Interpelacja nr 11717
Interpelacja w sprawie możliwości zmian w zapisach ustawy mówiących o tzw. rencie wdowiej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie możliwości zmian w zapisach ustawy mówiących o tzw. rencie wdowiej
Interpelacja nr 11717
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie możliwości zmian w zapisach ustawy mówiących o tzw. rencie wdowiej
Zgłaszający: Urszula Nowogórska
Data wpływu: 12-08-2025
Szanowna Pani Minister,
wraz z uruchomieniem procesu składania wniosków, pozwalających ubiegać się o tzw. rentę wdowią, wynikającą z ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z późn. zm., dociera do mnie wiele sygnałów związanych bądź z odmowami przyjęcia wniosków, przez organ uprawniony do ich rozpatrzenia bądź z przypadkami wydania przez ten organ decyzji odmownej.
Zwrócić należy uwagę na zapisy ustawy wymieniające warunki jakie ubiegający się winien spełniać, by skutecznie móc złożyć wniosek o przyznanie renty wdowiej. Przepisy te mówią, że osoby ubiegające się o świadczenie, równocześnie:
osiągnęły powszechny wiek emerytalny, tzn. mają ukończone, co najmniej 60 lat kobieta lub 65 lat mężczyzna,
pozostawały we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka, po którym przysługuje renta rodzinna,
nabyły prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż przed osiągnieciem 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna),
nie zawarły nowego związku małżeńskiego po śmierci małżonka, po którym przysługuje renta rodzinna.
Najważniejszą zdaje się być również informacja, że zmarły w chwili śmierci powinien mieć ustalone prawo do emerytury. Realia pokazują jednak, iż sporo osób, które chcą złożyć wniosek o przyznanie renty wdowiej nie może tego uczynić, ponieważ owdowieli przed uzyskaniem przez zmarłego wieku 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni), tj. nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem przez niego wieku emerytalnego. W takim wypadku pozostały żyjący małżonek, na którym spoczęło utrzymanie gospodarstwa domowego, utrzymanie i wychowanie dzieci, ponoszenie kosztów życia codziennego, nie może skorzystać z proponowanego przez ustawodawcę ekwiwalentu finansowego, ponieważ współmałżonek zmarł zbyt wcześnie. Stąd rodzi się pytanie co w takim wypadku dzieje się ze zgromadzonymi składkami, odprowadzonymi za życia małżonka do ZUS, które gdyby żył stanowiły podstawę do wyliczenia wysokości świadczenia emerytalnego.
Wobec powyższego zwracam się z prośbą o przedstawienie stanowiska w następujących kwestiach:
Czy przewidywane są działania legislacyjne umożliwiające skuteczne ubieganie się o tzw. rentę wdowią, przez osoby, których współmałżonek zmarł przed okresem 5 lat, przed osiągnięciem wieku emerytalnego, które jednak spełniają pozostałe, wymienione w ustawie warunki?
Czy rozważane jest dopuszczenie wyliczenia wysokości świadczenia emerytalnego, na podstawie zgromadzonych za życia składek do ZUS, mimo że uprawniony zmarł przed osiągnięciem wieku 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni), w kontekście zmian legislacyjnych umożliwiających ubieganie się przez małżonków ww. osób o tzw. rentę wdowią?
Z poważaniem
Interpelacja nr 11717
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie możliwości zmian w zapisach ustawy mówiących o tzw. rencie wdowiej
Zgłaszający: Urszula Nowogórska
Data wpływu: 12-08-2025
Szanowna Pani Minister,
wraz z uruchomieniem procesu składania wniosków, pozwalających ubiegać się o tzw. rentę wdowią, wynikającą z ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z późn. zm., dociera do mnie wiele sygnałów związanych bądź z odmowami przyjęcia wniosków, przez organ uprawniony do ich rozpatrzenia bądź z przypadkami wydania przez ten organ decyzji odmownej.
Zwrócić należy uwagę na zapisy ustawy wymieniające warunki jakie ubiegający się winien spełniać, by skutecznie móc złożyć wniosek o przyznanie renty wdowiej. Przepisy te mówią, że osoby ubiegające się o świadczenie, równocześnie:
osiągnęły powszechny wiek emerytalny, tzn. mają ukończone, co najmniej 60 lat kobieta lub 65 lat mężczyzna,
pozostawały we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka, po którym przysługuje renta rodzinna,
nabyły prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż przed osiągnieciem 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna),
nie zawarły nowego związku małżeńskiego po śmierci małżonka, po którym przysługuje renta rodzinna.
