Interpelacja w sprawie reformy organizacyjnej i finansowej systemu nadzoru budowlanego na poziomie powiatowym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11698
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie reformy organizacyjnej i finansowej systemu nadzoru budowlanego na poziomie powiatowym
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 11-08-2025
Szanowny Panie Ministrze,
funkcjonowanie powiatowych inspektoratów nadzoru budowlanego (PINB) od wielu lat budzi zastrzeżenia natury organizacyjnej, prawnej i finansowej. Mimo że zadania wykonywane przez PINB stanowią realizację zadań z zakresu administracji rządowej, system ich finansowania, podległości służbowej oraz organizacji pracy od ponad dwudziestu lat pozostaje niespójny i niewydolny.
Od momentu utworzenia powiatów jako jednostek samorządu terytorialnego w 1999 roku inspektoraty nadzoru budowlanego borykają się z chronicznym niedofinansowaniem, niedoborami kadrowymi oraz brakiem odpowiedniego zaplecza technicznego i lokalowego. Wielokrotnie Najwyższa Izba Kontroli w swoich raportach (z 2006, 2013 czy 2019 roku) wskazywała na przewlekłość postępowań administracyjnych prowadzonych przez PINB, niską efektywność działań oraz niepełne wykorzystanie przysługujących im uprawnień nadzorczych i egzekucyjnych. Pomimo podejmowanych prób legislacyjnych jak dotąd nie wdrożono skutecznych rozwiązań systemowych.
W praktyce finansowanie powiatowych inspektoratów często wymaga wsparcia ze strony budżetów powiatów, a nawet gmin. Takie współfinansowanie – choć powszechne – pozostaje wątpliwe prawnie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz ustawą Prawo budowlane, zadania z zakresu nadzoru budowlanego mają być finansowane z dotacji celowych budżetu państwa w wysokości zapewniającej ich skuteczną realizację. W rzeczywistości jednak wysokość przekazywanych środków jest niewystarczająca, a jednostki samorządu terytorialnego, w obawie przed zapaścią instytucji, wspierają inspektoraty własnymi środkami, co może prowadzić do konfliktów interesów oraz zachwiania niezależności tych organów.
Zastanawiająca jest również niejednolitość stanowisk regionalnych izb obrachunkowych w sprawie dopuszczalności finansowania PINB przez samorządy. Niektóre RIO (np. w Gdańsku czy Opolu) jednoznacznie wskazują, że powiat nie ma podstaw prawnych do finansowania inspektoratu z własnych środków. Inne dopuszczają to warunkowo jako formę wsparcia ogólnych warunków funkcjonowania jednostki. Taka rozbieżność interpretacyjna powoduje niepewność i destabilizację w zarządzaniu inspektoratami.
Niepokoi także stan kadrowy w PINB. Wiele z nich zatrudnia zaledwie jednego lub dwóch pracowników, którzy jednocześnie realizują obowiązki merytoryczne oraz administracyjne. W licznych przypadkach jeden pracownik odpowiada zarówno za kontrole, jak i za obsługę sekretariatu, kadry, informatykę czy ochronę danych osobowych. Taka struktura jest nie tylko nieefektywna, ale prowadzi do przemęczenia pracowników, popełniania błędów i ogranicza skuteczność nadzoru budowlanego jako całości.
W tym kontekście zasadne wydaje się podjęcie reformy systemu nadzoru budowlanego na poziomie powiatowym. Jedną z propozycji – która dotarła do mojego biura poselskiego – jest na przykład zmniejszenie liczby PINB do około 100-120 jednostek w skali kraju, obejmujących większe obszary działania (1-3 powiaty) przy jednoczesnym zwiększeniu zatrudnienia merytorycznego i przeniesieniu funkcji obsługowych (księgowość, kadry, IT) na poziom wojewódzki. Konieczne jest również zapewnienie odpowiednich i stabilnych środków finansowych z budżetu państwa na realizację powierzonych zadań, a także wzmocnienie niezależności powiatowych inspektorów przez zmianę trybu ich powoływania i włączenie ich do korpusu służby cywilnej.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo planuje przeprowadzenie reformy organizacyjnej i strukturalnej systemu nadzoru budowlanego na poziomie powiatowym? Jeśli tak, to na jakim etapie są prace i jakie są proponowane kierunki zmian?
Czy ministerstwo dostrzega możliwość centralizacji zadań administracyjnych (np. kadry, księgowość, obsługa IT) powiatowych inspektoratów w ramach struktur wojewódzkich w celu odciążenia pracowników merytorycznych?
Czy planowane jest ujednolicenie interpretacji prawnych dotyczących źródeł finansowania PINB, tak aby jednoznacznie określić, czy jednostki samorządu terytorialnego mogą przekazywać środki na ten cel?
Czy ministerstwo prowadzi analizę wysokości przekazywanych dotacji celowych z budżetu państwa w odniesieniu do faktycznych kosztów funkcjonowania PINB? Czy rozważane jest zwiększenie tych dotacji?
Czy resort rozważa zmianę przepisów dotyczących sposobu powoływania powiatowych inspektorów nadzoru budowlanego, tak by zapewnić ich większą niezależność od lokalnych uwarunkowań politycznych?
Czy w opinii ministerstwa utrzymywanie małych inspektoratów zatrudniających 1-2 osoby jest rozwiązaniem racjonalnym i efektywnym, czy raczej wymagającym zmian?
Czy ministerstwo zamierza podjąć działania legislacyjne w celu zwiększenia liczby etatów oraz usprawnienia struktury organizacyjnej PINB, uwzględniając wnioski płynące z raportów NIK oraz postulatów praktyków? Jeśli tak, to kiedy i w jakim zakresie?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6376 znakówWarszawa, 10 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 11698 Pani Poseł Pauliny Matysiak.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na ww. interpelację w sprawie reformy organizacyjnej i finansowej systemu
nadzoru budowlanego na poziomie powiatowym, przedstawiam następujące informacje
i wyjaśnienia.
W odniesieniu do pytań 1-2 oraz 5-7 uprzejmie informuję, że Ministerstwo Rozwoju
i Technologii wspólnie z Głównym Urzędem Nadzoru Budowlanego – przy pomocy
którego swoje zadania wykonuje Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, będący
centralnym organem administracji rządowej w sprawach administracji architektoniczno-
budowlanej i nadzoru budowlanego – prowadzi prace koncepcyjne nad reformą nadzoru
budowlanego. Mają one zwiększyć efektywność i usprawnić funkcjonowania organów
nadzoru budowlanego oraz zapewnić lepsze warunki organizacyjne oraz kadrowe dla
realizacji ustawowych zadań i obowiązków przez te organy.
W ramach prowadzonych prac, analizowana jest także możliwość zintegrowania zadań
administracyjnych, w tym obsługi kadrowej, księgowej i informatycznej, w celu odciążenia
pracowników merytorycznych od obowiązków techniczno-administracyjnych, tak aby
mogli skoncentrować swoją pracę na czynnościach nadzorczych oraz kontrolnych.
Ze względu na wstępny etap ww. prac, obecnie nie jest możliwe przedstawienie
szczegółowych informacji w ww. zakresie.
W odniesieniu do pytania 3 uprzejmie wyjaśniam, że Minister Finansów i Gospodarki nie
jest uprawniony do wydawania interpretacji prawnych dotyczących źródeł finansowania
powiatowych inspektoratów nadzoru budowlanego, określających czy jednostki
samorządu terytorialnego mogą przekazywać środki na ten cel.
W odniesieniu do pytania 4 uprzejmie informuję, że Główny Urząd Nadzoru Budowlanego
zwraca się do jednostek nadzoru budowlanego o przesyłanie co kwartał sprawozdań
budżetowych, jakie składane są przez te jednostki do zarządów jednostek samorządu
terytorialnego czy dysponentów odpowiedniej części budżetowej (wojewodów) i na
podstawie tych danych GUNB przeprowadza własne analizy.
Jednocześnie wspieramy wszelkie inicjatywy i działania mające na celu finansowe
wsparcie powiatowych inspektoratów nadzoru budowlanego.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 1 of 3 --
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych:
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku
z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych
oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z późn. zm.), zwanego
dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Finansów i Gospodarki,
którego obsługę zapewnia Ministerstwo Rozwoju i Technologii z siedzibą w
Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48
222 500 123, adres skrytki na ePUAP: /MRPiT/SkrytkaESP, adres do doręczeń
elektronicznych: AE:PL-68477-29007-EFSHR-25. Wykonującym obowiązki
administratora jest dyrektor Departamentu Architektury, Budownictwa i Geodezji.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych,
a także przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować
z Inspektorem Ochrony Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę:
iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO tj.
w celu wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na podstawie
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu
mandatu posła i senatora (Dz.U. z 2024 r. poz. 907), oraz w związku z § 162 uchwały
Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. - Regulamin pracy Rady
Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806) oraz art. 193 uchwały Sejmu Rzeczypospolitej
Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
(M.P. z 2022 r. poz. 990 ze zm.).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie
poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub działające
na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które wynikają z
przepisów powszechnie obowiązującego prawa (np. na żądanie sądów, urzędów
skarbowych, Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z MRiT
przetwarzają dane osobowe, dla których Administratorem jest Minister Finansów i
Gospodarki (np. podmioty świadczące usługi prawne, dostawcy systemów
informatycznych i usług IT oraz telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji
celu ich przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały one zebrane,
a następnie – w przypadkach, w których wymagają tego przepisy ustawy z dnia 14
lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz.
164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu
decyzji lub profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do
organizacji międzynarodowych.
-- 2 of 3 --
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu
następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art. 15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub nieaktualne,
zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
1. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje
Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego w
sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych
Osobowych, ul. Moniuszki 1A 00-014 Warszawa.
-- 3 of 3 --