Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DPN-WWM.050.54.2025.ML
3958101.16094019.12965186
Warszawa, 02-10-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Janusza Kowalskiego (znak: K10INT11704)
Temat: nieprawidłowości w zakresie finansowania zakupu pomp ciepła z Programu „Czyste
Powietrze”.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT11704 Posła Janusza Kowalskiego przekazuję
odpowiedzi na zadane pytania.
1. Czy kierownictwo Ministerstwo Klimatu i Środowiska (dalej: MKiŚ) identyfikuje
personalnie, kto odpowiada za przygotowanie i wdrożenie przepisów pozwalających na
dopuszczenie urządzeń (pomp ciepła) bez pełnych badań technicznych, wyłącznie na
podstawie znaków jakości? Czy wobec tych osób zostały wszczęte jakiekolwiek działania
dyscyplinarne lub wyjaśniające?
Dzięki decyzjom Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
(NFOŚiGW) oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ) w obecnej kadencji po raz
pierwszy wprowadzono zabezpieczenia beneficjentów Programu „Czyste Powietrze”
(PPCP), aby dofinansowaniu podlegały jedynie urządzenia grzewcze o potwierdzonych
i zweryfikowanych parametrach jakościowych, wpisane na listę Zielonych Urządzeń
i Materiałów (ZUM), prowadzonej przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy
Instytut Badawczy (IOŚ-BIP). Wpis urządzeń na listę ZUM wymaga przedstawienia badań
urządzenia z akredytowanego laboratorium zlokalizowanego na terenie UE lub EFTA.
Wymagania uzgodnione z organizacjami branżowymi i potwierdzone w ramach
podpisanego w grudniu 2023 roku porozumienia między Izbą Gospodarczą Urządzeń OZE,
Polską Organizacją Rozwoju Technologii Pomp Ciepła oraz Stowarzyszeniem
Producentów i Importerów Urządzeń Grzewczych.
Po wprowadzeniu zmian w regulaminie listy ZUM, tempo zgłaszania i wpisywania pomp
ciepła na listę ZUM na podstawie dostarczanych wyników badań z laboratoriów
akredytowanych było niedostateczne. Do maja 2024 r. wpisanych zostało jedynie
kilkadziesiąt modeli pomp ciepła, co narażało beneficjentów Programu na braki
w dostępności urządzeń oraz wzrost ich cen. To z kolei narażałoby również budżet
państwa na podwyższone koszty programu.
Z tego względu, czasowo (do końca 2024 r.) dopuszczono możliwość wpisu na listę ZUM
pomp ciepła posiadających europejskie znaki jakości (HP Keymark, EHPA-Q, Eurovent).
Do wpisu wymagana była weryfikacja dokumentów potwierdzających aktualność
certyfikatu dla każdego modelu urządzenia. Okres przejściowy zakończył się 31 grudnia
2024 r., a pompy ciepła, dla których nie dostarczono wyników badań z akredytowanego
laboratorium, zostały usunięte z listy ZUM.

-- 1 of 6 --

2. Czy MKiŚ zbadało, dlaczego część czołowych producentów twierdziła, że nie posiada
badań laboratoryjnych przed czerwcem 2024 roku, a po zmianie regulaminu okazało się,
że posiadają je od dawna? Czy taka sytuacja nie wskazuje na możliwą manipulację lub
działanie z premedytacją w celu wymuszenia korzystnych przepisów?
Lista Zielonych Urządzeń i Materiałów jest tworzona na podstawie dobrowolnych
wniosków o wpis składanych przez producentów i dystrybutorów urządzeń grzewczych,
które mogą być wspierane w Programie. To w interesie producentów jest, aby zadbać o
spełnienie wyznaczonych w regulaminie listy ZUM, kryteriów, i dopełnić wszelkich
formalności w zakresie wpisu na listę. Resort nie prowadzi analizy motywacji producentów
i dystrybutorów urządzeń grzewczych.
3. Czy Departament MKiŚ odpowiedzialny za Nadzór nad Programem Czyste Powietrze,
wszelkie decyzje strategiczne związane ze zmianami w Programie, dokumentuje
analizami, ekspertyzami. Jeśli tak to proszę o udostępnienie tych analiz – w szczególności
na jakiej podstawie dopuszczono pompy bez pełnych badań technicznych oraz dlaczego
zawieszono /wstrzymano realizację programu.
Dofinansowanie ze środków finansowych NFOŚiGW przeznacza się na cele określone
w ustawie Prawo ochrony środowiska1. NFOŚiGW kierując się priorytetami wyznaczonymi
w swojej Strategii działania, tworzy stabilną, długoletnią ofertę programową, która ma
realizować cele środowiskowe. Do wyboru przedsięwzięć realizujących dane cele,
NFOŚiGW stosuje transparentne i zobiektywizowane kryteria.
Natomiast resort klimatu i środowiska opiniuje przygotowane przez NFOŚiGW programy
dotacyjne na podstawie art. 400k ust.2 pkt 1b, mając na uwadze osiągnięcie
wyznaczonych efektów i celów polityki klimatycznej i środowiskowej.
Powody zawieszenia przez NFOŚiGW w listopadzie 2024 r. przyjmowania nowych
wniosków do programu „Czyste Powietrze” są wieloaspektowe i obejmują zarówno
kwestie organizacyjne, jak i finansowe oraz prawne. Wynikały one z niedostatecznego
zabezpieczenia Programu przez poprzednie władze NFOŚiGW. Wśród najważniejszych
przyczyn zawieszenia Programu były masowe zawyżanie kosztów materiałów i usług
(np. okien, drzwi) przez wykonawców, składanie wielokrotnych wniosków na różne
nieruchomości, wymuszanie zaliczek na konto wykonawcy, który często znikał z rynku.
W niektórych przypadkach firmy składały wnioski w imieniu beneficjentów bez ich pełnej
wiedzy, co doprowadziło do strat i konieczności zwrotu dotacji. Program po sześciu latach
funkcjonowania wymagał zmian, m.in. w zakresie kontroli, zasad wypłaty zaliczek, limitów
kosztów i kierowania pomocy do najbardziej potrzebujących.
Wprowadzane uszczelnienia i usprawnienia oraz zidentyfikowane przez NFOŚiGW
nadużycia za skutkowały złożeniem zawiadomienia do prokuratury w sprawie podejrzeń
przestępstw związanych z ok. 600 mln zł dotacji w ramach Programu.
4. Czy MKiŚ posiada jakiekolwiek notatki służbowe, maile, protokoły ze spotkań lub inne
dokumenty wskazujące na naciski ze strony przedstawicieli zagranicznych organizacji
lobbingowych (np. EHPA), które miały wpływ na kształt regulaminu ZUM w połowie 2024
roku? Jeśli tak – proszę o ich przekazanie.
1 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647)

-- 2 of 6 --

Resort nie identyfikuje materiałów i dokumentów służbowych, tj. notatki służbowe, maile,
protokoły ze spotkań lub inne, które wskazują na naciski ze strony przedstawicieli
zagranicznych organizacji lobbingowych.
5. Ile dokładnie modeli pomp ciepła zostało wpisanych na listę ZUM w 2024 roku, mimo że
już wówczas ich producenci, importerzy posiadali raporty z badań, lecz nie przedstawili
ich w procesie weryfikacji, wykorzystując jako podstawę wyłącznie znak jakości? Dlaczego
te dane nie zostały od razu uwzględnione w procesie weryfikacji?
Decyzja MKiŚ i NFOŚiGW o możliwości czasowego wprowadzania na listę ZUM pomp
ciepła, które posiadają europejskie znaki jakości: EHPA-Q, HP KEYMARK lub EUROVENT
wynikała z potrzeby zabezpieczenia potrzeb beneficjentów programu do zapewnienia
dostatecznego wyboru dobrej jakości pomp ciepła.
Urządzenia wpisywane na listę ZUM, na podstawie certyfikatów potwierdzających
nadanie znaku jakości, były widoczne na liście ZUM tylko do 31 grudnia 2024 r.
Warunkiem obecności tych urządzeń na liście ZUM po 31 grudnia 2024 r., było
dostarczenie pełnych badań wykonanych m.in. zgodnie z obowiązującymi przepisami w
akredytowanym laboratorium zlokalizowanym w kraju UE lub EFTA. Wprowadzony okres
przejściowy zabezpieczył możliwość szerokiego wyboru, przez osoby korzystające z PPCP,
dobrej jakości pomp ciepła a jednocześnie umożliwiło producentom, dystrybutorom i
importerom przeprowadzenie pełnych badań tych urządzeń.
W tym okresie, do 31 grudnia 2024 r., na listę ZUM zostało wpisanych 429 gruntowych
pomp ciepła oraz 2138 pomp ciepła powietrze/woda.
6. Dlaczego – pomimo wielokrotnych sygnałów o nieprawidłowościach w programie „Czyste
Powietrze” oraz udokumentowanych przypadkach naciągania beneficjentów przez
wykonawców – do dziś MKiŚ nie wprowadziło żadnego skutecznego systemu weryfikacji i
kontroli wykonawców realizujących inwestycje w ramach programu? Kto personalnie
odpowiada za zaniechanie działań w tym zakresie?
Obowiązujące zasady Programu zabezpieczają beneficjentów przed nieuczciwymi
praktykami ze strony wykonawców. Opracowanie zapisów Programu w wersji
obowiązującej od 31.03.2025 r., poprzedzone konsultacjami z różnymi środowiskami,
odbywało się w ramach pracy grup roboczych, w skład której wchodzili, oprócz
NFOŚiGW, przedstawiciele MKiŚ, wfośigw oraz eksperci Banku Światowego. Zmienione
zasady Programu pozwoliły na rozwiązanie szeregu problemów, którymi charakteryzował
się on przed 2024 r.
Głównym zabezpieczeniem beneficjenta w ramach obecnie funkcjonującego mechanizmu
prefinansowania jest obowiązkowy udział w tym procesie operatora, którym są wyłącznie
gminy, bądź wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Nie ma
możliwości złożenia wniosku o dofinansowanie z prefinansowaniem poza ścieżką
operatorską, nawet jeżeli wniosek jest składany przez pełnomocnika. Operator jest po to,
aby już na tym etapie uświadomić beneficjentowi warunki programu i konsekwencje w
przypadku ich niewypełnienia, co jednocześnie ma na celu zabezpieczenie go przed
zagrożeniem wprowadzenia w błąd przez nierzetelnych wykonawców.
Kolejny etap, w naszej ocenie najbardziej newralgiczny w całym procesie prefinansowania,
tj. złożenie dyspozycji wypłaty zaliczki, został dodatkowo obwarowany koniecznością jej
podpisania przez beneficjenta (w każdym przypadku nawet jeżeli został ustanowiony
pełnomocnik) i dodatkowo ten podpis musi być złożony przy wiedzy i udziale operatora,

-- 3 of 6 --

najlepiej w trakcie spotkania z beneficjentem. Operator na tym etapie przekazuje
beneficjentowi wszystkie niezbędne informacje związane z wypłatą zaliczki i koniecznością
jej rozliczenia, co potwierdza podpisem na liście sprawdzającej. Operatorzy również
wspierają beneficjentów w wyborze wykonawców jeżeli jest taka potrzeba, ponadto przed
złożeniem wniosku o płatność potwierdzają w ramach wizytacji końcowej realizację
zakresu rzeczowego przedsięwzięcia.
Ponadto, NFOŚiGW, we współpracy z MKiŚ, sukcesywnie wprowadza rozwiązania
zwiększające bezpieczeństwo i przejrzystość Programu – m.in. wzory umów z
wykonawcami, które mają chronić beneficjentów przed nieuczciwymi zapisami,
maksymalne kwoty dotacji na koszty kwalifikowane, czy mechanizmy kontroli (w tym
dokumentacja zdjęciowa).
Trwają również prace nad przygotowaniem i udostępnieniem dla beneficjentów listy
rekomendowanych wykonawców. A każdy sygnał o nieprawidłowościach jest
analizowany, a system jest stale udoskonalany.
7. W jaki sposób są weryfikowani tzw. ekodoradcy współpracujący z programem „Czyste
Powietrze”? Kto dokonuje tej weryfikacji ? Jakie kwalifikacje są wymagane, kto ich szkoli,
kto ich nadzoruje i czy weryfikowane są ich rekomendacje dla obywateli?
Ekodoradcy współpracujący przy Programie „Czyste Powietrze” są zatrudniani przez
jednostki samorządowe, a nie przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska czy NFOŚiGW.
NFOŚiGW oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej
zapewniają wszystkim zainteresowanym szkolenia i materiały merytoryczne, dotyczące
Programu. Rekomendacje ekodoradców mają jedynie charakter doradczy – ostateczne
decyzje zawsze należą do beneficjentów, a ich prawidłowość weryfikują instytucje
oceniające wnioski.
8. Czy fakt zatrudniania w roli ekodoradców aktywistów powiązanych z Polskim Alarmem
Smogowym – organizacją znaną z ideologicznego sprzeciwu wobec kotłów opalanych
biopaliwami stałymi – nie jest jawnym sygnałem, że MKiŚ celowo marginalizuje i
dyskryminuje technologie krajowe oparte na odnawialnej biomasie, mimo że są one
zgodne z unijną definicją OZE?
Ekodoradcy są zatrudniani przez samorządy, a ich zadaniem jest wspieranie mieszkańców
w skorzystaniu z Programu.
9. Czy kierownictwo identyfikuje personalnie osoby/osoby, które ujawniła/y Polskiemu
Alarmowi Smogowemu informacje o zamknięciu Programu Czyste Powietrze? Polski
Alarm Smogowy w swoich mediach społecznościowych zamieścił takową informacje przed
oficjalnym komunikatem wydanym, przez NFOŚiGW i MKiŚ.
Informacje i wszelkie oficjalne stanowiska dotyczące Programu „Czyste Powietrze” są
komunikowane w sposób transparentny i oficjalny na kanałach komunikacji zarówno
Narodowego Funduszu jak i Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Ewentualne wcześniejsze
spekulacje w odniesieniu do Programu czy interpretacje ze strony organizacji
pozarządowych pozostają poza odpowiedzialnością NFOŚiGW i MKiŚ .
10. Czy MKiŚ posiada plan dalszego funkcjonowania Programu Czyste Powietrze. Jeśli tak to
proszę o udostępnienie planu zmian zasad w Programie Czyste Powietrze i zmian
parametrów technicznych urządzeń na dalszy okres jego funkcjonowania.
Program „Czyste Powietrze” ma charakter długofalowy i jego kontynuacja jest priorytetem
zarówno NFOŚiGW jak i MKiŚ. Program od momentu swojego uruchomienia podlega

-- 4 of 6 --

stałej ewaluacji i modyfikacjom, aby jak najlepiej odpowiadał na potrzeby beneficjentów
oraz zmieniające się uwarunkowania zewnętrzne. Od początku istnienia wprowadzane są
kolejne aktualizacje – tak w zakresie zasad dofinansowania, jak i katalogu wspieranych
inwestycji – aby program był bardziej dostępny, skuteczny i dopasowany do bieżącej
sytuacji społeczno-gospodarczej.
W dniu 31.03.2025 r. uruchomiona została nowa odsłona Programu, wypracowana
w wyniku szerokich konsultacji społecznych i dostosowana do aktualnych wymogów
prawa oraz realiów rynkowych, a także zawierająca rozwiązania zwiększające
bezpieczeństwo beneficjentów. Szczegółowe informacje o nowych zasadach Programu,
poziomach dofinansowania, wymaganiach technicznych oraz kryteriach kwalifikacji
dostępne są m.in. na oficjalnej stronie programu:
https://czystepowietrze.gov.pl/wez-dofinansowanie/dokumenty-programowe
Każde kolejne ewentualne zmiany będą ogłaszane w formie oficjalnych komunikatów
również na wyżej wskazanej stronie. MKiŚ jest w stałym dialogu z organizacjami
zrzeszającymi producentów urządzeń, dyskutując możliwe zmiany w interesującym ich
zakresie.
11. Dlaczego fakt, że w 2024 roku część producentów wpisała pompy ciepła do programu
„Czyste Powietrze” wyłącznie na podstawie zagranicznych znaków jakości (np. Keymark),
mimo posiadania raportów z badań z datą sprzed 2024 r., nie wzbudził podejrzeń MKiŚ
i nie uruchomiono procedury wyjaśniającej tę sytuację? Czy MKiŚ nie dostrzega, że może
to wskazywać na próbę wpływania przez tych producentów na zapisy programu „Czyste
Powietrze”? Dlaczego do tej pory MKiŚ nie zgłosiło do UOKiK podejrzenia takiego
działania ani nie wystąpiło o natychmiastowe przebadanie pomp ciepła usuniętych z listy
ZUM w dniu 01.01.2025 r., które nie zostały ponownie wpisane na podstawie raportów z
badań akredytowanych laboratoriów? Czy Ministerstwo nie bierze pod uwagę, że właśnie
te urządzenia mogą być źródłem wyłudzeń środków w ramach programu oraz przyczyną
tzw. „rachunków grozy” wśród jego beneficjentów?
Wprowadzone w 2024 roku zasady finansowania wyłącznie pomp ciepła wpisanych na
listę ZUM oraz jednoczesny obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego,
zabezpieczyły beneficjentów programu przed ryzykiem „rachunków grozy”.
12. Dlaczego w rozmowach konsultacyjnych dotyczących programu „Czyste Powietrze”
uczestniczy prezes PORT PC, Paweł Lachman, który jednocześnie jest wystawcą jednego z
zagranicznych znaków jakości dopuszczonych przez MKiŚ jako podstawa do wpisu
urządzeń na listę ZUM? Czy Ministerstwo nie dostrzega, że jest to jaskrawy konflikt
interesów i może stanowić bezpośredni udział osób odpowiedzialnych za kształt programu
w procederze ukierunkowania strumienia finansowania ze środków publicznych na rzecz
podmiotów powiązanych z tym znakiem jakości?
Proces konsultacyjny zmian regulaminu Listy Zielonych Urządzeń i Materiałów jest
prowadzony z organizacjami branżowymi i to te organizacje wskazują swoich
przedstawicieli do udziału w spotkaniach. Organizacje te skupiają podmioty,
przedsiębiorców lub osoby pracujące w danej branży lub sektorze gospodarki, w celu
wspólnej obrony i reprezentacji ich interesów. MKiŚ nie decyduje o tym, kto może
reprezentować daną organizację branżową.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra

-- 5 of 6 --

Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM

-- 6 of 6 --