Interpelacja w sprawie braku kompleksowego podejścia państwa do choroby Alzheimera i innych chorób otępiennych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11800
do ministra zdrowia
w sprawie braku kompleksowego podejścia państwa do choroby Alzheimera i innych chorób otępiennych
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 18-08-2025
Szanowna Pani Minister,
zgodnie z raportem Najwyższej Izby Kontroli, na samą tylko chorobę Alzheimera choruje w Polsce około 470 tysięcy osób. Są to jednak wyłącznie przypadki zarejestrowane i ujawnione, a eksperci szacują, że rzeczywista liczba chorych może być nawet trzykrotnie wyższa. W przypadku wszystkich chorób otępiennych mówimy już dziś o ponad 600 tysiącach osób w Polsce, a prognozy przewidują dalszy dynamiczny wzrost tych liczb.
Polskie społeczeństwo starzeje się, więc niepokojące jest, że Polska, jako jeden z nielicznych krajów UE, nadal nie posiada krajowego planu alzheimerowskiego. Brakuje też jednolitego, ogólnopolskiego rejestru pacjentów z chorobami otępiennymi, który pozwoliłby na rzetelną diagnozę skali problemu i racjonalne planowanie polityki zdrowotnej.
Dodatkowo, opieka nad osobami dotkniętymi tymi schorzeniami w zdecydowanej większości (ok. 95%) realizowana jest wyłącznie przez rodziny, bez realnego wsparcia ze strony państwa. Programy opieki wytchnieniowej funkcjonują na minimalną skalę, a wiele samorządów nie ma na nie środków finansowych. W tym kontekście zapisy w projekcie ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnością, które ograniczają prawo do asystenta do 65. roku życia, wydają się zupełnie nieadekwatne wobec potrzeb starszych osób z Alzheimerem i innymi chorobami otępiennymi.
Niepokój budzi także brak działań w kierunku stworzenia systemowego rozwiązania, jakim mogłyby być dzienne ośrodki opieki nad osobami z chorobami otępiennymi (tzw. alzheimerowskie POZ-y), które mogłyby odciążyć system opieki zdrowotnej i wspierać rodziny chorych.
Dlatego zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:
Na jakim etapie znajduje się obecnie opracowywanie Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych? Czy znana jest przewidywana data jego przyjęcia przez Radę Ministrów?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje stworzenie ogólnopolskiego rejestru pacjentów z chorobami otępiennymi, w tym chorych na Alzheimera? Jeśli tak, w jakim horyzoncie czasowym?
Czy planowane są zmiany w zakresie opieki wytchnieniowej, które zapewnią jej realną dostępność w skali kraju i trwałe finansowanie z budżetu centralnego lub funduszy celowych?
Czy resort zdrowia dostrzega potrzebę zmiany zapisów w ustawie o asystencji osobistej, tak aby nie wykluczały one osób po 65. roku życia, które często najbardziej potrzebują tej formy wsparcia?
Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje wdrożenie nowego produktu rozliczeniowego w NFZ, jakim byłby dzienny ośrodek opieki dla osób z chorobami otępiennymi (tzw. alzheimerowski POZ)?
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu wprowadzenia w Polsce nowych metod diagnostyki i leczenia choroby Alzheimera, w tym preparatów dopuszczonych już w innych krajach UE?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7499 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.154.2025.MK
Warszawa, 23 września 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację (nr 11800) z 25 sierpnia 2025 r., Pana Posła Janusza
Cieszyńskiego w sprawie braku kompleksowego podejścia państwa do choroby Alzheimera i
innych chorób otępiennych, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
Na jakim etapie znajduje się obecnie opracowywanie Krajowego Programu Działań wobec
Chorób Otępiennych? Czy znana jest przewidywana data jego przyjęcia przez Radę
Ministrów?
W dniu 23 czerwca 2025 r. Program został przekazany do uzgodnień i konsultacji
publicznych (wersja przekazana do konsultacji została opublikowana na stronie:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/projekt-uchwaly-radyministrow-w-sprawie-krajowego-
programu-dzialan-wobec-chorob-otepiennych-na-lata2025-2030). Konsultacje zakończyły
się 23 lipca 2025 r. i aktualnie trwa analiza zgłoszonych uwag.
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje stworzenie ogólnopolskiego rejestru pacjentów z
chorobami otępiennymi, w tym chorych na Alzheimera? Jeśli tak, w jakim horyzoncie
czasowym?
W ramach realizacji Programu nie przewidziano tworzenia rejestru obejmującego dane o
osobach z chorobami otępiennymi. Nie wyklucza to powstania takiego rejestru w
najbliższych latach, ale decyzja ta wymaga dodatkowych analiz, w tym dotyczących
przepisów ochrony danych osobowych oraz zakresu danych, które powinny być gromadzone
w rejestrze. W Programie zaplanowano działanie obejmujące ujednolicenie systemu
kodowania i wprowadzenie obowiązku kodowania choroby otępiennej u pacjenta.
Czy planowane są zmiany w zakresie opieki wytchnieniowej, które zapewnią jej realną
dostępność w skali kraju i trwałe finansowanie z budżetu centralnego lub funduszy
celowych?
Czy resort zdrowia dostrzega potrzebę zmiany zapisów w ustawie o asystencji osobistej, tak
aby nie wykluczały one osób po 65. roku życia, które często najbardziej potrzebują tej formy
wsparcia?
Uprzejmie informuje, że przedmiotowe obszary koordynowane są przez Ministerstwo
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Biuro Pełnomocnika Rządu do spraw Osób
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Niepełnosprawnych. Ministerstwo Zdrowia analizowało projekt ustawy o asystencji
osobistej w ramach uzgodnień międzyresortowych, jednakże nie zgłaszało uwag w zakresie
wieku ewentualnych beneficjentów tego rodzaju wsparcia.
Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje wdrożenie nowego produktu rozliczeniowego w NFZ,
jakim byłby dzienny ośrodek opieki dla osób z chorobami otępiennymi (tzw. alzheimerowski
POZ)?
Uprzejmie informuję, że istnieją świadczenia gwarantowane z zakresu dziennej opieki
dedykowanej m.in. osobom z zaburzeniami otępiennymi w tym spowodowanymi chorobą
Alzheimera, są to np. świadczenia dzienne psychiatryczne geriatryczne, świadczenia dzienne
psychiatryczne dla dorosłych, świadczenia dzienne psychiatryczne rehabilitacyjne dla
dorosłych.
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu wprowadzenia w Polsce nowych metod
diagnostyki i leczenia choroby Alzheimera, w tym preparatów dopuszczonych już w innych
krajach UE?
Kwestie związane z refundacją reguluje ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków,
środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych
(Dz. U. z 2025 r. poz. 907), zwana dalej „ustawą o refundacji”. Na podstawie przepisów art. 37
ww. ustawy Minister Zdrowia ogłasza co do zasady raz na 3 miesiące, w drodze
obwieszczenia wykazy refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego
przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych.
Zgodnie z zapisami ustawy o refundacji, objęcie refundacją produktu leczniczego jest
dokonywane w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez Ministra Zdrowia w
oparciu o wniosek przedłożony przez podmiot odpowiedzialny (producenta leku, jego
przedstawiciela lub importera). Oznacza to, że warunkiem podjęcia działań mających na celu
objęcie refundacją leku jest złożenie adekwatnego wniosku o objęcie refundacją.
Często mimo dopuszczenia do obrotu firmy farmaceutyczne nie są zainteresowane objęciem
leku refundacją w danym wskazaniu klinicznym, np. w związku z przyjętą strategią
marketingową lub brakiem możliwości zapewnienia ciągłości dostaw, co stanowi jedną z
głównych barier w dostępności pacjenta do danej terapii. Wyłącznie wpłynięcie wniosku
złożonego przez podmiot odpowiedzialny uruchamia procedurę obejmowania leku
refundacją.
Poniżej przedstawiono terapie lekowe dostępne w ramach refundacji we wskazaniach
dotyczących chorób otępiennych.
Leki refundowane dostępne w aptece na receptę
Wskazanie Substancja czynna Postać farmaceutyczna Odpłatność
*Donepezil Tabletki powlekane
Tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej 30%
Choroba Alzheimera
**Rywastigmina
Kapsułki twarde
Tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej
Systemy transdermalne
30%
Amantadyna Kapsułki 30%
Biperidenum Tabletki
Tabletki o przedłużonym uwalnianiu 30%
Levodopum + Carbidopum Tabletki
Tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu ryczałt
Levodopum + Benserazidum Kapsułki
Tabletki do sporządzania zawiesiny doustnej ryczałt
Pramipexolum Tabletki o przedłużonym uwalnianiu 30%
Choroba Parkinsona
Piribedilum Tabletki o przedłużonym uwalnianiu 30%
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Selegilinum Tabletki ryczałt
Ropinirolum Tabletki
Tabletki o przedłużonym uwalnianiu 30%
* refundacja również we wskazaniach off-label: otępienie z ciałami Lewy'ego; otępienie w przebiegu choroby
Parkinsona
** postacie doustne, refundacja również we wskazaniu off-label: otępienie z ciałami Lewy'ego
Wskazane powyżej leki wymienione są na liście S co oznacza, że pacjenci powyżej 65 r. ż.
mogą otrzymać te lek bezpłatnie w aptece na receptę.
Ponadto warto wskazać, iż funkcjonuje świadczenie gwarantowane dedykowane pacjentom
z zaawansowanym przebiegiem choroby Parkinsona, tj. program lekowy B.90. Leczenie
zaburzeń motorycznych w przebiegu zaawansowanej choroby Parkinsona (ICD-10: G.20) w
ramach którego finansowane są obecnie następujące terapie:
Apomorfina w postaci roztworu do ciągłej infuzji podskórnej (lek Dacepton, 5 mg/ml,
Apomorphini hydrochloridum hemihydricum, 5 fiol.a 20 ml, kod GTIN:
05909991247904);
Lewodopa+karbidopa w postaci żelu dojelitowego podawanego przez przezskórną
endoskopową gastrostomię (lek Duodopa, 20+5 mg/ml, Levodopum + Carbidopum,
1 szt. (7 kasetek po 100 ml), kod GTIN: 05909990419135;
Foslewodopa+foskarbidopa w postaci roztworu do ciągłej infuzji podskórnej (lek
Produodopa, 240+12 mg/ml, Foslevodopum + Foscarbidopum, 7 fiol. po 10 ml, kod
GTIN: 08054083025162.
Informuję, iż brak jest obecnie w procesie refundacyjnym wniosków refundacyjnych w
zakresie dotychczas niefinansowanych farmakoterapii. Ministerstwo Zdrowia świadome
jest rejestracji mającej miejsce w kwietniu 2025 r., zgodnie z którą Europejska Agencja
Leków (EMA) dopuściła lek Leqembi (lecanemab) do stosowania we wskazaniu „łagodne
zaburzenia poznawcze spowodowane chorobą Alzheimera we wczesnym jej stadium”. Wg
stanu na 2 wrześnie 2025r., podmiot odpowiedzialny firma Biogen nie przedłożył wniosku o
objęcie refundacją leku Leqembi.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --