Interpelacja w sprawie skutków nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty wprowadzonej w życie 8 sierpnia 2020 r.
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11688
do ministra zdrowia
w sprawie skutków nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty wprowadzonej w życie 8 sierpnia 2020 r.
Zgłaszający: Katarzyna Kierzek-Koperska
Data wpływu: 11-08-2025
Szanowna Pani Minister,
zgodnie z art. 16t ust. 5 wymienionej wyżej ustawy lekarz, który ukończył szkolenie specjalizacyjne, ma jedynie 5 lat na przystąpienie do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES), licząc od daty uzyskania dokumentu potwierdzającego zakończenie szkolenia. Po upływie tego okresu osoba taka traci prawo do przystąpienia do egzaminu, co w praktyce oznacza niemożność uzyskania tytułu specjalisty, mimo odbycia pełnego procesu szkoleniowego.
Przepis ten dotyka w szczególności lekarzy, którzy z różnych przyczyn - w tym także tych niezależnych od nich, jak sytuacja rodzinna, zdrowotna czy pandemia COVID-19 - nie zdążyli przystąpić do egzaminu w wymaganym czasie lub go nie zdali. Szczególnie trudny był rok 2020, kiedy to środowisko medyczne zostało postawione w stan najwyższej gotowości w związku z wybuchem pandemii. Wielu lekarzy brało wówczas czynny udział w ratowaniu zdrowia i życia obywateli, odsuwając na dalszy plan swoje własne postępy zawodowe, gdyż ich priorytety były wówczas inne.
Niestety, formalna informacja o 5-letnim limicie na przystąpienie do PES została opublikowana dopiero pod koniec 2024 roku, co dodatkowo ograniczyło możliwość podjęcia działań przez zainteresowanych lekarzy. Sesja jesienna 2025 roku będzie ostatnią szansą dla lekarzy, którzy ukończyli specjalizację między sierpniem 2020 a końcem 2020 roku.
W efekcie powyższych przepisów z systemu ochrony zdrowia wykluczeni zostają doświadczeni lekarze z wieloletnim stażem pracy i specjalistycznym przygotowaniem, którzy nie posiadają formalnego tytułu specjalisty jedynie z powodu upływu terminu przygotowania do egzaminu. Zostają oni de facto zrównani z lekarzami kończącymi dopiero staż podyplomowy. Taka sytuacja może prowadzić do:
braku specjalistów w systemie,
obniżenia jakości świadczeń zdrowotnych z uwagi na brak lekarzy specjalistów, którzy będą zmuszeni wyjeżdżać do pracy za granicą z uwagi na korzystniejsze przepisy,
zmarnowania wieloletniego procesu kształcenia.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje nowelizację przepisów w celu umożliwienia lekarzom, którzy ukończyli szkolenie specjalizacyjne, przystąpienia do PES niezależnie od upływu 5-letniego terminu?
Czy rozważana jest możliwość jednorazowego wydłużenia terminu dla grupy lekarzy, którzy ukończyli szkolenie w latach 2020-2021 z uwagi na nadzwyczajne okoliczności związane z pandemią COVID-19?
Czy Ministerstwo Zdrowia przeanalizowało wpływ nowelizacji ustawy na dostępność specjalistów w systemie ochrony zdrowia oraz na jakość świadczonych usług medycznych?
Czy planowane są zmiany w zakresie opłat za kolejne podejście do egzaminu PES?
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12855 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RKLU.050.18.2025.DR
Warszawa, 30 sierpnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
na podstawie art. 115 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.
U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) oraz art. 193 uchwały Sejmu Rzeczypospolitej
Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2022
r. poz. 990, z późn. zm.), przekazuję poniższą odpowiedź na interpelację nr 11688 Pani
Poseł Katarzyny Kierzek-Koperskiej w sprawie skutków nowelizacji ustawy o zawodach
lekarza i lekarza dentysty wprowadzonej w życie 8 sierpnia 2020 r.
przekazaną przez Kancelarię Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej za pomocą e-PUAP w dniu 26
sierpnia 2025 roku.
Przepis art. 16t ust 5 ustawy, który wszedł w życie 8 sierpnia 2020 r. mówi, że lekarz może
przystąpić do PES w okresie 5 lat od dnia potwierdzenia zakończenia szkolenia
specjalizacyjnego, o którym mowa w art. 16r ust. 6 pkt 1 ustawy, albo od dnia wydania
decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 7 albo 9 ustawy.
Zgodnie z powyższym, lekarz albo lekarz dentysta może przystąpić do PES, jeżeli termin
danego PES przypada w okresie 5 lat od:
- uzyskania przez lekarza albo lekarza dentystę potwierdzenia zakończenia szkolenia
specjalizacyjnego przez wojewodę, Ministra Obrony Narodowej albo ministra właściwego
do spraw wewnętrznych, albo
- dnia wydania decyzji ws. uznania dotychczasowego dorobku naukowego i zawodowego
lekarza/lekarza dentysty za równoważny ze zrealizowaniem w całości szczegółowego
programu modułu specjalistycznego albo modułu jednolitego i dopuszczenia
lekarza/lekarza dentysty do PES, albo
- dnia wydania decyzji ws. uznania dotychczasowego dorobku zawodowego i naukowego
lekarza/lekarza dentysty za równoważny z realizacją programu specjalizacji w nowej
dziedzinie medycyny, nieobjętej dotychczasowym systemem szkolenia specjalizacyjnego i
dopuszczenia lekarza do PES.
W myśl art. 23 pkt 1 ustawy z dnia 16 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i
lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1291, z późn. zm.)
termin 5 lat na przystąpienie do PES dla osób, które uzyskały potwierdzenie zakończenia
szkolenia specjalizacyjnego, albo decyzję, o której mowa w art. 16 ust. 7 albo 9 ustawy
przed dniem 8 sierpnia 2020 r. biegnie od dnia 8 sierpnia 2020 r. Zatem osoby te mogły po
raz ostatni przystąpić do PES w sesji wiosennej 2025 r.
Tematyka kluczowych założeń dotyczących reformy kształcenia przed- i podyplomowego w
zawodach lekarza i lekarza dentysty, w tym propozycji rozwiązania problemu niskiej
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
zdawalności egzaminów specjalizacyjnych oraz strategii zapobiegających obniżaniu
wymogów do uzyskania uprawnień do wykonywania zawodu lekarza albo lekarza na
terenie RP, była przedmiotem bezpośredniej dyskusji w 2018 r. Ministra Zdrowia z
przedstawicielami Naczelnej Rady Lekarskiej. Tematyka ta poruszana była również w
trakcie prac dwóch Zespołów powołanych w 2016 i 2018 r. przez Ministra Zdrowia w skład,
których wchodzili przedstawiciele Naczelnej Rady Lekarskiej, Centrum Medycznego
Kształcenia Podyplomowego, Centrum Egzaminów Medycznych, konsultanci krajowi oraz
inni eksperci legitymujący się długoletnim doświadczeniem i wiedzą z zakresu kształcenia
podyplomowego.
Za propozycją limitowania podejść do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES), a
tym samym mobilizacją lekarzy do skutecznego zakończenia specjalizacji stali przede
wszystkim konsultanci krajowi prowadzący nadzór merytoryczny nad szkoleniem
specjalizacyjnym oraz wojewodowie prowadzący proces dokumentowania szkolenia
specjalizacyjnego lekarzy i lekarzy dentystów, w szczególności tych którzy ukończyli
szkolenie i nie zdali PES lub do niego nie podchodzili przez kilka lub kilkanaście kolejnych
lat.
Sytuacja taka stwarzała nie tylko problemy administracyjne po stronie wojewodów, ale
także problemy niegospodarnego zarządzania środkami budżetu państwa przeznaczonymi
na finansowanie szkolenia specjalizacyjnego, które co do zasady (pomijając uczelnie
komercyjne), jest bezpłatne dla lekarzy niezależnie, czy odbywają go w trybie rezydenckim,
czy pozarezydenckim. Intencją bowiem finansowania szkolenia specjalizacyjnego z budżetu
państwa było i nadal jest wykształcenie oraz wprowadzenie do systemu opieki zdrowotnej
jak największej liczby lekarzy specjalistów.
Zgodnie z art. 16 ust 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza
dentysty (Dz. U. z 2024 r. poz. 1287, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, lekarz może
uzyskać tytuł specjalisty w określonej dziedzinie medycyny po odbyciu szkolenia
specjalizacyjnego oraz po złożeniu PES, albo po uznaniu za równoważny tytułu specjalisty
uzyskanego za granicą. Zatem, aby uzyskać tytuł lekarza specjalisty niezbędne jest
zaliczenie PES, który to egzamin jest elementem kończącym cały proces szkolenia
specjalizacyjnego.
Zacytowany w wystąpieniu przepis art. 16t ust. 5 ustawy mówiący, że „lekarz może
przystąpić do PES w okresie 5 lat od dnia potwierdzenia zakończenia szkolenia
specjalizacyjnego, o którym mowa w art. 16r ust. 6 pkt 1, albo od dnia wydania decyzji, o
której mowa w art. 16 ust. 7 albo 9.” jest konsekwencją wprowadzenia przepisu art. 16r ust.
11 mówiącego, że „lekarz, który zakończył szkolenie specjalizacyjne i uzyskał
potwierdzenie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego albo uzyskał decyzję, o której
mowa w art. 16 ust. 7 albo 9, zachowuje uprawnienia, o których mowa w art. 16oa ust. 2 pkt
1 i 4, w okresie 5 lat od dnia potwierdzenia zakończenia szkolenia specjalizacyjnego albo od
dnia wydania takiej decyzji.”.
Przepis art. 16r ust. 11 nadaje zatem lekarzowi, który zakończył szkolenie specjalizacyjne, a
nie zaliczył PES, uprawnienia lekarza w trakcie specjalizacji jeszcze przez okres kolejnych 5
lat od daty zakończenia tego szkolenia. Uprawnienie takie nie może mieć miejsca w
nieskończoność. Czas trwania samego szkolenia specjalizacyjnego zgodnie z
zatwierdzonym przez Ministra Zdrowia programem specjalizacyjnym w danej dziedzinie
medycyny jest z góry określony, z zastrzeżeniem przypadków umożliwiających formalne
jego wydłużenie, które to przypadki zostały opisane w art. 16l ustawy.
Z uwagi na szybko rozwijającą się technologię i wiedzę medyczną konsultanci krajowi
podkreślają konieczność stałej aktualizacji programów specjalizacyjnych, co zostało ujęte w
art. 16f ust. 5 ustawy mówiącym, że „program specjalizacji opracowuje co najmniej raz na 5
lat oraz aktualizuje w razie potrzeby, zgodnie z postępem wiedzy medycznej, zespół
ekspertów. Program specjalizacji redaguje CMKP i zatwierdza minister właściwy do spraw
zdrowia.”.
W skład przywołanego zespołu ekspertów wchodzą:
1) konsultant krajowy w danej dziedzinie medycyny lub jego przedstawiciel lub
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
przedstawiciele lub konsultanci krajowi w dziedzinach pokrewnych lub ich przedstawiciele,
2) konsultant lub konsultanci krajowi w dziedzinach medycyny związanych z realizacją
zadań państwa związanych wyłącznie z obronnością kraju w czasie wojny i pokoju lub ich
przedstawiciele - w dziedzinach, do których ma to zastosowanie,
3) przedstawiciel lub przedstawiciele towarzystw naukowych lub instytutów badawczych
właściwych dla danej dziedziny medycyny, a w przypadku ich braku - w dziedzinie
pokrewnej,
4) przedstawiciel Naczelnej Rady Lekarskiej posiadający stopień naukowy doktora
habilitowanego,
5) przedstawiciel CMKP,
6) przedstawiciel Naczelnej Rady Lekarskiej odbywający szkolenie specjalizacyjne.
Ponadto, konsultanci krajowi i NRL podkreślali, że lekarz w ciągu 5 lat po zakończeniu
szkolenia specjalizacyjnego ma możliwość skorzystania z 10 terminów sesji
egzaminacyjnych PES, a dodatkowym ułatwieniem dla lekarzy jest obligatoryjne
publikowanie na stronie Centrum Egzaminów Medycznych wykazu literatury i
rekomendacji, z których układane są pytania egzaminacyjne do PES. Wprowadzenie
5-letniego okresu możliwości przystępowania do PES ma za zadanie mobilizowanie lekarzy
do nauki i przystępowania do egzaminu, a także co istotne utrzymanie odpowiedniej jakości
kadry lekarskiej i udzielanych świadczeń zdrowotnych.
Projekt nowelizacji ustawy wprowadzający nowe przepisy był zgodnie z techniką
legislacyjną poddany uzgodnieniom międzyresortowym i konsultacjom publicznym. Został
on przesłany do opiniowania i konsultacji publicznych na 30 dni do następujących
podmiotów:
1) rektorów uczelni prowadzących kształcenie na kierunku lekarskim i lekarsko –
dentystycznym;
2) Naczelnej Rady Lekarskiej;
3) Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych;
4) Naczelnej Rady Aptekarskiej;
5) Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych;
6) Krajowej Rady Fizjoterapeutów;
7) Centrum Egzaminów Medycznych;
8) Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego;
9) Federacji Związków Zawodowych Pracowników Ochrony Zdrowia i Pomocy
Społecznej;
10) Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia „Porozumienie
Zielonogórskie”;
11) Federacji Związków Pracodawców Zakładów Opieki Zdrowotnej;
12) Forum Związków Zawodowych;
13) Komisji Krajowa NSZZ „Solidarność”;
14) Krajowego Sekretariatu Ochrony Zdrowia NSZZ „Solidarność 80”;
15) Pracodawców Rzeczypospolitej Polskiej;
16) Konfederacji „Lewiatan”;
17) Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych;
18) Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy;
19) Porozumienia Rezydentów Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy;
20) Stowarzyszenia Menedżerów Opieki Zdrowotnej;
21) Związku Rzemiosła Polskiego;
22) Związku Pracodawców – Business Centre Club;
23) Związku Przedsiębiorców i Pracodawców;
24) Pracodawców Rzeczypospolitej Polskiej;
25) Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej;
26) Związku Powiatów Polskich;
27) Wielkopolskiego Związku Pracodawców Ochrony Zdrowia;
28) Związku Pracodawców Służby Zdrowia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych;
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
29) Związku Pracodawców Niepublicznej Opieki Zdrowotnej;
30) Polskiego Stowarzyszenia Dyrektorów Szpitali;
31) Rady Dialogu Społecznego;
32) Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej;
33) Europejskiego Stowarzyszenia Studentów Medycyny;
34) Międzynarodowego Stowarzyszenia Studentów Medycyny IFMSA-Poland;
35) Polskiego Towarzystwa Studentów Stomatologii;
36) Krajowej Reprezentacji Doktorantów;
37) Polskiego Towarzystwa Informatycznego;
38) konsultantów krajowych w poszczególnych dziedzinach medycyny.
Projekt ustawy został opublikowany w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie
internetowej Ministra Zdrowia, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o
działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa oraz w Biuletynie Informacji
Publicznej na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji, a tym samym każdy
obywatel mógł wnieść wówczas do niego uwagi lub zastrzeżenia. W przebiegu konsultacji
nie wpłynęły zastrzeżenia do przepisu wskazującego ograniczony okres możliwości
przystąpienia przez lekarza po zakończonym szkoleniu specjalizacyjnym do PES.
Informacje na temat zmian w przepisach ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty były
publikowane lub omawiane na stronach Ministerstwa Zdrowia, Naczelnej Izby Lekarskiej i
okręgowych izb lekarskich oraz na łamach publikatorów medycznych i prawnych, w tym w
„Gazecie Lekarskiej” wysyłanej bezpłatnie zarejestrowanym członkom we wszystkich
okręgowych izbach lekarskich.
Odpowiadając na zadane pytania informuję, że obecnie nie są planowane zmiany przepisu
art. 16t ust 5 ustawy, niemniej Minister Zdrowia podda gruntownej analizie powyższy
przepis i przy kolejnej nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty ew.
zaproponuje ewentualną zmianę przepisu uwzględniającą omawianą grupę lekarzy i lekarzy
dentystów.
Jednocześnie informuję, że Ministerstwo Zdrowia nie analizowało wpływu nowelizacji
ustawy na dostępność specjalistów w systemie ochrony zdrowia oraz na jakość
świadczonych usług medycznych, gdyż zakładało, że lekarze i lekarze dentyści w ciągu 5 lat
są w stanie zdać egzamin mając możliwość przystąpienia do PES w trakcie 10 sesji
egzaminacyjnych.
W odpowiedzi na pytanie dotyczące zmiany w zakresie opłat za kolejne podejście do
egzaminu PES informuję, że Ministerstwo Zdrowia nie planuje zniesienia opłat w tym
zakresie. Porównanie wysokości tych opłat z wysokością minimalnego wynagrodzenia
lekarza w trakcie specjalizacji prowadzi do wniosku, że opłaty te nie stanowią realnej
bariery przed przystąpieniem do egzaminu.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --