy, powiatu, bądź samorządu
województwa. Natomiast nadzór nad działalnością gminy, powiatu oraz samorządu
województwa w zakresie spraw finansowych sprawuje regionalna izba obrachunkowa.
Z przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika, że osoby (małżonek, zstępni przed
wstępnymi) i gmina określone w pkt 2 i 3 art. 61 ust. 1 ustawy nie mają obowiązku wnoszenia
opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Zatem opłata za pobyt mieszkańca w DPS-ie pochodzi z 3 źródeł w następującej kolejności:
od mieszkańca domu (nie więcej niż 70%), małżonka, zstępnych przed wstępnymi oraz gminy,
która skierowała osobę do domu pomocy społecznej – zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy
o pomocy społecznej. Opłata wnoszona przez najbliższą rodzinę, nie jest dokonywana
bezpośrednio do DPS-u, ale za pośrednictwem gminy, która skierowała mieszkańca do domu
pomocy społecznej – stosownie do art. 62 ust. 2 ww. ustawy.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
W opinii Ministerstwa Finansów ww. opłata, w momencie wpłaty na rachunek gminy, staje
się dochodem gminy, jako jednego ze źródeł dochodów, o których mowa w ustawie
z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
(Dz.U. z 2024 r. poz. 1572 i 1717). Art. 4 pkt 3 lit. h tej ustawy, stanowi, iż źródłem dochodów
gminy są „wpływy z opłat innych, stanowiących dochody gminy na podstawie odrębnych
przepisów”. Należy zaznaczyć, iż przepisy (art. 62 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej)
nie przewidują innej możliwości wnoszenia opłat przez małżonka, zstępnych i wstępnych
pensjonariusza DPS-u, jak za pośrednictwem gminy, kierującej do domu pomocy społecznej.
Do ewidencji tych opłat zastosowanie będą miały konta służące do ujmowania operacji
związanych z budżetem gminy zawarte w załączniku nr 2 „Plan kont dla budżetów jednostek
samorządu terytorialnego” do rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia
13 września 2017 r. w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa,
budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych
zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek
budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2020 r.
poz. 342, z późn. zm.) , w tym m.in. konta 133 – „Rachunek budżetu” i 901 – „Dochody
budżetu”.
Należy zauważyć, że jeśli dom pomocy społecznej jest jednostką budżetową jednostki
samorządu terytorialnego, środki finansowe w postaci opłaty, stanowią środki budżetowe
JST. Stosownie bowiem do art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach
publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 z późn. zm.), jednostkami budżetowymi są jednostki
organizacyjne sektora finansów publicznych nieposiadające osobowości prawnej, które
pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają
na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu
terytorialnego”.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.407.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11804 Pani Poseł Mirosławy Stachowiak-Różeckiej
w sprawie zasad kwalifikowania wpłat wnoszonych przez rodziny osób przebywających
w domach pomocy społecznej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.) obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu
pomocy społecznej są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu;
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.
Przy czym zgodnie z art. 62 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej osoby, o których mowa
w art. 61 ust. 1 pkt 2 (tj. małżonek, wstępni i zstępni) wnoszą opłatę ustaloną zgodnie
z art. 61 ust. 2 pkt 2 do kasy lub na rachunek bankowy gminy, z której mieszkaniec domu
został skierowany; opłatę tę gmina wraz z opłatą, o której mowa w art. 61 ust. 2 pkt 3
(tj. opłatą gminy), przekazuje na rachunek bankowy właściwego domu pomocy społecznej.
Opłatę tę przeznacza się na utrzymanie domu pomocy społecznej.
Biorąc pod uwagę, że przedmiotowa interpelacja wykracza poza wyłączne kompetencje
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, gdyż dotyczy interpretacji przepisów
ustawy o finansach publicznych, Ministerstwo Rodziny skierowało prośbę o stanowisko
w przedmiotowej sprawie do Ministerstwa Finansów, które przedstawiam poniżej.
„Zgodnie z art. 17 ust. 2 pkt 3, art. 19 pkt 10 oraz art. 21 pkt 5 ww. ustawy prowadzenie
domów pomocy społecznej jest zadaniem własnym gminy, powiatu, bądź samorządu
województwa. Natomiast nadzór nad działalnością gminy, powiatu oraz samorządu
województwa w zakresie spraw finansowych sprawuje regionalna izba obrachunkowa.
Z przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika, że osoby (małżonek, zstępni przed
wstępnymi) i gmina określone w pkt 2 i 3 art. 61 ust. 1 ustawy nie mają obowiązku wnoszenia
opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Zatem opłata za pobyt mieszkańca w DPS-ie pochodzi z 3 źródeł w następującej kolejności:
od mieszkańca domu (nie więcej niż 70%), małżonka, zstępnych przed wstępnymi oraz gminy,
która skierowała osobę do domu pomocy społecznej – zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy
o pomocy społecznej. Opłata wnoszona przez najbliższą rodzinę, nie jest dokonywana
bezpośrednio do DPS-u, ale za pośrednictwem gminy, która skierowała mieszkańca do domu
pomocy społecznej – stosownie do art. 62 ust. 2 ww. ustawy.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
W opinii Ministerstwa Finansów ww. opłata, w momencie wpłaty na rachunek gminy, staje
się dochodem gminy, jako jednego ze źródeł dochodów, o których mowa w ustawie
z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
(Dz.U. z 2024 r. poz. 1572 i 1717). Art. 4 pkt 3 lit. h tej ustawy, stanowi, iż źródłem dochodów
gminy są „wpływy z opłat innych, stanowiących dochody gminy na podstawie odrębnych
przepisów”. Należy zaznaczyć, iż przepisy (art. 62 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej)
nie przewidują innej możliwości wnoszenia opłat przez małżonka, zstępnych i wstępnych
pensjonariusza DPS-u, jak za pośrednictwem gminy, kierującej do domu pomocy społecznej.
Do ewidencji tych opłat zastosowanie będą miały konta służące do ujmowania operacji
związanych z budżetem gminy zawarte w załączniku nr 2 „Plan kont dla budżetów jednostek
samorządu terytorialnego” do rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia
13 września 2017 r. w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa,
budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych
zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek
budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2020 r.
poz. 342, z późn. zm.) , w tym m.in. konta 133 – „Rachunek budżetu” i 901 – „Dochody
budżetu”.
Należy zauważyć, że jeśli dom pomocy społecznej jest jednostką budżetową jednostki
samorządu terytorialnego, środki finansowe w postaci opłaty, stanowią środki budżetowe
JST. Stosownie bowiem do art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach
publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 z późn. zm.), jednostkami budżetowymi są jednostki
organizacyjne sektora finansów publicznych nieposiadające osobowości prawnej, które
pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają
na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu
terytorialnego”.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --