Interpelacja nr 11734
Interpelacja w sprawie przeciwdziałaniu nadwadze i otyłości poprzez zmiany w polityce podatkowej i regulacyjnej wobec napojów słodzonych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przeciwdziałaniu nadwadze i otyłości poprzez zmiany w polityce podatkowej i regulacyjnej wobec napojów słodzonych
Interpelacja nr 11734
do ministra zdrowia
w sprawie przeciwdziałaniu nadwadze i otyłości poprzez zmiany w polityce podatkowej i regulacyjnej wobec napojów słodzonych
Zgłaszający: Dominika Chorosińska
Data wpływu: 12-08-2025
Polska stoi w obliczu rosnącego problemu nadmiernego spożycia cukru, który jest jednym z głównych zagrożeń dla zdrowia publicznego. Raport Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2022 roku podkreśla, że nadmierne spożycie cukru w napojach znacząco zwiększa ryzyko nadwagi u młodych ludzi. Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - PZH z 2023 roku ponad 25% polskiej młodzieży boryka się z nadwagą lub otyłością. Najnowszy raport NIZP-PZH „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania 2025” ujawnia, że ponad 60% dzieci sięga po napoje słodzone kilka razy w tygodniu, a 10% spożywa je codziennie. Te alarmujące statystyki wymagają pilnych działań.
WHO zaleca ograniczenie dziennego spożycia cukru do maksymalnie 25 g (ok. 6 łyżeczek), aby przeciwdziałać negatywnym skutkom zdrowotnym. Te międzynarodowe standardy są kluczowe dla wyznaczania kierunku działań w Polsce. Wprowadzona w 2021 roku opłata cukrowa miała na celu ograniczenie konsumpcji napojów słodzonych i promowanie zdrowszych nawyków żywieniowych. Nie znamy jednak jej skuteczności, a polityka państwa w tym zakresie pozostaje niekonsekwentna. Napoje z co najmniej 20-procentową zawartością soku, mimo wysokiej zawartości naturalnego cukru, korzystają z preferencyjnej stawki VAT, co jest sprzeczne z celami zdrowotnymi. Brak regulacji zrównania limitów cukru w napojach przygotowywanych na miejscu z napojami gotowymi dostępnymi w szkołach, w ramach tzw. rozporządzenia sklepikowego, dodatkowo pogłębia problem.
Cukier zarówno dodany, jak i naturalnie obecny w sokach, ma szkodliwy wpływ na zdrowie, przyczyniając się do nadwagi, cukrzycy typu 2, insulinooporności i próchnicy. Jednocześnie brak promocji wody mineralnej jako najzdrowszej alternatywy dla napojów słodzonych jest niepokojący. Woda, rekomendowana przez ekspertów jako podstawowy napój, nie korzysta z preferencji podatkowych takich jak 5% VAT, które przysługują napojom z sokiem. Taka polityka faworyzuje napoje zawierające cukier, zamiast wspierać najzdrowszy wybór. W odpowiedzi na ten problem Ministerstwo Zdrowia powinno rozważyć kompleksowe działania obejmujące politykę fiskalną, regulacje dotyczące zawartości cukru w produktach spożywczych oraz wsparcie dla zdrowszych alternatyw takich jak woda mineralna. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi monitoring wpływu opłaty cukrowej na konsumpcję słodzonych napojów? Jeśli tak, jakie są wyniki tego monitoringu?
2. Jakie kroki ministerstwo planuje podjąć, aby ocenić skuteczność opłaty w zmniejszaniu spożycia cukru?
3. Jakie kroki Ministerstwo Zdrowia planuje podjąć, aby zwiększyć skuteczność opłaty cukrowej?
4. Czy ministerstwo zamierza zweryfikować politykę podatkową wobec napojów z 20% soku pod kątem ich wpływu na zdrowie publiczne?
5. Czy istnieje plan promocji wody mineralnej jako preferowanego napoju poprzez obniżenie jej opodatkowania?
6. Jakie działania ministerstwo rozważa w celu ograniczenia zawartości cukru w produktach spożywczych dostępnych na rynku?
7. Czy planowana jest aktualizacja regulacji dotyczących żywienia w szkołach, aby skuteczniej chronić dzieci przed nadmiarem cukru?
Z poważaniem
Dominika Chorosińska
Interpelacja nr 11734
do ministra zdrowia
w sprawie przeciwdziałaniu nadwadze i otyłości poprzez zmiany w polityce podatkowej i regulacyjnej wobec napojów słodzonych
Zgłaszający: Dominika Chorosińska
Data wpływu: 12-08-2025
Polska stoi w obliczu rosnącego problemu nadmiernego spożycia cukru, który jest jednym z głównych zagrożeń dla zdrowia publicznego. Raport Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2022 roku podkreśla, że nadmierne spożycie cukru w napojach znacząco zwiększa ryzyko nadwagi u młodych ludzi. Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - PZH z 2023 roku ponad 25% polskiej młodzieży boryka się z nadwagą lub otyłością. Najnowszy raport NIZP-PZH „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania 2025” ujawnia, że ponad 60% dzieci sięga po napoje słodzone kilka razy w tygodniu, a 10% spożywa je codziennie. Te alarmujące statystyki wymagają pilnych działań.
WHO zaleca ograniczenie dziennego spożycia cukru do maksymalnie 25 g (ok. 6 łyżeczek), aby przeciwdziałać negatywnym skutkom zdrowotnym. Te międzynarodowe standardy są kluczowe dla wyznaczania kierunku działań w Polsce. Wprowadzona w 2021 roku opłata cukrowa miała na celu ograniczenie konsumpcji napojów słodzonych i promowanie zdrowszych nawyków żywieniowych. Nie znamy jednak jej skuteczności, a polityka państwa w tym zakresie pozostaje niekonsekwentna. Napoje z co najmniej 20-procentową zawartością soku, mimo wysokiej zawartości naturalnego cukru, korzystają z preferencyjnej stawki VAT, co jest sprzeczne z celami zdrowotnymi. Brak regulacji zrównania limitów cukru w napojach przygotowywanych na miejscu z napojami gotowymi dostępnymi w szkołach, w ramach tzw. rozporządzenia sklepikowego, dodatkowo pogłębia problem.
Cukier zarówno dodany, jak i naturalnie obecny w sokach, ma szkodliwy wpływ na zdrowie, przyczyniając się do nadwagi, cukrzycy typu 2, insulinooporności i próchnicy. Jednocześnie brak promocji wody mineralnej jako najzdrowszej alternatywy dla napojów słodzonych jest niepokojący. Woda, rekomendowana przez ekspertów jako podstawowy napój, nie korzysta z preferencji podatkowych takich jak 5% VAT, które przysługują napojom z sokiem. Taka polityka faworyzuje napoje zawierające cukier, zamiast wspierać najzdrowszy wybór. W odpowiedzi na ten problem Ministerstwo Zdrowia powinno rozważyć kompleksowe działania obejmujące politykę fiskalną, regulacje dotyczące zawartości cukru w produktach spożywczych oraz wsparcie dla zdrowszych alternatyw takich jak woda mineralna. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi monitoring wpływu opłaty cukrowej na konsumpcję słodzonych napojów? Jeśli tak, jakie są wyniki tego monitoringu?
2. Jakie kroki ministerstwo planuje podjąć, aby ocenić skuteczność opłaty w zmniejszaniu spożycia cukru?
3. Jakie kroki Ministerstwo Zdrowia planuje podjąć, aby zwiększyć skuteczność opłaty cukrowej?
4. Czy ministerstwo zamierza zweryfikować politykę podatkową wobec napojów z 20% soku pod kątem ich wpływu na zdrowie publiczne?
5. Czy istnieje plan promocji wody mineralnej jako preferowanego napoju poprzez obniżenie jej opodatkowania?
6. Jakie działania ministerstwo rozważa w celu ograniczenia zawartości cukru w produktach spożywczych dostępnych na rynku?
7. Czy planowana jest aktualizacja regulacji dotyczących żywienia w szkołach, aby skuteczniej chronić dzieci przed nadmiarem cukru?
Z poważaniem
Dominika Chorosińska
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.2 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5819 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.30.2025.KM
Warszawa, 30 sierpnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11734, w sprawie przeciwdziałania nadwadze i otyłości
poprzez zmiany w polityce podatkowej i regulacyjnej wobec napojów słodzonych, złożoną
przez Panią Poseł Dominikę Chorosińską, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Prowadzenie polityki fiskalnej w zakresie produkcji i obrotu produktami spożywczymi,
których nadmierne spożycie jest szkodliwe dla zdrowia, może przyczynić się do
udokumentowanego obniżenia ich konsumpcji, a w konsekwencji korzystnie oddziaływać
na stan zdrowia społeczeństwa. Kreowanie polityki zdrowotnej państwa, w tym
podejmowanie działań na rzecz promowania produktów spożywczych o korzystniejszym
wpływie na zdrowie, powinno mieć charakter kompleksowy i spójny, obejmując zarówno
aspekty legislacyjne, jak i działania w obszarze promocji oraz edukacji. Ministerstwo
Zdrowia wielokrotnie w korespondencji kierowanej bezpośrednio do Ministerstwa
Finansów deklarowało gotowość do współpracy przy pracach związanych z identyfikacją
produktów spożywczych, w przypadku których rekomendowana byłaby zmiana stawki
podatku VAT ze względu na ich negatywny wpływ na zdrowie (tj. zawierających znaczne
ilości cukrów prostych, soli bądź tłuszczu)1.
Już w 2017 roku zwracano uwagę, iż trendy dotyczące spożycia produktów o wysokiej
wartości odżywczej, z punktu widzenia profilaktyki zdrowotnej, nie były satysfakcjonujące,
co wskazywało na konieczność intensyfikacji działań w tym zakresie. Podkreślano przy tym,
1 Pismo MZ z dnia 11 lipca 2016 r., znak: ZPN.073.9.2016
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
że Polska, jako kraj o silnych tradycjach rolniczych oraz znaczącej produkcji świeżych
owoców i warzyw, mogłaby odnieść podwójną korzyść ze zmiany systemu podatkowego –
zarówno w wymiarze zdrowotnym, jak i gospodarczym. W tym kontekście do Ministerstwa
Finansów przekazano opracowanie dotyczące roli polityki fiskalnej wraz z propozycjami
Ministerstwa Zdrowia przeznaczonymi do ewentualnego wykorzystania.
Również w kwestii zmiany zasad opodatkowania wód mineralnych Ministerstwo Zdrowia
przekazało do Ministerstwa Finansów stanowisko w przedmiotowej sprawie2, w którym
podkreślono, iż w ramach koncepcji całościowego podejścia do zdrowia szczególne
znaczenie ma spójna polityka międzysektorowa w zakresie ograniczenia promocji
produktów niekorzystnych dla zdrowia. W odniesieniu do obniżonej stawki podatku VAT na
niektóre towary, uchwalonej przez Sejm w ramach Tarczy Antyinflacyjnej 2.0, wskazywano,
że woda stanowi produkt spożywczy pierwszej potrzeby i w konsekwencji powinna być
objęta preferencyjną stawką VAT. Podkreślano przy tym, iż celem działań Ministerstwa
Zdrowia jest zapewnienie, aby woda była napojem pierwszego wyboru w sytuacji
zaspokajania pragnienia oraz uzupełniania płynów. Zwrócono również uwagę, że
konkurencyjna cena wody butelkowanej stanowi istotny element w promowaniu jej
konsumpcji.
Należy mieć na uwadze, iż na poziom konsumpcji produktów spożywczych wpływa wiele
czynników, takich jak cena, preferencje konsumentów dotyczące jakości produktów i marki,
nawyki żywieniowe, wzorce konsumpcji, reklama, promocje dotyczące zakupu określonych
produktów spożywczych oraz poziom edukacji zdrowotnej. Z tego względu istotne jest
prowadzenie badań nad wpływem różnych czynników na spożycie poszczególnych grup
produktów spożywczych. Analiza wyłącznie jednego czynnika, jakim jest konsumpcja
napojów bezalkoholowych, nie pozwala na rzetelną ocenę stanu rzeczywistego.
W celu dokonania bardziej długofalowej oceny skutków wprowadzenia tzw. „opłaty
cukrowej”, w ramach realizacji Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025
zaplanowano przeprowadzenie – przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego –
Państwowy Zakład Higieny – Państwowy Instytut Badawczy – w latach 2022 oraz 2025
badań preferencji konsumentów w zakresie wyborów żywieniowych po wprowadzeniu
opłaty cukrowej od napojów słodzonych, a także dostępnych na rynku produktów słodkich.
Badania te realizowane są na reprezentatywnej próbie 1000 dorosłych mieszkańców
Polski.
W 2022 r. w badaniu uczestniczyło 523 kobiet i 477 mężczyzn. Analiza uzyskanych
wyników wykazała, że ponad 60% ankietowanych spożywa słodzone napoje, co piąta
badana osoba pija je co najmniej raz dziennie. Najczęściej wypijaną porcją jest 1-2 szklanki
2 Pismo Ministerstwa Zdrowia z dnia 2 czerwca 2022 r., znak: ZPN.611.56.20r22
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
napoju na dobę. Blisko 40% respondentów preferuje napoje tradycyjne słodzone
cukrem/syropem glukozowo-fruktozowym. W 2025 r. zaplanowano przeprowadzenie
podobnego badania.
W tym miejscu pragnę poinformować, że w Ministerstwie Zdrowia nie są prowadzone
aktualnie prace legislacyjne dotyczące nowelizacji tzw. „opłaty cukrowej”.
Odnosząc się natomiast do kwestii aktualizacji regulacji dotyczących żywienia w szkołach,
uprzejmie informuję, iż w ostatnim czasie zakończono konsultacje publiczne projektu
rozporządzenia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży
dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać
środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych
jednostkach (MZ 1787). Zasadniczym celem wskazanych regulacji jest promocja zasad tzw.
diety planetarnej w żywieniu zbiorowym.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.30.2025.KM
Warszawa, 30 sierpnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11734, w sprawie przeciwdziałania nadwadze i otyłości
poprzez zmiany w polityce podatkowej i regulacyjnej wobec napojów słodzonych, złożoną
przez Panią Poseł Dominikę Chorosińską, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Prowadzenie polityki fiskalnej w zakresie produkcji i obrotu produktami spożywczymi,
których nadmierne spożycie jest szkodliwe dla zdrowia, może przyczynić się do
udokumentowanego obniżenia ich konsumpcji, a w konsekwencji korzystnie oddziaływać
na stan zdrowia społeczeństwa. Kreowanie polityki zdrowotnej państwa, w tym
podejmowanie działań na rzecz promowania produktów spożywczych o korzystniejszym
wpływie na zdrowie, powinno mieć charakter kompleksowy i spójny, obejmując zarówno
aspekty legislacyjne, jak i działania w obszarze promocji oraz edukacji. Ministerstwo
Zdrowia wielokrotnie w korespondencji kierowanej bezpośrednio do Ministerstwa
Finansów deklarowało gotowość do współpracy przy pracach związanych z identyfikacją
produktów spożywczych, w przypadku których rekomendowana byłaby zmiana stawki
podatku VAT ze względu na ich negatywny wpływ na zdrowie (tj. zawierających znaczne
ilości cukrów prostych, soli bądź tłuszczu)1.
Już w 2017 roku zwracano uwagę, iż trendy dotyczące spożycia produktów o wysokiej
wartości odżywczej, z punktu widzenia profilaktyki zdrowotnej, nie były satysfakcjonujące,
co wskazywało na konieczność intensyfikacji działań w tym zakresie. Podkreślano przy tym,
1 Pismo MZ z dnia 11 lipca 2016 r., znak: ZPN.073.9.2016
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
że Polska, jako kraj o silnych tradycjach rolniczych oraz znaczącej produkcji świeżych
owoców i warzyw, mogłaby odnieść podwójną korzyść ze zmiany systemu podatkowego –
zarówno w wymiarze zdrowotnym, jak i gospodarczym. W tym kontekście do Ministerstwa
Finansów przekazano opracowanie dotyczące roli polityki fiskalnej wraz z propozycjami
Ministerstwa Zdrowia przeznaczonymi do ewentualnego wykorzystania.
Również w kwestii zmiany zasad opodatkowania wód mineralnych Ministerstwo Zdrowia
przekazało do Ministerstwa Finansów stanowisko w przedmiotowej sprawie2, w którym
podkreślono, iż w ramach koncepcji całościowego podejścia do zdrowia szczególne
znaczenie ma spójna polityka międzysektorowa w zakresie ograniczenia promocji
produktów niekorzystnych dla zdrowia. W odniesieniu do obniżonej stawki podatku VAT na
niektóre towary, uchwalonej przez Sejm w ramach Tarczy Antyinflacyjnej 2.0, wskazywano,
że woda stanowi produkt spożywczy pierwszej potrzeby i w konsekwencji powinna być
objęta preferencyjną stawką VAT. Podkreślano przy tym, iż celem działań Ministerstwa
Zdrowia jest zapewnienie, aby woda była napojem pierwszego wyboru w sytuacji
zaspokajania pragnienia oraz uzupełniania płynów. Zwrócono również uwagę, że
konkurencyjna cena wody butelkowanej stanowi istotny element w promowaniu jej
konsumpcji.
Należy mieć na uwadze, iż na poziom konsumpcji produktów spożywczych wpływa wiele
czynników, takich jak cena, preferencje konsumentów dotyczące jakości produktów i marki,
nawyki żywieniowe, wzorce konsumpcji, reklama, promocje dotyczące zakupu określonych
produktów spożywczych oraz poziom edukacji zdrowotnej. Z tego względu istotne jest
prowadzenie badań nad wpływem różnych czynników na spożycie poszczególnych grup
produktów spożywczych. Analiza wyłącznie jednego czynnika, jakim jest konsumpcja
napojów bezalkoholowych, nie pozwala na rzetelną ocenę stanu rzeczywistego.
W celu dokonania bardziej długofalowej oceny skutków wprowadzenia tzw. „opłaty
cukrowej”, w ramach realizacji Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025
zaplanowano przeprowadzenie – przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego –
Państwowy Zakład Higieny – Państwowy Instytut Badawczy – w latach 2022 oraz 2025
badań preferencji konsumentów w zakresie wyborów żywieniowych po wprowadzeniu
opłaty cukrowej od napojów słodzonych, a także dostępnych na rynku produktów słodkich.
Badania te realizowane są na reprezentatywnej próbie 1000 dorosłych mieszkańców
Polski.
W 2022 r. w badaniu uczestniczyło 523 kobiet i 477 mężczyzn. Analiza uzyskanych
wyników wykazała, że ponad 60% ankietowanych spożywa słodzone napoje, co piąta
badana osoba pija je co najmniej raz dziennie. Najczęściej wypijaną porcją jest 1-2 szklanki
2 Pismo Ministerstwa Zdrowia z dnia 2 czerwca 2022 r., znak: ZPN.611.56.20r22
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
napoju na dobę. Blisko 40% respondentów preferuje napoje tradycyjne słodzone
cukrem/syropem glukozowo-fruktozowym. W 2025 r. zaplanowano przeprowadzenie
podobnego badania.
W tym miejscu pragnę poinformować, że w Ministerstwie Zdrowia nie są prowadzone
aktualnie prace legislacyjne dotyczące nowelizacji tzw. „opłaty cukrowej”.
Odnosząc się natomiast do kwestii aktualizacji regulacji dotyczących żywienia w szkołach,
uprzejmie informuję, iż w ostatnim czasie zakończono konsultacje publiczne projektu
rozporządzenia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży
dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać
środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych
jednostkach (MZ 1787). Zasadniczym celem wskazanych regulacji jest promocja zasad tzw.
diety planetarnej w żywieniu zbiorowym.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --