Interpelacja nr 11756
Interpelacja w sprawie skutków i zasadności utrzymywania ograniczeń własnościowych wprowadzonych ustawą "Apteka dla aptekarza" w latach 2017 i 2023
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (80%)
Zdrowie i Lecznictwo (59%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie skutków i zasadności utrzymywania ograniczeń własnościowych wprowadzonych ustawą "Apteka dla aptekarza" w latach 2017 i 2023
Interpelacja nr 11756
do ministra zdrowia
w sprawie skutków i zasadności utrzymywania ograniczeń własnościowych wprowadzonych ustawą "Apteka dla aptekarza" w latach 2017 i 2023
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 14-08-2025
Szanowna Pani Minister, w 2017 roku, z inicjatywy rządu Prawa i Sprawiedliwości, wprowadzono przepisy znane jako „Apteka dla aptekarza”, a w 2023 roku zostały one dodatkowo zaostrzone. Regulacje te wprowadziły zasadę, że właścicielem apteki może być wyłącznie farmaceuta oraz że jeden farmaceuta nie może prowadzić więcej niż cztery apteki. Brak jest przy tym racjonalnego, popartego analizami uzasadnienia akurat takiej granicy liczbowej.
Oficjalnie zmiany te miały przeciwdziałać monopolizacji rynku przez sieci apteczne. W rzeczywistości jednak w tym samym okresie trzy największe hurtownie farmaceutyczne utrwaliły swoją dominującą pozycję i obecnie kontrolują około 70% rynku. Pojedynczy farmaceuta – pozbawiony możliwości tworzenia większej sieci – ma zdecydowanie słabszą pozycję negocjacyjną wobec hurtowni niż podmiot prowadzący kilkadziesiąt czy kilkaset aptek. W efekcie ograniczenia te służą przede wszystkim interesom hurtowni oraz wąskiej grupy zawodowego lobby farmaceutycznego, które przekonało rządzących do ich utrzymania.
Dodatkowo warto zauważyć, że analogiczne ograniczenia nie obowiązują w przypadku szpitali – właścicielem placówki leczniczej może być osoba niemająca wykształcenia medycznego, ponieważ funkcjonują odpowiednie procedury, kontrole i wymogi zatrudnienia wykwalifikowanego personelu. W aptekach również leki wydają wyłącznie farmaceuci lub technicy farmaceutyczni pod ich nadzorem, więc argument o „ochronie pacjenta” nie znajduje logicznego uzasadnienia.
Negatywne skutki przepisów:
• w 2017 roku działało w Polsce 13 600 aptek, obecnie jest ich 11 360 – ubyło ponad 2 300 placówek;
• ponad 500 gmin w Polsce nie posiada dziś żadnej apteki (w tym ponad 100 straciło ją w ostatnich latach);
• w ponad 800 gminach działa tylko jedna apteka lub punkt apteczny;
• wzrost cen leków w miejscowościach o ograniczonym dostępie – przykładowo: lek przeciwbólowy kosztujący w Warszawie 21,99 zł, w Władysławowie osiąga cenę 38 zł (+117%); preparat magnezowy z 31,99 zł w stolicy wzrasta do 69 zł (+100%).
Mieszkańcy takich miejscowości są skazani na znacznie wyższe koszty leczenia przez cały rok. Nawet Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że nowelizacja z 2023 roku została uchwalona z naruszeniem Konstytucji RP. Orzeczenie nie zostało jednak opublikowane, co uniemożliwia jego wejście w życie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
1. Jakie były merytoryczne podstawy przyjęcia limitu maksymalnie czterech aptek dla jednego farmaceuty?
2. Jakie analizy skutków społeczno-gospodarczych wprowadzono przed uchwaleniem przepisów w latach 2017 i 2023?
3. Czy rząd planuje pilne usunięcie z porządku prawnego przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP?
4. Czy rząd rozważy liberalizację zasad prowadzenia aptek w celu poprawy dostępności leków i obniżenia ich cen, zwłaszcza w gminach bez apteki lub z ograniczoną liczbą placówek?
