Interpelacja w sprawie zmiany przepisów dotyczących sposobu szacowania strat w rolnictwie spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11728
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zmiany przepisów dotyczących sposobu szacowania strat w rolnictwie spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi
Zgłaszający: Małgorzata Gromadzka, Katarzyna Królak
Data wpływu: 12-08-2025
Biłgoraj, 12.08.2025 r. Szanowny Panie Ministrze,
w poniedziałek 11 sierpnia 2025 roku odbyłam spotkanie z rolnikami z województwa warmińsko-mazurskiego w kontekście strat, jakie ponieśli w wyniku zaistniałej klęski żywiołowej. Podczas spotkania rolnicy podnieśli problem i zwrócili się do mnie z prośbą o podjęcie działań zmierzających do zmiany przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz w sprawie dostosowania wytycznych ministra rolnictwa i rozwoju wsi dla komisji powoływanych przez wojewodów do szacowania szkód w sposób gwarantujący oddzielne ustalenie strat w produkcji roślinnej i produkcji zwierzęcej we wszystkich rodzajach klęsk żywiołowych.
Zgodnie z obowiązującymi wytycznymi dla komisji powoływanych przez wojewodów do szacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej sporządzany protokół powinien obejmować oddzielne określenie strat w produkcji roślinnej oraz w produkcji zwierzęcej. Takie podejście jest stosowane przy szacowaniu strat spowodowanych suszą, lecz zasadne jest rozszerzenie go na inne niekorzystne zjawiska atmosferyczne, takie jak: deszcz nawalny, grad, wiosenne przymrozki, powódź, zalania i podtopienia.
Według uzyskanych informacji w tej chwili rolnicy mogą ubiegać się o pomoc finansową w przypadku szkód spowodowanych m.in. suszą, gradem, deszczem nawalnym, przymrozkami, powodzią, zalaniami i podtopieniami, jeśli straty wynoszą co najmniej 30% średniej rocznej produkcji z ostatnich lat. Szacowanie szkód odbywa się na podstawie protokołu sporządzonego przez komisję gminną lub powiatową powoływaną przez wojewodę. Obecnie obowiązujące zasady szacowania strat przewidują obliczanie ich na podstawie łącznej wartości całego gospodarstwa obejmującej zarówno produkcję roślinną, jak i zwierzęcą.
Taki sposób postępowania w praktyce:
- zaniża faktyczny wymiar strat w gospodarstwach, w których produkcja zwierzęca nie została bezpośrednio poszkodowana, lecz szkody wystąpiły w uprawach stanowiących podstawę bazy paszowej;
- utrudnia rolnikom uzyskanie pomocy finansowej, ponieważ procent strat liczony od całości produkcji jest niższy niż rzeczywiste straty w danym dziale produkcji;
- nie odzwierciedla dodatkowych kosztów, które ponoszą gospodarstwa łączące uprawę roślin z hodowlą zwierząt. W przypadku utraty plonów w wyniku suszy, gradobicia, deszczu nawalnego, powodzi, zalania, podtopień czy wiosennych przymrozków rolnicy nie tylko tracą przychód z upraw, ale także są zmuszeni do zakupu paszy z zewnątrz, aby utrzymać swoje stada. Prowadzi to do podwójnych strat, które obecny system szacowania nie uwzględnia.
Wprowadzenie oddzielnego szacowania strat w produkcji roślinnej i zwierzęcej pozwoli:
- zapewnić bardziej sprawiedliwe i rzetelne wyliczenie strat,
- lepiej dopasować instrumenty pomocowe do faktycznych potrzeb rolników,
- uwzględnić realny wpływ klęsk na sytuację finansową gospodarstw mieszanych,
- ograniczyć sytuacje, w których rolnicy ponoszą dodatkowe koszty utrzymania zwierząt po utracie własnej bazy paszowej, a mimo to nie kwalifikują się do pomocy.
W związku z czym zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Czy możliwe jest wprowadzenie zmian w rozporządzeniu, polegających na dodaniu przepisu: „Szacowania strat dokonuje się oddzielnie dla produkcji roślinnej i produkcji zwierzęcej. Wartość strat ustala się w odniesieniu do wartości produkcji danego działu, w którym wystąpiły szkody”?
2. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie do przepisów obowiązku oddzielnego szacowania strat w produkcji roślinnej i produkcji zwierzęcej przy ustalaniu wysokości szkód dla wszystkich rodzajów klęsk żywiołowych ze względu na potrzeby i postulaty rolników?
Zwracam się z prośbą o priorytetowe potraktowanie sprawy i pilną interwencję ze względu na trwające już szacowanie strat.
Z poważaniem Małgorzata Gromadzka
Minister Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7465 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 04 września 2025 r.
znak sprawy: DBD.pp.058.19.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacja nr 11728 w sprawie zmiany przepisów dotyczących sposobu
szacowania strat w rolnictwie spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami
atmosferycznymi
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z Interpelacją nr 11728 w sprawie zmiany przepisów dotyczących
sposobu szacowania strat w rolnictwie spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami
atmosferycznymi, uprzejmie informuję, co następuje.
Zasady szacowania szkód powstałych w wyniku niekorzystnych zjawisk
atmosferycznych takich jak grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania,
przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawina w
rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich jak
i zakres protokołu oszacowania szkód - regulują przepisy § 5 rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów
realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U.
poz. 187, z późn. zm.).
Należy zauważyć, że takie zjawiska atmosferyczne jak np. powódź, huragan czy
obsunięcie się ziemi mogą powodować szkody nie tylko w uprawach ale również w
zwierzętach czy środkach trwałych.
-- 1 of 5 --
W aktualnym stanie prawnym, dzięki uniwersalności obowiązującego wzoru
protokołu, zawiera on informacje zarówno o produkcji roślinnej, zwierzęcej jak i
środkach trwałych.
Dane zawarte w protokołach pozwalają na oszacowanie strat w całym gospodarstwie
i dostosowanie pomocy do potrzeb poszkodowanych producentów rolnych.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku występowania gwałtownych zjawisk
atmosferycznych takich jak np. ubiegłoroczna powódź w związku z którą
wprowadzono stan klęski żywiołowej. Dzięki uniwersalności obowiązującego wzoru
protokołu komisje powołane przez wojewodów mogły bez zbędnej zwłoki przystąpić
do szacowania szkód i na podstawie tych protokołów były uruchamiane kolejne
formy pomocy dla poszkodowanych producentów rolnych.
Celem ujednolicenia szacowania szkód przez komisje w całym kraju, protokół
oszacowania szkód sporządza się wyłącznie na formularzu udostępnionym na stronie
internetowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rozwoju wsi w
zakładce „Niekorzystne zjawiska atmosferyczne - pomoc" pt. „Wzór protokołu
szacowania szkód z danymi do stosowania w 2025 r. – NZA”. Natomiast w
przypadku, gdy producent rolny posiada własne kompletne dane w zakresie
produkcji roślinnej oraz zwierzęcej należy wybrać „Wzór protokołu szacowania szkód
bez danych do stosowania w 2025 r. - NZA".
Zostały również opracowane i udostępnione na stronie Ministerstwa Wytyczne dla
Komisji powołanych przez Wojewodę dotyczące ogólnych zasad szacowania szkód w
gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły
szkody spowodowane przez, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania,
przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi, lawinę lub
suszę w środku trwałym.
Uwzględniając powyższe, protokół oszacowania szkód sporządzany jest dla całej
produkcji rolnej prowadzonej w gospodarstwie rolnym oraz oddzielnie dla produkcji
roślinnej i zwierzęcej, niezależnie od tego czy szkody wystąpiły wyłącznie w
uprawach, czy również w produkcji zwierzęcej. Zgodnie z powyższym protokołem w
przypadku wystąpienia szkód w uprawach paszowych, szkody te uwzględniane są
-- 2 of 5 --
przy obliczaniu dochodów z produkcji roślinnej i drugi raz przy obliczaniu dochodu z
produkcji zwierzęcej.
W protokole oszacowania szkód powstałych w gospodarstwie rolnym w wyniku
wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, sporządzanym przez komisje
powoływane przez wojewodę, kwota utraty dochodu może zostać zwiększona o inne
koszty poniesione przez producenta rolnego. Do kosztów poniesionych w związku z
wystąpieniem szkód można zaliczyć np. koszty związane z zakupem pasz, o ile ten
zakup wynika z ujemnego bilansu paszowego w gospodarstwie rolnym
spowodowanego szkodami powstałymi w wyniku i niekorzystnych zjawisk
atmosferyczny.
Ponadto w przedmiotowym protokole wprowadzony jest dodatkowo algorytm
pozwalający uchwycić wpływ szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami
atmosferycznymi w produkcji roślinnej na utrzymywaną w gospodarstwie rolnym
produkcję zwierzęcą dla której rośliny te są podstawowym źródłem żywienia.
Standaryzacja ta ma na celu zapewnienie równego traktowania podmiotów oraz
ułatwienie analizy i weryfikacji danych przez odpowiednie organy administracyjne.
Dokumenty te stanowią niezbędną podstawę do dalszych działań pomocowych, w
tym ewentualnego uruchomienia środków wsparcia finansowego.
Ważne jest rozróżnienie i jednoczesne rozdzielenie istoty samego oszacowania
szkód powstałych w wyniku niekorzystnych zjawisk od warunków udzielania
pomocy finansowej.
Pomoc udzielana producentom rolnym, w tym z tytułu wystąpienia w ich
gospodarstwie start spowodowanych wystąpieniem niekorzystnych zjawisk
atmosferycznych musi być zgodna z przepisami Unii Europejskiej dotyczącymi
pomocy publicznej, w tym:
a) wytycznymi w sprawie pomocy państwa w sektorach rolnym i leśnym oraz na
obszarach wiejskich ((2022/C 485/01) (Dz. Urz. UE.C Nr 485, str. 1) oraz
b) rozporządzeniem Komisji (UE) 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznające
niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach
wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108
Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE.L Nr 327, str. 1),
-- 3 of 5 --
c) albo pomoc musi być udzielana w formule de minimis zgodnie z przepisami
rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w
sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z
24.12.2013, s. 9, z późn. zm.).
Zgodnie z powyższymi przepisami (lit. a i b) państwa członkowskie mogą udzielać
pomocy na naprawienie szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawisko
klimatyczne porównywalne z klęską żywiołową tj. niekorzystne warunki pogodowe,
takie jak: mróz, burza i grad, lód, ulewny lub długotrwały deszcz lub poważna susza,
które niszczą, w przypadku sektora rolnego, ponad 30 % średniej produkcji.
Komisja Europejska w piśmie z dnia 18 sierpnia 2023 r. przedstawiła stanowisko
zgodnie z którym dla celów określenia wystąpienia niekorzystnego zjawiska
atmosferycznego porównywalnego do klęski żywiołowej, o którym mowa w art.2 pkt
2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznającego
niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich
za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o
funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przy określaniu średniej produkcji można
zastosować rozróżnienie na sektor upraw i zwierząt.
Uwzględniając powyższe oraz liczne wnioski organizacji rolniczych pomoc w związku
z wystąpieniem szkód w uprawach rolnych w wyniku niekorzystnych zjawisk
atmosferycznych od 2023 r. skierowana jest do tych producentów rolnych,
w których gospodarstwach szkody wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji
roślinnej.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 5 --
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --