tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 7 listopada 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 11708 Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej,
Pana Janusza Kowalskiego w sprawie wysokości wydatków
sztywnych w latach 2026-2030
Znak sprawy: BP6.054.3.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11708 Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej,
Pana Janusza Kowalskiego w sprawie wysokości wydatków sztywnych w latach
2026-2030, proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Ad 1-6
Nie ma definicji legalnej terminu „wydatki sztywne”, co oznacza że pojęcie to nie
zostało zdefiniowane na poziomie aktu prawnego.
Niezależnie od powyższego w doktrynie można wyróżnić kilka cech wspólnych
wydatków sztywnych, w tym m.in. to że wydatki sztywne stanowią co do zasady
wydatki, których ponoszenie jest obowiązkowe (obligatoryjne), tj. prawnie
zdeterminowane, a ich wysokość wynika z ustaw innych niż ustawa budżetowa lub
wcześniej podjętych zobowiązań, ujętych w ramy prawne (w postaci np. aktu
prawnego, wyroku czy umowy międzynarodowej). Wydatki te nie zależą zatem
w krótkim okresie od dyskrecjonalnych decyzji rządu, a w konsekwencji,
ich wysokość nie może być dowolnie regulowana przez rząd.

-- 1 of 6 --

2/6
Z kolei za tzw. wydatki elastyczne uznaje się te wydatki, których wysokość nie jest
wskazana w odrębnych ustawach (nie jest prawnie zdeterminowana). Rząd może
oddziaływać na ich wysokość zasadniczo w sposób bezpośredni. Należą do nich
m.in. wydatki budżetu państwa na dotacje celowe dla jednostek samorządu
terytorialnego (JST) o charakterze fakultatywnym czy też wydatki rzeczowe
jednostek budżetowych.
Powyższy podział nie jest jednak podziałem uniwersalnym oraz obowiązuje
zasadniczo jedynie w krótkim okresie, tj. w perspektywie najbliższego cyklu
budżetowego obejmującego okres najbliższego roku kalendarzowego (należy przy
tym mieć na uwadze, że niektóre obszary wydatkowe są ze swej natury
nieelastyczne, np. wydatki z tytułu kosztów obsługi długu publicznego).
Na poziomie sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz na poziomie
sektora finansów publicznych nie jest możliwe precyzyjne określenie poziomu
wydatków sztywnych. Oprócz wyżej wymienionych przesłanek wynika to także
m.in. z:
 ograniczeń wynikających ze sprawozdawczości poszczególnych jednostek
wchodzących w skład tych sektorów (część z nich sprawozdaje się w
układzie wzorowanym na rachunku zysków i strat, co powoduje że w wielu
przypadkach ich sprawozdawczość nie dostarcza informacji pozwalających
na jednoznaczną identyfikację wydatków sztywnych),
 przenikania się regulacji prawnych dotyczących tego samego wydatku,
np. świadczenia pieniężne z zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy są
uwzględniane w wydatkach do obliczenia wskaźnika wydatków na obronę
narodową. Ale w ramach tej grupy wydatków mogą być też ujmowane
pewne wydatki elastyczne jak, np. wydatki na promocję zachęcającą do
wstąpienia do Wojsk Obrony Terytorialnej,
 kwestii tzw. „końcowego wydatku”. Dla przykładu subwencje
przekazywane z budżetu państwa jednostkom samorządu terytorialnego są
wydatkiem sztywnym budżetu państwa, ale JST ma swobodę w
wydatkowaniu tych środków. Wydatek sztywny na poziomie podmiotu
sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz sektora finansów
publicznych nie musi być zatem wydatkiem sztywnym na poziomie sektora
jako całości.
Niezależnie od powyższego należy w tym miejscu wskazać, iż do
najważniejszych kategorii wydatków sztywnych jednostek sektora instytucji
rządowych i samorządowych oraz jednostek sektora finansów publicznych
można zaliczyć m.in.:

-- 2 of 6 --

3/6
 wydatki ponoszone w ramach obowiązkowych ubezpieczeń społecznych
realizowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz Funduszu
Emerytalno-Rentowego (wypłacalność świadczeń z ubezpieczeń
społecznych oraz świadczeń finansowanych z Funduszu Emerytalno-
Rentowego gwarantowana jest przez państwo),
 wydatki budżetu państwa z tytułu wypłaty dodatkowego rocznego
świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów (tzw. 13. emerytura)
oraz kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla
emerytów i rencistów (tzw. 14. emerytura),
 wydatki ponoszone na ochronę zdrowia realizowane głównie za
pośrednictwem Narodowego Funduszu Zdrowia (w roku 2026 na
finansowanie ochrony zdrowia muszą zostać przeznaczone środki
w wysokości nie niższej niż 6,80% PKB; od roku 2027 udział ten wzrośnie
corocznie do co najmniej 7% PKB),
 wydatki budżetu państwa ponoszone na obronę narodową (od roku 2023
na finansowanie potrzeb obronnych Rzeczypospolitej Polskiej przeznacza
się corocznie wydatki z budżetu państwa w wysokości co najmniej 3% PKB),
 wydatki budżetu państwa z tytułu subwencji ogólnej dla JST,
 wydatki budżetu państwa z tytułu wypłaty świadczenia wychowawczego
w ramach Programu „Rodzina 800+”,
 wydatki budżetu państwa dla uczniów rozpoczynających rok szkolny
w ramach Programu „Dobry Start”,
 wydatki w formie dotacji celowej z budżetu państwa na finansowanie
świadczeń rodzinnych,
 wydatki budżetu państwa z tytułu wypłaty świadczenia wspierającego dla
osób z niepełnosprawnościami,
 wydatki budżetu państwa z tytułu wypłaty rodzicielskiego świadczenia
uzupełniającego w ramach Programu „Mama 4+”,
 wydatki na wynagrodzenia w państwowej sferze budżetowej,
 wydatki budżetu państwa na obsługę długu Skarbu Państwa (na mocy
ustawy o finansach publicznych wydatki na obsługę długu Skarbu Państwa
są dokonywane przed innymi wydatkami budżetu państwa).
Wymaga podkreślenia fakt, iż ustawa budżetowa zawiera – poza dochodami,
wydatkami, przychodami i rozchodami budżetu państwa – także m.in. plany
finansowe jednostek pozabudżetowych takich jak: państwowe fundusze celowe,

-- 3 of 6 --

4/6
agencje wykonawcze, instytucje gospodarki budżetowej oraz państwowe osoby
prawne. Najistotniejszą pod względem wielkości wydatków jednostką
pozabudżetową jest Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS), z którego środków
finansowane są przede wszystkim wypłaty świadczeń z ubezpieczeń społecznych,
tj.: emerytalnego, rentowych, chorobowego oraz wypadkowego. W projekcie
ustawy budżetowej na rok 2026 przyjętym przez Radę Ministrów
26 września 2025 roku przekazanym do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej wydatki
FUS planowane są w łącznej kwocie 500.668.999 tys. zł, co wielkościowo
odpowiada ok. 54% łącznych wydatków budżetu państwa na rok 2026.
Plan finansowy FUS jest zamieszczany corocznie jako załącznik do uchwalanej
przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustawy budżetowej. Prognoza gospodarki
finansowej Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w ujęciu krótkoterminowym
(„Prognoza wpływów i wydatków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na lata 2025 –
2029”) oraz prognoza gospodarki funduszu emerytalnego (tj. jednego z czterech
funduszy wyodrębnianych w ramach FUS) w ujęciu długoterminowym („Prognoza
wpływów i wydatków Funduszu Emerytalnego do 2080 roku”) jest zamieszczona na
stronach internetowych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych:
https://www.zus.pl/baza-wiedzy/statystyka/prognozy1
Odnosząc się do kwestii struktury wydatków samego budżetu państwa, należy
wskazać, iż udział wydatków sztywnych oraz wydatków elastycznych w łącznych
wydatkach budżetu państwa może ulegać pewnym zmianom. Niemniej jednak
można ostrożnie szacować, iż poziom wydatków elastycznych na przestrzeni
ostatnich lat nie przekraczał kilku, a w szerokim ujęciu (tj. klasyfikując jako wydatki
elastyczne jak najszerszą grupę pozostałych wydatków budżetu państwa np.
wydatki na energię elektryczną) kilkunastu procent (resztę wydatków budżetu
państwa stanowiły wydatki sztywne).
Natomiast w zakresie prognoz udziału wydatków sztywnych budżetu państwa w
jego łącznych wydatkach w najbliższych latach należy stwierdzić, iż zasadniczo
struktura wydatków budżetu państwa nie powinna ulec istotnym zmianom.
Niemniej jednak pewną rolę w tej kwestii będzie odgrywać rodzaj prowadzonej
polityki społeczno-gospodarczej przez rząd, w tym konieczność odpowiedzi na
bieżące wyzwania geopolityczne i rozwojowe Polski, przy jednoczesnej
konieczności utrzymania stabilności finansów publicznych oraz wsparcia
kluczowych inwestycji i programów społecznych.
Odnosząc się natomiast do kwestii działań prowadzonych przez Ministerstwo
Finansów mających na celu zredukowanie poziomu wydatków sztywnych pragnę
1 Dostęp dnia 7 października 2025 r.

-- 4 of 6 --

5/6
poinformować, iż Rada Ministrów przyjęła 8 października 2024 roku
„Średniookresowy plan budżetowo-strukturalny na lata 2025-2028”.
Najważniejszy element Planu stanowi ścieżka wydatków do 2028 roku, której
przestrzeganie doprowadzi do ograniczenia deficytu nominalnego do poniżej 3%
Produktu Krajowego Brutto (PKB) w 2028 roku i stopniowej redukcji długu w
średnim okresie.
Co istotne, plan nie ma charakteru jednorocznego. Jego realizacja będzie mieć
miejsce poprzez wdrażanie odpowiednich działań w każdej kolejnej ustawie
budżetowej, aż do 2028 roku. Każdego roku, w terminie do 30 kwietnia,
publikowany jest raport z wdrażania Planu. Przedstawia on m.in. postęp we
wdrażaniu ścieżki wydatków ustalonej przez Radę Unii Europejskiej w jej
zaleceniu i aktualne informacje o działaniach wspierających przestrzeganie ścieżki,
w szczególności zawartych w ustawie budżetowej. Raport obejmuje też informacje
o realizacji przez Polskę zaleceń Rady Unii Europejskiej i wspólnych priorytetów
Unii Europejskiej. Rada Ministrów 29 kwietnia 2025 roku przyjęła pierwsze roczne
Sprawozdanie z wdrażania „Średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na
lata 2025-2028”.
Uwaga i wysiłki Ministerstwa Finansów w głównej mierze są skoncentrowane na
zapewnieniu przestrzegania ścieżki wydatków do 2028 roku, co powinno w
konsekwencji doprowadzić do ograniczenia deficytu nominalnego do poniżej 3%
Produktu Krajowego Brutto (PKB) w 2028 roku i stopniowej redukcji długu w
średnim okresie.
„Średniookresowy plan budżetowo-strukturalny na lata 2025-2028” oraz
Sprawozdanie z wdrażania „Średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na
lata 2025-2028” są dostępne na stronach internetowych Ministerstwa Finansów:
https://www.gov.pl/web/finanse/sredniookresowy-plan-budzetowo-strukturalny2
Ad 7
Przeglądy wydatków zostały wprowadzone do ustawy o finansach publicznych w
2023 r. i na podstawie obowiązujących przepisów są one prowadzone od 2024 r.
W myśl art. 175b ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
minister właściwy ds. finansów publicznych, po zasięgnięciu opinii dysponentów
części budżetowych oraz organów nadzorujących jednostki których wydatki
(koszty) będą podlegały przeglądowi, sporządza plan przeglądu wydatków.
Plan określa w szczególności:
 okres, na jaki jest sporządzany,
2 Dostęp 7 października 2025 r.

-- 5 of 6 --

6/6
 jednostki, których wydatki, będą podlegały przeglądowi,
 zakres przeglądu wydatków.
Dodatkowo, w uzasadnionych przypadkach oraz w porozumieniu z dysponentem
części budżetowej albo z organem nadzorującym jednostkę, której wydatki będą
podlegały przeglądowi, można przeprowadzić przegląd poza planem (doraźnie).
Aktualnie obowiązujący plan (na okres od lipca 2024 r. do końca 2026 r.) zakłada
realizację przeglądów wydatków na:
1. instytucje kultury działające w obszarze kultury i dziedzictwa narodowego,
2. opiekę długoterminową,
3. wsparcie osób z niepełnosprawnościami oraz ich rodzin finansowane z
budżetu państwa i państwowych funduszy celowych (z Funduszu
Solidarnościowego, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych, Funduszu Ubezpieczeń Społecznych),
4. Priorytetowy Program ,,Czyste Powietrze” – w zakresie wsparcia osób
fizycznych i ulga termomodernizacyjna.
Minister Finansów i Gospodarki nie sformułował strategii w zakresie przeglądów
wydatków. Przepisy ustawy o finansach publicznych w zakresie przeglądów
wydatków (art. 175 a-h ustawy o finansach publicznych), w tym w szczególności
odnoszące się do sporządzenia planu przeglądu wydatków, na obecnym etapie
funkcjonowania tego narzędzia są wystarczające.
Każdy przegląd wydatków kończy uzgodnienie propozycji zmian. Są to możliwe do
wprowadzenia rozwiązania, oddziałujące na jakość, strukturę albo poziom
wydatków publicznych. Decyzje o ich wprowadzeniu podejmuje dysponent części
budżetowej albo organ nadzorujący jednostkę, której wydatki podlegały
przeglądowi.
Minister właściwy ds. finansów publicznych jest zobowiązany do monitorowania
wykorzystania propozycji zmian uzgodnionych w przeglądzie oraz do sporządzania
cyklicznych sprawozdań o sposobie wykorzystania propozycji zmian.
Sprawozdanie, obejmujące ocenę działań podjętych w wyniku przeglądów
zakończonych w latach 2024-2025, zostanie przygotowane najpóźniej do dnia
31 maja 2026 r.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów

-- 6 of 6 --