5. Czy zostanie przeprowadzona analiza, w jakim stopniu przepisy „Apteka dla aptekarza” przyczyniły się do wzrostu marż i cen leków w małych miejscowościach i kurortach turystycznych?
Interpelacja nr 11756
do ministra zdrowia
w sprawie skutków i zasadności utrzymywania ograniczeń własnościowych wprowadzonych ustawą "Apteka dla aptekarza" w latach 2017 i 2023
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 14-08-2025
Szanowna Pani Minister, w 2017 roku, z inicjatywy rządu Prawa i Sprawiedliwości, wprowadzono przepisy znane jako „Apteka dla aptekarza”, a w 2023 roku zostały one dodatkowo zaostrzone. Regulacje te wprowadziły zasadę, że właścicielem apteki może być wyłącznie farmaceuta oraz że jeden farmaceuta nie może prowadzić więcej niż cztery apteki. Brak jest przy tym racjonalnego, popartego analizami uzasadnienia akurat takiej granicy liczbowej.
Oficjalnie zmiany te miały przeciwdziałać monopolizacji rynku przez sieci apteczne. W rzeczywistości jednak w tym samym okresie trzy największe hurtownie farmaceutyczne utrwaliły swoją dominującą pozycję i obecnie kontrolują około 70% rynku. Pojedynczy farmaceuta – pozbawiony możliwości tworzenia większej sieci – ma zdecydowanie słabszą pozycję negocjacyjną wobec hurtowni niż podmiot prowadzący kilkadziesiąt czy kilkaset aptek. W efekcie ograniczenia te służą przede wszystkim interesom hurtowni oraz wąskiej grupy zawodowego lobby farmaceutycznego, które przekonało rządzących do ich utrzymania.
Dodatkowo warto zauważyć, że analogiczne ograniczenia nie obowiązują w przypadku szpitali – właścicielem placówki leczniczej może być osoba niemająca wykształcenia medycznego, ponieważ funkcjonują odpowiednie procedury, kontrole i wymogi zatrudnienia wykwalifikowanego personelu. W aptekach również leki wydają wyłącznie farmaceuci lub technicy farmaceutyczni pod ich nadzorem, więc argument o „ochronie pacjenta” nie znajduje logicznego uzasadnienia.
Negatywne skutki przepisów:
• w 2017 roku działało w Polsce 13 600 aptek, obecnie jest ich 11 360 – ubyło ponad 2 300 placówek;
• ponad 500 gmin w Polsce nie posiada dziś żadnej apteki (w tym ponad 100 straciło ją w ostatnich latach);
• w ponad 800 gminach działa tylko jedna apteka lub punkt apteczny;
• wzrost cen leków w miejscowościach o ograniczonym dostępie – przykładowo: lek przeciwbólowy kosztujący w Warszawie 21,99 zł, w Władysławowie osiąga cenę 38 zł (+117%); preparat magnezowy z 31,99 zł w stolicy wzrasta do 69 zł (+100%).
Mieszkańcy takich miejscowości są skazani na znacznie wyższe koszty leczenia przez cały rok. Nawet Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że nowelizacja z 2023 roku została uchwalona z naruszeniem Konstytucji RP. Orzeczenie nie zostało jednak opublikowane, co uniemożliwia jego wejście w życie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
1. Jakie były merytoryczne podstawy przyjęcia limitu maksymalnie czterech aptek dla jednego farmaceuty?
2. Jakie analizy skutków społeczno-gospodarczych wprowadzono przed uchwaleniem przepisów w latach 2017 i 2023?
3. Czy rząd planuje pilne usunięcie z porządku prawnego przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP?
4. Czy rząd rozważy liberalizację zasad prowadzenia aptek w celu poprawy dostępności leków i obniżenia ich cen, zwłaszcza w gminach bez apteki lub z ograniczoną liczbą placówek?
5. Czy zostanie przeprowadzona analiza, w jakim stopniu przepisy „Apteka dla aptekarza” przyczyniły się do wzrostu marż i cen leków w małych miejscowościach i kurortach turystycznych?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Marek Kos
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
12%
Konkretność
88%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.6 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9158 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.59.2025.MBP
Warszawa, 04 września 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11756 złożoną przez Panią Poseł Bożenę Lisowską w dniu
25 sierpnia 2025 r. sprawie skutków i zasadności utrzymywania ograniczeń
własnościowych wprowadzonych ustawą „Apteka dla aptekarza” w latach 2017 i 2023
Minister Zdrowia przedstawia następujące stanowisko w odniesieniu do kolejno zadanych
pytań.
Przepisy apteka dla aptekarza została wprowadzona jako projekt poselski, tym samym
motywy wprowadzenia przedmiotowych ograniczeń zostały szczegółowo przedstawione w
uzasadnieniu projektu.
Art. 99 ust. 3a dodany został ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Prawo
farmaceutyczne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1015) uchwaloną w wyniku wniesienia projektu
poselskiego. Wynika z niego, że zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 art. 99 u.p.f., nie wydaje
się, jeżeli wnioskodawca, wspólnik lub partner spółki będącej wnioskodawcą:
1) jest wspólnikiem, w tym partnerem, w spółce lub spółkach, które prowadzą łącznie co
najmniej 4 apteki ogólnodostępne lub;
2) prowadzi co najmniej 4 apteki ogólnodostępne albo podmiot lub podmioty przez niego
kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni, w szczególności podmiot lub podmioty
zależne w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, prowadzą co
najmniej 4 apteki ogólnodostępne, lub
3) jest członkiem grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i
konsumentów, której członkowie prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne,
lub
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
4) wchodzi w skład organów spółki posiadającej zezwolenie na prowadzenie hurtowni
farmaceutycznej lub zajmującej się pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi.
Z uzasadnienia załączonego do tego projektu wynika, że jeden farmaceuta lub spółka, w
której farmaceuci decydują o sprawach spółki, może prowadzić lub kontrolować
maksymalnie 4 apteki. Przy tej liczbie aptek farmaceuta może efektywnie sprawować
nadzór nad udzielaniem usług we wszystkich aptekach. Zwiększenie tej liczby
spowodowałoby trudności w zapewnieniu niezbędnej liczby farmaceutów. Wskazano, że
projekt ustawy odwołuje się do rozwiązań przyjętych w ustawodawstwie niemieckim,
jednakże przyjęta, maksymalna liczba aptek na jeden podmiot nie odbiega od analogicznych
rozwiązań stosowanych w wielu państwach Unii Europejskiej.
Odnośnie analizy skutków społeczno-gospodarczych dokonanych przed uchwaleniem
przepisów zmieniających ustawę prawo farmaceutyczne w latach 2017 i 2023 r. podkreślić
należy, że nie były to projekty rządowe przygotowane w Ministerstwie Zdrowia, co
oznacza, że w resorcie nie prowadzono takich analiz. Niemniej z przebiegu procesu
legislacyjnego dostępnego na stronach Sejmu RP wynika, że projekt ustawy o zmianie
ustawy – Prawo farmaceutyczne z 2017 r. został poddany konsultacjom m.in. z Naczelną
Radą Lekarską, Naczelną Izbą Pielęgniarek i Położnych, dołączone są też opinie prawne
Biura Analiz Sejmowych. Co zaś tyczy się projektu zmiany przepisów prawa
farmaceutycznego wprowadzonych w 2023 r. to przedmiotowe przepisy zostały dodane w
ramach poprawki poselskiej zgłoszonej w trakcie pierwszego czytania ustawy z dnia 13
lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach
eksportowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1859), dlatego nie były
poprzedzone konsultacjami i analizami.
Odnosząc się kwestii usunięcia z porządku prawnego przepisów uznanych przez Trybunał
Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP wyjaśnienia wymaga, że wyrokiem z dnia 18
września 2024 r. sygn. K 15/23 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie zgodności z Konstytucją art. 2 i art. 12 ustawy
nowelizującej. Trybunał Konstytucyjny ograniczył się jednak do zbadania zgodności
procedury uchwalania wskazanych przepisów z wymogami konstytucyjnymi, nie oceniał
przepisów merytorycznie. Trybunał stwierdził, że nowelizacja ustawy – Prawo
farmaceutyczne w ramach ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o
gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. poz. 1859) narusza Konstytucję ze względu na wadliwy tryb przyjęcia
przepisów. Trybunał orzekł, że przedmiotowe przepisy zostały w ramach poprawki
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
zgłoszone w trakcie pierwszego czytania ustawy i nie pozostawały w związku z uchwaloną
ustawą. Ograniczenia w przejmowaniu kontroli nad apteką ogólnodostępną nie są
bezpośrednio normatywnie związane z ubezpieczeniami gwarantowanymi przez Skarb
Państwa, wspieraniem eksportu czy stworzeniem ram prawnych dla wsparcia projektów,
które służą transformacji energetycznej Polski. Trybunał podkreślił, że treść poprawek
wykraczała poza pierwotny zakres projektu. Zatem poprawki nie spełniały wymagań
określonych w art. 118 i art. 119 Konstytucji. Przedmiotowe poprawki winny stanowić
odrębny projekt. Jednakże co istotne ww. orzeczenie nie zostało do dzisiaj opublikowane w
Dzienniku Ustaw, wobec czego wyrok nie wszedł w życie.
W dniu 20 listopada 2024 r. upoważniono Głównego Inspektora Farmaceutycznego do
opracowania projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo farmaceutyczne oraz niektórych
innych ustaw w zakresie, tj.:
1) kontroli i inspekcji prowadzonych przez organy Państwowej Inspekcji
Farmaceutycznej;
2) przeciwdziałania koncentracji na rynku farmaceutycznym;
3) zwiększenia nadzoru nad obrotem pozaaptecznym produktami leczniczymi;
4) reklamy produktów leczniczych;
5) przepisów regulujących nadzór nad jakością produktów leczniczych w tym wstrzymania
lub wycofania z obrotu produktów leczniczych;
6) norm kompetencyjnych dotyczących nakładania administracyjnych kar pieniężnych.
Zakres przedmiotowy upoważnienia obejmuje przepisy dotyczące przeciwdziałania
koncentracji na rynku farmaceutycznym, zatem również przedmiot tzw. Apteki dla
Aptekarza 2.0.
Prace nad kształtem regulacji dalej trwają, dlatego obecnie nie jest możliwe przedstawienie
ostatecznej treści rozwiązań. Przygotowania przedmiotowych przepisów zajmuje tyle
czasu, aby przepisy były zgodne z Konstytucją RP, były spójne z już obowiązującymi
przepisami i aby uwzględniały interesy różnych grup społecznych będąc jednocześnie jak
najbardziej korzystnymi dla pacjentów. A co już wielokrotnie było podkreślane przez
Ministra Zdrowia, celem wprowadzanych zmian ma być przede wszystkim zapewnienie
odpowiedniego poziomu dostępu do leków wszystkim pacjentom, gdyż priorytetem jest
bezpieczeństwo pacjentów.
W kontekście liberalizacji zasad prowadzenia aptek należy podnieść, że obowiązujące
przepisy dotyczące wymogów i warunków dla aptek ogólnodostępnych mają jako swój cel
nadrzędny bezpieczeństwo pacjenta. W tym warunki lokalowe, właściwe przechowywanie
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
leków, odpowiedni profesjonalny personel. Poza tym nie jest dopuszczalne już z poziomu
Konstytucji RP i zasad równego traktowania, wprowadzenie rozróżnienia do praw i
obowiązków prowadzących apteki ogólnodostępne tylko z tego powodu, że apteka
ogólnodostępna miałaby powstać w małej gminie.
Pamiętać jednocześnie należy, że prowadzenie apteki poza tym, że jest działalnością ściśle
regulowaną mającą zapewnić dostęp ludności do leków, to również jest działalnością
gospodarczą. Z uwagi na warunki demograficzne i finansowe nie każda gmina (zwłaszcza
wiejska) jawi się jako korzystne miejsce dla prowadzenia działalności gospodarczej i
przedsiębiorcy nie widzą możliwości prowadzenia rentownej apteki ogólnodostępnej bądź
punktu aptecznego w takim miejscu. A istotne tu jest również to, że w większości gmin, w
których nie ma obecnie apteki ogólnodostępnej bądź punktu aptecznego nigdy takiej apteki
czy punktu nie było. Zatem ani zmiany przepisów, ani prowadzone programy, czy kampanie
Ministra Zdrowia nie mają na to wpływu i nie przynoszą w tym względzie zmian.
W ocenie Ministra Zdrowia nie ma związku między obowiązującymi przepisami prawa a
wzrostem marż i cen leków w aptekach w małych miejscowościach i kurortach
turystycznych. Przyczyny wzrostu cen są złożone. Wpływa na nie wzrost kosztów produkcji
(koszty pracy – płaca minimalna w ostatnich latach została podniesiona kilkukrotnie, koszty
energii elektrycznej, surowców), polityka monetarna i fiskalna.
Poza tym podawanie za przykład cen produktów leczniczych we Władysławowie nie jest
miarodajne, z uwagi na to, że jest to miejscowość nadmorska typowo turystyczna. Poza tym
trudno wskazać, iż w tym mieście jest ograniczony dostęp do aptek. Według aktualnych
danych wynikających z publicznego rejestru aptek wynika, że we Władysławowie jest 5
aktywnych aptek.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.59.2025.MBP
Warszawa, 04 września 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11756 złożoną przez Panią Poseł Bożenę Lisowską w dniu
25 sierpnia 2025 r. sprawie skutków i zasadności utrzymywania ograniczeń
własnościowych wprowadzonych ustawą „Apteka dla aptekarza” w latach 2017 i 2023
Minister Zdrowia przedstawia następujące stanowisko w odniesieniu do kolejno zadanych
pytań.
Przepisy apteka dla aptekarza została wprowadzona jako projekt poselski, tym samym
motywy wprowadzenia przedmiotowych ograniczeń zostały szczegółowo przedstawione w
uzasadnieniu projektu.
Art. 99 ust. 3a dodany został ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Prawo
farmaceutyczne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1015) uchwaloną w wyniku wniesienia projektu
poselskiego. Wynika z niego, że zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 art. 99 u.p.f., nie wydaje
się, jeżeli wnioskodawca, wspólnik lub partner spółki będącej wnioskodawcą:
1) jest wspólnikiem, w tym partnerem, w spółce lub spółkach, które prowadzą łącznie co
najmniej 4 apteki ogólnodostępne lub;
2) prowadzi co najmniej 4 apteki ogólnodostępne albo podmiot lub podmioty przez niego
kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni, w szczególności podmiot lub podmioty
zależne w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, prowadzą co
najmniej 4 apteki ogólnodostępne, lub
3) jest członkiem grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i
konsumentów, której członkowie prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne,
lub
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
4) wchodzi w skład organów spółki posiadającej zezwolenie na prowadzenie hurtowni
farmaceutycznej lub zajmującej się pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi.
Z uzasadnienia załączonego do tego projektu wynika, że jeden farmaceuta lub spółka, w
której farmaceuci decydują o sprawach spółki, może prowadzić lub kontrolować
maksymalnie 4 apteki. Przy tej liczbie aptek farmaceuta może efektywnie sprawować
nadzór nad udzielaniem usług we wszystkich aptekach. Zwiększenie tej liczby
spowodowałoby trudności w zapewnieniu niezbędnej liczby farmaceutów. Wskazano, że
projekt ustawy odwołuje się do rozwiązań przyjętych w ustawodawstwie niemieckim,
jednakże przyjęta, maksymalna liczba aptek na jeden podmiot nie odbiega od analogicznych
rozwiązań stosowanych w wielu państwach Unii Europejskiej.
Odnośnie analizy skutków społeczno-gospodarczych dokonanych przed uchwaleniem
przepisów zmieniających ustawę prawo farmaceutyczne w latach 2017 i 2023 r. podkreślić
należy, że nie były to projekty rządowe przygotowane w Ministerstwie Zdrowia, co
oznacza, że w resorcie nie prowadzono takich analiz. Niemniej z przebiegu procesu
legislacyjnego dostępnego na stronach Sejmu RP wynika, że projekt ustawy o zmianie
ustawy – Prawo farmaceutyczne z 2017 r. został poddany konsultacjom m.in. z Naczelną
Radą Lekarską, Naczelną Izbą Pielęgniarek i Położnych, dołączone są też opinie prawne
Biura Analiz Sejmowych. Co zaś tyczy się projektu zmiany przepisów prawa
farmaceutycznego wprowadzonych w 2023 r. to przedmiotowe przepisy zostały dodane w
ramach poprawki poselskiej zgłoszonej w trakcie pierwszego czytania ustawy z dnia 13
lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach
eksportowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1859), dlatego nie były
poprzedzone konsultacjami i analizami.
Odnosząc się kwestii usunięcia z porządku prawnego przepisów uznanych przez Trybunał
Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP wyjaśnienia wymaga, że wyrokiem z dnia 18
września 2024 r. sygn. K 15/23 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie zgodności z Konstytucją art. 2 i art. 12 ustawy
nowelizującej. Trybunał Konstytucyjny ograniczył się jednak do zbadania zgodności
procedury uchwalania wskazanych przepisów z wymogami konstytucyjnymi, nie oceniał
przepisów merytorycznie. Trybunał stwierdził, że nowelizacja ustawy – Prawo
farmaceutyczne w ramach ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o
gwarantowanych przez Skarb Państwa ubezpieczeniach eksportowych oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. poz. 1859) narusza Konstytucję ze względu na wadliwy tryb przyjęcia
przepisów. Trybunał orzekł, że przedmiotowe przepisy zostały w ramach poprawki
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
zgłoszone w trakcie pierwszego czytania ustawy i nie pozostawały w związku z uchwaloną
ustawą. Ograniczenia w przejmowaniu kontroli nad apteką ogólnodostępną nie są
bezpośrednio normatywnie związane z ubezpieczeniami gwarantowanymi przez Skarb
Państwa, wspieraniem eksportu czy stworzeniem ram prawnych dla wsparcia projektów,
które służą transformacji energetycznej Polski. Trybunał podkreślił, że treść poprawek
wykraczała poza pierwotny zakres projektu. Zatem poprawki nie spełniały wymagań
określonych w art. 118 i art. 119 Konstytucji. Przedmiotowe poprawki winny stanowić
odrębny projekt. Jednakże co istotne ww. orzeczenie nie zostało do dzisiaj opublikowane w
Dzienniku Ustaw, wobec czego wyrok nie wszedł w życie.
W dniu 20 listopada 2024 r. upoważniono Głównego Inspektora Farmaceutycznego do
opracowania projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo farmaceutyczne oraz niektórych
innych ustaw w zakresie, tj.:
1) kontroli i inspekcji prowadzonych przez organy Państwowej Inspekcji
Farmaceutycznej;
2) przeciwdziałania koncentracji na rynku farmaceutycznym;
3) zwiększenia nadzoru nad obrotem pozaaptecznym produktami leczniczymi;
4) reklamy produktów leczniczych;
5) przepisów regulujących nadzór nad jakością produktów leczniczych w tym wstrzymania
lub wycofania z obrotu produktów leczniczych;
6) norm kompetencyjnych dotyczących nakładania administracyjnych kar pieniężnych.
Zakres przedmiotowy upoważnienia obejmuje przepisy dotyczące przeciwdziałania
koncentracji na rynku farmaceutycznym, zatem również przedmiot tzw. Apteki dla
Aptekarza 2.0.
Prace nad kształtem regulacji dalej trwają, dlatego obecnie nie jest możliwe przedstawienie
ostatecznej treści rozwiązań. Przygotowania przedmiotowych przepisów zajmuje tyle
czasu, aby przepisy były zgodne z Konstytucją RP, były spójne z już obowiązującymi
przepisami i aby uwzględniały interesy różnych grup społecznych będąc jednocześnie jak
najbardziej korzystnymi dla pacjentów. A co już wielokrotnie było podkreślane przez
Ministra Zdrowia, celem wprowadzanych zmian ma być przede wszystkim zapewnienie
odpowiedniego poziomu dostępu do leków wszystkim pacjentom, gdyż priorytetem jest
bezpieczeństwo pacjentów.
W kontekście liberalizacji zasad prowadzenia aptek należy podnieść, że obowiązujące
przepisy dotyczące wymogów i warunków dla aptek ogólnodostępnych mają jako swój cel
nadrzędny bezpieczeństwo pacjenta. W tym warunki lokalowe, właściwe przechowywanie
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
leków, odpowiedni profesjonalny personel. Poza tym nie jest dopuszczalne już z poziomu
Konstytucji RP i zasad równego traktowania, wprowadzenie rozróżnienia do praw i
obowiązków prowadzących apteki ogólnodostępne tylko z tego powodu, że apteka
ogólnodostępna miałaby powstać w małej gminie.
Pamiętać jednocześnie należy, że prowadzenie apteki poza tym, że jest działalnością ściśle
regulowaną mającą zapewnić dostęp ludności do leków, to również jest działalnością
gospodarczą. Z uwagi na warunki demograficzne i finansowe nie każda gmina (zwłaszcza
wiejska) jawi się jako korzystne miejsce dla prowadzenia działalności gospodarczej i
przedsiębiorcy nie widzą możliwości prowadzenia rentownej apteki ogólnodostępnej bądź
punktu aptecznego w takim miejscu. A istotne tu jest również to, że w większości gmin, w
których nie ma obecnie apteki ogólnodostępnej bądź punktu aptecznego nigdy takiej apteki
czy punktu nie było. Zatem ani zmiany przepisów, ani prowadzone programy, czy kampanie
Ministra Zdrowia nie mają na to wpływu i nie przynoszą w tym względzie zmian.
W ocenie Ministra Zdrowia nie ma związku między obowiązującymi przepisami prawa a
wzrostem marż i cen leków w aptekach w małych miejscowościach i kurortach
turystycznych. Przyczyny wzrostu cen są złożone. Wpływa na nie wzrost kosztów produkcji
(koszty pracy – płaca minimalna w ostatnich latach została podniesiona kilkukrotnie, koszty
energii elektrycznej, surowców), polityka monetarna i fiskalna.
Poza tym podawanie za przykład cen produktów leczniczych we Władysławowie nie jest
miarodajne, z uwagi na to, że jest to miejscowość nadmorska typowo turystyczna. Poza tym
trudno wskazać, iż w tym mieście jest ograniczony dostęp do aptek. Według aktualnych
danych wynikających z publicznego rejestru aptek wynika, że we Władysławowie jest 5
aktywnych aptek.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --