Interpelacja nr 11776
Interpelacja w sprawie sytuacji zawodowej instruktorów terapii zajęciowej zatrudnionych w warsztatach terapii zajęciowej, na przykładzie WTZ nr 2 działającego przy Polskim Stowarzyszeniu na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną - Koło w Koszalinie
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Zdrowie i Lecznictwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sytuacji zawodowej instruktorów terapii zajęciowej zatrudnionych w warsztatach terapii zajęciowej, na przykładzie WTZ nr 2 działającego przy Polskim Stowarzyszeniu na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną - Koło w Koszalinie
Interpelacja nr 11776
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie sytuacji zawodowej instruktorów terapii zajęciowej zatrudnionych w warsztatach terapii zajęciowej, na przykładzie WTZ nr 2 działającego przy Polskim Stowarzyszeniu na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną - Koło w Koszalinie
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 14-08-2025
Szanowna Pani Ministro,
kieruję do Pani interpelację dotyczącą dramatycznej sytuacji zawodowej, ekonomicznej i systemowej instruktorów terapii zajęciowej zatrudnionych w Warsztatach Terapii Zajęciowej. Z początkiem lipca pracownicy koszalińskiego WTZ nr 2 rozpoczęli protest, który w zamierzeniu protestujących ma objąć placówki na terenie całego kraju. W treści interpelacji odnoszę się do postulowanych przez pracowników WTZ wymaganych zmian systemowych w kontekście zawodu instruktora terapii zajęciowej.
Instruktorzy terapii zajęciowej pracują w warunkach wymagających wysokiej odporności psychicznej i fizycznej wytrzymałości. Mają codzienny kontakt z osobami, które nierzadko przejawiają zachowania trudne, agresywne lub stwarzające zagrożenie bezpieczeństwa ich samych i otoczenia. Dla tej grupy zawodowej brakuje jasno określonej ścieżki kariery zawodowej, programów awansu czy specjalizacji. Wynagrodzenia instruktorów pozostają niskie. W niedawno opublikowanym raporcie (7 lipca br), Najwyższa Izba Kontroli wykazała, że średnie zarobki kadry w skontrolowanych WTZ były, aż o 34% niższe od średniej krajowej. Wielu z nich, mimo posiadania wyższego wykształcenia, ukończonych studiów podyplomowych i regularnego uczestnictwa w kursach oraz szkoleniach podnoszących kompetencje zawodowe, zmuszonych jest do podejmowania dodatkowego zatrudnienia, by utrzymać siebie i swoje rodziny. Protestujący domagają się uregulowania kwestii wynagrodzeń instruktorów terapii zajęciowej tak, aby były one adekwatne do wykonywanej pracy, w tym obciążeń z nią związanych. Dodatkowo podnoszą kwestię uregulowania dodatkowych dni urlopowych.
Niepokojący jest również fakt, że zawód instruktora terapii zajęciowej nie został do tej pory ujęty w oficjalnej klasyfikacji zawodów. W rzeczywistości ten zawód funkcjonuje na pograniczu systemu ochrony zdrowia, edukacji i pomocy społecznej – obszarów fundamentalnych dla funkcjonowania społeczeństwa. W aktualnie obowiązującym zarządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dn., 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej w załączniku nr 1 do tego zarządzenia instruktor terapii zajęciowej pojawia się w wykazie A. W związku z tym protestujący domagają się wpisania zawodu instruktora terapii zajęciowej do klasyfikacji zawodów i specjalności oraz uwzględnienie zawodu instruktora terapii zajęciowej w WTZ do rodzaju prac wykonywanych w szczególnych warunkach. Pracownicy WTZ wykonują ważne z punktu widzenia społeczeństwa zadania, obejmując swoją działalnością 26 tys. beneficjentów. Ta grupa specjalistów powinna być wobec tego traktowana jednolicie i systemowo. Lokowanie odpowiedzialności za rozwiązania systemowe po stronie indywidualnych podmiotów prowadzących WTZ, co sugeruje Pan Pełnomocnik Krasoń w odpowiedzi na m.in. interpelację nr 5734 Pani Posłanki Elżbiety Burkiewicz, nie ma tej perspektywie uzasadnienia.
W związku z powyższym, w imieniu pracowników WTZ w Koszalinie oraz wielu innych podobnych placówek w całym kraju, apeluję do Pani Ministry o podjęcie działań legislacyjnych, organizacyjnych i finansowych, które pozwolą na rzeczywiste docenienie pracy instruktorów terapii zajęciowej oraz zapewnią im należne miejsce w strukturze systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami. Postuluję:
1) włączenie zawodu instruktora terapii zajęciowej do oficjalnej klasyfikacji zawodów oraz zakwalifikowanie go do systemu opieki społecznej,
2) uregulowanie i podniesienie standardów wynagrodzeń tej grupy zawodowej – z uwzględnieniem dodatków za pracę w warunkach trudnych i szczególnych oraz za staż pracy,
3) opracowanie klarownej, etapowej ścieżki awansu zawodowego, obejmującej możliwość specjalizacji, uzyskiwania tytułów zawodowych, a także system motywacyjny,
4) uznanie pracy instruktorów terapii zajęciowej za pracę w warunkach szczególnych i wprowadzenie przywilejów wynikających – w tym skróconego czasu pracy, dodatkowych dni urlopu, wcześniejszej emerytury i prawa do rehabilitacji zawodowej,
5) wdrożenie ogólnokrajowego systemu wsparcia psychologicznego i superwizji dla pracowników WTZ oraz innych placówek świadczących wsparcie osobom z niepełnosprawnościami,
6) zapewnienie finansowania szkoleń zawodowych, dostępu do programów grantowych i urlopów szkoleniowych, umożliwiających dalszy rozwój kompetencji tej grupy zawodowej.
Ponadto zwracam się z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy ministerstwo planuje objęcie zawodu instruktora terapii zajęciowej oficjalną klasyfikacją zawodów i włączenie go do systemu opieki społecznej?
Czy trwają prace nad wprowadzeniem mechanizmu gwarantującego godne wynagrodzenia adekwatne do poziomu odpowiedzialności i kompetencji instruktorów terapii zajęciowej?
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapewnić rozwój zawodowy tej grupy, w tym możliwości awansu, specjalizacji i uczestnictwa w szkoleniach?
Czy ministerstwo rozważa uznanie tej pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach, z możliwością wprowadzenia przysługujących z tego tytułu uprawnień?
Czy planowane są programy wsparcia psychologicznego, superwizji i profilaktyki wypalenia zawodowego dla pracowników WTZ?
Jakie są dalsze plany ministerstwa w zakresie objęcia instruktorów terapii zajęciowej programami rozwojowymi, finansowymi i społecznymi, które zapewniłyby tej grupie pracowników stabilność zatrudnienia i uznanie ich społecznej roli?
Z poważaniem Marta Stożek
Interpelacja nr 11776
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie sytuacji zawodowej instruktorów terapii zajęciowej zatrudnionych w warsztatach terapii zajęciowej, na przykładzie WTZ nr 2 działającego przy Polskim Stowarzyszeniu na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną - Koło w Koszalinie
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 14-08-2025
Szanowna Pani Ministro,
kieruję do Pani interpelację dotyczącą dramatycznej sytuacji zawodowej, ekonomicznej i systemowej instruktorów terapii zajęciowej zatrudnionych w Warsztatach Terapii Zajęciowej. Z początkiem lipca pracownicy koszalińskiego WTZ nr 2 rozpoczęli protest, który w zamierzeniu protestujących ma objąć placówki na terenie całego kraju. W treści interpelacji odnoszę się do postulowanych przez pracowników WTZ wymaganych zmian systemowych w kontekście zawodu instruktora terapii zajęciowej.
Instruktorzy terapii zajęciowej pracują w warunkach wymagających wysokiej odporności psychicznej i fizycznej wytrzymałości. Mają codzienny kontakt z osobami, które nierzadko przejawiają zachowania trudne, agresywne lub stwarzające zagrożenie bezpieczeństwa ich samych i otoczenia. Dla tej grupy zawodowej brakuje jasno określonej ścieżki kariery zawodowej, programów awansu czy specjalizacji. Wynagrodzenia instruktorów pozostają niskie. W niedawno opublikowanym raporcie (7 lipca br), Najwyższa Izba Kontroli wykazała, że średnie zarobki kadry w skontrolowanych WTZ były, aż o 34% niższe od średniej krajowej. Wielu z nich, mimo posiadania wyższego wykształcenia, ukończonych studiów podyplomowych i regularnego uczestnictwa w kursach oraz szkoleniach podnoszących kompetencje zawodowe, zmuszonych jest do podejmowania dodatkowego zatrudnienia, by utrzymać siebie i swoje rodziny. Protestujący domagają się uregulowania kwestii wynagrodzeń instruktorów terapii zajęciowej tak, aby były one adekwatne do wykonywanej pracy, w tym obciążeń z nią związanych. Dodatkowo podnoszą kwestię uregulowania dodatkowych dni urlopowych.
Niepokojący jest również fakt, że zawód instruktora terapii zajęciowej nie został do tej pory ujęty w oficjalnej klasyfikacji zawodów. W rzeczywistości ten zawód funkcjonuje na pograniczu systemu ochrony zdrowia, edukacji i pomocy społecznej – obszarów fundamentalnych dla funkcjonowania społeczeństwa. W aktualnie obowiązującym zarządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dn., 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej w załączniku nr 1 do tego zarządzenia instruktor terapii zajęciowej pojawia się w wykazie A. W związku z tym protestujący domagają się wpisania zawodu instruktora terapii zajęciowej do klasyfikacji zawodów i specjalności oraz uwzględnienie zawodu instruktora terapii zajęciowej w WTZ do rodzaju prac wykonywanych w szczególnych warunkach. Pracownicy WTZ wykonują ważne z punktu widzenia społeczeństwa zadania, obejmując swoją działalnością 26 tys. beneficjentów. Ta grupa specjalistów powinna być wobec tego traktowana jednolicie i systemowo. Lokowanie odpowiedzialności za rozwiązania systemowe po stronie indywidualnych podmiotów prowadzących WTZ, co sugeruje Pan Pełnomocnik Krasoń w odpowiedzi na m.in. interpelację nr 5734 Pani Posłanki Elżbiety Burkiewicz, nie ma tej perspektywie uzasadnienia.
W związku z powyższym, w imieniu pracowników WTZ w Koszalinie oraz wielu innych podobnych placówek w całym kraju, apeluję do Pani Ministry o podjęcie działań legislacyjnych, organizacyjnych i finansowych, które pozwolą na rzeczywiste docenienie pracy instruktorów terapii zajęciowej oraz zapewnią im należne miejsce w strukturze systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami. Postuluję:
1) włączenie zawodu instruktora terapii zajęciowej do oficjalnej klasyfikacji zawodów oraz zakwalifikowanie go do systemu opieki społecznej,
2) uregulowanie i podniesienie standardów wynagrodzeń tej grupy zawodowej – z uwzględnieniem dodatków za pracę w warunkach trudnych i szczególnych oraz za staż pracy,
3) opracowanie klarownej, etapowej ścieżki awansu zawodowego, obejmującej możliwość specjalizacji, uzyskiwania tytułów zawodowych, a także system motywacyjny,
4) uznanie pracy instruktorów terapii zajęciowej za pracę w warunkach szczególnych i wprowadzenie przywilejów wynikających – w tym skróconego czasu pracy, dodatkowych dni urlopu, wcześniejszej emerytury i prawa do rehabilitacji zawodowej,
5) wdrożenie ogólnokrajowego systemu wsparcia psychologicznego i superwizji dla pracowników WTZ oraz innych placówek świadczących wsparcie osobom z niepełnosprawnościami,
6) zapewnienie finansowania szkoleń zawodowych, dostępu do programów grantowych i urlopów szkoleniowych, umożliwiających dalszy rozwój kompetencji tej grupy zawodowej.
Ponadto zwracam się z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy ministerstwo planuje objęcie zawodu instruktora terapii zajęciowej oficjalną klasyfikacją zawodów i włączenie go do systemu opieki społecznej?
Czy trwają prace nad wprowadzeniem mechanizmu gwarantującego godne wynagrodzenia adekwatne do poziomu odpowiedzialności i kompetencji instruktorów terapii zajęciowej?
Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapewnić rozwój zawodowy tej grupy, w tym możliwości awansu, specjalizacji i uczestnictwa w szkoleniach?
Czy ministerstwo rozważa uznanie tej pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach, z możliwością wprowadzenia przysługujących z tego tytułu uprawnień?
Czy planowane są programy wsparcia psychologicznego, superwizji i profilaktyki wypalenia zawodowego dla pracowników WTZ?
Jakie są dalsze plany ministerstwa w zakresie objęcia instruktorów terapii zajęciowej programami rozwojowymi, finansowymi i społecznymi, które zapewniłyby tej grupie pracowników stabilność zatrudnienia i uznanie ich społecznej roli?
Z poważaniem Marta Stożek
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maja Nowak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7745 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.423.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11776 Pani Posłanki Marty Stożek, w sprawie sytuacji
zawodowej instruktorów terapii zajęciowej zatrudnionych w warsztatach terapii zajęciowej,
na przykładzie WTZ nr 2 działającego przy Polskim Stowarzyszeniu na Rzecz Osób
z Niepełnosprawnością Intelektualną - Koło w Koszalinie, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Tytułem wstępu informuję, że w obliczu napływających ze środowiska WTZ sygnałów, iż
dotychczasowy poziom dofinansowania rocznego pobytu uczestnika w WTZ nie pokrywa
wszystkich kosztów działalności ponoszonych przez te jednostki, w drugiej połowie 2025 r.
podjęto prace nad kolejną nowelizacją rozporządzenia w sprawie algorytmu przekazywania
środków PFRON samorządom wojewódzkim i powiatowym w zakresie kolejnego
podwyższenia dofinansowania m.in. dla WTZ. Rada Ministrów przyjęła 27 lutego 2026 r.
rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie algorytmu przekazywania środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom
wojewódzkim i powiatowym (Dz. U. poz. 260), które zwiększa dofinansowanie rocznego
pobytu jednego uczestnika WTZ do 38 496 zł w 2026 r. i w latach następnych. Zwiększona
kwota dofinansowania pozwoli zminimalizować rotację pracowników w jednostkach
prowadzących warsztaty.
Zwracam uwagę, że katalog kosztów działalności warsztatu, które mogą być
dofinansowywane ze środków PFRON określono w § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra
Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2004 r. w sprawie warsztatów
terapii zajęciowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2284). W przepisie ujęto m.in. koszty wynagrodzenia
pracowników warsztatu, należnych od pracodawcy składek na ich ubezpieczenia społeczne,
a także składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
Fundusz Solidarnościowy oraz odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych
(w przypadku ich ponoszenia), a także koszty wpłat podstawowych i dodatkowych do
pracowniczych planów kapitałowych, w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r.
o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. z 2026 r. poz. 192), finansowanych przez
warsztat.
Trzeba podkreślić, że – w myśl § 13 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warsztatów terapii
zajęciowej - kierownika i pracowników WTZ zatrudnia jednostka prowadząca warsztat.
W świetle Kodeksu pracy to pracodawca zobowiązany jest do wypłaty wynagrodzeń i to on
decyduje o ich składnikach i wysokości1. Wskazane wyżej działania pozostają
najefektywniejszą formą interwencji, jaką minister właściwy do spraw pracy może podjąć
1 Zgodnie z art. 183c § 2 Kodeksu pracy wynagrodzenie obejmuje wszystkie składające się na nie składniki, bez
względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą przyznawane pracownikom w formie
pieniężnej lub innej niż pieniężna.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
celem szybkiego umożliwienia pomiotowi prowadzącemu WTZ podniesienia wynagrodzeń
pracowników zatrudnionych w danej jednostce.
Niezależnie od tego informuję, że aktualnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej przygotowywane są rozwiązania wzmacniające jakość i skuteczność działań
realizowanych przez warsztaty terapii zajęciowej - zakładające wdrożenie Standardów
funkcjonowania WTZ, które wpisują się w założenia działania IV 1.4. Strategii na rzecz Osób
z Niepełnosprawnościami 2021-20302 pn. „Poprawa funkcjonowania warsztatów terapii
zajęciowej”. W kwietniu i maju 2025 r. odbyły się prekonsultacje wybranych rozwiązań ze
standardów.
Ze względu na różnorodne stanowiska i oczekiwania dotyczące zmian w funkcjonowaniu
WTZ na każdym etapie trwających prac prowadzony jest szeroki dialog społeczny.
Standardy wraz z projektami rozwiązań prawnych są przedmiotem rozmów prowadzonych
z przedstawicielami warsztatów terapii zajęciowej i środowiskiem osób
z niepełnosprawnościami.
Do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów wpisano założenia projektu
ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (UD348) w zakresie wprowadzenia standardów dla WTZ. Projekt
ustawy będzie konsultowany z przedstawicielami środowiska WTZ i osób
z niepełnosprawnościami również na kolejnych etapach jego procedowania.
W ramach doraźnego Zespołu problemowego dotyczącego warsztatów terapii zajęciowej,
powołanego uchwałą nr 4/2026 Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób
Niepełnosprawnych z dnia 10 lutego 2026 r., 3 marca br. odbyło się spotkanie
z przedstawicielami WTZ i członkami Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób
Niepełnosprawnych. W najbliższym czasie planowane są kolejne spotkania. Tempo prac nad
projektem ustawy uzależnione jest m.in. od wypracowania rozwiązań odpowiadających na
oczekiwania środowiska osób z niepełnosprawnościami, ich opiekunów i kadry zatrudnionej
w WTZ.
W kwestii uznania pracy w WTZ za pracę w szczególnych warunkach informuję, iż pojęcia
pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wprowadzono w celu
ustalenia prac uzasadniających przejście na wcześniejszą emeryturę. Definicja i wykaz prac
w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze zawarte w art. 3 ust. 1 i ust. 3
ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1696,
z późn. zm.) są efektem szczegółowej dyskusji, jaką prowadzono nad projektem tego aktu
w zespołach problemowych Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych oraz
w trakcie prac parlamentarnych z udziałem ekspertów z zakresu medycyny i ochrony pracy.
W pracach wykorzystano wiele opinii i analiz uznanych ośrodków naukowo-badawczych.
Ostatecznie, stosując obiektywne kryteria medyczne, sporządzono wykazy prac
w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze, które załączono do ustawy
o emeryturach pomostowych. W wykazach nie znalazły się prace wykonywane w WTZ.
Ustawa o emeryturach pomostowych była trzykrotnie merytorycznie badana - w tym
w zakresie zgodności z Konstytucją definicji zawartych w jej art. 3 ust. 1-3 i kompletności
załączników nr 1 i 2 - przez Trybunał Konstytucyjny, który orzeczeniami z dnia 16 marca
2 Załącznik do uchwały nr 27 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie przyjęcia dokumentu Strategia
na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030 (M.P. poz. 218).
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
2010 r. Sygn. akt K 17/09, 25 listopada 2010 r. Sygn. akt K 27/09 oraz 3 marca 2011 r.
Sygn. akt K 23/09 orzekł o jej zgodności z Konstytucją RP.
Należy podkreślić, że z wielu rodzajów prac związanych z opieką i terapią osób
z niepełnosprawnościami za prace o szczególnym charakterze, które uprawniają do
emerytury pomostowej uznano jedynie „prace personelu sprawującego opiekę nad
mieszkańcami domów pomocy społecznej dla przewlekle psychicznie chorych,
niepełnosprawnych intelektualnie dzieci i młodzieży lub dorosłych, zgodnie z przepisami
ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej”3. Nie ma zatem przesłanek, aby
w obecnym stanie prawnym prace wykonywane w WTZ uznać za prace w szczególnych
warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach
pomostowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
3 Zob. pkt 22 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.423.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11776 Pani Posłanki Marty Stożek, w sprawie sytuacji
zawodowej instruktorów terapii zajęciowej zatrudnionych w warsztatach terapii zajęciowej,
na przykładzie WTZ nr 2 działającego przy Polskim Stowarzyszeniu na Rzecz Osób
z Niepełnosprawnością Intelektualną - Koło w Koszalinie, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Tytułem wstępu informuję, że w obliczu napływających ze środowiska WTZ sygnałów, iż
dotychczasowy poziom dofinansowania rocznego pobytu uczestnika w WTZ nie pokrywa
wszystkich kosztów działalności ponoszonych przez te jednostki, w drugiej połowie 2025 r.
podjęto prace nad kolejną nowelizacją rozporządzenia w sprawie algorytmu przekazywania
środków PFRON samorządom wojewódzkim i powiatowym w zakresie kolejnego
podwyższenia dofinansowania m.in. dla WTZ. Rada Ministrów przyjęła 27 lutego 2026 r.
rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie algorytmu przekazywania środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom
wojewódzkim i powiatowym (Dz. U. poz. 260), które zwiększa dofinansowanie rocznego
pobytu jednego uczestnika WTZ do 38 496 zł w 2026 r. i w latach następnych. Zwiększona
kwota dofinansowania pozwoli zminimalizować rotację pracowników w jednostkach
prowadzących warsztaty.
Zwracam uwagę, że katalog kosztów działalności warsztatu, które mogą być
dofinansowywane ze środków PFRON określono w § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra
Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2004 r. w sprawie warsztatów
terapii zajęciowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2284). W przepisie ujęto m.in. koszty wynagrodzenia
pracowników warsztatu, należnych od pracodawcy składek na ich ubezpieczenia społeczne,
a także składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
Fundusz Solidarnościowy oraz odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych
(w przypadku ich ponoszenia), a także koszty wpłat podstawowych i dodatkowych do
pracowniczych planów kapitałowych, w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r.
o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. z 2026 r. poz. 192), finansowanych przez
warsztat.
Trzeba podkreślić, że – w myśl § 13 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warsztatów terapii
zajęciowej - kierownika i pracowników WTZ zatrudnia jednostka prowadząca warsztat.
W świetle Kodeksu pracy to pracodawca zobowiązany jest do wypłaty wynagrodzeń i to on
decyduje o ich składnikach i wysokości1. Wskazane wyżej działania pozostają
najefektywniejszą formą interwencji, jaką minister właściwy do spraw pracy może podjąć
1 Zgodnie z art. 183c § 2 Kodeksu pracy wynagrodzenie obejmuje wszystkie składające się na nie składniki, bez
względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą przyznawane pracownikom w formie
pieniężnej lub innej niż pieniężna.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
celem szybkiego umożliwienia pomiotowi prowadzącemu WTZ podniesienia wynagrodzeń
pracowników zatrudnionych w danej jednostce.
Niezależnie od tego informuję, że aktualnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej przygotowywane są rozwiązania wzmacniające jakość i skuteczność działań
realizowanych przez warsztaty terapii zajęciowej - zakładające wdrożenie Standardów
funkcjonowania WTZ, które wpisują się w założenia działania IV 1.4. Strategii na rzecz Osób
z Niepełnosprawnościami 2021-20302 pn. „Poprawa funkcjonowania warsztatów terapii
zajęciowej”. W kwietniu i maju 2025 r. odbyły się prekonsultacje wybranych rozwiązań ze
standardów.
Ze względu na różnorodne stanowiska i oczekiwania dotyczące zmian w funkcjonowaniu
WTZ na każdym etapie trwających prac prowadzony jest szeroki dialog społeczny.
Standardy wraz z projektami rozwiązań prawnych są przedmiotem rozmów prowadzonych
z przedstawicielami warsztatów terapii zajęciowej i środowiskiem osób
z niepełnosprawnościami.
Do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów wpisano założenia projektu
ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (UD348) w zakresie wprowadzenia standardów dla WTZ. Projekt
ustawy będzie konsultowany z przedstawicielami środowiska WTZ i osób
z niepełnosprawnościami również na kolejnych etapach jego procedowania.
W ramach doraźnego Zespołu problemowego dotyczącego warsztatów terapii zajęciowej,
powołanego uchwałą nr 4/2026 Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób
Niepełnosprawnych z dnia 10 lutego 2026 r., 3 marca br. odbyło się spotkanie
z przedstawicielami WTZ i członkami Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób
Niepełnosprawnych. W najbliższym czasie planowane są kolejne spotkania. Tempo prac nad
projektem ustawy uzależnione jest m.in. od wypracowania rozwiązań odpowiadających na
oczekiwania środowiska osób z niepełnosprawnościami, ich opiekunów i kadry zatrudnionej
w WTZ.
W kwestii uznania pracy w WTZ za pracę w szczególnych warunkach informuję, iż pojęcia
pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wprowadzono w celu
ustalenia prac uzasadniających przejście na wcześniejszą emeryturę. Definicja i wykaz prac
w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze zawarte w art. 3 ust. 1 i ust. 3
ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1696,
z późn. zm.) są efektem szczegółowej dyskusji, jaką prowadzono nad projektem tego aktu
w zespołach problemowych Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych oraz
w trakcie prac parlamentarnych z udziałem ekspertów z zakresu medycyny i ochrony pracy.
W pracach wykorzystano wiele opinii i analiz uznanych ośrodków naukowo-badawczych.
Ostatecznie, stosując obiektywne kryteria medyczne, sporządzono wykazy prac
w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze, które załączono do ustawy
o emeryturach pomostowych. W wykazach nie znalazły się prace wykonywane w WTZ.
Ustawa o emeryturach pomostowych była trzykrotnie merytorycznie badana - w tym
w zakresie zgodności z Konstytucją definicji zawartych w jej art. 3 ust. 1-3 i kompletności
załączników nr 1 i 2 - przez Trybunał Konstytucyjny, który orzeczeniami z dnia 16 marca
2 Załącznik do uchwały nr 27 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie przyjęcia dokumentu Strategia
na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030 (M.P. poz. 218).
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
2010 r. Sygn. akt K 17/09, 25 listopada 2010 r. Sygn. akt K 27/09 oraz 3 marca 2011 r.
Sygn. akt K 23/09 orzekł o jej zgodności z Konstytucją RP.
Należy podkreślić, że z wielu rodzajów prac związanych z opieką i terapią osób
z niepełnosprawnościami za prace o szczególnym charakterze, które uprawniają do
emerytury pomostowej uznano jedynie „prace personelu sprawującego opiekę nad
mieszkańcami domów pomocy społecznej dla przewlekle psychicznie chorych,
niepełnosprawnych intelektualnie dzieci i młodzieży lub dorosłych, zgodnie z przepisami
ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej”3. Nie ma zatem przesłanek, aby
w obecnym stanie prawnym prace wykonywane w WTZ uznać za prace w szczególnych
warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach
pomostowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
3 Zob. pkt 22 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.
-- 3 of 3 --