Interpelacja nr 11650
Interpelacja w sprawie uznania chorób kręgosłupa za choroby zawodowe pielęgniarek
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie uznania chorób kręgosłupa za choroby zawodowe pielęgniarek
Interpelacja nr 11650
do ministra zdrowia
w sprawie uznania chorób kręgosłupa za choroby zawodowe pielęgniarek
Zgłaszający: Iwona Karolewska
Data wpływu: 07-08-2025
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zgłosiły się pielęgniarki pracujące w Wojewódzkim Szpitalu Zdrowia Psychicznego im. dr. Józefa Bednarza w Świeciu. Podczas rozmowy poruszyły wiele kwestii, które nurtują pielęgniarki. Wśród nich znalazła się choroba kręgosłupa, która ich zdaniem powinna zostać uznana za chorobę zawodową pielęgniarek.
Wyniki badań opublikowane w monografii „Opieka pielęgniarska i jej aspekty ekonomiczne. Tom II” (Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Głogowie, 2024) w sposób jednoznaczny wskazują na ścisły związek między wykonywaną pracą pielęgniarską a chronicznymi dolegliwościami bólowymi kręgosłupa.
Zgodnie z przeprowadzonymi badaniami:
92,9% pielęgniarek i położnych deklaruje występowanie bólu kręgosłupa, najczęściej w odcinku lędźwiowym;
średni poziom bólu w skali VAS wynosi 5,17/10, co wskazuje na znaczny dyskomfort;
ból najczęściej występuje podczas czynności zawodowych takich jak: podnoszenie, przemieszczanie, pionizacja chorych;
do najczęściej wskazywanych przyczyn przeciążenia kręgosłupa należą: zbyt mała liczba personelu, pośpiech, brak sprzętu wspomagającego oraz nadmierna liczba pacjentów;
staż pracy, liczba miejsc zatrudnienia, system pracy, wiek oraz wskaźnik BMI mają istotny wpływ na nasilenie dolegliwości.
Co istotne, nawet wśród osób posiadających pozytywną wiedzę na temat ergonomii i ochrony układu mięśniowo-szkieletowego, deklarowane jest niskie przestrzeganie zasad ochrony zdrowia w praktyce — wynika to wprost z braku możliwości wdrażania tych zasad ze względu na realia organizacyjne i kadrowe.
Dodatkowo:
znaczna część pielęgniarek nie korzysta z rehabilitacji czy opieki lekarskiej, nawet przy utrzymujących się dolegliwościach;
najczęściej stosowaną metodą radzenia sobie z bólem jest doraźne przyjmowanie leków przeciwbólowych;
poziom profilaktyki w miejscu pracy jest alarmująco niski, a pracodawcy rzadko organizują szkolenia z ergonomii;
pielęgniarki oczekują zwiększenia zatrudnienia i dostępu do sprzętu wspomagającego przenoszenie pacjentów.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami BHP oraz rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie ręcznych prac transportowych, masa podnoszonych przez kobiety przedmiotów nie powinna przekraczać 12 kg przy pracy stałej. W praktyce jednak, pielęgniarki często dźwigają znacznie większe ciężary — bez pomocy, bez sprzętu i bez odpowiednich warunków organizacyjnych.
Dlatego zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa uznanie przewlekłych zespołów bólowych kręgosłupa (szczególnie lędźwiowo-krzyżowego) za choroby zawodowe pielęgniarek, w świetle aktualnych badań i statystyk medycznych?
Czy w najbliższym czasie planowane są zmiany legislacyjne umożliwiające takie uznanie?
Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby przeciwdziałać poważnym skutkom zdrowotnym pracy pielęgniarskiej związanym z przeciążeniami układu ruchu?
Zwracam uwagę, że uznanie chorób kręgosłupa za schorzenia zawodowe w tej grupie zawodowej nie tylko odpowiada realiom pracy i wynikom badań, ale również stanowiłoby ważny krok w kierunku docenienia i ochrony zdrowia pielęgniarek, które są podstawą systemu opieki zdrowotnej w Polsce.
Z wyrazami szacunku
Iwona Karolewska
Interpelacja nr 11650
do ministra zdrowia
w sprawie uznania chorób kręgosłupa za choroby zawodowe pielęgniarek
Zgłaszający: Iwona Karolewska
Data wpływu: 07-08-2025
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zgłosiły się pielęgniarki pracujące w Wojewódzkim Szpitalu Zdrowia Psychicznego im. dr. Józefa Bednarza w Świeciu. Podczas rozmowy poruszyły wiele kwestii, które nurtują pielęgniarki. Wśród nich znalazła się choroba kręgosłupa, która ich zdaniem powinna zostać uznana za chorobę zawodową pielęgniarek.
Wyniki badań opublikowane w monografii „Opieka pielęgniarska i jej aspekty ekonomiczne. Tom II” (Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Głogowie, 2024) w sposób jednoznaczny wskazują na ścisły związek między wykonywaną pracą pielęgniarską a chronicznymi dolegliwościami bólowymi kręgosłupa.
Zgodnie z przeprowadzonymi badaniami:
92,9% pielęgniarek i położnych deklaruje występowanie bólu kręgosłupa, najczęściej w odcinku lędźwiowym;
średni poziom bólu w skali VAS wynosi 5,17/10, co wskazuje na znaczny dyskomfort;
ból najczęściej występuje podczas czynności zawodowych takich jak: podnoszenie, przemieszczanie, pionizacja chorych;
do najczęściej wskazywanych przyczyn przeciążenia kręgosłupa należą: zbyt mała liczba personelu, pośpiech, brak sprzętu wspomagającego oraz nadmierna liczba pacjentów;
staż pracy, liczba miejsc zatrudnienia, system pracy, wiek oraz wskaźnik BMI mają istotny wpływ na nasilenie dolegliwości.
Co istotne, nawet wśród osób posiadających pozytywną wiedzę na temat ergonomii i ochrony układu mięśniowo-szkieletowego, deklarowane jest niskie przestrzeganie zasad ochrony zdrowia w praktyce — wynika to wprost z braku możliwości wdrażania tych zasad ze względu na realia organizacyjne i kadrowe.
Dodatkowo:
znaczna część pielęgniarek nie korzysta z rehabilitacji czy opieki lekarskiej, nawet przy utrzymujących się dolegliwościach;
najczęściej stosowaną metodą radzenia sobie z bólem jest doraźne przyjmowanie leków przeciwbólowych;
poziom profilaktyki w miejscu pracy jest alarmująco niski, a pracodawcy rzadko organizują szkolenia z ergonomii;
pielęgniarki oczekują zwiększenia zatrudnienia i dostępu do sprzętu wspomagającego przenoszenie pacjentów.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami BHP oraz rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie ręcznych prac transportowych, masa podnoszonych przez kobiety przedmiotów nie powinna przekraczać 12 kg przy pracy stałej. W praktyce jednak, pielęgniarki często dźwigają znacznie większe ciężary — bez pomocy, bez sprzętu i bez odpowiednich warunków organizacyjnych.
Dlatego zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa uznanie przewlekłych zespołów bólowych kręgosłupa (szczególnie lędźwiowo-krzyżowego) za choroby zawodowe pielęgniarek, w świetle aktualnych badań i statystyk medycznych?
Czy w najbliższym czasie planowane są zmiany legislacyjne umożliwiające takie uznanie?
Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby przeciwdziałać poważnym skutkom zdrowotnym pracy pielęgniarskiej związanym z przeciążeniami układu ruchu?
Zwracam uwagę, że uznanie chorób kręgosłupa za schorzenia zawodowe w tej grupie zawodowej nie tylko odpowiada realiom pracy i wynikom badań, ale również stanowiłoby ważny krok w kierunku docenienia i ochrony zdrowia pielęgniarek, które są podstawą systemu opieki zdrowotnej w Polsce.
Z wyrazami szacunku
Iwona Karolewska
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
8.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
3114 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPM.050.14.2025.AO
Warszawa, 16 października 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11650, Pani Poseł Iwony Karolewskiej w sprawie uznania
chorób kręgosłupa za choroby zawodowe pielęgniarek, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych informacji.
Wskazać należy, że choroby kręgosłupa, w tym zespoły bólowe kręgosłupa, a także zmiany
zwyrodnieniowe kręgosłupa są schorzeniami rozpowszechnionymi w populacji generalnej,
o złożonej etiologii, w powstawaniu których warunki pracy stanowią jeden z możliwych
czynników ryzyka, wpływających zarówno na ujawnienie, przyspieszenie choroby, jak i
pogorszenie danego stanu chorego.
W wykazie chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie
udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby
zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym,
stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w
sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836), a także w wykazach
rekomendowanych przez Międzynarodową Organizację Pracy i Unię Europejską, choroby
pośrednio związane z pracą nie są uwzględniane, gdyż m.in. nie spełniają definicji choroby
zawodowej, co potwierdza także stanowisko Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera
w Łodzi.
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Zgodnie bowiem z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r,
poz., 277 i 1871) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w ww. wykazie
chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie
lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników
szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem
wykonywania pracy, zwanych „narażeniem zawodowym".
Zatem rozpoznanie kliniczne choroby zawodowej, a następnie wydanie decyzji o
stwierdzeniu choroby zawodowej, zależne jest od zebranego materiału dowodowego, a w
szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia
zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
Ponadto zgodnie z przepisami ustawy Kodeks pracy pracodawca jest obowiązany stosować
środki zapobiegające chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną
pracą, w tym jest obowiązany systematycznie analizować przyczyny wypadków przy pracy,
chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami środowiska pracy i na
podstawie wyników tych analiz stosować właściwe środki zapobiegawcze.
Mając na uwadze wskazane w interpelacji nowe badania, wskazujące na ścisły związek
między wykonywaną pracą pielęgniarską a chronicznymi dolegliwościami bólowymi
kręgosłupa, Ministerstwo Zdrowia dokona analizy zaproponowanych zmian.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPM.050.14.2025.AO
Warszawa, 16 października 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11650, Pani Poseł Iwony Karolewskiej w sprawie uznania
chorób kręgosłupa za choroby zawodowe pielęgniarek, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych informacji.
Wskazać należy, że choroby kręgosłupa, w tym zespoły bólowe kręgosłupa, a także zmiany
zwyrodnieniowe kręgosłupa są schorzeniami rozpowszechnionymi w populacji generalnej,
o złożonej etiologii, w powstawaniu których warunki pracy stanowią jeden z możliwych
czynników ryzyka, wpływających zarówno na ujawnienie, przyspieszenie choroby, jak i
pogorszenie danego stanu chorego.
W wykazie chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie
udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby
zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym,
stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w
sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836), a także w wykazach
rekomendowanych przez Międzynarodową Organizację Pracy i Unię Europejską, choroby
pośrednio związane z pracą nie są uwzględniane, gdyż m.in. nie spełniają definicji choroby
zawodowej, co potwierdza także stanowisko Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera
w Łodzi.
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Zgodnie bowiem z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r,
poz., 277 i 1871) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w ww. wykazie
chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie
lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników
szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem
wykonywania pracy, zwanych „narażeniem zawodowym".
Zatem rozpoznanie kliniczne choroby zawodowej, a następnie wydanie decyzji o
stwierdzeniu choroby zawodowej, zależne jest od zebranego materiału dowodowego, a w
szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia
zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
Ponadto zgodnie z przepisami ustawy Kodeks pracy pracodawca jest obowiązany stosować
środki zapobiegające chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną
pracą, w tym jest obowiązany systematycznie analizować przyczyny wypadków przy pracy,
chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami środowiska pracy i na
podstawie wyników tych analiz stosować właściwe środki zapobiegawcze.
Mając na uwadze wskazane w interpelacji nowe badania, wskazujące na ścisły związek
między wykonywaną pracą pielęgniarską a chronicznymi dolegliwościami bólowymi
kręgosłupa, Ministerstwo Zdrowia dokona analizy zaproponowanych zmian.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --