Interpelacja w sprawie wprowadzenia Osobistego Konta Inwestycyjnego jako narzędzia wsparcia inwestycji gospodarstw domowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11705
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie wprowadzenia Osobistego Konta Inwestycyjnego jako narzędzia wsparcia inwestycji gospodarstw domowych
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 11-08-2025
Rząd zapowiedział wprowadzenie nowego narzędzia inwestycyjnego w postaci Osobistego Konta Inwestycyjnego (OKI), mającego zachęcić gospodarstwa domowe do lokowania oszczędności w różne instrumenty finansowe, z zastosowaniem preferencji podatkowych. Program ten, według zapowiedzi, ma zwiększyć udział obywateli w finansowaniu gospodarki oraz pobudzić rynek kapitałowy. Wobec ogłoszenia planów wdrożenia tego mechanizmu powstaje szereg pytań o jego kształt, skutki i bezpieczeństwo dla uczestników, a także o wpływ na inne segmenty systemu finansowego oraz na budżet państwa.
Proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie analizy ekonomiczne, sektorowe i regulacyjne poprzedziły decyzję o wprowadzeniu OKI, w tym analizy wpływu na sektor bankowy, rynek kapitałowy, obligacji oraz stabilność finansową, i czy ich wyniki zostaną przedstawione opinii publicznej?
Czy przeprowadzono analizę porównawczą podobnych rozwiązań w innych krajach i jakie wnioski z niej wynikają w kontekście skuteczności programu?
W jaki sposób rząd zamierza ograniczyć ryzyko odpływu środków z depozytów bankowych oraz związane z tym zmniejszenie możliwości kredytowych banków i zakłócenia równowagi rynkowej?
Jakie instrumenty finansowe będą dostępne w ramach OKI, jakie ograniczenia ryzyka będą obowiązywać oraz czy przewidziano limity wartości środków i ograniczenia krótkoterminowych wypłat w celu zachowania długoterminowego charakteru inwestycji?
Jakie mechanizmy zapobiegną nadmiernej koncentracji środków w wąskim katalogu instrumentów oraz czy planowane są zachęty lub priorytety inwestycyjne w określonych sektorach gospodarki, takich jak projekty infrastrukturalne czy MŚP, a także zasady alokacji środków między inwestycje krajowe a zagraniczne?
Jak zostanie zagwarantowana ochrona uczestników przed sprzedażą produktów inwestycyjnych nieadekwatnych do ich profilu ryzyka („misselling“)?
Jakie wymogi kapitałowe, licencyjne i organizacyjne będą musiały spełniać instytucje oferujące OKI oraz w jaki sposób będą one nadzorowane?
Jakie są szacowane roczne i całkowite koszty fiskalne programu, w tym koszty administracyjne i organizacyjne wdrożenia i obsługi, oraz jakie mechanizmy ich kompensacji i ograniczania są przewidziane?
Jak będzie wyglądał proces wypłaty środków z OKI, w tym konsekwencje podatkowe wcześniejszej likwidacji konta, oraz jakie mechanizmy pozwolą uniknąć nadmiernego obciążenia podatkowego uczestników?
Jakie mechanizmy kontroli, audytu i raportowania zostaną wdrożone w celu bieżącego monitorowania programu oraz czy będą publikowane cykliczne raporty z oceną jego wpływu na gospodarkę i system finansowy?
Jakie są główne, szczegółowo zdefiniowane cele wprowadzenia OKI, jak wpisują się one w strategiczne dokumenty rozwoju gospodarczego państwa?
Czy program będzie powiązany z kampanią edukacji finansowej zwiększającą kompetencje inwestycyjne obywateli?
Czy w ramach wprowadzenia programu przewiduje się równoległe zmiany legislacyjne ułatwiające emisję instrumentów finansowych przez krajowe przedsiębiorstwa, aby zapewnić odpowiednią ofertę inwestycyjną dla uczestników?
Czy zostaną wprowadzone narzędzia umożliwiające uczestnikom łatwe przenoszenie środków między różnymi instytucjami prowadzącymi OKI, aby zwiększyć konkurencyjność ofert?
Jak program będzie integrowany z innymi istniejącymi produktami oszczędnościowo-inwestycyjnymi, takimi jak IKE czy IKZE, aby uniknąć dublowania zachęt i nieefektywnego wykorzystania środków publicznych?
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (12)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7594 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 10 września 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 11705
Znak sprawy: FN6.054.30.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11705 Pana Posła Janusza Kowalskiego „w sprawie
wprowadzenia Osobistego Konta Inwestycyjnego jako narzędzia wsparcia inwestycji
gospodarstw domowych”, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
W pierwszej kolejności pragnę wskazać, że projekt ustawy o osobistych kontach
inwestycyjnych (OKI) (UD296) ma na celu aktywizację oszczędności gospodarstw
domowych oraz ich efektywne zaangażowanie w realną gospodarkę.
Według danych IMF za 2019 rok, kapitalizacja rynku akcji w UE wyniosła jedynie
około 68% PKB, podczas gdy w USA było to aż 170% PKB, a w Japonii 120% PKB.
Raport Noyera (2024) ponadto wskazuje, że pod względem globalnej kapitalizacji
rynków akcji, europejskie giełdy stanowią jedynie 11,4% światowego rynku
kapitałowego w 2022 r. - czterokrotnie mniej, niż rynek amerykański. Co więcej, na
koniec 2022 roku kapitalizacja rynku akcji w całej UE stanowiła 62% jej PKB, ale w
krajach takich jak Szwecja, Dania, Holandia, Francja i Finlandia udział ten był
znacznie wyższy i wynosił ponad 100%. Tymczasem w wielu państwach Europy
Środkowo-Wschodniej rynek kapitałowy pozostaje słabo rozwinięty, co utrudnia
firmom dostęp do finansowania poprzez giełdy. W przypadku Polski kapitalizacja
giełdowa do PKB wyniosła ok. 20%.
Stopa oszczędności w Polsce pozostaje jedną z najniższych w UE i OECD w I
kwartale 2024 r. wyniosła 2,41% wobec unijnej średniej 13,26% (Eurostat).
Ponadto, sposób zarządzania oszczędnościami przez gospodarstwa domowe
charakteryzuje się niską efektywnością, co negatywnie wpływa na długookresowy
-- 1 of 4 --
2/4
wzrost zamożności społeczeństwa. Niski poziom oszczędności gospodarstw
domowych jest problemem systemowym o licznych negatywnych konsekwencjach.
Z danych wynika, że na koniec 2024 r. Polacy zgromadzili niemal 1,75 bln zł w
formie depozytów bankowych i gotówki, podczas gdy udział inwestycji w
instrumenty finansowe o wyższej dochodowości, takie jak akcje czy obligacje
korporacyjne wynosi ok. 0,6 bln zł (NBP, Eurostat).
Projekt ustawy proponuje stworzenie rachunku OKI w formie wzorowanej na
szwedzkim programie kont oszczędnościowo-inwestycyjnych ISK
(Investeringssparkonto), który został wprowadzony w 2012 roku i stał się jednym z
kluczowych elementów szwedzkiej polityki wspierania oszczędności i inwestycji
kapitałowych. Wprowadzenie tego programu pozwoliło Szwecji osiągnąć pozycję
lidera w Europie oraz zbudować nowoczesne mechanizmy sprzyjające
efektywnemu lokowaniu środków finansowych przez gospodarstwa domowe.
Obecnie około 4 milionów Szwedów posiada ISK, co oznacza, że niemal 40%
populacji w wieku 20+ korzysta z tej formy oszczędzania i inwestowania.
Jednocześnie pragnę podkreślić, że OKI będzie miało charakter osobisty i
dobrowolny, z możliwością wpłaty i wypłaty środków pieniężnych w każdej chwili.
Ochrona uczestników rynku przed missellingiem zostanie zagwarantowana na
podstawie przepisów dyrektywy MiFID. Ponadto Komisja Nadzoru Finansowego,
która sprawuje nadzór nad sektorem bankowym, rynkiem kapitałowym,
ubezpieczeniowym, emerytalnym, nadzór nad instytucjami płatniczymi i biurami
usług płatniczych, instytucjami pieniądza elektronicznego oraz nad sektorem kas
spółdzielczych będzie również sprawowała nadzór nad prowadzeniem OKI przez
instytucje finansowe, dokonując tym samym ewaluacji efektów projektu w ramach
prowadzonych działań nadzorczych.
Środki w ramach konta OKI będą zwolnione z opodatkowania do wartości 100 tys.
zł, w tym aktywa o charakterze inwestycyjnym (akcje, obligacje i inne instrumenty
finansowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym lub wprowadzone do
alternatywnego systemu obrotu, fundusze inwestycyjne) będą mogły korzystać z
takiego zwolnienia w pełnej wysokości (tj. do kwoty 100 tys. zł), a aktywa o
charakterze oszczędnościowym (środki pieniężne, lokaty, obligacje
oszczędnościowe) będą mogły – w zakresie limitu 100 tys. zł – korzystać z takiego
zwolnienia do wartości 25 tys. zł.
Taka forma zwolnienia z opodatkowania motywuje do alokowania środków w
realną gospodarkę, która charakteryzuje się większą zmiennością stóp zwrotu,
jednocześnie umożliwiając stworzenie bezpiecznej „poduszki finansowej” oraz
zapewniając elastyczność w zakresie realokacji, dywersyfikacji i nabywania nowych
aktywów.
Nadwyżka wartości aktywów zgromadzonych na OKI ponad limity zwolnione z
opodatkowania (tj. 25 tys. zł dla części oszczędnościowej oraz 100 tys. zł dla całości
aktywów) będzie podlegać opodatkowaniu o szacowanej obecnie stopie
wynoszącej od 0,8% do 0,9%. W konsekwencji, podatek od aktywów w ramach OKI
będzie naliczany od sumy dwóch nadwyżek: nadwyżki wartości części
-- 2 of 4 --
3/4
oszczędnościowej ponad 25 tys. zł, a nadwyżki łącznej wartości aktywów
(oszczędnościowej i inwestycyjnej) ponad 100 tys. zł, pomniejszonej o wcześniej
opodatkowaną nadwyżkę z części oszczędnościowej.
Podsumowując powyższe, wprowadzenie nowego produktu przyniesie korzyści
społeczno-ekonomiczne takie jak: wzmocnienie systemu budowania oszczędności i
kultury inwestycyjnej w Polsce, wzrost bezpieczeństwa finansowego gospodarstw
domowych w wyniku wzrostu aktywów finansowych Polaków, wzrost odporności
finansowej przedsiębiorstw w wyniku zwiększenia udziału polskich inwestorów w
strukturze akcjonariatu krajowych spółek, wzrost stopy oszczędności w
gospodarce przekładający się na zwiększenie długoterminowego potencjału
inwestycji finansowych z krajowych źródeł finansowych, podnoszących tempo
wzrostu dochodów (PKB) oraz przyczyniających się do poprawy ogólnej stabilności
makroekonomicznej polskiej gospodarki.
Ponadto przewiduje się pozytywny wpływ projektowanych rozwiązań na polski
rynek kapitałowy, poprzez istotne wzmocnienie polskiego systemu finansowego, w
szczególności rynku kapitałowego w wielu jego segmentach, takich jak rynek akcji,
obligacji korporacyjnych, skarbowych papierów wartościowych, czy funduszy
inwestycyjnych. Szacuje się, że wprowadzenie OKI doprowadzi do napływu
krajowego kapitału do Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie w wysokości
ok. 74 mld zł do 2040 r.
OKI ma na celu także pogłębienie rynku kapitałowego i zwiększenie jego płynności,
poprzez wprowadzenie zachęty podatkowej wspierającej oszczędzanie i
inwestowanie w krótszym okresie, stanowiąc w ten sposób komplementarny
element do obecnie funkcjonujących w Polsce produktów z preferencjami
podatkowymi dla inwestorów detalicznych, takie jak IKE, IKZE, OIPE, PPE i PPK,
które promują zarówno długoterminowe oszczędzanie, jak i gromadzenie środków
w ramach III filaru systemu emerytalnego. OKI stanowi również krajową
odpowiedź na cele Unii Oszczędności i Inwestycji (Savings & Investments Union;
SIU) ogłoszonej przez Komisję Europejską w marcu 2025 r., ukierunkowane na
mobilizację prywatnych oszczędności na potrzeby rozwoju gospodarczego.
Szczegółowe rozwiązania dotyczące OKI oraz ich wpływ na poszczególne obszary,
w tym na inne segmenty systemu finansowego i na budżet państwa zostaną
przedstawione w projekcie ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych oraz
dołączonej do niego ocenie skutków regulacji (OSR).
-- 3 of 4 --
4/4
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 4 of 4 --