Interpelacja w sprawie kosztu wybranych programów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11707
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie kosztu wybranych programów
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 11-08-2025
Z uwagi na konieczność zachowania dyscypliny budżetowej niezwykle istotna dla obywateli jest ocena skutków fiskalnych nowych programów publicznych i zmian podatkowych.
Wobec tego proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jaki według prognoz rządowych będzie koszt budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego (lotnisko oraz kolej dużych prędkości)? Jeśli to możliwe, proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno oraz wyszczególnienie źródeł finansowania w ramach sektora instytucji rządowych i samorządowych.
Jaki według prognoz rządowych będzie koszt budowy elektrowni jądrowej? Jeśli to możliwe, proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno oraz wyszczególnienie źródeł finansowania w ramach sektora instytucji rządowych i samorządowych.
Jaki według prognoz rządowych będzie dodatkowy koszt planowanych programów w ramach transformacji energetycznej (inwestycje w sieci przesyłowe, dystrybucyjne, OZE, magazyny energii) w latach 2026-2030? Jeśli to możliwe, proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno oraz wyszczególnienie źródeł finansowania w ramach sektora instytucji rządowych i samorządowych.
Jaki według prognoz rządowych będzie koszt programów w ramach budownictwa społecznego w latach 2026–2030? Jeśli to możliwe, proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno oraz wyszczególnienie źródeł finansowania w ramach sektora instytucji rządowych i samorządowych.
Ile pieniędzy według prognoz rządowych zostanie wydanych w latach 2026-2030 na obronność? Jeśli to możliwe, proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno oraz wyszczególnienie źródeł finansowania w ramach sektora instytucji rządowych i samorządowych.
Ile pieniędzy według prognoz rządowych zostanie wydanych w latach 2026-2030 na ochronę zdrowia? Jeśli to możliwe, proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno oraz wyszczególnienie źródeł finansowania w ramach sektora instytucji rządowych i samorządowych.
O ile według prognoz rządowych spadłyby dochody publiczne wskutek wprowadzenia kwoty wolnej od podatku w wysokości 60 tys. zł w latach 2026–2030? Proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno.
O ile według prognoz rządowych spadłyby dochody publiczne wskutek zniesienia podatku od zysków kapitałowych („podatek Belki“) do kwoty: a) 100 tys. zł / b) 140 tys. zł rocznie w latach 2026-2030? Proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno.
O ile według prognoz rządowych spadłyby dochody publiczne wskutek wprowadzenia PIT 0% do 140 tys. zł dla rodziców wychowujących co najmniej dwoje dzieci w latach 2026-2030? Proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno.
O ile według prognoz rządowych spadłyby dochody publiczne wskutek podwyższenia II progu podatkowego do 140 tys. zł w latach 2026-2030? Proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno.
O ile według prognoz rządowych spadłyby dochody publiczne wskutek obniżenia podstawowej stawki podatku VAT do 22% w latach 2026-2030?
O ile według prognoz rządowych spadłyby dochody publiczne wskutek przywrócenia wysokości i zasad rozliczania składki zdrowotnej do stanu sprzed tzw. Polskiego Ładu w latach 2026-2030?
O ile według prognoz rządowych spadłyby dochody publiczne wskutek rozszerzenia ulg prorodzinnych na przedsiębiorców rozliczających się podatkiem liniowym oraz ryczałtem w latach 2026-2030? Proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno.
Czy Ministerstwo Finansów ma dane na temat wpływu któregoś ze wskazanych powyżej programów lub którejś z obietnic wyborczych na potrzeby pożyczkowe, poziom długu publicznego lub wzrost gospodarczy? Jeśli tak, proszę o ich udostępnienie.
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 39 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (48)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
25123 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/10
Warszawa, 6 października 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 11707 P. Posła Janusza Kowalskiego w sprawie
kosztu wybranych programów.
Znak sprawy: PM5.K43.1.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11707 proszę przyjąć następujące wyjaśnienia.
1. Jaki, według prognoz rządowych, będzie koszt budowy Centralnego Portu
Komunikacyjnego (lotnisko oraz kolej dużych prędkości)? Jeśli to możliwe, proszę
o podanie kwoty dla każdego roku osobno oraz wyszczególnienie źródeł
finansowania w ramach sektora instytucji rządowych i samorządowych.
Koszt budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego określony jest w uchwale nr
166 Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 2024 r. zmieniającej uchwałę w sprawie
ustanowienia programu wieloletniego – „Program inwestycyjny Centralny Port
Komunikacyjny. Etap II. 2024–2030”.
Zgodnie z uchwałą całkowity koszt Programu ma wynieść w latach 2024-2032 -
131.740 mln zł, z czego łączny limit zaangażowania środków Skarbu Państwa na
realizację Programu wynosi 62.901 mln zł.
Szczegółowy Plan finansowania Programu, wskazujący poziom finansowania w
poszczególnych latach, z podziałem na źródła finansowania oraz rodzaje inwestycji
znajduje się w pkt 7.1 Załącznika do uchwały nr 166 Rady Ministrów z dnia 31
grudnia 2024 r.
Organem właściwym do udzielenia aktualnych informacji odnośnie budowy CPK
jest Pełnomocnik Rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego.
2. Jaki, według prognoz rządowych będzie koszt budowy elektrowni jądrowej.
Jeśli to możliwe, proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno oraz
-- 1 of 10 --
2/10
wyszczególnienie źródeł finansowania w ramach sektora instytucji rządowych
i samorządowych.
Bezpośrednie finansowanie budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej przez
Skarb Państwa realizowane będzie zgodnie z ustawą z dnia 20 lutego 2025 r. o
zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów
energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących oraz ustawy o wpłatach z zysku
przez jednoosobowe spółki Skarbu Państwa (Dz. U. 2025 poz. 393). Zgodnie z nią
maksymalny limit wydatków budżetu państwa na wniesienie wkładu pieniężnego
wyniesie łącznie 60,2 mld zł w latach 2025-2030 (z czego 2025 r. – 4,6 mld zł, 2026
r. – 11,0 mld zł, 2027 r. – 14,0 mld zł, 2028 r. – 13,0 mld zł, 2029 r. – 11,0 mld zł, 2030
r. – 6,6 mld zł).
Organem właściwym do udzielenia aktualnych informacji o całości nakładów na
budowę pierwszej elektrowni jądrowej oraz źródeł ich sfinansowania jest
Pełnomocnik Rządu do spraw Strategicznej Infrastruktury Energetycznej.
3. Jaki, według prognoz rządowych, będzie dodatkowy koszt planowanych
programów w ramach transformacji energetycznej (inwestycje w sieci
przesyłowe, dystrybucyjne, OZE, magazyny energii) w latach 2026-2030. Jeśli to
możliwe, proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno oraz wyszczególnienie
źródeł finansowania w ramach sektora instytucji rządowych i samorządowych.
Nakłady inwestycyjne operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego, tj.
Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. (dalej jako PSE) w latach 2026-2030
przedstawiają się następująco:
Rok 2026 2027 2028 2029 2030
Wysokość nakładów inwestycyjnych (mld zł) 4,2 5,1 6,3 7,0 12,2
Wskazane kwoty dotyczą zamierzeń inwestycyjnych PSE, w tym całej infrastruktury
przesyłowej (stacje, linie, urządzenia), ale także np. systemów IT czy budynków
niezbędnych do zapewnienia bezpiecznej pracy systemu elektroenergetycznego
i rynku energii. Przy realizacji zamierzeń inwestycyjnych, PSE zamierza korzystać
z dofinansowania ze środków Unii Europejskiej, w tym z KPO w ramach części
grantowej i pożyczkowej oraz z programu Feniks.
4. Jaki, według prognoz rządowych będzie koszt programów w ramach
budownictwa społecznego w latach 2026–2030. Jeśli to możliwe, proszę
o podanie kwoty dla każdego roku osobno oraz wyszczególnienie źródeł
finansowania w ramach sektora instytucji rządowych i samorządowych.
Co do zasady na to pytanie powinno udzielić odpowiedzi Ministerstwo Rozwoju
i Technologii, nadzorujące wydatki Funduszu Dopłat w BGK oraz odpowiadające za
obszar mieszkalnictwa.
Natomiast w zakresie wydatków ujętych w projekcie ustawy budżetowej na 2026 r.
przekazanej aktualnie do Rady Dialogu Społecznego informuję, iż w części
budżetowej 18-Budownictwo, planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz
-- 2 of 10 --
3/10
mieszkalnictwo ujęte zostały wydatki na program Budownictwa socjalnego
i komunalnego (BSK) oraz Społecznego Budownictwa Czynszowego (SBC) w kwocie
4.447.798 tys. zł. Ponadto na realizację inwestycji w ramach KPO ujęto w rezerwie
celowej kwotę 1.013.800 tys. zł.
Na lata 2027-2030 wysokość wydatków na ww. programy będzie ustalana podczas
prac budżetowych na kolejne lata.
5. Ile pieniędzy, według prognoz rządowych, zostanie wydane w latach 2026-2030
na obronność? Jeśli to możliwe, proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno
oraz wyszczególnienie źródeł finansowania w ramach sektora instytucji
rządowych i samorządowych.
Budżet resortu obrony narodowej planowany jest na podstawie przepisów art. 40
ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2025 r. poz. 825),
zgodnie z którymi na finansowanie potrzeb obronnych Rzeczypospolitej Polskiej
przeznacza się corocznie wydatki z budżetu państwa w wysokości co najmniej 3%
Produktu Krajowego Brutto. Wartość Produktu Krajowego Brutto ustala się
w oparciu o wartość określoną w wieloletnich założeniach makroekonomicznych
wykorzystywanych na potrzeby opracowania projektu ustawy budżetowej na dany
rok i dotyczy tego samego roku, na który są planowane wydatki.
Wydatki budżetowe na finansowanie potrzeb obronnych Rzeczypospolitej Polskiej
obejmują wydatki w części budżetu państwa "obrona narodowa" oraz wydatki
w dziale "obrona narodowa" w innych częściach budżetu państwa.
Mając na uwadze powyższe przepisy, w projekcie ustawy budżetowej na 2026 rok z
budżetu państwa planuje się przeznaczyć środki w wysokości 124,8 mld zł. Ponadto,
w 2026 roku na wydatki obronne planuje się przeznaczyć środki Funduszu Wsparcia
Sił Zbrojnych (FWSZ) w wysokości 75,3 mld zł (po wyeliminowaniu środków
z budżetu państwa przekazywanych przez MON oraz kwoty spłaty kapitału z tytułu
zadłużenia).
Łącznie na wydatki obronne na 2026 rok zaplanowano 200,1 mld zł, co stanowi
4,81% planowanego Produktu Krajowego Brutto w roku 2026 określonego
w Wieloletnich założeniach makroekonomicznych na lata 2026-2029.
Wydatki budżetu państwa (3% PKB) prognozowane do poniesienia na wydatki
obronne w latach 2027-2023 wynoszą:
132,0 mld zł w 2027 r.,
139,2 mld zł w 2028 r.,
146,4 mld zł w 2029 r.,
154,2 mld zł w 2030 r.
FWSZ jest funduszem utworzonym w Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) i do
BGK należałoby wystąpić o udostępnienie informacji w tym zakresie, jako
właściciela danych.
6. Ile pieniędzy, według prognoz rządowych, zostanie wydane w latach 2026-2030
na ochronę zdrowia? Jeśli to możliwe, proszę o podanie kwoty dla każdego roku
-- 3 of 10 --
4/10
osobno oraz wyszczególnienie źródeł finansowania w ramach sektora instytucji
rządowych i samorządowych.
Zgodnie z art. 131c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych na finansowanie ochrony zdrowia przeznacza się corocznie
środki finansowe w wysokości nie niższej niż 7% produktu krajowego brutto,
z zastrzeżeniem, że wysokość środków finansowych przeznaczonych na
finansowanie ochrony zdrowia w roku 2026 nie może być niższa niż 6,8% PKB.
Mając na uwadze zapisy ustawy, ustalając wartość środków finansowych na dany
rok budżetowy uwzględnia się PKB sprzed 2 lat, tj. z ostatniego obwieszczenia
Prezesa GUS znanego na etapie opracowywania projektu ustawy budżetowej.
Do środków na finansowanie ochrony zdrowia zalicza się:
wydatki budżetowe w części budżetu państwa, której dysponentem jest minister
właściwy do spraw zdrowia;
wydatki budżetowe w dziale "ochrona zdrowia" w innych częściach budżetu
państwa;
koszty Funduszu ujęte w planie finansowym Funduszu z wyłączeniem środków
z Funduszu Medycznego, przekazywanych do Funduszu;
odpis dla Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji ujęty w planie
finansowym Funduszu;
koszty Funduszu Kredytowania Studiów Medycznych ujęte w planie finansowym
tego Funduszu;
koszty ujęte w planie finansowym Funduszu Rozwiązywania Problemów
Hazardowych;
odpis dla Agencji Badań Medycznych ujęty w planie finansowym Funduszu;
koszty ujęte w planie finansowym Funduszu Kompensacyjnego Szczepień
Ochronnych;
koszty ujęte w rocznym planie finansowym Funduszu Kompensacyjnego Badań
Klinicznych;
odpis dla Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych;
wydatki budżetowe w części budżetu państwa, której dysponentem jest Rzecznik
Praw Pacjenta.
Szacunek nakładów na finansowanie ochrony zdrowia ustalony na podstawie
przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych.
2026* 2027 2028 2029 2030
% PKB 6,8% 7,0% 7,0% 7,0% 7,0%
wartość nominalna PKB n-2 (mld zł)** 3 641,2 3 901,2 4 160,2 4 396,3 4 638,3
minimalna wartość nakładów (mld zł) 247,6 273,1 291,2 307,7 324,7
* Wg projektu ustawy budżetowej przyjętym przez RM i przekazanym do RDS nakłady na finansowanie
ochrony zdrowia w 2026 r. mają wynieść 247,8 mld zł
** Wieloletnie założenia makroekonomiczne na lata 2025-2029 przyjęte przez Radę Ministrów 16 lipca
2025 r.
-- 4 of 10 --
5/10
7. O ile, według prognoz rządowych, spadłyby dochody publiczne wskutek
wprowadzenia kwoty wolnej od podatku w wysokości 60 tys. zł w latach 2026–
2030? Proszę o podanie kwoty dla każdego roku osobno.
Szacuje się, że podwyższenie kwoty wolnej od podatku na skali podatkowej z 30 do
60 tys. zł wwiązałoby się z negatywnym skutkiem dla sektora finansów publicznych
(dalej „Skutek SFP”), wynoszącym od 55,9 mld zł w 2026 roku do 63,2 mld zł w 2029
roku utraconego dochodu z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT).
2026 2027 2028 2029
-55,9 -58,5 -61,0 -63,2
Skutek SFP
(mld zł)
8. O ile, według prognoz rządowych, spadłyby dochody publiczne wskutek
zniesienia podatku od zysków kapitałowych („podatek Belki”) do kwoty a) 100 tys.
zł / b) 140 tys. zł rocznie w latach 2026–2030? Proszę o podanie kwoty dla każdego
roku osobno.
Szacunków skutku fiskalnego dokonano dla podatku od dochodów z odpłatnego
zbycia papierów wartościowych (PIT-38, bez walut wirtualnych), ryczałtu od
przychodów z odsetek od lokat i rachunków oszczędnościowych oraz z odsetek
z obligacji (PIT-8AR). Założono wejście reformy w życie 1 stycznia 2026 r.
Ograniczenia metodologiczne
ze względu na brak danych jednostkowych na temat przychodów z odsetek od
lokat oraz obligacji przeprowadzono symulacje oparte o rozkłady dochodów z
2021 r., waloryzowane na lata 2026-2030 za pomocą prognozowanych
agregatów wpływów z tych kategorii PIT;
szacunków skutku fiskalnego dokonano dla każdego ze źródeł dochodów
oddzielnie, pozwalając podatnikom wykorzystać kwotę wolną w pełnej
wysokości dla każdego ze źródeł dochodów. Powyższe ograniczenie wynika z
braku danych jednostkowych na temat przychodów z odsetek od lokat oraz
obligacji. Przyjęta metodyka może prowadzić do zawyżenia łącznego skutku
fiskalnego.
Skutki fiskalne
Tabela 1. Skutek fiskalny wprowadzenia kwoty wolnej w wysokości 100 tys. zł dla poszczególnych
kategorii podatku Belki
2026 2027 2028 2029 2030
mln zł mln zł mln zł mln zł mln zł
skutek dla podatku od papierów wartościowych (PIT-38)* -1 241 -1 289 -1 338 -1 388
skutek dla ryczałtu z lokat (PIT-8AR) -2 959 -2 526 -2 506 -2 558 -2 558
skutek dla ryczałtu od odsetek z obligacji (PIT-8AR) -892 -892 -892 -892 -892
Razem -3 850 -4 658 -4 687 -5 974 -5 974
* Ze względu na rozliczenie roczne dochodów ze zbycia papierów wartościowych, pierwsze skutki fiskalne
pojawiają się dopiero w 2027 r.
-- 5 of 10 --
6/10
Tabela 2. Skutek fiskalny wprowadzenia kwoty wolnej w wysokości 140 tys. zł dla poszczególnych
kategorii podatku Belki
2026 2027 2028 2029 2030
mln zł mln zł mln zł mln zł mln zł
skutek dla podatku od papierów wartościowych (PIT-38)* -1 388 -1 444 -1 500 -1 559
skutek dla ryczałtu z lokat (PIT-8AR) -3 069 -2 612 -2 591 -2 646 -2 646
skutek dla ryczałtu od odsetek z obligacji (PIT-8AR) -1 004 -1 004 -1 004 -1 004 -1 004
Razem -4 073 -5 004 -5 039 -5 974 -5 974
* Ze względu na rozliczenie roczne dochodów ze zbycia papierów wartościowych, pierwsze skutki fiskalne
pojawiają się dopiero w 2027 r.
9. O ile, według prognoz rządowych, spadłyby dochody publiczne wskutek
wprowadzenia PIT 0% do 140 tys. zł dla rodziców wychowujących co najmniej
dwoje dzieci w latach 2026–2030? Proszę o podanie kwoty dla każdego roku
osobno.
Szacuje się, że wprowadzenie ulgi PIT 0% dla rodzin z przynajmniej dwójką dzieci,
rozumianej jako nowa kwota wolna od podatku w wysokości 140 tys. zł rocznie dla
podatników (rodziców) w tych rodzinach1, wiązałoby się z negatywnym skutkiem na
PIT w wysokości od 22,0 mld zł w 2026 roku do 27,2 mld zł w 2029 roku.
2026 2027 2028 2029
-22,0 -23,7 -25,5 -27,2
Skutek SFP
(mld zł)
Pod względem procentowej korzyści, reforma miałaby charakter regresywny od 1
do 9 decyla i progresywny od 9 do 10 decyla dochodów, co oznacza, że korzyść
rosłaby aż do osiągnięcia dochodu mniejszego lub równego 90% podatników, a
spadała dla 10% najlepiej wynagradzanych podatników. Procentowa średnia
korzyść korzystających sięgałaby maksymalnie 9,3% (9 decyl) dochodu brutto.
Ponadto reforma faworyzuje podatników z górnej połowy rozkładu dochodów. W
grupach decylowych od 6 do 10 skupia się ok. 86,3% łącznych skutków SFP reformy.
10. O ile, według prognoz rządowych, spadłyby dochody publiczne wskutek
podwyższenia II progu podatkowego do 140 tys. zł w latach 2026–2030? Proszę o
podanie kwoty dla każdego roku osobno.
Szacuje się, że podwyższenie progu podatkowego na skali podatkowej ze 120 do 140
tys. zł wiązałoby się ze spadkiem dochodów z PIT w wysokości od 9,7 mld zł w 2026
roku do 15,6 mld zł w 2029 roku.
1 Symulacja została przeprowadzona zgodnie z projektem ustawy związanym z inicjatywą
ustawodawczą Prezydenta RP (tj. „PIT Zero. Rodzina na plus). W wyliczeniach nie
uwzględniono podwyższenia progu na skali podatkowej do 140 tys. zł. Dostęp:
https://www.prezydent.pl/prawo/inicjatywy-ustawodawcze/prezydent-rp-z-wizyta-na-
podkarpaciu,104851.
-- 6 of 10 --
7/10
2026 2027 2028 2029
-9,7 -11,6 -13,6 -15,6
Skutek SFP
(mld zł)
Jednocześnie, należy zaznaczyć, że proponowana reforma byłaby silnie
regresywna—najwięcej korzyści trafiłoby do zamożniejszych podatników. 10%
najwięcej zarabiających otrzymałoby 91,5% korzyści z reformy. Zdecydowana
większość podatników z dolnych ośmiu decyli rozkładu dochodów nie zyskałaby nic
na takiej zmianie. Wynika to z faktu, że z podniesienia drugiego progu podatkowego
skorzystają jedynie osoby z podstawą opodatkowania powyżej 120 tys. zł lub
rozliczający się z nimi małżonkowie.
11. O ile według prognoz rządowych spadłyby dochody publiczne wskutek
obniżenia podstawowej stawki VAT do 22% w latach 2026–2030?
Szacuje się, że dochody budżetu państwa z tytułu podatku od towarów i usług na
skutek obniżenia podstawowej stawki VAT z 23% do 22% byłyby niższe o ok. 12 mld
zł w warunkach 2026 r. oraz ok. 12,7 mld zł w warunkach 2027 r. W kolejnych latach
byłoby to odpowiednio ok. 13,3 mld zł dla 2028 r. i ok. 14 mld zł dla 2029 r.
12. O ile według prognoz rządowych, spadłyby dochody publiczne wskutek
przywrócenia wysokości i zasad rozliczania składki zdrowotnej do stanu sprzed
tzw. Polskiego Ładu w latach 2026–2030?
Przywrócenie zasad naliczania składki zdrowotnej sprzed Polskiego Ładu, czyli
stawki 9% z możliwością odliczenia 7,75% od podatku, przy jednoczesnym
pozostawieniu kwoty wolnej oraz progu podatkowego na obecnym poziomie,
miałoby zróżnicowane skutki w zależności od formy opodatkowania. W systemie
przed 2022 r. składka na ubezpieczenie zdrowotne w przypadku podatników
prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą była odprowadzana od
podstawy wynoszącej nie mniej niż 75% kwoty przeciętnego miesięcznego
wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku
poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku. Od 2022 r. składka dla
przedsiębiorców rozliczających się na skali podatkowej oraz podatkiem liniowym
została uzależniona od ich faktycznych dochodów (nie mniej niż 9% od podstawy
wynoszącej płacę minimalną), natomiast w przypadku ryczałtu od przychodów
ewidencjonowanych wprowadzono trzy progi przychodowe. Zasady opłacania
składki na ubezpieczenie zdrowotne dla większości podatników uzyskujących
przychody z emerytur lub rent czy umowy o pracę pozostały bez zmian.
Największy efekt powrotu do starych zasad widoczny jest na skali podatkowej, gdzie
skutkowałby to obniżeniem dochodów sektora finansów publicznych od 101,2 mld
zł w 2026 roku do 127,3 mld zł w 2029 roku. Wynika to z faktu, że zdecydowana
większość podatników rozlicza się za pomocą tej formy opodatkowania, a
przywrócenie odliczenia części składki od podatku oznaczałoby istotne
pomniejszenie wartości podatku należnego. Efektywnie, jedynie 22,3% podatników
na skali miałoby podatek do zapłaty.
W przypadku podatku liniowego skala skutków byłaby mniejsza. Przedsiębiorcy
korzystający z tej formy przed 2022 rokiem również korzystali z odliczenia 7,75%
-- 7 of 10 --
8/10
składki od podatku, a po wprowadzeniu reform mogą jedynie częściowo zaliczyć
składkę do kosztów uzyskania przychodu lub odliczyć od dochodu (limit rocznego
odliczenia w 2025 roku wynosi 12 900 zł). Szacuje się, że obniżenie wpływów
sektora finansów publicznych w tej grupie podatników wyniosłoby od 10,4 mld zł
w 2026 roku do 12,0 mld zł w 2029 roku.
W przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych przywrócenie dawnych
zasad również oznaczałoby spadek wpływów dla SFP. Przed 2022 rokiem składka w
tej grupie podatników, tak jak w przypadku pozostałych form, była naliczana w
sposób zryczałtowany, a dodatkowo podlegała odliczeniu. Po Polskim Ładzie została
powiązana z przychodami i umożliwiono skorzystanie z odliczenia 50% składki od
podstawy opodatkowania, co dla wielu przedsiębiorców okazało się rozwiązaniem
mniej korzystnym. Powrót do reguł z 2021 roku oznaczałby dla budżetu dodatkowe
koszty, rosnące z 5,6 mld zł w 2026 roku do 6,7 mld zł w 2029 roku.
* Skutek SFP obejmuje skutki na wpływach PIT oraz NFZ.
Łączny efekt dla sektora finansów publicznych byłby jednoznacznie negatywny.
Suma skutków wszystkich form opodatkowania wskazuje na spadek dochodów w
przedziale od 117,2 mld zł w 2026 roku do 145,9 mld zł w 2030 roku. W praktyce
oznaczałoby to znaczące zmniejszenie środków trafiających do NFZ oraz budżetu
państwa z tytułu PIT, a tym samym konieczność pokrywania braków większymi
dotacjami budżetowymi.
13. O ile, według prognoz rządowych, spadłyby dochody publiczne wskutek
rozszerzenia ulg prorodzinnych na przedsiębiorców rozliczających się podatkiem
liniowym oraz ryczałtem w latach 2026–2030? Proszę o podanie kwoty dla
każdego roku osobno.
W poniższej analizie jako ulgę prorodzinną rozumiana jest jedynie ulgę na dziecko.
Ulga dla rodzin 4+ polegająca na zwolnieniu od podatku dochodowego przychodów
do 85 528 zł obecnie przysługuje podatnikom rozliczającym się wszystkimi formami
opodatkowania. Z kolei preferencyjne formy rozliczenia, takie jak wspólne
rozliczenie małżonków oraz ulga dla osób samotnie wychowujących dzieci, ze
względu na swoją konstrukcję nie mogłyby być wprowadzone dla przedsiębiorców
rozliczających się podatkiem liniowym lub ryczałtem od przychodów
ewidencjonowanych.
Ulga na dziecko stanowi odliczenie od podatku. Podatnicy rozliczający się na skali
podatkowej mogą odliczyć ulgę, której wysokość zależy od liczby dzieci będących
pod ich opieką:
na pierwsze dziecko: ulga wynosi 92,67 zł miesięcznie (1 112,04 zł rocznie),
na drugie dziecko: ulga wynosi 92,67 zł miesięcznie (1 112,04 zł rocznie),
na trzecie dziecko: ulga wynosi 166,67 zł miesięcznie (2 000,04 zł rocznie),
-- 8 of 10 --
9/10
na czwarte i każde kolejne dziecko: ulga wynosi 225 zł miesięcznie (2 700 zł
rocznie).
W przypadku pierwszego dziecka obowiązuje kryterium dochodowe: roczny dochód
rodziców nie może przekraczać 112 000 zł (dla małżeństw) lub 56 000 zł (dla osób
samotnie wychowujących dziecko), z kolei dla rodzin z większą liczbą dzieci ulga
przysługuje niezależnie od dochodu. Odliczenie dotyczy łącznie obojga rodziców i
może zostać podzielone między nich w dowolnej proporcji. Ponadto w przypadku,
kiedy podatek należny jest mniejszy od należnej ulgi, następuje zwrot tej różnicy, do
wysokości zapłaconych składek ZUS i NFZ (z wyjątkiem składek odliczonych od
dochodu).
Ze względu na powyższe charakterystyki tej ulgi, jej rozszerzenie na
przedsiębiorców rozliczających się podatkiem liniowym lub ryczałtem od
przychodów ewidencjonowanych stanowiłoby dodatkową komplikację systemu
podatkowego. Przede wszystkim, wymagałoby to połączenia informacji ze
wszystkich formularzy (wszystkich form opodatkowania) w formularzu dotyczącym
tej ulgi (obecnie jest to formularz PIT/O).
Ponadto, konieczna byłaby zmiana limitu dochodów dla rodziców jednego dziecka.
Obecnie do tego limitu wliczane są dochody obojga małżonków na skali podatkowej,
podatku liniowym oraz od zysków kapitałowych. Na potrzeby tej symulacji założono,
że do tego limitu wliczałyby się również przychody z działalności opodatkowanej
ryczałtem.
Szacuje się, że w wyniku rozszerzenia ulgi na dziecko na inne formy opodatkowania
wpływy z podatku PIT spadłyby w 2026 r. o ok. 0,4 mld zł w przypadku podatku
liniowego oraz ok. 0,7 mld w przypadku ryczałtu od przychodów
ewidencjonowanych. W kolejnych latach ten skutek utrzymywałby się na zbliżonym
poziomie, co wynika bezpośrednio ze stałej wysokości ulgi na dziecko. Nieznaczny
wzrost skutku SFP może być konsekwencją rosnących dochodów mniej
zarabiających przedsiębiorców, którzy będą w większym stopniu korzystać z ulgi
(lub jej zwrotu). Dodatkowy zwrot z tytułu ulgi stanowiłby ok. 15% skutku SFP
w przypadku podatku liniowego oraz ok. 8% w przypadku ryczałtu od przychodów
ewidencjonowanych.
2026 2027 2028 2029
Podatek liniowy -0,395 -0,395 -0,396 -0,397
Ryczałt -0,744 -0,748 -0,751 -0,753
Suma -1,139 -1,143 -1,147 -1,15
Forma
opodatkowania
Skutek SFP
(mld zł)
Pod względem dystrybucyjnych skutków takiej reformy, należy zwrócić uwagę na
fakt, że ok. 57% zysków z jej tytułu trafiłoby do 10% najwięcej zarabiających
podatników2. Wynika to bezpośrednio z rozkładu dochodów wśród
przedsiębiorców rozliczających się podatkiem liniowym lub ryczałtem od
przychodów – takie formy opodatkowania wybierają przeciętnie zamożniejsi
podatnicy3. Łącznie na reformie korzyść uzyskałoby 532 tys. podatników, w tym
2 W tym przypadku pod uwagę brany jest łączny dochodoprzychód podatników ze
wszystkich form opodatkowania oraz źródeł przychodów.
3 Chrostek P. (2025). Wybrane aspekty działalności gospodarczej za 2019 rok. MF
Opracowania i Analizy, No. 11-2025.
-- 9 of 10 --
10/1
0
382 tys. rozliczających się ryczałtem oraz 152 tys. płacących podatek liniowy4.
Średni zysk z reformy wyniósłby 2142 zł rocznie dla podatnika.
Dolne 50% Środkowe 40% Górne 10%
20,40% 22,40% 57,20%
Udział grup podatników w łącznej korzyści
Grupa podatników*
* Dolne 50% = decyle 1-5, Środkowe 40% = decyle 6-9, Górne 10% = decyl 10
14. Czy Ministerstwo Gospodarki i Finansów posiada dane na temat wpływu
którychś ze wskazanych powyżej programów lub obietnic wyborczych na
potrzeby pożyczkowe, poziom długu publicznego lub wzrost gospodarczy? Jeśli
tak proszę o ich udostępnienie.
Co do zasady wydatki budżetu państwa na poszczególne zadania i programy
inwestycyjne, podobnie jak jego dochody, nie są znaczone. Potrzeby pożyczkowe
budżetu państwa wymagające sfinansowania długiem wynikają z łącznej różnicy
między dochodami i wydatkami budżetu, składającymi się na deficyt budżetowy.
Projekt ustawy budżetowej na rok 2026 przyjęty przez Radę Ministrów przewiduje,
że przy założeniach uwzględniający pełne wykorzystanie limitu budżetu państwa
określonego w projekcie ustawy przewidywana relacja państwowego długu
publicznego do PKB wyniesie 48,9% w 2025 r., a następnie wzrośnie do 53,8% w
2026 r., pozostając poniżej progu ostrożnościowego 55% określonego w ustawie o
finansach publicznych.
Przewidywana relacja do PKB długu sektora instytucji rządowych i samorządowych
(wg definicji UE) wyniesie 59,8% na koniec 2025 r. i 66,2% na koniec 2026 r.
Kształtowanie się długu publicznego w latach 2025-2026 będzie głównie
rezultatem finansowania potrzeb pożyczkowych netto budżetu państwa,
w szczególności związanych z realizacją części pożyczkowej KPO (w tym wzrost o
2,8% PKB w 2026 r.) oraz nakładów na obronność.
Z wyrazami szacunku,
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
4 Liczby nie sumują się, ponieważ podatnicy z kilkoma działalnościami gospodarczymi mogą
korzystać z więcej niż jednej formy opodatkowania.
-- 10 of 10 --