Najważniejszą zdaje się być również informacja, że zmarły w chwili śmierci powinien mieć ustalone prawo do emerytury. Realia pokazują jednak, iż sporo osób, które chcą złożyć wniosek o przyznanie renty wdowiej nie może tego uczynić, ponieważ owdowieli przed uzyskaniem przez zmarłego wieku 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni), tj. nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem przez niego wieku emerytalnego. W takim wypadku pozostały żyjący małżonek, na którym spoczęło utrzymanie gospodarstwa domowego, utrzymanie i wychowanie dzieci, ponoszenie kosztów życia codziennego, nie może skorzystać z proponowanego przez ustawodawcę ekwiwalentu finansowego, ponieważ współmałżonek zmarł zbyt wcześnie. Stąd rodzi się pytanie co w takim wypadku dzieje się ze zgromadzonymi składkami, odprowadzonymi za życia małżonka do ZUS, które gdyby żył stanowiły podstawę do wyliczenia wysokości świadczenia emerytalnego.
Wobec powyższego zwracam się z prośbą o przedstawienie stanowiska w następujących kwestiach:
Czy przewidywane są działania legislacyjne umożliwiające skuteczne ubieganie się o tzw. rentę wdowią, przez osoby, których współmałżonek zmarł przed okresem 5 lat, przed osiągnięciem wieku emerytalnego, które jednak spełniają pozostałe, wymienione w ustawie warunki?
Czy rozważane jest dopuszczenie wyliczenia wysokości świadczenia emerytalnego, na podstawie zgromadzonych za życia składek do ZUS, mimo że uprawniony zmarł przed osiągnięciem wieku 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni), w kontekście zmian legislacyjnych umożliwiających ubieganie się przez małżonków ww. osób o tzw. rentę wdowią?
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
11%
Konkretność
89%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9392 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.399.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11717 Pani Posłanki Urszuli Nowogórskiej w sprawie
możliwości zmian w zapisach ustawy mówiących o tzw. rencie wdowiej, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243) wprowadziła od
1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku
z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym. Przepisy ustawy
przewidują, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy od 1 lipca 2025 r.,
jedno świadczenie wypłacane jest wdowie lub wdowcowi w całości, a drugie w wysokości
25% (w okresie przejściowym, tj. od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. będzie to 15%).
Przywołany akt wprowadza zatem nową regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej,
którą wnioskodawcy nazwali „rentą wdowią”.
Zgodnie z przepisami ustawy wdowy lub wdowcy ubiegający się o ustalenie nowej reguły
zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku oraz prawa do innego świadczenia
emerytalno-rentowego muszą spełnić warunki:
osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed
osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
niewstąpienia w nowy związek małżeński (wypłata świadczeń w zbiegu na zasadach tzw.
renty wdowiej będzie ustawała z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego
związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną).
Ustawa wprowadza limit pobieranych świadczeń w zbiegu w ramach tzw. renty wdowiej do
poziomu trzykrotności najniższej emerytury (jej kwota od marca 2025 r. wynosi 1 878,91 zł),
tj. do wysokości 5 636,73 zł.
Wskazane warunki wynikają z konieczności skierowania renty wdowiej do osób najbardziej
potrzebujących, które w sposób dotkliwy finansowo odczuły stratę osoby bliskiej, a prawo
do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nabyły w końcowym okresie aktywności
zawodowej lub po jej ustaniu, praktycznie tracąc możliwość poprawy swojej sytuacji
majątkowej.
Wprowadzenie omawianych warunków podyktowane jest potrzebą odpowiedzialnego
wdrożenia do systemu emerytalno-rentowego nowego rozwiązania, które uwzględnia
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zarówno oczekiwania wnioskodawców projektu obywatelskiego, jak i możliwości Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych i budżetu państwa, z którego dotowany jest FUS.
Należy wyraźnie podkreślić, że renta wdowia nie jest odrębnym świadczeniem, tylko
szczególną instytucją w systemie ubezpieczenia społecznego. Wprowadza prawo pobierania
dwóch świadczeń jednocześnie (jednego w całości, drugiego w części). Ze względu na różny
od renty rodzinnej charakter tego uprawnienia, ustawodawca odmiennie określił warunki
uzyskania prawa do pobierania tych dwóch świadczeń, uznając, że osobom, które utraciły
partnera na późnym etapie życia, trudniej jest dostosować się do nowej sytuacji niż ludziom
młodszym. Uprawnienie do łączenia dwóch świadczeń stanowi inną konstrukcję prawną niż
świadczenie samodzielne, jakim jest renta rodzinna - z tego względu może podlegać
specyficznym regułom oraz ograniczeniom, jak w przypadku limitu wysokości pobieranych
świadczeń.
Odnośnie do pytania dotyczącego umożliwienia ubiegania się o rentę wdowią osobom, które
utraciły małżonka wcześniej, niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego, pragnę
zauważyć, że podstawowy instrument wsparcia osoby po śmierci jej małżonka stanowi na
gruncie systemu emerytalno-rentowego renta rodzinna.
Jest to świadczenie z ubezpieczenia społecznego, mające zapewnić środki pieniężne po
śmierci ubezpieczonego tym spośród członków jego rodziny, którzy wraz z jego śmiercią
utracili żywiciela. Prawo do świadczenia powstaje w razie ziszczenia się ryzyka
ubezpieczeniowego, jakim jest śmierć żywiciela rodziny. Renta rodzinna ma więc majątkowy
i zarazem alimentacyjny charakter kompensaty środków utrzymania, utraconych bądź
pomniejszonych wskutek śmierci żywiciela rodziny. Jej podstawową funkcją jest czasowe
zapewnienie środków egzystencji rodzinie – przede wszystkim jej małoletnim członkom -
utrzymywanej przez ubezpieczonego przed jego śmiercią.
Zasady nabywania prawa do renty rodzinnej oraz ustalania jej wysokości zostały ściśle
określone przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 65 ust. 1 tego aktu renta rodzinna przysługuje
uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do
emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do
uzyskania jednego z tych świadczeń.
Zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych prawo do renty rodzinnej przysługuje wdowie, jeżeli w chwili śmierci męża
osiągnęła wiek 50 lat lub była niezdolna do pracy, a także kiedy nie osiągnęła tego wieku, ale
wychowuje co najmniej jedno dziecko, które nie ukończyło 16 roku życia i uprawnione jest
do renty rodzinnej po zmarłym. W przypadku sprawowania pieczy nad dzieckiem całkowicie
niezdolnym do pracy i do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, które
jest uprawnione do renty rodzinnej, świadczenie przysługuje wdowie bez względu na wiek
dziecka. Zgodnie z art. 70 ust. 2 ustawy uprawnienie do renty rodzinnej przysługuje również
wdowie, która osiągnęła wiek 50 lat lub stała się niezdolna do pracy po śmierci męża - nie
później niż w ciągu 5 lat od jego śmierci lub od zaprzestania wychowywania dziecka do 16
roku życia (18 roku życia, jeśli dziecko się uczy), bądź też od zaprzestania wychowywania
dziecka uznanego za całkowicie niezdolne do pracy.
Złagodzenie warunków uzyskania uprawnień do renty rodzinnej we wskazanym przypadku
ma istotny wpływ na możliwości nabycia uprawnień do renty rodzinnej przez osoby młodo
owdowiałe.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Rentę rodzinną po pracowniku (osobie która nie osiągnęła powszechnego wieku
emerytalnego zgodnie z art. 24 ustawy emerytalnej) ustala się przyjmując, że osoba zmarła
była całkowicie niezdolna do pracy w chwili śmierci oraz sprawdzając, czy zgodnie z art. 57
i 58 ustawy emerytalnej spełniała warunki do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Wyliczenia te stanowią podstawę do ustalenia wysokości świadczenia zmarłego oraz renty
rodzinnej dla osób uprawnionych.
Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadziły
jednolite zasady nabywania prawa do renty rodzinnej przez wszystkie osoby uprawnione.
Każda wdowa i wdowiec ma prawo uzyskać rentę rodzinną z tytułu śmierci współmałżonka,
o ile spełnią ustawowe kryteria.
Zapewniam, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej brane są pod uwagę
wszystkie postulaty świadczeniobiorców, również te dotyczące zmiany przepisów
emerytalno-rentowych. Zgłaszane uwagi stanowią dla Ministra istotną wskazówkę przy
podejmowaniu działań zmierzających do doskonalenia systemu emerytalnego. Niemniej ze
względu na fakt, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą poważne
konsekwencje finansowe i dotyczy wielu osób, propozycje wprowadzenia nowych rozwiązań
w tym obszarze winny być skrupulatnie analizowane. Dotyczy to także rozszerzenia kręgu
osób uprawnionych do renty wdowiej. W każdym przypadku - biorąc pod uwagę aktualną
i prognozowaną sytuację Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - będzie się ono wiązało
z koniecznością zwiększenia dotacji do funduszu z budżetu państwa. Kluczowe w tej sprawie
pozostaje stanowisko Ministra Finansów i Gospodarki, zgodnie z którym aktualne
rozwiązania odpowiadają możliwościom budżetu państwa.
Wyliczenie wysokości świadczenia zmarłego na podstawie zgromadzonych składek
w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych możliwe jest w ramach uprawnień do renty rodzinnej
i stanowi podstawę wyliczeń wysokości pobieranego świadczenia dla uprawnionych.
Informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społeczne prowadzone są analizy
dotyczące renty wdowiej, bazujące na danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz
z innych organów rentowych, wypłacających świadczenia w zbiegu. Dane te zostaną
wykorzystane w przeglądzie, którego zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. Rada
Ministrów dokona w roku 2028 celem weryfikacji wskaźnika wysokości świadczeń w zbiegu,
uwzględniając na tle sytuacji społeczno-gospodarczej kraju położenie osób uprawnionych do
wypłaty świadczeń w zbiegu. Będzie to również okazja do całościowego przeglądu przepisów
dotyczących renty wdowiej - w tym określających krąg osób uprawnionych do skorzystania
z tego rozwiązania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.399.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11717 Pani Posłanki Urszuli Nowogórskiej w sprawie
możliwości zmian w zapisach ustawy mówiących o tzw. rencie wdowiej, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243) wprowadziła od
1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku
z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym. Przepisy ustawy
przewidują, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy od 1 lipca 2025 r.,
jedno świadczenie wypłacane jest wdowie lub wdowcowi w całości, a drugie w wysokości
25% (w okresie przejściowym, tj. od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. będzie to 15%).
Przywołany akt wprowadza zatem nową regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej,
którą wnioskodawcy nazwali „rentą wdowią”.
Zgodnie z przepisami ustawy wdowy lub wdowcy ubiegający się o ustalenie nowej reguły
zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku oraz prawa do innego świadczenia
emerytalno-rentowego muszą spełnić warunki:
osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed
osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
niewstąpienia w nowy związek małżeński (wypłata świadczeń w zbiegu na zasadach tzw.
renty wdowiej będzie ustawała z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego
związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną).
Ustawa wprowadza limit pobieranych świadczeń w zbiegu w ramach tzw. renty wdowiej do
poziomu trzykrotności najniższej emerytury (jej kwota od marca 2025 r. wynosi 1 878,91 zł),
tj. do wysokości 5 636,73 zł.
Wskazane warunki wynikają z konieczności skierowania renty wdowiej do osób najbardziej
potrzebujących, które w sposób dotkliwy finansowo odczuły stratę osoby bliskiej, a prawo
do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nabyły w końcowym okresie aktywności
zawodowej lub po jej ustaniu, praktycznie tracąc możliwość poprawy swojej sytuacji
majątkowej.
Wprowadzenie omawianych warunków podyktowane jest potrzebą odpowiedzialnego
wdrożenia do systemu emerytalno-rentowego nowego rozwiązania, które uwzględnia
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zarówno oczekiwania wnioskodawców projektu obywatelskiego, jak i możliwości Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych i budżetu państwa, z którego dotowany jest FUS.
Należy wyraźnie podkreślić, że renta wdowia nie jest odrębnym świadczeniem, tylko
szczególną instytucją w systemie ubezpieczenia społecznego. Wprowadza prawo pobierania
dwóch świadczeń jednocześnie (jednego w całości, drugiego w części). Ze względu na różny
od renty rodzinnej charakter tego uprawnienia, ustawodawca odmiennie określił warunki
uzyskania prawa do pobierania tych dwóch świadczeń, uznając, że osobom, które utraciły
partnera na późnym etapie życia, trudniej jest dostosować się do nowej sytuacji niż ludziom
młodszym. Uprawnienie do łączenia dwóch świadczeń stanowi inną konstrukcję prawną niż
świadczenie samodzielne, jakim jest renta rodzinna - z tego względu może podlegać
specyficznym regułom oraz ograniczeniom, jak w przypadku limitu wysokości pobieranych
świadczeń.
Odnośnie do pytania dotyczącego umożliwienia ubiegania się o rentę wdowią osobom, które
utraciły małżonka wcześniej, niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego, pragnę
zauważyć, że podstawowy instrument wsparcia osoby po śmierci jej małżonka stanowi na
gruncie systemu emerytalno-rentowego renta rodzinna.
Jest to świadczenie z ubezpieczenia społecznego, mające zapewnić środki pieniężne po
śmierci ubezpieczonego tym spośród członków jego rodziny, którzy wraz z jego śmiercią
utracili żywiciela. Prawo do świadczenia powstaje w razie ziszczenia się ryzyka
ubezpieczeniowego, jakim jest śmierć żywiciela rodziny. Renta rodzinna ma więc majątkowy
i zarazem alimentacyjny charakter kompensaty środków utrzymania, utraconych bądź
pomniejszonych wskutek śmierci żywiciela rodziny. Jej podstawową funkcją jest czasowe
zapewnienie środków egzystencji rodzinie – przede wszystkim jej małoletnim członkom -
utrzymywanej przez ubezpieczonego przed jego śmiercią.
Zasady nabywania prawa do renty rodzinnej oraz ustalania jej wysokości zostały ściśle
określone przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 65 ust. 1 tego aktu renta rodzinna przysługuje
uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do
emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do
uzyskania jednego z tych świadczeń.
Zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych prawo do renty rodzinnej przysługuje wdowie, jeżeli w chwili śmierci męża
osiągnęła wiek 50 lat lub była niezdolna do pracy, a także kiedy nie osiągnęła tego wieku, ale
wychowuje co najmniej jedno dziecko, które nie ukończyło 16 roku życia i uprawnione jest
do renty rodzinnej po zmarłym. W przypadku sprawowania pieczy nad dzieckiem całkowicie
niezdolnym do pracy i do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, które
jest uprawnione do renty rodzinnej, świadczenie przysługuje wdowie bez względu na wiek
dziecka. Zgodnie z art. 70 ust. 2 ustawy uprawnienie do renty rodzinnej przysługuje również
wdowie, która osiągnęła wiek 50 lat lub stała się niezdolna do pracy po śmierci męża - nie
później niż w ciągu 5 lat od jego śmierci lub od zaprzestania wychowywania dziecka do 16
roku życia (18 roku życia, jeśli dziecko się uczy), bądź też od zaprzestania wychowywania
dziecka uznanego za całkowicie niezdolne do pracy.
Złagodzenie warunków uzyskania uprawnień do renty rodzinnej we wskazanym przypadku
ma istotny wpływ na możliwości nabycia uprawnień do renty rodzinnej przez osoby młodo
owdowiałe.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Rentę rodzinną po pracowniku (osobie która nie osiągnęła powszechnego wieku
emerytalnego zgodnie z art. 24 ustawy emerytalnej) ustala się przyjmując, że osoba zmarła
była całkowicie niezdolna do pracy w chwili śmierci oraz sprawdzając, czy zgodnie z art. 57
i 58 ustawy emerytalnej spełniała warunki do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Wyliczenia te stanowią podstawę do ustalenia wysokości świadczenia zmarłego oraz renty
rodzinnej dla osób uprawnionych.
Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadziły
jednolite zasady nabywania prawa do renty rodzinnej przez wszystkie osoby uprawnione.
Każda wdowa i wdowiec ma prawo uzyskać rentę rodzinną z tytułu śmierci współmałżonka,
o ile spełnią ustawowe kryteria.
Zapewniam, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej brane są pod uwagę
wszystkie postulaty świadczeniobiorców, również te dotyczące zmiany przepisów
emerytalno-rentowych. Zgłaszane uwagi stanowią dla Ministra istotną wskazówkę przy
podejmowaniu działań zmierzających do doskonalenia systemu emerytalnego. Niemniej ze
względu na fakt, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą poważne
konsekwencje finansowe i dotyczy wielu osób, propozycje wprowadzenia nowych rozwiązań
w tym obszarze winny być skrupulatnie analizowane. Dotyczy to także rozszerzenia kręgu
osób uprawnionych do renty wdowiej. W każdym przypadku - biorąc pod uwagę aktualną
i prognozowaną sytuację Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - będzie się ono wiązało
z koniecznością zwiększenia dotacji do funduszu z budżetu państwa. Kluczowe w tej sprawie
pozostaje stanowisko Ministra Finansów i Gospodarki, zgodnie z którym aktualne
rozwiązania odpowiadają możliwościom budżetu państwa.
Wyliczenie wysokości świadczenia zmarłego na podstawie zgromadzonych składek
w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych możliwe jest w ramach uprawnień do renty rodzinnej
i stanowi podstawę wyliczeń wysokości pobieranego świadczenia dla uprawnionych.
Informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społeczne prowadzone są analizy
dotyczące renty wdowiej, bazujące na danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz
z innych organów rentowych, wypłacających świadczenia w zbiegu. Dane te zostaną
wykorzystane w przeglądzie, którego zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. Rada
Ministrów dokona w roku 2028 celem weryfikacji wskaźnika wysokości świadczeń w zbiegu,
uwzględniając na tle sytuacji społeczno-gospodarczej kraju położenie osób uprawnionych do
wypłaty świadczeń w zbiegu. Będzie to również okazja do całościowego przeglądu przepisów
dotyczących renty wdowiej - w tym określających krąg osób uprawnionych do skorzystania
z tego rozwiązania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --