Interpelacja w sprawie likwidacji Centrum Informacyjnego Lasów Państwowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11648
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie likwidacji Centrum Informacyjnego Lasów Państwowych
Zgłaszający: Agnieszka Górska, Paweł Sałek, Maria Kurowska, Władysław Kurowski, Grzegorz Gaża, Małgorzata Golińska, Michał Woś, Edward Siarka, Dariusz Stefaniuk, Magdalena Filipek-Sobczak, Patryk Wicher, Grzegorz Lorek, Anna Dąbrowska-Banaszek
Data wpływu: 07-08-2025
Decyzja o likwidacji Centrum Informacyjnego Lasów Państwowych została ogłoszona w ostatnich tygodniach i budzi poważne zaniepokojenie zarówno wśród pracowników Lasów Państwowych, jak i osób zaangażowanych w edukację przyrodniczą, ochronę środowiska oraz transparentność działań instytucji publicznych. Centrum przez ponad dwie dekady pełniło kluczową funkcję w zakresie informowania obywateli o wielofunkcyjnej gospodarce leśnej, promowało ochronę przyrody oraz prowadziło kampanie edukacyjne w skali ogólnopolskiej.
W uzasadnieniu decyzji o likwidacji wskazano na konieczność „optymalizacji” i „restrukturyzacji” wewnętrznej. Zaznaczono również, że działania te mają związek z wynikami audytów dotyczących wydatkowania środków publicznych. Tymczasem nie podano opinii publicznej ani pracownikom LP informacji o planach zapewnienia kontynuacji zadań realizowanych przez CILP. Zamiast tego pojawiły się jedynie ogólne deklaracje o możliwym „wsparciu psychologicznym” dla pracowników likwidowanej jednostki.
W związku z powyższym, kieruję do Pani Minister następujące pytania:
Jakie były podstawy formalne i merytoryczne decyzji o likwidacji Centrum Informacyjnego Lasów Państwowych?
Kiedy poznamy wyniki audytów z możliwością wglądu do dokumentów?
Dlaczego za wszelką cenę pani Minister dąży do wyzbycia się podmiotu, który ukazywał wielkoobszarową zrównoważoną wielofunkcyjną gospodarkę leśną jako nasz sukces w ochronie przyrody i użytkowaniu lasów? Zamiast zachować go i kontynuować edukację dotyczącą gospodarki leśnej dla dobra przyrody, ekologii, lasów i polskiego społeczeństwa?
Jakie jednostki przejmą kompetencje CILP w zakresie edukacji leśnej, informacji publicznej, promocji oraz kontaktu ze społeczeństwem?
Jakie działania zostały przewidziane wobec pracowników zatrudnionych w CILP? Czy zagwarantowano im możliwość dalszego zatrudnienia w strukturach Lasów Państwowych?
Czy planowane są przetargi na edukację ekologiczną dla organizacji pozarządowych w tym zakresie? Jeżeli tak, jakie i kiedy zostaną uruchomione?
Czy decyzja o likwidacji CILP była konsultowana ze środowiskami naukowymi, organizacjami społecznymi oraz interesariuszami związanymi z edukacją i ochroną środowiska?
Lasy Państwowe to nie tylko przedsiębiorstwo, ale również element polskiej tożsamości narodowej i wspólnego dziedzictwa przyrodniczego. Wszelkie decyzje dotyczące ich funkcjonowania powinny być przejrzyste i poprzedzone szeroką debatą społeczną.
Z wyrazami szacunku Agnieszka Górska
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (21)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (60)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
127742 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WNO.050.75.2025.BW
3958073.16090872.13143381
Warszawa, 30-10-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posłanki Agnieszki Górskiej oraz grupy Posłów
(znak: K10INT11648).
Temat: likwidacja Centrum Informacyjnego Lasów Państwowych
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posłanki na Sejm RP Pani Agnieszki Górskiej oraz grupy
Posłów w sprawie likwidacji Centrum Informacyjnego Lasów Państwowych, przedstawiam
poniższe informacje.
Począwszy od 2024 r., w Lasach Państwowych przeprowadzono szereg kontroli, audytów
oraz czynności sprawdzających o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym, obejmujących
zagadnienia majątkowe i finansowe. Ponad 50 jednostek organizacyjnych Lasów
Państwowych, w tym Centrum Informacyjne Lasów Państwowych (CILP), zostało objętych
kontrolami prowadzonymi m.in. przez Najwyższą Izbę Kontroli, Krajową Administrację
Skarbową – Izbę Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (kontrola w toku), Centralne Biuro
Antykorupcyjne, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Państwową Inspekcję Pracy,
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Urząd Ochrony Konkurencji
i Konsumentów oraz Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Z uwagi na fakt, że równocześnie w Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych (dalej:
„DGLP”) prowadzono kilka kontroli realizowanych przez różne służby, które częściowo
obejmowały te same obszary, zorganizowano spotkanie koordynacyjne z udziałem
przedstawicieli Najwyższej Izby Kontroli, Krajowej Administracji Skarbowej oraz
Centralnego Biura Antykorupcyjnego.
Poruszone podczas tego spotkania zagadnienia dotyczyły również CILP, w tym m.in.
finansowania środków masowego przekazu, organizacji konkursów promocyjnych,
przypadków zawierania pozornych umów o pracę (fikcyjnego zatrudnienia),
nieprawidłowości w ewidencji czasu pracy oraz rozliczaniu podróży służbowych.
W wyniku przeprowadzonych kontroli i audytów złożono zawiadomienia o podejrzeniu
popełnienia przestępstwa do właściwych organów ścigania.
-- 1 of 4 --
Informuję, że na chwilę obecną możliwe jest zapoznanie się z wynikami kontroli
„Gospodarowanie środkami finansowymi przez jednostki organizacyjne Lasów
Państwowych” za lata 2020-2024 (I kwartał), przeprowadzonej w CILP przez Najwyższą
Izbę Kontroli – Delegaturę w Opolu. Wyniki kontroli zostały przedstawione w wystąpieniu
pokontrolnym Najwyższej Izby Kontroli z dnia 14 października 2024 r., znak sprawy:
LOP.410.11.2.2024. Aktualnie w CILP trwa audyt prowadzony przez Izbę Administracji
Skarbowej w Bydgoszczy. Po jego zakończeniu (wyznaczonym do dnia 24 października
2025 r. pismem z dnia 24 lipca 2025 r., znak sprawy: 0401-ICA.520.1.13.2024.278) będzie
możliwe zapoznanie się z wynikami tego audytu. Dodatkowo w załączeniu (załącznik nr 1)
przekazuję opracowanie pn. Podsumowanie audytów i kontroli w Państwowym Gospodarstwie
Leśnym Lasy Państwowe weryfikujących nieprawidłowości z okresu rządów Zjednoczonej
Prawicy (2015–2023) ze szczególnym uwzględnieniem lat 2021–2023. Z uwagi na złożone
doniesienia do organów ścigania, dostęp do wielu dokumentów jest na chwilę obecną
niemożliwy.
CILP to jednostka ważna z punktu widzenia Lasów Państwowych, od ponad 20 lat
upowszechniająca informacje o ich działalności i ogólną wiedzę z zakresu leśnictwa.
Przyczyniła się również do uregulowania wielu aspektów dotyczących prowadzenia działań
komunikacyjno-promocyjnych.
Jednocześnie podkreślam, że edukacja leśna w Lasach Państwowych od przeszło dwóch
dekad realizowana jest przez poszczególne nadleśnictwa i Leśne Kompleksy Promocyjne.
Kompetencje w zakresie edukacji leśnej, informacji publicznej, promocji oraz kontaktu
ze społeczeństwem przedstawiam poniżej.
Edukacja leśna
Edukacja leśna jest realizowana przez wszystkie jednostki Państwowego Gospodarstwa
Leśnego Lasy Państwowe (dalej także: „PGL LP”) jako jedno z działań priorytetowych,
służące kształtowaniu postawy odpowiedzialnego korzystania z zasobów środowiska.
W założeniach edukacyjnych silnie akcentowany jest wymiar terenowy i bezpośredni
kontakt z leśnikami, stąd też kluczowe zadania w tym zakresie spoczywają
na nadleśnictwach. Edukację przyrodniczo-leśną prowadzoną przez PGL LP umożliwia
rozbudowana infrastruktura i własne, doświadczone kadry. Zdaniem DGLP bezpośrednie
rekrutowanie edukatorów spośród aktywnych zawodowo leśników jest kluczowe
dla zapewnienia wysokiej jakości przekazu. Leśnicy-edukatorzy gwarantują nie tylko
autentyczność, ale także wysoki poziom merytoryczny, co buduje zaufanie odbiorców. Lasy
Państwowe inwestują w szkolenia dla swoich edukatorów, dzięki czemu dysponują
oni bogatym doświadczeniem i aktualną wiedzą.
Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych poinformowała, że kompetencje CILP w zakresie
wydawania publikacji edukacyjnych przejął Ośrodek Rozwojowo-Wdrożeniowy Lasów
Państwowych w Bedoniu. Jednostka ta dba o bieżącą aktualizację materiałów
i ich dostosowanie do potrzeb poszczególnych grup odbiorców. Obecnie w Lasach
Państwowych nie jest planowane przekazywanie zadań o charakterze edukacyjnym
podmiotom zewnętrznym.
-- 2 of 4 --
Informacja publiczna i promocja
Zgodnie z informacją uzyskaną z Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, zadania
związane z prowadzeniem Biuletynu Informacji Publicznej i promocją są aktualnie
przejmowane przez inne niż CILP jednostki znajdujące się w strukturach Lasów
Państwowych. Za koordynację Biuletynu Informacji Publicznej – obowiązek wynikający
z ustawy o dostępie do informacji publicznej – odpowiada obecnie Dyrektor Generalny
Lasów Państwowych.
W zakresie promocji działania o charakterze centralnym, takie jak kampanie wizerunkowe
czy wydawanie materiałów promocyjnych, są aktualnie koordynowane przez Biuro Prasowe
DGLP.
Kontakt ze społeczeństwem
Lasy Państwowe konsekwentnie rozwijają dialog społeczny, stawiając na bezpośredni
kontakt na poziomie lokalnym. Od wiosny 2024 roku w każdym nadleśnictwie i regionalnej
dyrekcji Lasów Państwowych wyznaczono konsultanta do spraw kontaktów społecznych.
Głównymi zadaniami konsultantów są:
identyfikacja i nawiązywanie relacji z lokalnymi interesariuszami;
koordynacja dialogu społecznego na poziomie nadleśnictwa;
przyjmowanie i przekazywanie inicjatyw od społeczności lokalnej;
współpraca z regionalnymi dyrekcjami Lasów Państwowych i Zespołami Lokalnej
Współpracy (ZLW), powoływanymi obligatoryjnie na etapie tworzenia planów
urządzenia lasu, celem wsparcia dialogu społecznego (ZLW pełnią rolę forum
konsultacyjnego, gdzie lokalne społeczności mogą zgłaszać uwagi i wspólnie
z leśnikami wypracowywać sposoby gospodarowania na terenach szczególnie
ważnych z punktu widzenia społecznego).
Zarządzeniem nr 115/2024 Dyrektor Generalny Lasów Państwowych wprowadził nową,
obowiązkową formę komunikacji ze społeczeństwem. Od 2025 r. każde nadleśnictwo
przedstawia coroczną informację o swojej działalności gminom, na których obszarze jest
położne. W analogiczny sposób regionalne dyrekcje Lasów Państwowych kierują taką
informację do samorządów wojewódzkich. Nadleśnictwa i regionalne dyrekcje Lasów
Państwowych zgłaszają również gotowość wystąpienia z informacją podczas sesji
rad samorządowych bądź też organizują sesje terenowe dla samorządowców. W efekcie
tych działań w bieżącym roku po raz pierwszy w historii Lasy Państwowe skierowały
w sposób systemowy informację o swojej działalności do społeczności lokalnych.
Ponadto DGLP przekazała, że zadania w zakresie koordynacji mediów Lasów Państwowych,
służących do kontaktu ze społeczeństwem, przejęło Biuro Prasowe DGLP (media
elektroniczne) i Ośrodek Rozwojowo-Wdrożeniowy Lasów Państwowych w Bedoniu
(media tradycyjne – drukowane). Należy jednak podkreślić, że profile w mediach
elektronicznych (strony internetowe, w tym media społecznościowe) posiadają także
poszczególne jednostki Lasów Państwowych, które publikują szereg interesujących
oraz przydatnych treści, skierowanych do szerokiego grona odbiorców.
-- 3 of 4 --
Informuję, że przeprowadzone audyty i kontrole wykazały szereg nieprawidłowości w CILP.
W związku z tym DGLP zdecydowała o zmianie profilu funkcjonowania tej jednostki,
podejmując stosowne działania naprawcze.
Przepis art. 33 ust. 3 pkt 2 ustawy o lasach1 w brzmieniu: „Dyrektor Generalny
w szczególności (…) tworzy, łączy, dzieli i likwiduje jednostki organizacyjne o zasięgu
krajowym, o których mowa w art. 32 ust. 2 pkt 42” daje podstawę prawną do wydania decyzji
o likwidacji CILP. Prerogatywa Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych w tym zakresie
nie wymaga przeprowadzenia konsultacji, jednakże w przypadku podjęcia działań
związanych z likwidacją, połączeniem lub dzieleniem jednostek organizacyjnych,
informowane są o tym fakcie organizacje związkowe. Związki zawodowe otrzymały
informację o zamiarze zlikwidowania CILP na piśmie. Należy również podkreślić, że zgodnie
z art. 28 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych3, pracodawca jest obowiązany udzielić
na wniosek zakładowej organizacji związkowej informacji niezbędnych do prowadzenia
działalności związkowej, w tym o zmianach w strukturze zatrudnienia. Podczas spotkania
z przedstawicielami Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, pracownikom Centrum
Informacyjnego Lasów Państwowych przekazano informacje o możliwości skorzystania
ze wsparcia w zakresie doradztwa prawnego oraz kadrowego. Niemniej podkreślam, że choć
zamiar zlikwidowania CILP został zakomunikowany, to nie wydano żadnych formalnych
decyzji ani zarządzeń w tym zakresie.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Załączniki:
1. Podsumowanie audytów i kontroli w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy
Państwowe weryfikujących nieprawidłowości z okresu rządów Zjednoczonej
Prawicy (2015–2023) ze szczególnym uwzględnieniem lat 2021–2023.
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
1 Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2025 r. poz. 567).
2 Inne niż DGLP, regionalne dyrekcje Lasów Państwowych i nadleśnictwa jednostki organizacyjne nieposiadające
osobowości prawnej, wchodzące w skład Lasów Państwowych.
3 Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 2025 r. poz. 440).
-- 4 of 4 --
1
DYREKCJA GENERALNA LASÓW PAŃSTWOWYCH
Podsumowanie audytów i kontroli
w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe
weryfikujących nieprawidłowości
z okresu rządów Zjednoczonej Prawicy (2015 – 2023)
ze szczególnym uwzględnieniem lat 2021 - 2023
Warszawa, wrzesień 2025
-- 1 of 40 --
2
1. Wprowadzenie
Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe jest największą w Unii
Europejskiej organizacją zarządzającą lasami należącymi do Skarbu Państwa.
Porządek prawny regulujący funkcjonowanie Lasów Państwowych określa
w szczególności:
a) ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 567),
b) Statut Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe,
c) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 1991 r. w sprawie szczegółowych
zasad gospodarki finansowej w Lasach Państwowych.
W ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą trwale
zrównoważoną gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami
oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję
majątku Skarbu Państwa. Zarządzają ponad 7,6 milionami hektarów lasów
stanowiących własność Skarbu Państwa, co stanowi około 77 % wszystkich lasów w
kraju. Zachowanie, ochrona oraz powiększanie zasobów leśnych w Lasach
Państwowych, nie jest obciążeniem dla budżety państwa, a pełnione funkcje
przyrodnicze i społeczne równoważone są i finansowane przez produkcję, na zasadzie
racjonalnej gospodarki, drewna oraz surowców i produktów ubocznego użytkowania
lasu. Tym samym umożliwione jest ustawowe prowadzenie działalność Lasów
Państwowych na zasadzie samodzielności finansowej.
Lasy Państwowe odgrywają kluczową rolę w polskiej gospodarce, generując
znaczące dochody związane z gospodarką surowcową. Sprzedaż drewna stanowi
jeden z podstawowych elementów działalności tej instytucji, będąc fundamentem
funkcjonowania przemysłu meblarskiego, budowlanego, papierniczego
i energetycznego. Lasy Państwowe tworzą również rynek pracy dla lokalnych
społeczności wykonujących prace gospodarcze w ramach działalności podstawowej
LP, zatrudniając bezpośrednio ponad 25 tysięcy osób, a pośrednio wspierając blisko
400 tysięcy miejsc pracy w sektorze usług leśnych i przetwórstwa drewna. PGL LP
współpracuje z lokalnymi społecznościami, realizując inwestycje w infrastrukturę oraz
wspierając inicjatywy społeczne i edukacyjne. Lasy Państwowe są także znaczącym
płatnikiem podatków i danin publicznych, co wpływa bezpośrednio na budżety gmin
i powiatów, zwłaszcza w regionach leśnych.
Gospodarowanie na tak dużej powierzchni wymaga umiejętności, aby lasy
wypełniały, teraz i w przyszłości, wszystkie ważne ochronne, gospodarcze i społeczne
funkcje na poziomie lokalnym, narodowym i globalnym. Od pracowników Lasów
Państwowych wymaga to odpowiedzialnego, profesjonalnego i otwartego działania,
ponieważ znaczenie społeczno-gospodarcze Lasów Państwowych jest pochodną
szerokiego spektrum działalności gospodarczej, aktywności społecznej i dbałości
o zasoby przyrodnicze kraju.
Na terenie zarządzanym przez Lasy Państwowe istnieje również wiele form
ochrony przyrody, np. rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe czy obszary Natura
2000, stanowiące 38 % całkowitej powierzchni gruntów w LP oraz realizowane są
-- 2 of 40 --
3
liczne programy i projekty przyrodnicze. Ponadto, Lasy Państwowe od wielu lat
upowszechniają wiedzę o środowisku leśnym i zrównoważonej gospodarce leśnej,
prowadząc intensywną działalność dydaktyczną z wykorzystaniem obiektów
edukacyjnych.
1.1. Cel informacji – potrzeba przejrzystości i odpowiedzialności
Majątek pozostający w zarządzie Lasów Państwowych stanowi własność Skarbu
Państwa i jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli. Z tego względu
odpowiedzialne i przejrzyste zarządzanie tym mieniem nie jest jedynie formalnym
obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa, lecz stanowi podstawę społecznego
zaufania do instytucji publicznych. Ustawa o lasach nakłada na Lasy Państwowe
obowiązek gospodarowania zasobami zgodnie z zasadą trwałego i zrównoważonego
rozwoju. Zasada ta obejmuje nie tylko ochronę środowiska, ale także efektywność
ekonomiczną i społeczną.
Nieprawidłowe gospodarowanie majątkiem Lasów Państwowych prowadzi do
poważnych konsekwencji dla całej gospodarki oraz dla społeczności lokalnych. Straty
finansowe Skarbu Państwa wynikające z nieefektywnego wykorzystania majątku,
zaniedbań w zarządzaniu nieruchomościami czy zawierania umów na niekorzystnych
warunkach wpływają na ograniczenie środków, które mogłyby zostać przeznaczone
na realizację innych zadań publicznych. Brak przejrzystości i otwartości
w gospodarowaniu majątkiem powoduje utratę zaufania społecznego, prowadzi do
eskalacji konfliktów i protestów związanych z zarządzaniem zasobami leśnymi oraz
rodzi wątpliwości co do rzetelności i bezstronności podejmowanych decyzji.
Pracownicy Lasów Państwowych, szczególni ci zajmujący kierownicze
stanowiska odpowiadają za racjonalne i efektywne wykorzystanie majątku
publicznego, co oznacza konieczność dbałości o każdą złotówkę wydatkowaną
z zasobów pozostających w ich zarządzie. Odpowiedzialność ta przejawia się także
w konieczności zachowania szczególnej staranności przy podejmowaniu decyzji
o sprzedaży, dzierżawie lub najmie nieruchomości, prowadzeniu inwestycji oraz
realizacji polityki społecznej i promocyjnej. Lasy Państwowe powinny działać zgodnie
z najwyższymi standardami gospodarności, praworządności i etyki, uwzględniając nie
tylko interes ekonomiczny, ale także interes społeczny i środowiskowy.
2. Charakterystyka organizacyjna Lasów Państwowych
2.1. Struktura PGL LP
Zgodnie z art. 32 ustawy o lasach Lasy Państwowe są państwową jednostką
organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, reprezentującą Skarb Państwa
w zakresie zarządzanego mienia. Zarząd, o którym mowa w przywołanym przepisie,
należy rozumieć jako szczególną formę gospodarowania własnością Skarbu Państwa.
Wynika to wprost z treści art. 4 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy, który wskazuje, że Lasy
Państwowe zarządzają lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa w ramach
sprawowanego zarządu prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi
-- 3 of 40 --
4
nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także
prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość.
Istotnym elementem działalności Lasów Państwowych jest zasada ich
samofinansowania swojej działalności, o czym stanowi art. 50 ust. 1 przywołanej
ustawy. Zgodnie z jego treścią Lasy Państwowe prowadzą działalność na zasadzie
samodzielności finansowej i pokrywają koszty działalności z własnych przychodów.
Przywołana zasada samodzielności skutkuje tym, iż mimo niewątpliwego zaliczenia
Lasów Państwowych do grona podmiotów reprezentujących Skarb Państwa
i gospodarujących mieniem publicznym (a nawet państwowym), PGL LP nie stanowi
elementu sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1530).
Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe jest jednostką
ustrukturyzowaną, w skład której – zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy o lasach – wchodzą
następujące jednostki organizacyjne:
1) Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych będąca biurem Dyrektora
Generalnego Lasów Państwowych, który kieruje Lasami, nadzoruje i koordynuje
działalność Dyrektorów rdLP oraz Dyrektorów zakładów LP o zasięgu krajowym;
2) regionalne dyrekcje Lasów Państwowych stanowiące biura poszczególnych
Dyrektorów rdLP, których podstawowym zadaniem jest nadzór i koordynacja
działalności jednostek na swoim terytorium (zarówno nadleśnictw jak i zakładów
LP o zasięgu regionalnym);
3) nadleśnictwa;
4) inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (tzw. zakłady
Lasów Państwowych).
Podstawowe jednostki organizacyjne LP, zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy
o lasach, stanowią poszczególne nadleśnictwa, jest ich obecnie 429, które kierowane
są przez nadleśniczych. To właśnie działalność nadleśnictw, w szczególności
w zakresie sprzedaży drewna, stanowi podstawowe źródło dochodów Lasów
Państwowych. Art. 35 ust. 1 ustawy o lasach wskazuje, że nadleśniczy prowadzi
samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu
oraz odpowiada za stan lasu, a w ramach tej działalności, m.in. reprezentuje Skarb
Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania oraz
bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa,
pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych.
Dyrekcje stanowią biura dyrektorów, a ich pracownicy wspomagają tych
kierowników jednostek w wypełnianiu zadań wskazanych w art. 33 ust. 3 oraz art. 34
ustawy o lasach. Obecnie funkcjonuje 17 regionalnych dyrekcji LP, nadzorujących
i koordynujących działalność nadleśnictw oraz zakładów LP o zasięgu regionalnym,
które tworzone, a także likwidowane, są przez dyrektorów rdLP oraz Dyrekcja
Generalna Lasów Państwowych, wspomagająca Dyrektora Generalnego LP. Dyrektor
Generalny, jako podmiot kierujący Lasami jako całością, inicjuje, koordynuje oraz
nadzoruje działalność dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych oraz
kierowników innych jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych o zasięgu
krajowym. Ma także uprawnienia do tworzenia oraz likwidacji zakładów LP o zasięgu
krajowym.
Zakłady Lasów Państwowych, wskazane w art. 32 ust 2 pkt 4 ustawy o lasach,
są jednostkami wspomagającymi inne jednostki organizacyjne Lasów Państwowych,
-- 4 of 40 --
5
prowadzącymi działalność zarówno w ramach gospodarki leśnej, jak i poza nią. Na
chwilę obecną w PGL LP funkcjonuje 7 zakładów o zasięgu krajowym:
1. Centrum Informacyjne Lasów Państwowych,
2. Ośrodek Kultury Leśnej w Gołuchowie,
3. Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych,
4. Leśny Bank Genów Kostrzyca,
5. Ośrodek Rozwojowo-Wdrożeniowy LP w Bedoniu,
6. Zakład Informatyki Lasów Państwowych,
7. Ośrodek Techniki Leśnej w Jarocinie.
Zajmują się one różnorakim zakresem działalności, od współorganizacji
i koordynacji wydarzeń propagujących wiedzę o leśnictwie i zasadach realizacji
gospodarki leśnej w LP (CILP), poprzez prowadzenie szkoleń i rozwój kadr
w leśnictwie (ORW LP w Bedoniu) oraz utrzymanie systemu teleinformatycznego
Lasów Państwowych (ZILP), po opracowywanie nowych technologii związanych
z gospodarką leśną (OTL Jarocin) oraz pozyskiwanie zewnętrznych środków
finansowych celem prowadzenia szeregu różnorakich zadań i działań z zakresu
ochrony środowiska, przyrody i dostosowania PGL LP do zmian klimatu (CKPŚ).
2.2. Fundusz Leśny – źródła, cele i sposób działania.
Podstawowym narzędziem służącym realizacji wskazanej w art. 50 ust. 1 ustawy
o lasach zasady samodzielności finansowej LP i pokrywania kosztów działalności
Lasów z własnych przychodów, jest fundusz leśny. Fundusz leśny został utworzony
na podstawie art. 56 ust. 1 i 2 ustawy o lasach. Zgodnie z tym przepisem fundusz leśny
stanowi formę gospodarowania środkami na cele wskazane w ustawie, zaś
dysponentem środków funduszu jest Dyrektor Generalny.
Katalog źródeł środków funduszu wskazany został enumeratywnie w art. 57 ust.
1 ustawy o lasach, zgodnie z którym środki funduszu leśnego stanowią:
Głównym źródłem przychodów funduszu leśnego jest odpis podstawowy, którego
wielkość, w formie wskaźnika procentowego, ustala corocznie Lasom Państwowym
minister właściwy do spraw środowiska w drodze decyzji wydawanej na wniosek
Dyrektora Generalnego LP. Czynność ta podejmowana jest przed zatwierdzeniem
planu finansowo-gospodarczego LP. Dyrektor Generalny może ustalać wielkość
odpisu dla poszczególnych dyrekcji regionalnych, a dyrektor regionalnej dyrekcji
Lasów Państwowych - dla poszczególnych nadleśnictw, co wynika z art. 57 ust. 4
ustawy o lasach. Z kolei źródła opisane w art. 57 ust. 1 pkt 2 oraz pkt 3 lit. a stanowią
dochód tzw. funduszu obcych własności, którego przeznaczeniem jest pokrywanie
kosztów działań z zakresu gospodarki leśnej niezwiązanych bezpośrednio z Lasami
Państwowymi.
Art. 57 ust. 2 ustawy o lasach kreuje specyficzny mechanizm, związany
z utworzeniem tzw. „funduszu obcych własności”. Zgodnie bowiem z tym przepisem
środki, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i pkt 3 lit. b, związane z wyłączeniem z produkcji
lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa oraz lasów znajdujących się
w użytkowaniu wieczystym parków narodowych, gromadzi się na odrębnym rachunku
bankowym Dyrekcji Generalnej. Wyodrębnienie to ma istotne znaczenie w kontekście
możliwości przeznaczania tych środków na realizację konkretnych zadań, których
-- 5 of 40 --
6
katalog ma formę zamkniętą, co oznacza, iż poza enumeratywnie wskazanymi
działaniami nie jest możliwe przeznaczanie środków tej części funduszu leśnego.
Podobna zasada ograniczenia możliwości wydatkowania środków obejmuje
zresztą całość funduszu leśnego, co wynika wprost z art. 58 ust. 1 i 2 ustawy o lasach.
Przepis ten kreuje zakres przeznaczenia środków funduszu, wskazując –
w zamkniętym katalogu – że przede wszystkim służą one nadleśnictwom na
wyrównywanie niedoborów powstających przy realizacji zadań gospodarki leśnej lub
dotyczących administracji publicznej w zakresie leśnictwa. Ponadto środki funduszu
leśnego mogą być przeznaczone również na zadania enumeratywnie wskazane w art.
58 ust. 2 pkt 1 – 9, w tym m.in. na badania naukowe, wspólne przedsięwzięcia
jednostek organizacyjnych LP czy nabywanie lasów, gruntów i innych nieruchomości.
Z przywołanego wyżej art. 58 ust. 1 wynika zatem, iż główną rolą funduszu
leśnego jest stanowienie tzw. rachunku wyrównawczego, dzięki któremu, zgodnie
z § 23 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1994 r. w sprawie
szczegółowych zasad gospodarki finansowej w Państwowym Gospodarstwie Leśnym
Lasy Państwowe Dyrektor Generalny wyrównuje ze środków funduszu leśnego
niedobory środków finansowych w nadleśnictwach i regionalnych dyrekcjach,
wynikające ze zróżnicowanych warunków gospodarki leśnej oraz przekazywania
odpisów na rachunek Dyrekcji Generalnej. Konieczność wyrównywania tych
niedoborów jest konsekwencją faktu, że z uwagi na zróżnicowane warunki
przyrodniczo-leśne lasów w Polsce działalność gospodarcza części nadleśnictw jest
niekiedy znacznie utrudniona i uniemożliwia im uzyskanie dodatniego wyniku
finansowego.
3. Nowe podejście: współpraca i transparentność
Stosowane od lat założenia dotyczące funkcjonowania Lasów Państwowych,
w okresie 2015 – 2023 były wielokrotnie przekraczane. W związku z potrzebą
zwiększenia efektywności gospodarowania zasobami publicznymi, a tym samym
odbudowy zaufania społecznego, kierownictwo Dyrekcji Generalnej Lasów
Państwowych przyjęło strategię opartą na otwartości i dialogu. Głównym założeniem
jest ścisła współpraca ze społeczeństwem oraz pełna transparentność w działaniach
związanych z gospodarowaniem powierzonym mieniem Skarbu Państwa.
W ramach polityki otwartości wdrażane są nowe procedury zarządcze i kontrolne,
które mają na celu zapewnienie efektywnego i racjonalnego zarządzania zasobami.
Dyrekcja Generalna LP podkreśla, że wszelkie działania muszą być podejmowane
z poszanowaniem zasad gospodarności, przejrzystości i odpowiedzialności wobec
społeczeństwa.
Dlatego już w dniu 2 lutego 2024 roku polecono przeprowadzenie audytów
w biurach regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych obejmujących kwestie
prowadzonych postępowań sądowych, ochrony danych osobowych i cyber-
bezpieczeństwa, zawieranych umów cywilnoprawnych, stanu zatrudnienia, spraw
dotyczących nieruchomości w zarządzie LP, korzystania z usług zewnętrznych,
przestrzegania przepisów prawa pracy i BHP, weryfikacji umów sponsorskich,
wydatków na promocje.
-- 6 of 40 --
7
W obliczu rosnących oczekiwań społecznych i konieczności racjonalnego
zarządzania dobrami publicznymi priorytetem Lasów Państwowych jest obecnie
zapewnienie pełnej jawności działań oraz odpowiedzialności za zarządzanie
powierzonym mieniem. Celem niniejszego raportu jest przedstawienie tego podejścia
oraz udokumentowanie zasadności prowadzenia polityki otwartości i współpracy
z obywatelami w zakresie gospodarki leśnej. Tylko w ten sposób można
zagwarantować trwałość zasobów przyrodniczych oraz dbałość o dobro wspólne,
jakim są polskie lasy.
Celem niniejszego dokumentu jest podsumowanie efektów pracy firm
audytorskich, kancelarii prawnych, adwokatów i radców prawnych, Inspekcji Lasów
Państwowych, NIK, KAS, CBA oraz pracowników Lasów Państwowych, którzy
weryfikowali gospodarowanie mieniem w PGL LP w latach 2021-2023. Jest to wynik
szeroko zakrojonych działań kontrolnych i audytorskich, które miały na celu analizę
funkcjonowania tej instytucji w kluczowych obszarach działalności.
Dokument ten stanowi również odpowiedź na liczne sygnały osób
zaniepokojonych działalnością PGL LP w tym okresie. Wpływały one zarówno od
obywateli, jak i od środowisk naukowych, organizacji społecznych oraz pracowników
Lasów Państwowych. Liczne informacje medialne, reportaże i dokumenty
przedstawiały wątpliwości co do rzetelności gospodarowania majątkiem Lasów
Państwowych. Wszystkie te sygnały były sumiennie weryfikowane przez uprawnione
jednostki i osoby.
Celem tego dokumentu jest nie tylko podsumowanie ustaleń kontrolnych, ale
także swoistego rodzaju rachunek sumienia instytucji. Raport ten kończy się nie tylko
wskazaniem przypadków, które skutkowały wyciągnięciem odpowiedzialności
dyscyplinarnej i karnej wobec osób odpowiedzialnych za stwierdzone
nieprawidłowości, ale również przedstawieniem rekomendacji oraz wprowadzeniem
zmian w bieżącym funkcjonowaniu PGL LP. Zmiany te mają na celu zapobieganie
podobnym nieprawidłowościom w przyszłości, w tym eliminowanie ryzyka
wykorzystywania Lasów Państwowych do celów politycznych.
Niniejszy dokument ma służyć jako źródło informacji o działaniach podjętych
w latach 2021-2023 i o planowanych reformach. To również wyraz odpowiedzialności
kierownictwa za transparentne i zgodne z prawem funkcjonowanie Państwowego
Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe.
W tym miejscu dodać należy, że Prokurator Krajowy decyzją z dnia 9 grudnia
2024 roku powołał w Prokuraturze Regionalnej w Krakowie zespół śledczy do
zbadania gospodarności, legalności i zasadności działań podejmowanych w latach
2015-2023 przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Przedmiotem
prac zespołu są w szczególności działania Dyrektora Generalnego Lasów
Państwowych, dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych oraz innych
funkcjonariuszy publicznych i osób zatrudnionych w „Lasach Państwowych”, związane
z zarządzaniem gruntami i innymi nieruchomościami oraz majątkiem pozostającym
w dyspozycji Lasów Państwowych.
-- 7 of 40 --
8
4. Nieprawidłowości w gospodarce finansowej
4.1. Wydatkowanie środków z funduszu leśnego
Jak już wyżej wskazano w Lasach Państwowych ustanowiony jest fundusz leśny,
stanowiący formę gospodarowania środkami na cele wskazane w ustawie. Fundusz
ten stanowi podstawowy mechanizm finansowy wspierający działalność Lasów
Państwowych w zakresie realizacji zadań związanych z ochroną, odbudową
i zagospodarowaniem zasobów leśnych. Środki z funduszu leśnego powinny być
wykorzystywane w sposób celowy, gospodarny i zgodny z przeznaczeniem. Jednak
analiza przeprowadzona przez Krajową Administrację Skarbową, Najwyższą Izbę
Kontroli, kancelarie prawne, firmy audytorskie oraz zespoły kontrolne Lasów
Państwowych wskazuje, że w latach 2021–2023 dochodziło do licznych
i powtarzalnych nieprawidłowości związanych z wydatkowaniem tych środków.
W wielu przypadkach środki były wykorzystywane niezgodnie z ustawowymi celami,
co prowadziło do ich redystrybucji na cele nie mające związku z określonymi w ramach
prawnych działaniami Lasów Państwowych.
4.1.1. Centrum Informacyjne Lasów Państwowych – funkcja medialno-
wizerunkowa
Centrum Informacyjne Lasów Państwowych (dalej CILP) jest jednostką
organizacyjną Lasów Państwowych o zasięgu krajowym powołaną 1 stycznia 2000
roku zarządzeniem numer 93 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia
24 listopada 1999 roku. CILP jest podporządkowane bezpośrednio Dyrektorowi
Generalnemu Lasów Państwowych.
Do podstawowych zadań CILP należało w kontrolowanym okresie,
w szczególności, prowadzenie działań w zakresie PR rozumianych jako kreowanie,
utrwalanie i rozszerzanie społecznego zaufania i pozytywnego wizerunku Lasów
Państwowych, wydawanie prasy leśnej i publikacji nieperiodycznych oraz rozwijanie
i prowadzenie aktywności w mediach społecznościowych.
Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 zarządzenia nr 93 z 24 listopada 1999 roku Centrum
Informacyjne Lasów Państwowych działa z wykorzystaniem mienia i przedmiotów
mienia przekazanych dyrektorowi Centrum przez Dyrektora Generalnego Lasów
Państwowych. Środki przekazywane przez Dyrektora Generalnego pochodzą głównie
z funduszu leśnego. Wynika to z art. 58 ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach. W zasadniczym
planie finansowo – gospodarczym w kontrolowanym okresie przewidziano dla CILP
środki z dwóch źródeł:
- z funduszu leśnego,
- z tytułu narzutu na utrzymanie jednostek nadrzędnych.
Wielkość wykorzystanych środków z funduszu leśnego przez CILP była
następująca:
- w roku 2020 – 21 883 554,40 zł,
- w roku 2021 – 28 991 813,51 zł,
- w roku 2022 – 71 991 096,78 zł,
- w roku 2023 – 100 140 145,30 zł.
-- 8 of 40 --
9
Oznacza to, że w kontrolowanym okresie wydatki z funduszu leśnego na
działalność CILP wzrosły pięciokrotnie; a szczytowy okres tego zasilania CILP nastąpił
w roku wyborczym, co w ocenie kontrolujących nie było działaniem przypadkowym.
Przychody ogółem w CILP w latach 2020 – 2023 wzrosły o 331,5 %, tj. od
18 833 253,14 zł w 2020 roku do 81 271 401,97 zł w 2023 roku.
W latach 2020 – 2023 koszty ogółem CILP kształtowały się na poziomie od
18 943 782,09 zł w 2020 roku do 80 681 742,65 zł. Największą grupą kosztów były
usługi obce (od 41,4 % w 2020 roku do 85,1 % w roku 2023).
W latach 2020 – 2024 (I kwartał) CILP poniosło koszty zakupu usług obcych
w łącznej wysokości 136 810 110,79 zł, z tego:
- 7 838 944,85 zł w 2020 roku,
- 13 132 809,21 zł w 2021 roku, co oznacza wzrost ww. kosztów o 67,5 % w stosunku
do 2020 roku;
- 46 469 639,97 zł w 2022 roku, co oznacza wzrost ww. kosztów o 492,8 % w stosunku
do 2020 roku,
- 68 661 712,73 zł w 2023 roku, co oznacza wzrost ww. kosztów o 775,8 % w stosunku
do 2020 roku,
- 707 004,03 zł w I kwartale 2024 roku.
Oznacza to, że wzrost środków przekazanych do CILP z funduszu leśnego
przełożył się wprost na zakup usług obcych.
W omawianym okresie obowiązywała Strategia Państwowego Gospodarstwa
Leśnego Lasy Państwowe na lata 2014-2030, w której założono cel strategiczny
dotyczący promowania w społeczeństwie działalności Lasów Państwowych oraz
komunikowania korzyści z udostępniania zasobów leśnych. Realizacja tego celu miała
być osiągnięta poprzez konkretnie wskazane działania, przy czym jako miernik
realizacji tego celu przyjęto wizerunek Lasów Państwowych w społeczeństwie.
W okresie tym obowiązywała również Polityka komunikacyjna Państwowego
Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, w której określono zasady, standardy,
narzędzia i kanały komunikacji Lasów Państwowych z otoczeniem, kluczowe
komunikaty i grupy ich odbiorców, stanowiska i komórki organizacyjne odpowiedzialne
za komunikację w Lasach Państwowych oraz strategię (procedurę) komunikacyjną
w sytuacjach kryzysowych. W dokumencie tym wskazano, że Dyrektor CILP we
współpracy z właściwymi komórkami odpowiedzialnymi za edukację i komunikację,
sporządza trzyletni plan głównych kampanii społecznych i edukacyjnych
prowadzonych w skali całych LP. W okresie objętym kontrolą Dyrektor CILP nie
sporządził takiego trzyletniego planu.
Do podstawowych zadań CILP należało także opracowanie rocznego planu
działań z zakresu polityki komunikacyjnej Lasów Państwowych oraz sporządzanie,
w terminie do 31 stycznia roku następnego, rocznego raportu z realizacji zadań ujętych
w tym planie i przedkładanie go Dyrektorowi Generalnemu Lasów Państwowych.
Raporty takie nie były przygotowane, nie sporządzano także rocznego planu działań
z zakresu polityki komunikacyjnej Lasów Państwowych oraz nie opracowano strategii
działań promocyjnych.
-- 9 of 40 --
10
W ocenie Najwyższej Izby Kontroli, która dokonała oceny tych okoliczności,
opisane powyżej zaniechania miały charakter zamierzonych, ponieważ
ukierunkowane były na umożliwienie całkowicie dowolnego wydatkowania środków
przekazywanych CILP z funduszu leśnego na cele niezwiązane z funkcjami medialno
– wizerunkowymi. Jeśli połączyć to z lawinowym wzrostem środków przekazywanych
do CILP z funduszu leśnego (szczególnie w okresie kampanii wyborczej) można
stawiać tezę, że działalność osób odpowiedzialnych za prowadzenie polityki
promocyjnej Lasów Państwowych nie była ukierunkowana na cele określone dla CILP,
czyli na szeroko rozumianą promocję Lasów Państwowych, ale głównie na
promowanie określonego środowiska politycznego bliskiego osobom
odpowiedzialnym za kierowanie Lasami Państwowymi. Z uwagi na brak
transparentności zasad oraz odgórne przyzwolenie na łamanie zasad wydatkowania
tych środków dochodziło również do działań polegających na nielegalnym
wykorzystywaniu środków funduszu leśnego, celem osiągnięcia korzyści osobistych,
na przykład poprzez całkowicie nieuzasadnione zatrudnianie na podstawie umów
cywilnoprawnych osób powiązanych rodzinnie bądź towarzysko z ówczesnym
kierownictwem Lasów Państwowych.
Wskazać można też, że CILP prowadził – przy użyciu podmiotów zewnętrznych
– badanie rynku i opinii publicznej w zakresie postrzegania Lasów Państwowych. W
latach 2020 -2023 dobra ocena postrzegania działalności Lasów Państwowych
systematycznie malała, tj. taką ocenę wystawiło 71 % osób badanych w 2020 roku, 62
% w 2022 roku i 54 % w 2023 roku. Głównym powodem negatywnych ocen (ponad 70
%) stanowiło w ocenie badanych upolitycznienie Lasów Państwowych.
Oznacza to bezspornie, że postulowany przez ówcześnie zarządzających
Lasami Państwowymi cel promowania miał charakter pozorny i stanowił wyłącznie
platformę do pozyskania środków na prowadzenie kampanii wyborczej bądź
pozyskiwanie środków na cele nie mające żadnego związaniu z promocją Lasów
Państwowych. Nie inaczej ocenić należy niemal 20 % spadek pozytywnego
postrzegania Lasów Państwowych jako instytucji przez okres niecałych trzech lat przy
jednoczesnym dostrzeżeniu przez opinię publiczną ich upolitycznienia.
NIK wskazała w swoich opracowania osoby, które faktycznie decydowały
o kierunku działań promocyjnych CILP, które de facto związane były wyłącznie ze
środowiskiem partii politycznych tzw. Zjednoczonej Prawicy:
- Józef Kubica – ówczesny Dyrektor Generalny – pełnił funkcję koordynatora
okręgowego Solidarnej Polski. W wyborach samorządowych w 2014 roku
bezskutecznie ubiegał się z listy „Prawa i Sprawiedliwości” o mandat radnego sejmiku
województwa śląskiego. W 2015 roku został radnym wojewódzkim. Mandat uzyskał
ponownie w wyborach w 2018 roku. W 2019 bez powodzenia starał się o mandat posła
do Europarlamentu z list „PIS”. W wyborach parlamentarnych w 2023 roku
bezskutecznie kandydował do Sejmu z list „PiS” z okręgu nr 29 otrzymując 2 678
głosów.
- Michał Gzowski zanim rozpoczął pracę jako Rzecznik Lasów Państwowych
i Naczelnik Wydziału Komunikacji Społecznej w Dyrekcji Generalnej pełnił funkcję
doradcy ministra Zbigniewa Ziobro i był zatrudniony w Ministerstwie Sprawiedliwości,
-- 10 of 40 --
11
następnie w Ministerstwie Środowiska był szefem Gabinetu Politycznego Michała
Wosia. 22 czerwca 2020 roku zarządzeniem Nr 37/2020 został powołany na
pełniącego obowiązki Pełnomocnika Okręgu w okręgu numer 34 w Elblągu Solidarnej
Polski. 3 maja 2023 roku Michał Gzowski na swoim koncie internetowym na portalu X
umieszcza informację o treści: „Suwerenna Polska – Polska, w której nikt obcy nie
będzie decydował o naszym życiu, naszych wartościach, naszych dobrach
narodowych. Chcemy rozwijać się i bogacić bez absurdalnych zakazów, które próbują
narzucić nam lewicowi fanatycy z Brukseli. Obronimy Polskę w Europie ojczyzn.”
Ustalono, że działalność promocyjna Lasów Państwowych praktycznie prowadzona
była przez Dyrekcję Generalną; konkretnie bardzo wąskie grono osób – zadaniem
CILP było wyłącznie realizowanie otrzymanych poleceń. Niemal wszystkie przekazy
medialne realizowane były przed podmioty zewnętrzne w oparciu o złożone przez nich
wnioski. Niemal wszystkie treści rzekomo promujące Lasy Państwowe tworzone były
nie w CILP, ale we właściwych komórkach organizacyjnych Dyrekcji Generalnej.
W omawianym okresie w CILP, przed podjęciem działań promocyjnych, w tym
obejmujących kampanie medialne i organizację konkursów (w szczególności
,,Sportowa Natura", ,,Natura od Kuchni", ,,Klasa z drewna" ,,Drewno jest z lasu") nie
podejmowano rzetelnych działań mających na celu weryfikację celowości ich
organizacji oraz zasadności poniesienia w związku z ich realizacją przewidywanych
kosztów. Jak wspomniano cała polityka medialna prowadzona była „ręcznie” w oparciu
o polecenia wydawane przez bardzo wąskie grono osób zajmujących kierownicze
stanowiska w Dyrekcji Generalnej LP, która kolejno bezrefleksyjnie realizowana była
przez pracowników CILP.
W ocenie NIK celem ułatwienia dokonywania tego typu wydatków dokonano
również zmian organizacyjnych pozwalających na podejmowanie opisanych wyżej
działań. Analizując treść poszczególnych regulaminów organizacyjnych na przestrzeni
lat zasadniczą zmianą w ich treści było to, że począwszy od 1 lipca 2021 roku w § 4
do zadań Centrum dopisano pozycję pod nazwą: „Realizowanie innych zadań
i projektów zleconych przez Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych”.
Zarządzeniem nr 32 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z 14 maja
2021 roku dokonano zmian również w Regulaminie Organizacyjnym Dyrekcji
Generalnej Lasów Państwowych. Zlikwidowano, między innymi, Gabinet Dyrektora
oraz zespół do spraw mediów; utworzono nowe komórki organizacyjne
podporządkowane bezpośrednio Dyrektorowi, to jest Wydział Komunikacji Społecznej
oraz Rzecznika Prasowego. Wprowadzono nowe brzmienie § 43 dotyczące Wydziału
Komunikacji Społecznej; ponadto Rzecznikowi Prasowemu powierzono nadzór nad
działalnością CILP.
Kolejno zarządzeniem nr 54 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia
3 września 2021 roku zlikwidowano w strukturze organizacyjnej Dyrekcji Generalnej
stanowisko Rzecznika Prasowego; w ramach Pionu Dyrektora utworzono Zespół
Rzecznika Prasowego w Wydziale Komunikacji Społecznej, któremu powierzono
nadzór nad działalnością CILP.
15 lutego 2022 roku Dyrektor CILP wydał zarządzenie Nr 6/2022 w sprawie
wprowadzenia Regulaminu udzielania zamówień publicznych o wartości mniejszej niż
-- 11 of 40 --
12
130.000 zł oraz innych zamówień niepodlegających ustawie Prawo zamówień
publicznych w Centrum Informacyjnym Lasów Państwowych. Regulamin ten
dedykowany był podmiotom zewnętrznym, czyli sytuacji gdy CILP zamawiał usługę od
innych podmiotów niż jednostki organizacyjne Lasów Państwowych. Finansowanie
bowiem jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych nie wymagało stosowania
tych procedur. Regulamin określał zasady procedowania w przypadku, gdy wartość
zamówienia bez podatku od towarów i usług jest mniejsza niż 130.000,00 zł,
z wyłączeniem Prawa zamówień publicznych.
Niemal w każdym przypadku wydatkowania środków przez CILP na rzecz
podmiotów zewnętrznych Dyrektor Generalny LP oraz Naczelnik Wydziału
Komunikacji Społecznej korzystali z § 5 Regulaminu w ten sposób, że wskazywali
Dyrektorowi CILP na konieczność zawarcia porozumień o wartości do 130.000,00 zł.
Regulamin nie znajdował także zastosowania do zamówień udzielanych przez CILP
innym jednostkom organizacyjnym Lasów Państwowych.
Oznacza to, że zasadniczo istniały dwa kanały dystrybuowania środków
pochodzących z funduszu leśnego za pośrednictwem CILP. Pierwszy to bezpośrednia
umowa podpisana przez CILP z konkretnym podmiotem zewnętrznym czy osobą
fizyczną i wówczas środki finansowe do tego podmiotu trafiają bezpośrednio
z rachunku CILP. Drugi to porozumienie podpisanie przez CILP z jednostką
organizacyjną Lasów Państwowych, która jednak wcześniej podpisywała umowę
z podmiotem zewnętrznym czy osobą fizyczną, a na podstawie porozumienia
uzyskiwała zwrot środków. Czyli dla przykładu: dyrekcja regionalna LP bądź
nadleśnictwo podpisuje umowę z podmiotem zewnętrznym i na podstawie tej umowy
dokonuje płatności na jego rzecz; kolejno podpisuje porozumienie z CILP, który zwraca
te środki.
W okresie objętym kontrolą zawarto łącznie co najmniej 1 335 porozumień na
łączną kwotę 46 566 100,00 zł (netto), przy czym w latach 2022-2023 nastąpił
systematyczny wzrost ich liczby, to jest:
- w 2020 roku zawarto 77 porozumień na kwotę 1 023 900 zł,
- w 2021 roku zawarto 165 porozumień na kwotę 2 694 600,00 zł,
- w 2022 roku zawarto 350 porozumień na kwotę 10 746 100,00 zł,
- w 2023 roku zawarto 734 porozumienia na kwotę 31 907 600,00 zł.
4.1.2. Finansowanie inwestycji drogowych
Finansowanie inwestycji drogowych ze środków Lasów Państwowych
w ostatnich latach budzi poważne wątpliwości związane z naruszeniem zasad
gospodarności i celowości. W licznych przypadkach środki z funduszu leśnego oraz
środków własnych nadleśnictw były kierowane na remonty i budowę dróg lokalnych,
które nie miały związku z prowadzeniem gospodarki leśnej. Wskazać należy,
że w samym tylko 2023 roku na podstawie decyzji Dyrektora Generalnego Lasów
Państwowych przyjęto do realizacji przedsięwzięcia drogowe finansowane ze środków
funduszu leśnego o łącznej wartości 353 935 299 zł.
-- 12 of 40 --
13
Z ustaleń audytorów, kontrolerów z Lasów Państwowych oraz Najwyższej Izby
Kontroli wynika, że w wielu nadleśnictwach i regionalnych dyrekcjach Lasów
Państwowych brakowało jednoznacznych analiz potwierdzających potrzebę realizacji
tych inwestycji w kontekście zadań leśnych. Kontrole wykazały, że brakowało
rzetelnych analiz wykazujących konieczność modernizacji lub remontu dróg
powiatowych i gminnych, które nie służyły prowadzeniu gospodarki leśnej.
Tego rodzaju przypadki stwierdzono w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych
w Katowicach, pomimo braku uzasadnienia związku tych przedsięwzięć z transportem
drewna czy innymi aspektami gospodarki leśnej. W jednym z nadleśnictw co prawda
dofinansowywano drogi samorządowe wykorzystywane do transportu drewna,
jednakże brakowało jawnych i przejrzystych zasad przyznawania środków, co budzi
wątpliwości co do transparentności procesu. Kontrolerzy w wielu przypadkach
stwierdzali brak przejrzystych kryteriów przyznawania dofinansowania oraz brak
dokumentacji potwierdzającej celowość wydatkowania środków. W wielu
nadleśnictwach wystąpiły przypadki finansowania lub współfinansowania
przedsięwzięć drogowych, które były realizowane na terenach niepowiązanych
bezpośrednio z gospodarką leśną. Brak rzetelnych analiz celowości oraz brak
dokumentacji potwierdzającej gospodarcze uzasadnienie wydatków jest sprzeczny
z tą zasadą. W dwóch jednostkach stwierdzono realizację inwestycji drogowych, które
nie zapewniały bezpośredniego dostępu do terenów leśnych zarządzanych przez
nadleśnictwa. W konsekwencji budowa tych dróg nie służyła celom gospodarczym
Lasów Państwowych. W kolejnym z nadleśnictw zanotowano przypadki niewłaściwego
określenia czynszu za użytkowanie dróg leśnych przez podmiot zewnętrzny, co
spowodowało realne straty finansowe dla nadleśnictwa i pośrednio wpłynęło na
możliwości finansowania rzeczywistych potrzeb związanych z infrastrukturą leśną.
Umowy dotyczące dzierżawy dróg leśnych podpisywano z opóźnieniem, co
skutkowało brakiem opłat za użytkowanie dróg przez ponad dwa lata.
Prowadzone w tym zakresie prace audytowe oraz opracowania NIK zwracają
również uwagę na podejrzenia o kierowanie środków do gmin lojalnych wobec
ówczesnych władz rządowych. W szczególności wskazuje się, że niektóre z inwestycji
drogowych były finansowane w gminach, w których lokalne władze wykazywały
wsparcie dla polityki rządu lub Lasów Państwowych. Przykładem może być sytuacja w
jednym z nadleśnictw na terenie RDLP w Katowicach, gdzie dofinansowano drogi na
terenie jednostek samorządowych związanych z osobami pełniącymi funkcje
publiczne w strukturach politycznych powiązanych z partią rządzącą. W tej samej
RDLP stwierdzono także, że dofinansowanie siedmiu inwestycji drogowych w latach
2022-2023 na kwotę 11 794 300 zł zostało przyznane pomimo braku dokumentacji
potwierdzającej rzeczywisty wpływ tych inwestycji na prowadzoną gospodarkę leśną.
Bardzo charakterystycznym i czytelnym dowodem na ogromne zainteresowanie
ówcześnie rządzących inwestycjami drogowymi były liczne zdjęcia polityków
podpisujących porozumienia dotyczące inwestycji wspólnych czy wręczających „czeki”
w obecności pracowników Lasów Państwowych.
W ramach prowadzonych prac audytowych zauważono brak stosowania
jednolitych i jawnych zasad współfinansowania inwestycji drogowych w skali całego
-- 13 of 40 --
14
Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Poszczególne nadleśnictwa
i dyrekcje regionalne działały w oparciu o własne praktyki, co skutkowało brakiem
jednolitości i możliwością uznaniowego przyznawania środków. W niektórych
przypadkach decyzje o współfinansowaniu inwestycji drogowych podejmowano na
podstawie niepełnych lub nieaktualnych danych o stanie dróg, bez przeprowadzania
inspekcji terenowych lub konsultacji.
Jaskrawym przykładem nieprawidłowości są dwa wnioski z jednostek na
obszarze RDLP w Lublinie, gdzie przeprowadzony audyt poddał pod wątpliwość
zasadność udziału nadleśnictwa w zadaniu wspólnym, a tym samym celowość
wydatkowania środków funduszu leśnego na budowę, przebudowę lub remonty dróg,
które nie przebiegają przez tereny leśne bądź znajdują się w znacznej odległości od
terenów leśnych. W raporcie z audytu przeprowadzonego w RDLP w Lublinie oraz
jednostkach podległych wskazano: „uzasadnienia dołączone do wniosków mające
w założeniu przedstawić argumenty i okoliczności wskazujące na celowość podjęcia
wspólnego przedsięwzięcia są ogólne, często kilku zdaniowe, w niewielkim stopniu
odnoszące się do wniosku. Przyjmowanie więc takich zadań i ich finansowanie
pozwala przypuszczać, że wnioski zostały zaakceptowane niezależnie od ich
zasadności i celowości.”
Analiza zdjęć opublikowanych w mediach społecznościowych, na stronach
internetowych nadleśnictw i biura RDLP w Lublinie, w lokalnych gazetach i portalach
internetowych wskazuje, że podpisywanie umów przez nadleśniczych z samorządami
a także otwarcie zakończonych inwestycji odbywało się często w obecności polityków
Suwerennej Polski (wcześniej Solidarnej Polski), tj. Marcina Romanowskiego, Jana
Kanthaka oraz Marcina Warchoła, czy Dariusza Mateckiego w RDLP w Szczecinie.
Udział ww. osób w tych wydarzeniach miał miejsce na obszarze wchodzącym w skład
okręgów wyborczych tych polityków. Udział polityków w wydarzeniach promujących
lokalne inwestycje drogowe, mimo że nie byli oni stroną umów, ani dysponentami
środków finansowych przeznaczonych na te zadania, może sugerować, że działania
te miały charakter kampanii wyborczej. Wydarzenia organizowane w terenie
z udziałem mieszkańców, często przy okazji podpisywania umów, odbywały się pod
patronatem i przy istotnym wsparciu finansowym Lasów Państwowych. W ich trakcie
budowano nie tylko pozytywny obraz Lasów Państwowych, lecz także – a może przede
wszystkim – promowano polityków konkretnej partii tj. Suwerennej Polski, z którą był
powiązany ówczesny Dyrektor RDLP w Lublinie.
Przykładem są słowa Starosty Powiatu Hrubieszowskiego w czasie
podpisywania umów stwierdził, cyt.: „Dziękuję ministrowi Marcinowi Romanowskiemu,
bez którego wsparcia nie byłaby możliwa realizacja inwestycji na terenie gminy
Hrubieszów”. Zwraca również uwagę sposób, w jaki Pan Marcin Romanowski kreował
swój wizerunek jako jednego z sygnatariuszy zawieranych umów, mimo że formalnie
nie był ich stroną. Na podstawie dostępnych zdjęć można odnieść wrażenie, że
uczestniczył on w podpisywaniu dokumentów, choć w rzeczywistości takich czynności
nie wykonywał.
-- 14 of 40 --
15
4.3. Wydatki propagandowe i sponsoring
Lasy Państwowe – koncentrując się na promocji – w latach 2020–2023
zwiększyły wydatki publiczne przeznaczone na cele medialno-promocyjne z poziomu
ok. 1–2 mln zł rocznie do kwoty kilkudziesięciu milionów złotych. Wykorzystywano do
tego środki pochodzące z funduszu leśnego, który stał się źródłem finansowania
działań promocyjnych i medialnych. Sposób wydatkowania tych środków nie był
poprzedzony rzetelnymi analizami efektywności. Nie przeprowadzano audytów
skuteczności kampanii, nie sporządzano analiz zwrotu z inwestycji ani nie oceniano
wpływu wydatków promocyjnych na wizerunek czy realizację celów statutowych Lasów
Państwowych. Zamiast tego środki były kierowane do wybranych mediów i organizacji,
często powiązanych politycznie.
Wydatkowanie środków finansowych przez Lasy Państwowe na cele promocyjne
i medialne w latach 2020-2023 stanowiło jedno z najbardziej kontrowersyjnych działań
instytucji publicznych w tym okresie. Skala wydatków, brak przejrzystości, unikanie
procedur przetargowych oraz powiązania finansowanych działań z wydarzeniami
o charakterze politycznym i medialnym wzbudziły poważne wątpliwości zarówno
Najwyższej Izby Kontroli, jak i środowisk społecznych oraz mediów. W efekcie,
nadleśnictwa i regionalne dyrekcje Lasów Państwowych bardzo często były jedynie
wykonawcami odgórnych poleceń, nie mając wpływu ani na treść, ani na formę, ani na
cel działań promocyjnych. Jednocześnie to właśnie one ponoszą konsekwencje
finansowe tych decyzji.
Jedną z nieprawidłowych praktyk wydatkowania środków było dzielenie zleceń
na mniejsze transze, każda poniżej progu 130 tys. zł, celowo by unikać procedur
przetargów nieograniczonych (otwartych). Praktyka ta umożliwiała często
nieprzejrzyste zawieranie umów, co wzbudziło kontrowersje już na etapie audytów LP,
a także w ocenie NIK oraz KAS.
Lasy Państwowe były również sponsorem wydarzeń o charakterze politycznym
i religijnym. Sfinansowano m.in. koncerty, wystawy, wydarzenia sportowe i gale
medialne. Wydatki te nie miały bezpośredniego związku z gospodarką leśną ani
edukacją przyrodniczą, co budziło zastrzeżenia kontrolerów. Finansowanie wydarzeń
takich jak gala "Człowieka Roku Gazety Polskiej" czy "Strażnik Pamięci" wykracza
poza zakres działań Lasów Państwowych. Brak transparentności w procesie
decyzyjnym, w tym brak szczegółowych danych dotyczących wyboru wykonawców czy
kryteriów podejmowanych decyzji, rodzi pytania o zasadność wydatkowania środków.
Pomimo że Lasy Państwowe nie są finansowane bezpośrednio z budżetu państwa, to
zarządzają majątkiem Skarbu Państwa i jako takie powinno odbywać się z należytą
starannością.
Wg. NIK kwota wynikająca z zawartych porozumień z pozostałymi jednostkami
organizacyjnymi Lasów Państwowych bądź umów zawartymi bezpośrednio przez
CILP z podmiotami medialnymi wyniosła łącznie 26 695 300,00 zł (netto). Jak
w każdym opisywanym przypadku kwota ta wzrastała wraz ze zbliżaniem się kampanii
wyborczej do Parlamentu RP. W bezwzględnych liczbach kształtuje się to następująco:
- w roku 2020 była to kwota 1 330 600,00 zł,
-- 15 of 40 --
16
- w roku 2021 była to kwota 1 952 600,00 zł,
- w roku 2022 była to kwota 8 296 500,00 zł,
- w roku 2023 była to kwota 15 142 600,00 zł.
W większości przypadków środki te były przekazywane do mediów o określonym
profilu politycznym. I tak łącznie (w latach 2020 – 2023):
- Telewizja Polska S.A. i jej oddziały regionalne – 8 690 800,00 zł,
- Tygodnik „Do Rzeczy” oraz jego internetowe serwisy – 2 482 600,00 zł,
- „Polska Press” – 2 078 800,00 zł,
- Telewizja „Republika” – 1 424 700,00 zł,
- Tygodnik „Sieci” oraz jego internetowe serwisy – 1 243 900,00 zł,
- media lokalne związane z „Grupa WM” – 747 700,00 zł,
- „Gazeta Polska” i „Gazeta Polska Codziennie” – 614 400,00 zł.
W latach 2020-2023 CILP zawarło porozumienia bądź umowy na realizację
kampanii medialnych promujących Lasy Państwowe z podmiotami działającymi na
rzecz upowszechniania treści religijnych, o łącznej wartości 3 020 800,00 zł (netto),
w tym:
- z Fundacją „Lux Veritatis” na kwotę 698 000,00 zł,
- z wydawcą „Naszego Dziennika” na kwotę 480 000,00 zł,
- z Radiem „Doxa” na kwotę 350 000,00 zł,
- z Instytutem „Gość Media” na kwotę 306 100,00 zł,
- z Instytutem „Niedziela” na kwotę 240 00000 zł,
- z Prowincją Zwiastowania Pańskiego Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego
(Księża Pallotyni) na kwotę 180 500,00 zł.
W latach 2022-2023 w CILP nie planowano rzetelnie zamówień publicznych,
których przedmiotem miała być publikacja materiałów prasowych, co w konsekwencji
doprowadziło do braku łącznego szacowania ich wartości oraz do zawarcia co najmniej
62 porozumień z pozostałymi jednostkami organizacyjnymi Lasów Państwowych bądź
umów z wykonawcami (32 w 2022 roku oraz 30 w 2023 roku) z pominięciem
stosowania przepisów ustawy Prawo Zamówień Publicznych. Zawarcie tych umów nie
zostało również poprzedzone wyłonieniem poszczególnych wykonawców na zasadach
przewidzianych w regulacjach wewnętrznych jednostki. W wyniku zawarcia ww.
porozumień bądź umów CILP poniósł wydatki w łącznej kwocie co najmniej
8 283 500,00 zł (brutto), w tym:
- 4 391 900,00 zł w 2022 roku,
- 3 891 600,00 zł w 2023 roku.
Cała polityka medialna w tym zakresie sprowadzała się do tego, że wyłącznie
podmioty medialne (opisane powyżej) składały swoje oferty do Dyrekcji Generalnej
Lasów Państwowych, które w każdym przypadku były akceptowane i przekazywane
do realizacji przez CILP. Treści rzekomo promujące Lasy Państwowe nie powstawały
w CILP, ale w Dyrekcji Generalnej LP.
Celem uniknięcia obowiązku stosowania Prawa Zamówień Publicznych oferty
składane były przez różne podmioty, choć zawsze na rzecz tego samego tygodnika
czy telewizji i do różnych jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych tak, by
uniknąć konieczności sumowania wartości zamówień. Ostatecznie jednak wszystkie
-- 16 of 40 --
17
środki służące finansowaniu tych umów i porozumień pochodziły z funduszu leśnego,
a podmiotem wypłacającym te środki był CILP.
W sprawach dotyczących nieprawidłowości w zakresie wydatków ponoszonych
na kampanie medialne złożono liczne zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia
przestępstwa. Jedno z nich dotyczyło niegospodarnego i sprzecznego z zasadami
Prawa zamówień publicznych wydatkowania kwoty 2 841 915,00 zł w związku
z zawarciem szeregu umów i porozumień z podmiotami reprezentującymi tygodnik „Do
Rzeczy”. Drugie z nich dotyczyło niegospodarnego i sprzecznego z zasadami Prawa
zamówień publicznych wydatkowania kwoty 2 054 097,54 zł w związku z zawarciem
szeregu umów i porozumień z podmiotami reprezentującymi tygodnik „Sieci”.
Postępowania w tych sprawach zostały wszczęte i obecnie prowadzone są przez
Prokuraturę Regionalną w Krakowie. Kolejne przypadki dotyczące pozostałych
beneficjentów środków uzyskanych z funduszu leśnego na takich samych zasadach
są nadal przedmiotem kontroli i audytów.
Zdaniem Najwyższej Izby Kontroli: „W CILP nie opracowano dokumentów
strategicznych dotyczących prowadzenia spójnej promocji Lasów Państwowych,
a działania promocyjne podejmowane w tym zakresie byty inicjowane przez
ówczesnego Dyrektora Generalnego i/lub rzecznika prasowego Lasów Państwowych.
Kampania medialna promująca Lasy Państwowe inspirowana była wyłącznie przez
podmioty zewnętrzne. Na ocenę negatywną wpłynęła działalność ówczesnych
Dyrektorów Centrum, która doprowadziła do poniesienia przez CILP wydatków
w łącznej kwocie co najmniej 32 676,4 tys. zł z naruszeniem przepisów ustawy
o lasach, ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem
państwowym oraz ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych.”
4.3.1. Programy ogólnopolskie
W latach 2022-2023 Dyrektor Generalny Lasów Państwowych zatwierdził cztery
ogólnopolskie programy promujące PGL LP kierowane do:
- kół gospodyń wiejskich (konkurs „Natura od Kuchni” – dwie edycje);
- klubów sportowych (konkurs „Sportowa Natura” – dwie edycje);
- szkół (konkurs „Klasa z drewna”);
- stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, samodzielnych
publicznych zakładów opieki zdrowotnej, fundacji, osób prawnych, o których mowa
w ustawie z dnia 23 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego
w RP oraz osób prawnych kościołów i innych związków wyznaniowych
o uregulowanym statusie prawnym, jednostek samorządu terytorialnego oraz
samorządowych jednostek organizacyjnych (konkurs „Drewno jest z lasu”).
Celem wszystkich konkursów – przynajmniej w założeniu – była promocja PGL
LP oraz zrównoważonej i wielofunkcyjnej gospodarki leśnej. Na realizację tych
konkursów przewidziano łącznie 49 000 000,00 zł.
Jako podstawę wydatkowania środków z funduszu leśnego na sfinansowanie
tych konkursów wskazano art. 58 ust. 2 pkt 1 ustawy o lasach oraz § 7 pkt 2 oraz § 12
zarządzenia nr 66 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 15 października
-- 17 of 40 --
18
2020 r. w sprawie jednolitych zasad gospodarowania środkami funduszu leśnego
w jednostkach Lasów Państwowych.
W CILP w ramach przygotowania tych konkursów nierzetelnie określono kryteria
oceny wniosków składanych przez uczestników konkursu, jak też nie zapewniono
odpowiednich warunków organizacyjnych umożliwiających dokonanie rzetelnej ich
oceny. Jednocześnie nie określono szczegółowych zasad oceny (punktowania)
zakresu oddziaływania działań promocyjnych wskazanych we wnioskach, co
uniemożliwiło wybór najkorzystniejszych warunków według jednoznacznych
i porównywalnych kryteriów.
Przykładowo w ramach konkursu „Sportowa Natura” w ramach pierwszej edycji,
w trakcie 10 posiedzeń Komisji Konkursowej rozpatrywano od 67 do 553 wniosków, tj.
średnio 183 wnioski na posiedzenie, a w ramach drugiej edycji – w trakcie dziewięciu
posiedzeń – od dziewięciu do 585 wniosków, tj. średnio 331 wniosków na posiedzenie.
Okoliczności te nie sprzyjały dokonaniu rzetelnej oceny wniosków, co jednak nie
stanowiło dla CILP przeszkody w przyznaniu dofinansowania uczestnikom konkursu
w łącznej kwocie 13 809 000,00 zł. Znamiennym przykładem wykorzystywania
konkursów prowadzonych przez Lasy Państwowe do promowania określonych
polityków było to, że w tym konkretnym przypadku na broszurze promującej konkurs
„Sportowa Natura” zastąpiono wizerunek osoby uprawiającej sport na zdjęcie jednego
z polityków.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeprowadziło w 2023 r. kontrolę konkursu
„Drewno jest z lasu”, którego celem miała być promocja gospodarczej funkcji lasu
i polskiego modelu trwale zrównoważonej gospodarki leśnej oraz drewna jako
naturalnego i odnawialnego surowca oraz promocja obiektów architektury drewnianej.
Zaplanowanie i przeprowadzenie ww. działań zostało ocenione negatywnie. W wyniku
kontroli stwierdzono m.in., że: nierzetelnie określono kryteria oceny wniosków
w Regulaminie konkursu oraz Regulaminie prac Komisji Konkursowej, z uwagi na brak
szczegółowych zasad punktowania zadań promocyjnych wskazanych we wnioskach,
a Komisja konkursowa przy ocenie wniosków nie wskazywała uzasadnienia dla
przyznanej punktacji. Ponadto za stan nieprawidłowy uznano brak dokonania oceny
efektywności przeprowadzonego konkursu. Z uwagi na trwające dalsze ustalenia nie
można przedstawić bardziej szczegółowych nieprawidłowości.
Krajowa Administracja Skarbowa w sprawozdaniu z audytu w OKL w Gołuchowie
ustaliła jako nieprawidłowości, że działania promocyjne i medialne realizowane
w latach 2022 – 2023 miały charakter sponsoringu, w momencie organizowania
wydarzeń promocyjnych i podejmowania współpracy z wydawcami poszczególnych
mediów nie kierowano się zasadami oszczędności i uzyskaniem najlepszych efektów
z poniesionych nakładów, wydatki dokonywane były z naruszeniem § 3
rozporządzenia w sprawie zasad gospodarki finansowej w LP. Wartość wydatków
w odniesieniu, do których stwierdzono nieprawidłowości: 1 375 911,92 zł.
Krajowa Administracja Skarbowa na stronie Ministerstwa Finansów potwierdziła
złożeniem zawiadomień do prokuratury występowanie nieprawidłowości w Lasach
Państwowych. Szczegółową listę zawiera plik Zawiadomienia złożone do Prokuratury
przez organy KAS w toku prowadzonych audytów na dzień 25.08.2025 r.
-- 18 of 40 --
19
https://www.gov.pl/web/kas/dzialania-audytowe-krajowej-administracji-skarbowej-w-
zakresie-srodkow-publicznych-20250828
4.3.2. Kampanie polityczne.
Mienie zarządzane przez PGL LP powinno – zgodnie z zasadą wynikającą z art.
4 ust. 1 ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym – służyć wykonywaniu
zadań publicznych Lasów Państwowych, wynikających z przepisów art. 4 ust. 1 i ust.
3 ustawy o lasach (tj. prowadzeniu gospodarki leśnej, gospodarowaniu gruntami
i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną,
a także prowadzeniu ewidencji majątku Skarbu Państwa i ustalaniu jego wartości)
zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki. W badanym okresie nie dochowano
należytej staranności wymaganej przez art. 4 ust. 2 ustawy o zasadach zarządzania
mieniem państwowym, gdyż dopuszczono do wydatkowania kwoty co najmniej
13 945 500,00 zł (brutto) na organizację 72 wydarzeń promocyjnych w ramach 114
porozumień zawartych z innymi jednostkami organizacyjnymi Lasów Państwowych
oraz kwoty 10 447 400,00 zł na wypłatę środków dla uczestników konkursu pn.
„Drewno jest z lasu”, tj. na działania, które nie były związane z gospodarką leśną,
obejmującą – zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach – wyłącznie działalność
leśną w zakresie: urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania
i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania
(poza skupem) drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów
runa leśnego i sprzedaż tych produktów; realizacji pozaprodukcyjnych funkcji lasu.
Jednocześnie, finansowanie wydarzeń – na podstawie porozumień zawartych
przez CILP z jednostkami organizacyjnymi Lasów Państwowych – ze środków
związanych z funduszem leśnym, nie mieściło się w katalogu celów, na jakie mogą być
przeznaczane środki tego funduszu, określonym w art. 58 ust. 1 i 2 ustawy o lasach.
Większość z opisywanych wydarzeń zorganizowana została przed, bądź
w czasie kampanii wyborczej do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w 2023
roku, w tym co najmniej kilkadziesiąt po 8 sierpnia 2023 roku, niemal w każdym z nich
uczestniczyli kandydaci związani wyłącznie z partiami Suwerenna Polska oraz Prawo
i Sprawiedliwość. Wystąpienie pokontrolne Najwyższej Izby Kontroli w Centrum
Informacyjnym Lasów Państwowych ujawniło, że w przypadku wydarzeń (pikników):
„Drewno surowiec wszech czasów” oraz „Piknik Służb Mundurowych”, 19 z tych
wydarzeń zostało zorganizowane po 8 sierpnia 2023 r., tj. w okresie kampanii
wyborczej przed wyborami do Sejmu i Senatu. Podczas tych wydarzeń obecni byli
kandydaci w wyborach do Sejmu w 2023 r., tj. m.in. Michał Woś – ówczesny sekretarz
stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, Jarosław Wieczorek – ówczesny wojewoda
śląski, Józef Kubica – ówczesny Dyrektor Generalny Lasów Państwowych (kandydat
w wyborach) oraz Andrzej Sośnierz – kandydat w wyborach.
Analogicznie, według audytorów Nadleśnictwo Rybnik od czerwca do
października 2023 roku, czyli w samym środku kampanii wyborczej, wydało ponad
milion złotych na organizację imprez, w których uczestniczył Michał Woś – kandydat
do Sejmu RP, były wiceminister sprawiedliwości i były minister środowiska
-- 19 of 40 --
20
z Suwerennej Polski. Ze środków funduszu leśnego poprzez CILP sfinansowano
organizację w kampanii wyborczej siedmiu "Pikników Rodzinnych Służb
Mundurowych" wraz ze Służbą Więzienną. Wszystkie odbyły się w okręgu wyborczym,
Michała Wosia i kosztowały Lasy Państwowe 1 246 000,00 zł brutto.
Na terenie RDLP w Lublinie ustalono, że w przypadku 28 imprez
zorganizowanych w 12 nadleśnictwach udokumentowano (zdjęcia, sprawozdania
i notatki pracowników z imprez) aktywny udział polityków: Marcina Romanowskiego,
Marcina Warchoła i Jana Kanthaka, związanych z partią Suwerenna Polska
i startujących jesienią 2023 roku w Wyborach do Sejmu i Senatu RP. Politycy brali
udział w wydarzeniach jako tzw. „goście honorowi”. Ponadto ustalono łącznie 68
wydarzeń, nie ujętych w przekazanych przez jednostki zestawieniach, które
nadleśnictwa organizowały lub w nich uczestniczyły, na których obecni byli politycy
Marcin Romanowski, Jan Kanthak, Marcin Warchoł lub rozpowszechniane były ulotki
promujące polityków.
Ówczesne kierownictwo DGLP zainaugurowało obchody 100-lecia
Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe już w roku poprzedzającym
faktyczny jubileusz przypadający na rok 2024. Wobec powyższego 100-lecie stało się
pretekstem do organizacji wydarzeń i imprez, które służyły promocji wybranych
polityków startujących w wyborach do Sejmu i Senatu już w 2023 roku oraz promocji
poszczególnych pracowników Lasów Państwowych startujących w wyborach
samorządowych wiosną 2024 roku.
Przykładowo w ramach audytu analizie poddano przygotowanie materiałów
promocyjnych i kosztów poniesionych przez Regionalną Dyrekcję Lasów
Państwowych w Lublinie i jednostki podległe na ulotki i foldery promujące polityków
partii Suwerenna Polska. Analiza wykazała, że materiały promocyjne, które miały
promować gospodarkę leśną prowadzoną w nadleśnictwach Regionalnej Dyrekcji
Lasów Państwowych w Lublinie w związku z obchodami 100-lecia PGL LP, były de
facto materiałami propagandowymi polityków partii Suwerenna Polska oraz bliskich
współpracowników byłego Dyrektora RDLP w Lublinie. Materiały promocyjne zlecane
były i opłacane zarówno przez RDLP w Lublinie, jak i jednostki podległe. Zamówione
materiały, poza przekazem nadleśniczego, zawierały także odezwy byłego Dyrektora
RDLP w Lublinie i byłych sekretarzy stanu Edwarda Siarki i Marcina Romanowskiego.
Analizowane materiały promocyjne składały się z czterech stron, przy czym część ich
powierzchni (50 % na stronie drugiej i 100% na ostatniej stronie) była poświęcona
zdjęciom i wypowiedziom wymienionych polityków. W innym przypadku ulotka
zawierała 50 % powierzchni poświęconej zdjęciu i wypowiedzi nadleśniczego, ale
ostatnia strona w całości promowała wizerunki Józefa Kubicy, Edwarda Siarki
i Marcina Romanowskiego. Inne materiały opłacane przez jednostki LP były w dużej
mierze skoncentrowane na promocji polityków, a ich wizerunki oraz odezwy zajmowały
znaczną część publikacji, co podważa zasadność wydatkowania środków na
materiały, które nie promują działalności Lasów Państwowych, lecz konkretnych osób
związanych z polityką, w tym przypadku polityków partii Suwerenna Polska.
Co więcej, analiza sposobu premiowania w Regionalnej Dyrekcji Lasów
Państwowych w Lublinie wskazuje, że zwiększone nagrody otrzymywały osoby
-- 20 of 40 --
21
zaangażowane w działania nadleśnictwa dotyczące w szczególności wydarzeń
i imprez promocyjnych, w których uczestniczył polityk Suwerennej Polski Marcin
Romanowski.
Spośród wydatków na promowanie wydarzeń o charakterze nieleśnym, a można
uznać, że o charakterze politycznym sfinansowano m.in.:
Ogólnopolską Pielgrzymkę Leśników na Jasną Górę – od 63 tys. zł do 202 tys zł,
Złote Kamery w Telewizji wPolsce – 123 tys. zł,
Galę „Strażnik Pamięci” organizowaną przez „DoRzeczy” – 123 tys. zł,
Treningi siatkarskie z Marcinem Możdżonkiem – 233 tys. zł,
Galę „Biało-czerwone Róże” portalu „wPolityce” – 61,5 tys. zł,
Galę „Człowieka Roku Gazety Polskiej” – 92 tys. zł.
W sprawach powyższych, dotyczących głównie organizacji różnych pikników
plenerowych, Krajowa Administracja Skarbowa – Izba Administracji Skarbowej
w Bydgoszczy – złożyła zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa
polegającego, m.in. na wyrządzeniu znacznej szkody majątkowej Państwowemu
Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe w związku z przekroczeniem uprawnień
przy podejmowaniu decyzji o refinansowaniu przez CILP z funduszu leśnego ww.
wydarzeń, tj. przestępstwa określonego w art. 296 § 1 ustawy Kodeks karny oraz na
udzieleniu komitetowi wyborczemu partii politycznej korzyści majątkowej z innego
źródła niż z funduszu wyborczego partii politycznej tworzącej komitet wyborczy,
poprzez refinansowanie CILP z funduszu leśnego wydatków na ww. wydarzenia, tj.
przestępstwa określonego w art. 506 pkt 7 ustawy Kodeks wyborczy. Pierwotnie
postępowanie w tej sprawie prowadzone było przez Prokuraturę Regionalną w Łodzi,
obecnie prowadzone jest przez Prokuraturę Regionalną w Krakowie. Inspekcja Lasów
Państwowych również przeprowadziła kontrolę w CILP w tym zakresie i jej ustalenia
doprowadziły do ujawnienia szeregu nieprawidłowości. Dyrekcja Generalna Lasów
Państwowych planuje przyłączenie do zawiadomienia w roli oskarżyciela posiłkowego.
4.3.3. Kampania billboardowa.
Przeprowadzone czynności kontrolne doprowadziły również do ustalenia, że
z bardzo dużym prawdopodobieństwem doszło do popełnienia przestępstwa przy
organizacji tzw. akcji billboardowej.
26 października 2022 roku Dyrektor Generalny Lasów Państwowych wydał
zarządzenie Nr 91 w sprawie „Ogólnopolskiego programu promującego prowadzoną
przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe trwale zrównoważoną
gospodarkę leśną, ochronę przyrody oraz ochronę dziedzictwa kulturowego poprzez
wykonanie i montażu na terenie całego kraju billboardów promocyjnych.”
Zgodnie z § 2 ww. zarządzenia Program realizowany był w ramach wspólnego
przedsięwzięcia następujących jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych:
Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych, regionalne dyrekcje Lasów Państwowych,
Ośrodek Kultury Leśnej w Gołuchowie, Ośrodek Techniki Leśnej w Jarocinie. Program
w całości finansowany był środkami pochodzącymi z funduszu leśnego.
-- 21 of 40 --
22
W celu zaprezentowania jak wyjątkowy i odmienny od innych był cel tzw. akcji
billboardowej w porównaniu z innymi wspólnymi przedsięwzięciami jednostek
organizacyjnych Lasów Państwowych należy wskazać inne wspólne przedsięwzięcia,
które obejmowały np. zadania polegające na wzbogacaniu różnorodności
przyrodniczej łowisk leśnych i polnych, zwalczanie owadów techniką naziemną oraz
techniką lotniczą, zakładanie i utrzymanie archiwum klonów drzew czy restytucji cisa.
Ich przeznaczenie jest całkowicie inne od „promocji”.
Uzasadnieniem zastosowania środków funduszu leśnego na wyżej wskazany cel
było wskazanie przez osoby je organizujące, że jest to wspólne przedsięwzięcie
opisanych powyżej jednostek organizacyjnych PGL Lasy Państwowe. Okoliczności
sprawy wskazują jednoznacznie, że w istocie był to wspólny program jednostek lasów
państwowych wyłącznie w teorii, w celu umożliwienia skorzystania ze środków
pochodzących z funduszu leśnego.
Ostatecznie ustalono bowiem, że w okresie od co najmniej 16 lutego 2022 roku
do dnia 9 stycznia 2024 roku określone osoby działając wspólnie i w porozumieniu w
celu uzyskania korzyści majątkowej w wysokości 65 000 000,00 zł (brutto) podjęły
szereg działań mających na celu upozorowanie tego, że wydatkowanie tej kwoty
związane z jest z realizacją zadań określonych w art. 58 ustawy o lasach, podczas gdy
w rzeczywistości nie miało ono żadnego związku z prowadzeniem gospodarki leśnej,
to jest celem wykorzystania funduszu leśnego.
W celu ominięcia Prawa zamówień publicznych zadanie to miało zostać w całości
wykonane w trybie „in-house”, początkowo przez Ośrodek Techniki Leśnej w Jarocinie,
a ostatecznie przez Zakład Budowlano – Drogowy „Bieszczady” sp. z o.o. wyłoniony
do jego realizacji w trybie art. 214 ustawy PZP. W rzeczywistości jednak osoby
związane z realizacją tego zadania miały pełną świadomość i wiedzę, że zadanie
będzie wykonywane przez inne podmioty. Faktycznie ZBD „Bieszczady” sp. z o.o.
zawarło umowy na wykonanie tej inwestycji przez podmioty zewnętrzne, bez
przeprowadzania postępowania zgodnego z zasadami Prawa Zamówień Publicznych.
Działanie te wprost wywołało szkodę w mieniu PGL LP w wysokości 23 199 593,98zł.
Ujawnione okoliczności prowadzą do wniosku, że z bardzo dużym
prawdopodobieństwem w rzeczywistości kampania billboardowa miała służyć
promowaniu określonej partii politycznej w kampanii wyborcze w 2023 roku.
Krajowa Administracja Skarbowa w sprawozdaniu z audytu w OKL w Gołuchowie
ustaliła jako nieprawidłowości, że Zakład Budowlano-Drogowy „Bieszczady” nie mógł
otrzymać zamówienia w trybie „in-house”, ponieważ nie był w stanie zrealizować
głównego przedmiotu zamówienia i faktycznie go nie zrealizował, czym naruszono art.
214 ust. 9 ustawy Prawo zamówień publicznych. Dyrektor OKL dysponowała
rozeznaniem rynku, w którym znajdowały się informacje sugerujące możliwość
optymalizacji produkcji billboardów i obniżenie do ceny na poziomie 6.900,00 zł/szt.
Cena za billboard z oferty ZBD dla OKL w Gołuchowie wynosiła 9.400,00 zł.
W sprawie tej złożono zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia
przestępstwa; kolejno w sprawie tej zostało wszczęte śledztwo, które obecnie
prowadzone jest przez Prokuraturę Regionalną w Krakowie.
-- 22 of 40 --
23
4.3.4. Darowizny
Podstawą prawną działalności Lasów Państwowych jest ustawa o lasach, gdzie
zgodnie z art. 35 ust. 1 wskazano, że nadleśniczy kieruje nadleśnictwem i odpowiada
za całokształt jego działalności, w tym za gospodarowanie powierzonym mieniem
Skarbu Państwa. Nadleśniczy ma możliwość przekazywania środków pieniężnych na
cele społeczne użyteczne, w tym na rzecz jednostek użyteczności publicznej
i oświatowej, która to pomoc odbywa się formalnie w oparciu o § 19 ust. 2 pkt 3
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1994 r. w sprawie szczegółowych
zasad gospodarki finansowej w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy
Państwowe. Rozporządzenie nie zawiera odesłania do innych przepisów prawa
powszechnie obowiązującego, ani nie definiuje wymienionych wyżej pojęć prawnych,
co dawało podstawę do zbyt swobodnej interpretacji pojęcia „cel społecznie
użyteczny”. Określenie celu danej darowizny nie powinno sprawiać problemów, gdyż
sfera zadań publicznych, określona w art. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r.
o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, jest obszerna i obejmuje 34
zadania i pozwala na porównanie wykazu zadań publicznych z zadaniami
ustawowymi, bądź zadaniami statutowymi podmiotu ubiegającego się o przyznanie
darowizny.
Mimo istniejących zasad udzielania darowizn w wielu nadleśnictwach dochodziło
do przekazywania środków na cele niemające związku z działalnością społecznie
użyteczną. W ramach kontroli zauważono udzielanie darowizn przed zawarciem
umowy, zawieranie umów bez sprecyzowanego jasnego, weryfikowalnego celu
udzielanej darowizny. Umowy nie zawierały również mechanizmów kontroli/rozliczenia
udzielonej darowizny.
W 2023 roku, a więc w roku kampanii wyborczej do Parlamentu RP, nadleśnictwa
ze wszystkich regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych przekazały darowizny
w łącznych kwotach 36 095 292,86 zł. Dla porównania w 2024 roku, a więc w roku
powyborczym i w roku katastrofalnej powodzi przekazano darowizny w łącznych
kwotach 20 455 359,40 zł.
W 2023 r. nadleśnictwa udzieliły 17 695 darowizn – średnia wielkość darowizny
wyniosła 2 039,86 zł. W wielu przypadkach umowy te w istocie nie miały funkcji
darowizny, ale nosiły znamiona umowy sponsoringowej, promocyjnej. Np. udzielano
darowizny na klub sportowy – cel statutowy, a w zamian umieszczano tylko baner
z logiem LP.
Tylko nadleśniczy ma możliwość przekazywania środków pieniężnych na cele
społeczne użyteczne. Tymczasem w sposób nieuprawniony były Dyrektor Regionalnej
Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach oczekiwał wydzielenia odrębnej puli
środków z zysku netto nadleśnictw, do dyspozycji Dyrektora RDLP, które mogły być
przeznaczone na cele społecznie użyteczne. Były Dyrektor doprowadził do udzielenia
29 darowizn na łączną kwotę 1 267 840 zł, w tym w dwóch przypadkach – na cele,
które nie wpisywały się w działalność społecznie użyteczną. Dyrekcja w wyniku
przeprowadzenia wewnętrznej kontroli ustaliła nieprawidłowości dotyczące m.in.
-- 23 of 40 --
24
sposobu organizacji darowizn i ponoszenia kosztów związanych z funkcjonowaniem
leśnej asysty honorowej.
Kontrola wykazała, że w latach 2021–2023 nadleśnictwa podległe Regionalnej
Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach przeznaczyły większość darowizn,
o łącznej wartości blisko 1,9 miliona złotych, na rzecz instytucji działających na
terenach związanych z okręgami wyborczymi kandydatów partii Suwerenna Polska
w wyborach parlamentarnych 2023 roku oraz osób startujących w wyborach
samorządowych 2024 roku. W efekcie wsparcie otrzymały organizacje i społeczności,
które mogły zostać wykorzystane do budowania zaplecza politycznego dla wybranej
grupy polityków. Tego rodzaju działania można postrzegać jako naruszenie uprawnień
nadleśniczych i próbę wykorzystania środków finansowych na cele polityczne. Ta
sama kontrola pokazała, że w 29 z 31 udzielonych przez nadleśnictwa darowiznach
nie weryfikowano sposobu spełnienia przez obdarowanych nałożonych na nich
obowiązków w zakresie przeznaczenia darowizny. Ponadto w tych umowach zawarto
jedynie postanowienia o zastosowaniu przepisów Kodeksu cywilnego. Natomiast brak
było postanowień dotyczących zabezpieczenia interesów darczyńcy takich jak np.:
odpowiedzialności za korzystanie z przedmiotu darowizny w sposób niezgodny z jej
przeznaczeniem czy sankcji za nieprawidłową realizację umowy.
Liczne darowizny przekazane zostały również przez około 140 jednostek
organizacyjnych LP na rzecz Fundacji Ekologiczne Forum Młodzieży w Białymstoku,
związanej z byłym członkiem partii Prawo i Sprawiedliwość Janem Szyszko – w łącznej
kwocie 733 433,56 złotych. Założenia statutowe tej Fundacji dotyczą wspierania
ochrony środowiska, łowiectwa, tradycji polskiej oraz tożsamości narodowej poprzez
walkę z „ekoterroryzmem” oraz promowaniem rozgłośni radiowej „Radio Maryja”.
W wielu kontrolowanych jednostkach występowały przypadki niecelowego
finansowania wydarzeń religijnych i zakupu przedmiotów o charakterze
reprezentacyjnym. Przykładem może być zakup buławy hetmańskiej dla duszpasterzy
leśników (za kwotę 12,9 tys. zł), sfinansowanie ogólnopolskiej pielgrzymki leśników na
Jasną Górę czy zakup honorowych uniformów dla regionalnych duszpasterzy. Koszt
tych działań w RDLP Katowice wyniósł łącznie ponad 583 tys. zł. W raportach
wskazano ponadto przypadki przekazywania darowizn na cele religijne lub związane
z kulturą jak, zakup róży srebrno-bursztynowej czy krzyża jubileuszowego
przekazanych Zakonowi Paulinów na Jasnej Górze, pomimo że przepisy prawa nie
przewidują takiej formy wsparcia przez Lasy Państwowe (darowizna rzeczowa).
4.3.5. Zestawy ratownictwa medycznego
Ówczesny Naczelnik Wydziału Komunikacji Społecznej DGLP, działający
z upoważnienia byłego Dyrektora Generalnego LP w roku 2022 i 2023, zlecił
ówczesnemu Dyrektorowi Centrum Informacyjnemu Lasów Państwowych zakup
zestawów ratownictwa medycznego, do wykorzystania w celach promocyjnych,
wskazując że koszt zamówienia zestawu ratownictwa nie powinien przekraczać 130
000 zł netto (CILP zakupił w ciągu dwóch lat łącznie 299 szt. zestawów ratownictwa
medycznego o łącznej wartości 255 630 zł netto). Przed wydaniem ww. zlecenia oraz
-- 24 of 40 --
25
zakupu pozostałych materiałów promocyjnych w DGLP nie dokonano w sposób
udokumentowany analizy faktycznych potrzeb oraz celowości ich zakupu przez
pryzmat zadań statutowych jednostki. Po zakupie część zestawów ratownictwa
medycznego przekazywana była na wydarzeniach plenerowych i wręczana
strażakom-ochotnikom przez ówczesnego Dyrektora Generalnego LP, bądź innych
pracowników LP.
We wrześniu 2023 r. Dyrektor Generalny LP polecił byłej Dyrektor CILP
przygotowanie i podpisanie protokołu zdawczo-odbiorczego obejmującego
przekazanie Głównemu Departamentowi Państwowej Służby Ukrainy do Sytuacji
Nadzwyczajnych w obwodzie lwowskim pakietów medycznych bez wskazania ich
liczby, a jedynie ogólnej wartości (wynoszącej 129 630 zł netto), która – jak ustalono
w trakcie czynności kontrolnych – nie była zgodna ze stanem faktycznym. Faktycznie
przekazano 42 szt. pakietów medycznych o wartości 36 540 zł netto.
Krajowa Administracja Skarbowa w związku z prowadzonym audytem złożyła
zawiadomienie do Prokuratury Krajowej o możliwości popełnienia przestępstw przez
kierownictwo DGLP i CILP polegających m.in. na przekroczeniu uprawnień i działaniu
na szkodę interesu publicznego, poprzez dokonywanie wydatków na agitację
wyborczą ze środków publicznych; potwierdzenia w wystawionym i podpisanym
dokumencie nieprawdy dotyczącej przekazania 149 szt. zestawów ratownictwa
medycznego przedstawicielowi Ukrainy.
4.4. Używanie samochodów służbowych do celów prywatnych
Wykorzystywanie samochodów służbowych do celów prywatnych stanowi istotny
problem w zarządzaniu majątkiem publicznym przez Lasy Państwowe. Samochody
służbowe są w Lasach Państwowych wykorzystywane zarówno do celów związanych
z prowadzeniem gospodarki leśnej, takich jak patrolowanie terenów leśnych, nadzór
nad pracami leśnymi czy transport osób i sprzętu w ramach realizacji zadań
statutowych, jak i do celów prywatnych.
W trakcie przeprowadzonych kontroli Najwyższej Izby Kontroli oraz audytów
wewnętrznych Lasów Państwowych ujawniono szereg przypadków wykorzystywania
pojazdów służbowych do celów prywatnych w niewłaściwy sposób. Przykłady te
obejmują korzystanie z samochodów do dojazdów z miejsca zamieszkania do pracy
bez formalnego rozliczenia, wyjazdy weekendowe, przewóz członków rodzin oraz
wykorzystywanie pojazdów do realizacji prywatnych spraw. Część takich przypadków
była możliwa z uwagi na brak jednoznacznych regulacji wewnętrznych w jednostkach
oraz niepełnym ewidencjom przebiegu pojazdów. W wielu jednostkach LP nie
stosowano systemu monitoringu GPS, ani nie prowadzono szczegółowych kart
drogowych, co utrudniało kontrolę nad rzeczywistym wykorzystaniem pojazdów.
W niektórych nadleśnictwach i biurach dyrekcji regionalnych stosowano praktykę
powierzania samochodów służbowych do dyspozycji kierowników jednostek lub osób
pełniących funkcje kierownicze, bez szczegółowego określenia zakresu
wykorzystania. Nadleśniczy lub dyrektor regionalnej dyrekcji mógł użytkować pojazd
zarówno w celach służbowych, jak i prywatnych, co prowadziło do sytuacji, w której
-- 25 of 40 --
26
granica pomiędzy celami prywatnymi a służbowymi ulegała zatarciu. W przypadku
braku precyzyjnych zapisów w regulaminach lub umowach, rozliczenie tego typu
użytkowania było niemożliwe.
Kontrole ujawniły niepokojące zjawisko rozliczania delegacji w niedzielę i święta.
Wykraczało to poza okoliczności dopuszczające pracę w niedzielę i święta, określone
w art. 15110 ust. 9 ustawy Kodeks pracy. Zgodnie z tym przepisem praca w niedziele
i święta jest dozwolona przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich
użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności. Zdaniem kontrolerów, ww.
wydarzenia nie stanowiły prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną
i codzienne potrzeby ludności, a tym bardziej wykonywanych w powyżej wymienionych
podmiotach/jednostkach.
Kontrola NIK w DGLP stwierdziła nieprawidłowości w zakresie korzystania
z samochodu służbowego przez Dyrektora Generalnego LP. Ewidencja przebiegu
dwóch samochodów służbowych będących w dyspozycji Dyrektora Generalnego LP
była prowadzona niezgodnie ze stanem faktycznym – pomimo tego, że były Dyrektor
Generalny LP w okresie od kwietnia 2021 r. do stycznia 2024 r. wykorzystywał
samochody służbowe dla dojazdu do miejsca zamieszkania, to w ewidencji
wykazywano przejazdy do RDLP w Katowicach. Łączna długość przejazdów na tej
trasie wyniosła 127 316 km. W sprawie potwierdzenia tego, czy kierowca DGLP woził
ówczesnego Dyrektora Generalnego LP do miejsca zamieszkania i z tego miejsca do
pracy, ówczesny Dyrektor Generalny LP zeznał: Tak potwierdzam. Chciałem spędzić
jak najwięcej czasu w domu, w związku z sytuacją rodzinną (…). Koszty wyjazdów
ówczesnego Dyrektora Generalnego LP samochodami służbowymi, pozostających
w jego dyspozycji, na trasie DGLP-RDLP Katowice (w piątki) i RDLP Katowice-DGLP
(w poniedziałki), według kontrolowanej jednostki wyniosły co najmniej 193 339,05 zł.
Przykładowo, zgodnie z wynikami kontroli NIK w RDLP w Katowicach za lata
2020-2024 (I kwartał), rozliczono 131 poleceń wyjazdu służbowego, których
rozpoczęcie i zakończenie miało miejsce w dniu wolnym od pracy, tj. w niedzielę,
z których 31 związanych było z uczestniczeniem pracowników RDLP w uroczystości
o charakterze religijnym.
Audyt wewnętrzny w RDLP w Lublinie za rok 2023 obejmował analizę delegacji
i podróży służbowych pracowników biura RDLP w Lublinie. W tym czasie ówczesny
Dyrektor odbył 179 delegacji, w tym 105 samochodami służbowymi i 74 samochodem
prywatnym – z czego w aż 108 przypadkach stwierdzono nieprawidłowości
w ewidencji. Przywołać należy bezprawne rozliczanie delegacji – wskazujących na
fakt, iż w rzeczywistości stanowiły one trasy przejazdu z domu – do pracy, a także
z pracy – do domu. Ponadto, nieprawidłowości dotyczyły również zadeklarowania
przejazdów służbowych, których nie potwierdziły dokumenty ochrony, co rodzi duże
prawdopodobieństwo, że delegacje się nie odbyły. W tym samym okresie jeden
z pracowników odbył 137 delegacji, w tym 108 samochodami służbowymi i 26
samochodem prywatnym, z czego w 96 przypadkach stwierdzono nieprawidłowości
w ewidencji.
Przykłady nieprawidłowości to między innymi:
-- 26 of 40 --
27
1) Rozpoczynanie delegacji w godzinach popołudniowych (tj. 13.00 – 18.00), których
głównym kierunkiem były okolice miejsca zamieszkania, co kwalifikować można
jako dojazdy do miejsca zamieszkania;
2) Wyjazdy do biura RDLP wykonywane rano (7.00 – 9.00), co kwalifikować można
jako dojazdy do miejsca pracy;
3) Przypadki przejazdów, w których wykazywano mniejszą ilość kilometrów
w odniesieniu do odległości z Google Maps (dokończenie przejazdu służbowego
było nierealne), co wskazuje na nierzetelność dokumentowania delegacji;
4) Brak możliwości wykonania rzekomego celu delegacji z uwagi na czas samego
przejazdu – który przekraczał wskazany czas trwania podróży służbowej;
5) Dublowanie delegacji na samochód prywatny oraz służbowy odbywających się
w tym samym czasie;
6) Rozbieżności pomiędzy KSO (kartą samochodu osobowego), rejestrem ochrony
oraz rozliczeniem delegacji; przypadki braku powrotu samochodu do biura RDLP
(brak wpisów w rejestrze prowadzonym przez ochronę) oraz rozliczania kolejnej
delegacji z biura RDLP; prawdopodobne garażowanie samochodu w miejscu
zamieszkania – przy jednoczesnym braku formalnej zgody na garażowanie
pojazdu w miejscu zamieszkania;
7) Wypełnianie KSO w sposób nieczytelny, nanoszenie poprawek lub ostateczne
wykreślenie niepasujących przejazdów.
Koszty związane z użytkowaniem samochodów służbowych w Lasach
Państwowych są istotne. Brak precyzyjnej kontroli nad wykorzystywaniem pojazdów
powoduje, że część tych środków może być wydatkowana na cele niezgodne
z przeznaczeniem. Ponadto użytkowanie samochodów służbowych do celów
prywatnych bez odpowiedniego rozliczenia skutkuje powstaniem przychodu po stronie
użytkownika, co rodzi obowiązek podatkowy. Brak takiego rozliczenia stanowi
naruszenie przepisów prawa podatkowego i może prowadzić do odpowiedzialności
karno-skarbowej.
W praktyce wielu nadleśniczych i kierowników jednostek powoływało się na
konieczność zapewnienia stałej gotowości do pracy jako powód do korzystania
z pojazdów służbowych również poza godzinami pracy. Argumentowano to potrzebą
szybkiego reagowania w sytuacjach kryzysowych, takich jak pożary, kradzieże
drewna, awarie czy wypadki na terenie lasów. Jednak w większości przypadków
brakowało dokumentacji potwierdzającej rzeczywiste sytuacje awaryjne, które
uzasadniałyby codzienne użytkowanie pojazdów do celów prywatnych.
5. Nieprawidłowości w gospodarce nieruchomościami
Stwierdzono przypadki próby wydatkowania środków na nieruchomości w złym
stanie technicznym lub nieprzydatne Lasom Państwowym. W Nadleśnictwie Brynek
planowano dokonanie zakupu zespołu pałacowo – parkowego za środki Lasów
Państwowych. W lutym 2022 r. DGLP w związku z prośbą Departamentu Leśnictwa
i Łowiectwa Ministerstwa Klimatu i Środowiska, poleciła podjęcie działań mających na
celu ustalenie możliwości zmiany formy korzystania z nieruchomości stanowiącej
-- 27 of 40 --
28
własność Powiatu Tarnogórskiego. W dalszej korespondencji wskazywano, że
w wyniku przeprowadzonej analizy Zespół pałacowo – parkowy jako całość może
odegrać istotną rolę w rozwoju leśnictwa w Polsce jako miejsce kształcenia
pracowników leśnych. Podjęto działania, które wygenerowały niemałe koszty już na
etapie przedwstępnym np. sporządzenie operatów szacunkowych. W operacie
szacunkowym zleconym przez Nadleśnictwo (sporządzonym 30 maja 2023 r.)
wskazano jako wartość nieruchomości kwotę 20 960 000 zł, a w operacie
szacunkowym zleconym przez Starostwo (sporządzonym 30 kwietnia 2023 r.) tą
wartość oszacowano na kwotę 40 632 000 zł. Negocjowano bonifikatę w stosunku do
operatu Starostwa m.in. z uwagi na znaczne nakłady remontowe, brak przydatności
Zespołu pałacowo-parkowego dla Starostwa Powiatowego w Tarnowskich Górach
oraz istnienie ryzyka konfliktów z najemcami mieszkań znajdujących się na terenie ww.
Zespołu. Podkreślano, że szczególnej uwagi wymaga lokalizacja na gruncie licznych
obiektów budowalnych (39 obiektów, w których występuje ok 25 mieszkań lokatorskich
z czynnymi najemcami).
Wniosek o zgodę na nabycie nieruchomości do DGLP zawierał informację
o udzielonej bonifikacie 70 % od ceny sprzedaży ustalonej w operacie majątkowym
Starostwa i ustalonej kwocie sprzedaży Zespołu pałacowo-parkowego na kwotę
12 189 600 zł. W ww. wniosku Nadleśniczy wskazał, że nieruchomości gruntowe
z obiektami budowalnymi o charakterze edukacyjno – dydaktycznym będą przydatne
do realizacji celów związanych z gospodarką leśną, gdyż prowadzona jest w nich
szkoła branżowa (Technikum Leśne w Brynku), a pozostałe elementy o charakterze
socjalno – bytowym, mogą posłużyć jako przestrzeń do utworzenia ewentualnego
centrum szkoleniowego Lasów Państwowych. Przedwstępna umowa sprzedaży
Zespołu pałacowo – parkowego została zawarta 11 października 2023 r. w formie aktu
notarialnego. Ponadto strony umowy przedwstępnej zobowiązały się m.in. do zawarcia
umowy przyrzeczonej w terminie do 29 lutego 2024 r.
Nadleśniczy skierował w międzyczasie wniosek do Prokuratorii Generalnej RP
o opinię prawną dotyczącą zakupu Zespołu pałacowo – parkowego i zwrócił się
z prośbą o niepodejmowanie żadnych działań przez Starostwo, mogących generować
wydatkowanie środków finansowych. W odpowiedzi Nadleśnictwo otrzymało tzw. list
adwokacki, w którym wskazano, że umowa przedwstępna nie zawierała warunku
w postaci uzyskania opinii jakiegokolwiek podmiotu oraz ustanowienia szczególnych
form zabezpieczenia interesu Skarbu Państwa. W ww. piśmie wskazano również, że
zobowiązanie zostało już zaciągnięte, a zatem żądanie opinii Prokuratorii Generalnej
RP jest w chwili obecnej bezprzedmiotowe, a uchylanie się od zawarcia umowy
spowoduje konieczność obciążenia Nadleśnictwa odpowiedzialnością za wszystkie
negatywne następstwa wynikłe z odmowy zawarcia umowy przyrzeczonej, które
wielokrotnie przekroczą ustaloną cenę sprzedaży. W piśmie z 27 lutego 2024 r.
Starostwo przesłało do Nadleśnictwa projekt aktu notarialnego wyznaczając na 29
lutego 2024 r. termin zawarcia umowy. W odpowiedzi (z 29 lutego 2024 r.)
Nadleśnictwo poinformowało, że umowa przenosząca własność nieruchomości nie
zostanie zawarta (...) Zawarcie umowy skutkującej nabyciem przedmiotowych
nieruchomości z uwagi na zachodzące wątpliwości w kontekście ochrony interesów
-- 28 of 40 --
29
Skarbu Państwa, o których mowa w art. 37 ustawy o lasach nie znajduje uzasadnienia.
Nadleśnictwo 6 maja 2024 r. otrzymało od kancelarii adwokackiej reprezentującej
Starostwo pozew o zawarcie umowy przyrzeczonej z żądaniem ewentualnym, złożony
do Sądu Okręgowego w Gliwicach.
Transakcja ta została oceniona przez Najwyższą Izbę Kontroli jako niecelowa
i pozostająca poza zakresem działalności Lasów Państwowych. Zakup ten nie miał
związku z prowadzeniem gospodarki leśnej ani z realizacją celów funduszu leśnego.
Było też działaniem niegospodarnym, gdyż skutkowało wydatkowaniem na ten cel
środków w łącznej kwocie 47 003,18 zł.
Przeprowadzone czynności kontrolne doprowadziły również do ustalenia, że
doszło do nieprawidłowości w zakresie stosowania art. 40a ust. 1 ustawy o lasach oraz
kryteriów ustalania stanu przydatności nieruchomości Lasom Państwowym
określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 1 października 2013 roku
w sprawie szczegółowych zasad i trybu sprzedaży lokali i gruntów z budynkami
mieszkalnymi w budowie oraz kryteriów kwalifikowania ich jako nieprzydatne Lasom
Państwowym, a także trybu przeprowadzania przetargu ograniczonego (Dz. U. z 2013
roku, poz. 1206).
Do nieprawidłowości dochodziło także w przypadku sprzedaży lokali
mieszkalnych w oparciu o art. 40a ust. 1 ustawy o lasach, który stanowi, że Lasy
Państwowe mogą sprzedawać nieruchomości zabudowane budynkami mieszkalnymi
i samodzielne lokale mieszkalne, zwane dalej „lokalami”, oraz grunty z budynkami
mieszkalnymi w budowie, nieprzydatne Lasom Państwowym. Ust. 4 tego artykułu
stanowi, że Pracownicy i byli pracownicy Lasów Państwowych mający co najmniej
trzyletni okres zatrudnienia w Lasach Państwowych, z wyjątkiem osób, z którymi
stosunek pracy rozwiązany został bez wypowiedzenia z winy pracownika, posiadają
pierwszeństwo nabycia lokali, których są najemcami i w których mieszkają. Cena
sprzedaży lokalu podlega łącznemu obniżeniu o 6 % za każdy rok zatrudnienia
w jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych i o 3 % za każdy rok najmu tego
lokalu, nie więcej jednak niż o 95 %. Dodatkowo ust. 8 art. 40a ustawy wskazuje:
Wykazy lokali oraz gruntów z budynkami mieszkalnymi w budowie przeznaczonych do
sprzedaży sporządzają dyrektorzy regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych.
Wykazy są przedmiotem opinii związków zawodowych. Sprzedaż może być dokonana
po zatwierdzeniu wykazu przez Dyrektora Generalnego i ogłoszeniu wykazu
w Biuletynie Informacyjnym Lasów Państwowych oraz w prasie. Ogłoszeniu w prasie
nie podlega wykaz lokali zasiedlonych.
Nadleśnictwa oraz za ich pośrednictwem dyrekcje regionalne Lasów
Państwowych, prowadzą dla każdej jednostki Program Gospodarowania Zasobami
Lokalowymi, którego zasady wprowadził Dyrektor Generalny Lasów Państwowych.
Jest to program długodystansowy zaplanowany docelowo do 2035.
25 maja 2022 roku Dyrektor Generalny Lasów Państwowych Józef Kubica wydał
zarządzenie nr 51 w sprawie powołania Zespołu zadaniowego do komisyjnej oceny
zasadności sprzedaży pozostających w zarządzie Lasów Państwowych
nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi i samodzielnych lokali
mieszkalnych oraz gruntów z budynkami mieszkalnymi w budowie, nieprzydatnych
-- 29 of 40 --
30
Lasom Państwowym. Zgodnie z treścią § 2 ust. 2 zarządzenia do zadań zespołu
należało m. in. wyrażanie opinii dla Dyrektora Generalnego LP w zakresie sprzedaży
budynków mieszkalnych, samodzielnych lokali mieszkalnych oraz gruntów
z budynkami mieszkalnymi w budowie, których wartość księgowa netto przekraczała
kwotę 100 000 zł, lub których powierzchnia działki przekraczała 1000 m².
W toku czynności kontrolnych ustalono, że określone osoby przez nadużycie
udzielonych im uprawnień oraz niedopełnienie ciążących na nich obowiązków
sprowadziły bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody majątkowej
w wielkich rozmiarach, to jest w kwocie nie mniejszej niż 2 302 200,00 zł. Niezgodnie
z art. 40a ust. 1 ustawy o lasach oraz kryteriami ustalania stanu przydatności
nieruchomości Lasom Państwowym określonymi w rozporządzeniu Ministra
Środowiska z dnia 1 października 2013 roku oraz wbrew negatywnej opinii wydanej
przez powołany przez Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych zespół zadaniowy
do komisyjnej oceny zasadności sprzedaży nieruchomości, zatwierdzili w dniu
5 grudnia 2023 roku wykaz nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży, przy czym
w wykazie tym znajduje się konkretny lokal w zarządzie Nadleśnictwa Gdańsk,
a następnie wiedząc, iż w dniu 5 stycznia 2024 roku Minister Klimatu i Środowiska
wydała polecenie wstrzymania wszelkich czynności zmierzających do rozporządzenia
lasami gruntami i innymi nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa,
będących w zarządzie (nadleśnictw) Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych
w Gdańsku, do czasu zakończenia kontroli kontynuowali swoje działania.
Doprowadziło to do zawarcia w dniu 8 stycznia 2024 roku przedwstępnej umowy
sprzedaży na rzecz byłego dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych
w Gdańsku lokalu z zastosowaniem bonifikaty.
W sprawie tej zostało złożone zawiadomienie do Prokuratury Regionalnej
w Gdańsku; kolejno zostało ono przekazane do prowadzenia Prokuraturze
Regionalnej w Krakowie w ramach opisanego postępowania. W sprawie tej
zawiadomienie popełnienia przestępstw dotyczy trzech osób, którym ogłoszono już
postanowienia o przedstawieniu zarzutów.
6. Instrumentalne wykorzystanie Lasów Państwowych w przekazie politycznym
Lasy Państwowe w latach 2021-2023 zostały wykorzystane jako narzędzie
w przekazie politycznym, co można uznać za przekroczenie ustawowego obszaru
działania kierowników jednostek Lasów Państwowych, którzy są traktowani jak
funkcjonariusze publiczni, gospodarujący majątkiem Skarbu Państwa. W praktyce
w ww. latach doszło do wielu przypadków, w których Lasy Państwowe były
wykorzystywane do wspierania przekazu politycznego jednej opcji politycznej
szczególnie tej związanej z rządem Zjednoczonej Prawicy. Problem ten dotyczył
zarówno tzw. działań promocyjnych jak i polityki kadrowej, organizacji wydarzeń
sponsorowanych oraz formułowania oficjalnych komunikatów kierowanych do
społeczeństwa.
W latach 2021-2023 Lasy Państwowe były również aktywnym uczestnikiem
kampanii medialnych prowadzonych w mediach sympatyzujących z rządem. Środki na
-- 30 of 40 --
31
reklamę i promocję kierowano do Telewizji Polskiej, Telewizji Republika, tygodników
"Do Rzeczy", "Sieci" oraz portali internetowych takich jak "wPolityce.pl". Materiały
promocyjne obejmowały nie tylko reklamy dotyczące lasów czy drewna, ale także
treści związane z narracją polityczną podkreślającą znaczenie patriotyzmu, wartości
chrześcijańskich oraz rzekomych zagrożeniach wynikających z polityki klimatycznej
Unii Europejskiej. Przekaz ten był zbieżny z przekazem rządu i partii politycznych
wspierających koalicję rządzącą, co wzmacniało wrażenie instrumentalnego
wykorzystania Lasów Państwowych do celów politycznych.
Jednym z przykładów tego zjawiska było finansowanie kampanii informacyjnej
dotyczącej ochrony polskich lasów przed "planami unijnych biurokratów" w kontekście
strategii bioróżnorodności i Zielonego Ładu. Jednostki Lasów Państwowych
przygotowywały materiały wideo, ulotki oraz artykuły sponsorowane, które pojawiały
się w mediach o profilu prawicowym, podkreślając zagrożenie rzekomym odebraniem
Polsce możliwości decydowania o własnych lasach. Tego rodzaju przekaz był zgodny
z retoryką partii rządzącej i był także prezentowany podczas kampanii wyborczej do
Sejmu i Senatu w 2023 roku. W kampanii tej udział brali również dyrektorzy
regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych oraz nadleśniczowie, którzy pojawiali się
na spotkaniach organizowanych przez polityków partii rządzącej. Często zdarzało się,
że materiały promocyjne Lasów Państwowych, np. ulotki zawierały również informacje
promujące działalność polityków Suwerennej Polski i były rozdawane podczas
wydarzeń „sponsorowanych przez LP” w okresie poprzedzającym kampanię
wyborczą.
Przykładem takiego działania może być także akcja zbierania podpisów pod
projektem ustawy dotyczącej rzekomo „ochrony lasów” prowadzona w Regionalnej
Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinie. Wedle relacji pracowników niepodpisanie
petycji mogło przynieść niekorzystne konsekwencje; sama akcja była szeroko
komentowana w mediach społecznościowych, głównie przez Dariusza Mateckiego.
Zjawisko instrumentalizacji LP obejmowało również działania w mediach
społecznościowych. Oficjalne profile jednostek Lasów Państwowych często
publikowały treści o charakterze patriotycznym, religijnym lub politycznym,
niepowiązanym bezpośrednio z działalnością LP. Pojawiały się posty dotyczące
rocznic historycznych, wydarzeń politycznych oraz osób powiązanych z określonym
nurtem politycznym. Brakowało natomiast neutralnych treści edukacyjnych
dotyczących ochrony przyrody czy gospodarowania zasobami leśnymi, co powinno
być głównym zadaniem komunikacji Lasów Państwowych.
6.2. Upolitycznienie kadry kierowniczej
Problem upolitycznienia kadry kierowniczej w Lasach Państwowych w latach
2021-2023 stanowi jeden z kluczowych obszarów krytyki związanych
z funkcjonowaniem instytucji. Upolitycznienie oznacza sytuację, w której kryteria
polityczne dominują nad kryteriami merytorycznymi w procesie obsadzania stanowisk
kierowniczych. W przypadku Lasów Państwowych problem ten materializował się
przede wszystkim w nominacji dyrektora generalnego (aktywnego polityka od roku
-- 31 of 40 --
32
2014 partii Prawo i Sprawiedliwość, potem Solidarnej Polski, jak wspomniano
wcześniej) oraz niektórych dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych oraz
nadleśniczych – funkcjonariuszy publicznych.
W wielu przypadkach powołania na te stanowiska dokonywane były
z pominięciem kryteriów merytorycznych. Przykłady pokazują, że decydowały przede
wszystkim powiązania polityczne z partią rządzącą. Osoby nominowane na
stanowiska kierownicze często posiadały bliskie relacje z politykami lub były
rekomendowane przez lokalne struktury partyjne. Przykładem jest powołanie
Bartłomieja Obajtka na stanowisko dyrektora RDLP w Gdańsku. Bartłomiej Obajtek
jest bratem byłego prezesa PKN Orlen Daniela Obajtka. Jego nominacja była szeroko
komentowana w mediach jako przejaw nepotyzmu i upolitycznienia kadry kierowniczej
w LP.
Kolejnym przykładem jest zatrudnienie osób związanych z partią rządzącą na
stanowiskach doradców czy specjalistów do spraw komunikacji społecznej. Takie
osoby często otrzymywały wynagrodzenie bez wykonywania realnych obowiązków lub
ich zakres zadań był niejasny. W niektórych przypadkach zawierano fikcyjne umowy
z osobami pełniącymi funkcje polityczne lub związanymi z lokalnymi strukturami
partyjnymi. Przykładem może być przypadek Dariusza Mateckiego który w latach
2020-2023 był zatrudniony w Lasach Państwowych (CILP i RDLP w Szczecinie) jako
specjalista ds. komunikacji społecznej. Dariusz Matecki jednocześnie pełnił funkcję
radnego i był aktywnym politykiem związanym z Suwerenną Polską.
Kolejnym przykładem może być zatrudnianie asystentów społecznych polityków.
Tego rodzaju przypadki budzą poważne wątpliwości co do zasadności takich umów
o pracę oraz skutkują następnie wykorzystywaniem stanowiska w LP do celów
politycznych.
Upolitycznienie kadry kierowniczej w LP miało również konsekwencje dla polityki
kadrowej na niższych szczeblach organizacji. Dyrektorzy regionalnych dyrekcji LP
oraz nadleśniczowie powoływani z klucza politycznego często promowali również
osoby związane z określonym środowiskiem politycznym. Takie działania były
demoralizujące wśród pracowników oraz osłabiały profesjonalizm w zarządzaniu
jednostkami Lasów Państwowych. W wielu przypadkach osoby kompetentne
i posiadające wieloletnie doświadczenie były pomijane przy awansach lub zwalniane
ze stanowisk bez merytorycznego uzasadnienia. Najwyższa Izba Kontroli w swoich
wystąpieniach wielokrotnie wskazywała na brak przejrzystości w procesach
kadrowych w Lasach Państwowych. NIK zwracała uwagę na brak otwartych
konkursów na stanowiska kierownicze, brak jednoznacznych kryteriów oceny
kandydatów oraz na powiązania polityczne osób zatrudnianych na kluczowych
stanowiskach. Tego rodzaju praktyki prowadzą do erozji standardów państwa prawa
oraz podważają zaufanie społeczne do instytucji publicznych. Znalazło to swój wyraz
we wcześniej już przywołanych raportach badania opinii publicznej, z których wynika
ogromny spadek zaufania do instytucji Lasów Państwowych wynikający głównie z ich
upolitycznienia.
Organizowano różne wydarzenia jak „pikniki rodzinne” i spotkania z wyborcami,
które były finansowane ze środków LP, a jednocześnie służyły celom promocyjnym
-- 32 of 40 --
33
polityków związanych z partią rządzącą. Wydarzenia takie były relacjonowane
w mediach lokalnych sprzyjających władzy, co dodatkowo potęgowało wrażenie, że
LP stały się narzędziem w rękach polityków.
Problemem była również praktyka polegająca na zawieraniu umów
cywilnoprawnych z osobami powiązanymi politycznie. Często były to umowy o dzieło
lub umowy zlecenia na usługi doradcze lub promocyjne. W praktyce osoby te nie
wykonywały przewidzianych zadań, a ich zakresy obowiązków były nieprecyzyjne.
W wielu przypadkach brakowało dokumentacji potwierdzającej wykonanie zleconych
prac, co sugeruje, że umowy miały charakter fikcyjny i służyły jedynie przekazywaniu
środków finansowych osobom związanym z określonym środowiskiem politycznym.
Lasy Państwowe muszą być zarządzane przez profesjonalistów posiadających
odpowiednie kompetencje i doświadczenie, a nie przez osoby nominowane z klucza
politycznego. Tylko w ten sposób możliwe będzie zapewnienie efektywnego
i odpowiedzialnego zarządzania zasobami leśnymi w Polsce.
Szczególnym przypadkiem były liczne zatrudnienia dokonywane w oparciu
o klucz polityczny, rodzinny i towarzyski w CILP. Co do zasady CILP realizuje swoje
działania opisane w schemacie organizacyjnym przez pracowników zatrudnionych na
podstawie umowy o pracę. Zasadą jest, że osoby takie posiadają wykształcenie leśne.
W okresie 2020 – 2024 w CILP zatrudniano od 46 do 47 osób na podstawie umów
o pracę.
Przeprowadzone czynności kontrolne (kancelaria zewnętrzna) dotyczył
zatrudniania w CILP osób na podstawie umów cywilnoprawnych. Zdecydowana
większość tych umów oceniona została negatywnie. W okresie objętym kontrolą CILP
zawarło 22 umowy na usługi doradcze z 18 wykonawcami oraz 11 umów zlecenia.
Łączna wartość poniesionych kosztów z tytułu ich realizacji wyniosła 1 315 094,86 zł.
Ustalono, że umowy te były zawierane z osobami pozostającymi w relacjach
pokrewieństwa (np. żona, teściowa), bądź w bliskich relacjach towarzyskich (koledzy
ze szkoły, z tej samej miejscowości) z osobami sprawującymi najważniejsze funkcje
w Lasach Państwowych; względnie osoby te były zatrudnione z uwagi na konotacje
polityczne (np. asystencji polityczni posłów).
Zlecanie tych usług odbywało się bez rzetelnej identyfikacji potrzeb i korzyści dla
CILP, przedmiot tych umów zawsze pokrywał się z zadaniami pracowników
zatrudnionych na podstawie umowy o pracę; przed zlecaniem usług nie dokonywano,
bądź dokonywano nierzetelnie szacowania wartości zamówienia co pozwalało na
pomijanie przepisów Prawa Zamówień Publicznych, nie weryfikowano i nie badano
kompetencji usługobiorców.
Istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że większość zleconych
i rozliczonych umów w rzeczywistości nigdy nie była wykonywana. Ustalono przypadki,
że osoby całkowicie niezwiązane z Lasami Państwowymi i nie posiadające żadnych
kompetencji do pracy na ich rzecz, były zatrudnione nie tylko w CILP, ale także
w innych jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych. Zawieranie tych umów
najczęściej było efektem polecenia pochodzącego z Dyrekcji Generalnej Lasów
Państwowych, bądź stanowiło inicjatywę własną ówczesnego Dyrektora CILP.
-- 33 of 40 --
34
W sprawach tych złożono już zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa;
kolejne pozostają w opracowaniu.
Ponadto, w jednym przypadku doszło do całkowicie nieuzasadnionego
i zbędnego zatrudnienia w Centrum Informacyjnym Lasów Państwowych, kolejno
w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinie osoby pełniącej
jednocześnie funkcję posła do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, reprezentującego
Suwerenną Polskę. Ustalono, że osoba ta mimo niewykonywania żadnej pracy
uzyskiwała wynagrodzenie oraz świadczenia około pracownicze w łącznej wysokości
486 490,00 zł, w tym w CILP kwotę 320 722,21 zł. Polecenie zatrudnienia w obu
jednostkach pochodziło z Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych.
Postępowanie w tej sprawie prowadził i prowadzi nadal Zespół Śledczy Nr 2
Prokuratury Krajowej w Warszawie. 18 lipca 2025 roku do Sądu Rejonowego Szczecin
– Centrum w Szczecinie skierowano akt oskarżenia przeciwko ówczesnym:
Dyrektorowi Generalnemu Lasów Państwowych, Dyrektorowi CILP oraz Dyrektorowi
Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinie. Postępowanie przeciwko
osobie zatrudnionej pozornie nadal jest prowadzone w Prokuraturze Krajowej
w Warszawie.
7. Rekomendacje i postulaty zmian systemowych
7.1. Publikacja jawnych rejestrów wydatków
Na podstawie wstępnych ustaleń z audytów, Dyrektor Generalny Lasów
Państwowych uznał, że istnieje pilna konieczność uregulowania w Lasach
Państwowych obszarów objętych badaniem. Przykładem jest wydanie zarządzenia nr
29 Dyrektora Generalnego LP z dnia 23 kwietnia 2024 r. w sprawie wprowadzenia
w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe obowiązku publikowania
wykazu umów darowizny, które wprowadziło obowiązek publicznego ujawniania
informacji o darowiznach poprzez:
• publikowanie miesięcznego wykazu umów darowizn,
• wskazanie beneficjenta, celu i kwoty wsparcia,
• umieszczanie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) nadleśnictwa.
Ten obowiązek zwiększa przejrzystość i pozwala na kontrolę społeczną nad
wydatkowaniem środków finansowych przez Lasy Państwowe. Cel darowizny
powinien być jasno i szczegółowo określony w umowie. Brak jasnego określenia celu
nie daje możliwości kontroli wykorzystania środków. Daje to gwarancję, że przekazane
środki zostaną faktycznie przeznaczone na działania społecznie użyteczne. Instytucja
przekazująca darowiznę, czyli Lasy Państwowe, powinna mieć prawo do weryfikacji,
czy darowizna została spożytkowana zgodnie z zapisanym celem.
Dotychczas wiele udzielanych darowizn jako cel w umowie określała –
działalność statutową wnioskodawcy. Przekazanie darowizny na ogólny cel, jakim jest
działalność statutowa jednostki (np. stowarzyszenia lub fundacji), jest prawnie
dopuszczalne, jednak w przypadku instytucji takich jak Lasy Państwowe, niezbędne
powinno być uszczegółowienie celu darowizny. Brak sprecyzowanego celu może
utrudnić kontrolę nad tym, jak faktycznie środki zostały spożytkowane i może to być
-- 34 of 40 --
35
uznane za mniej transparentne. Przekazanie darowizny na ogólną działalność
statutową jednostki byłoby bardziej uzasadnione, gdyby w umowie znalazły się zapisy
precyzujące, jak ta działalność ma się odnosić do celów społeczno – użytecznych.
7.2. Realizacja przedsięwzięć wspólnych
Zasady przeprowadzania przedsięwzięć wspólnych przez jednostki
organizacyjne Lasów Państwowych w latach 2022 i 2023 zasadniczo opierały się o
wewnętrzne przepisy zarządzenia nr 28 Dyrektora Generalnego LP z dnia 24 marca
2022 r. w sprawie realizacji w Lasach Państwowych wspólnych przedsięwzięć
drogowych, mających związek z gospodarką leśną (zn. ES.771.29.2022), uchylone i
zmienione zostało zarządzeniem nr 20 Dyrektora Generalnego LP z dnia 10 lutego
2023 roku w sprawie realizacji w Lasach Państwowych wspólnych przedsięwzięć
drogowych, mających związek z gospodarką leśną (zn. MD.771.1.1.2023).
Wprowadzono już wówczas wykluczenie wpływające na brak możliwości przyznania
dofinansowania dla zadań, które dotyczą dróg, które nie zostały zaliczone do żadnej
kategorii dróg publicznych, zgodnie z art. 6, 6a i 7 ustawy z dnia 21 marca 1985 r.
o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., 1693 ze zm.).
W celu dalszego doprecyzowania realizacji przedsięwzięć wspólnych
wprowadzono zarządzenie nr 13 Dyrektora Generalnego LP z dnia 29 stycznia 2025 r.
w sprawie udziału Lasów Państwowych we wspólnych przedsięwzięciach drogowych,
mających związek z gospodarką leśną (zn. OI.771.1.1.2025), w którym uzupełniono
wykluczenia wpływające na brak możliwości przyznania dofinansowania dla zadań:
1) które dotyczą dofinansowania przedsięwzięcia nie związanego z podniesieniem
nośności/ trwałości jezdni ograniczające się do pozostałych elementów drogi
(w szczególności tablic informacyjnych, chodników, oświetlenia, sieci
kanalizacyjnej oraz wodociągowej);
2) gdzie udział środków własnych JST jest mniejszy niż 20 %;
3) które obejmują łączną wartość środków finansowych wnioskowanych na
przedsięwzięcie w roku wnioskowania, przekraczającą kwotę 2 mln zł.;
4) w odniesieniu do których wnioskodawcy nie wykazują potoku ładunku większego
niż 10 000 m3.
7.3. Reforma systemu kadrowego
Mając na uwadze przepisy obowiązującej ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku
pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. 2025 poz. 620) oraz jednoczesną konieczność
zapewnienia transparentności obsadzania wolnych stanowisk pracy w jednostkach
organizacyjnych LP Dyrektor Generalny LP pismem z dnia 21 lipca 2025 r. (zn.
GK.1101.35.2025) wprowadził wytyczne pod nazwą „Zasady rekrutacji w jednostkach
organizacyjnych LP.”
-- 35 of 40 --
36
8. Efekty audytów i kontroli – podsumowanie
Cały rok 2024 oraz trwający 2025 upływały w Lasach Państwowych pod znakiem
bardzo dużej ilości kontroli, audytów i czynności sprawdzających z zakresu
majątkowo-finansowego. Były to zarówno kontrole organów zewnętrznych, jak
i kontrole wewnętrzne.
Kontrole organów zewnętrznych przeprowadzono w ponad 50 jednostkach
Lasów Państwowych, każdego szczebla. Kontrole lub audyty prowadziła Najwyższa
Izba Kontroli, z kilku delegatur (w kilku tematach), Krajowa Administracja Skarbowa
Izba Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (nadal trwa w DGLP i w CILP), Centralne
Biuro Antykorupcyjne, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Państwowa
Inspekcja Pracy, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Ministerstwo Klimatu i Środowiska,
a także inne lokalne. W pewnym momencie, z uwagi na trwające jednocześnie
w DGLP kontrole różnych służb, zostało nawet zorganizowane spotkanie
koordynujące (NIK, KAS, CBA i DGLP), gdyż zakresy tych kontroli się pokrywały.
Poruszone zagadnienia dotyczyły m.in.: kontroli OKL w Gołuchowie, wyników audytu
„projektu billboardowego”, finasowania magazynów medialno-prasowych, konkursów
promocyjnych organizowanych przez CILP, tzw. inwestycji wspólnych w drogi
samorządowe, pozornych umów o prace tj. fikcyjnego zatrudnienia w jednostkach LP
(ewidencja czasu pracy i efektów pracy, delegacje, „kilometrówka”), darowizn
przekazywanych z jednostek LP podmiotom zewnętrznym.
Przedstawiciele KAS w Bydgoszczy i NIK w Opolu, wskazując na tajemnicę
skarbową i kontrolerską, przedstawili informacje, że wyniki prowadzonych kontroli
skutkują lub skutkować będą wnioskami do prokuratury. Metodyka KAS pozwala na
składanie stosownych zawiadomień już w trakcie kontroli (złożonych zostało
kilkanaście takich zawiadomień), natomiast w przypadku kontroli prowadzonej przez
NIK ewentualnie zawiadomienia są składane po zakończeniu kontroli. Przedstawiciele
Centralnego Biura Antykorupcyjnego zaznaczyli, że do zadań CBA w zakresie
właściwości Biura należy zwalczanie korupcji w życiu publicznym i gospodarczym,
w szczególności w instytucjach państwowych i samorządowych, a także zwalczanie
działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa. Dlatego z puntu widzenia CBA
ważne jest analizowanie powiazań oraz skutków działań osób i podmiotów. CBA
podkreśliło potrzebę wymiany informacji w ramach służb państwowych.
Uczestnicy spotkania zgodnie ustalili, że niezbędne jest bieżące informowanie
nawzajem o złożonych zawiadomieniach do prokuratur (organów postępowania
przygotowawczego) w celu ich ewentualnego uzupełnienia i monitorowania postępów
prac w zakresie realizacji tych zawiadomień.
W czerwcu 2024 r. Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej został
poinformowany przez Dyrektora Generalnego LP o możliwych nieprawidłowościach
w zakresie niedozwolonego finansowania kampanii wyborczej w wyborach
parlamentarnych w 2023 r. ze środków Lasów Państwowych.
Dyrektor Generalny Lasów Państwowych w lutym 2024 r. podjął decyzję, że poza
działaniami prowadzonymi przez ww. służby, niezbędne są pogłębione audyty
-- 36 of 40 --
37
i kontrole wewnętrzne w wielu tematach. Stąd polecenie przeprowadzenia takich
działań do wszystkich dyrektorów regionalnych dyrekcji LP oraz zakładów o zasięgu
krajowym, które obejmowały następujące obszary: struktura zatrudnienia, struktura
wynagrodzeń, prawidłowość postępowań w trybie art. 40a ustawy o Lasach,
postępowania, których stroną jest regionalna dyrekcja Lasów Państwowych
(postępowania administracyjne, postępowania karne, postępowania cywilne,
postępowania podatkowe), zakupy i sprzedaże nieruchomości, analiza umów na usługi
zewnętrzne (np. HR, usługi prawne, księgowe, marketingowe, IT, itp.), analiza umów
w ramach działań marketingowych, promocyjnych i sponsoringowym pod kątem
zasadności wydatkowanych środków oraz weryfikacja wykonania usług, ochrona
danych osobowych, cyberbezpieczeństwo i ochrona systemów informatycznych.
W wielu przypadkach audyty te przeprowadzone zostały z wykorzystaniem kancelarii
zewnętrznych, ale również przy wykorzystaniu własnych wydziałów kontroli i audytu
wewnętrznego. Część kontrolowanych obszarów musiała być rozszerzona, część
pogłębionych kontroli trwa nadal. Jednak efektem tych działań jest złożenie przez
jednostki organizacyjne Lasów Państwowych ponad 60 zawiadomień o możliwości
popełnienia przestępstwa.
Niezależnie od powyższych działań w ramach kontroli instytucjonalnych
odbywały się planowe kontrole okresowe i sprawdzające, a także wszczęte zostały
również niezbędne kontrole ze szczebla DGLP, w ramach kontroli problemowych
i doraźnych. Najistotniejsze dotyczyły:
1. Kontrola problemowa funkcjonowania zamkniętych hodowli żubrów w Lasach
Państwowych;
2. Kontrola doraźna biura RDLP w Łodzi w aspekcie zasad prowadzenia postępowań
w sprawach dotyczących wyłączenia gruntów leśnych z produkcji;
3. Kontrola doraźna w zakresie organizacji pikników plenerowych w 2023 roku;
4. Kontrola doraźna w zakresie gospodarki lokalowej w Nadleśnictwie Wielbark oraz
sąsiednich nadleśnictwach w aspekcie dysponowania lokalami wolnymi;
5. Kontrola doraźna: „Celowości, gospodarności i poprawności wydatkowania
środków finansowych na cele promocyjne przez Ośrodek Techniki Leśnej
w Jarocinie”;
6. Kontrola doraźna "Celowość, gospodarność i poprawność wydatkowania środków
finansowych na cele promocyjne, udzielanie darowizn oraz używanie pojazdów
służbowych przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Krakowie oraz
podległe jednostki";
7. Kontrola doraźna "Celowość, gospodarność i poprawność wydatkowania środków
finansowych na cele promocyjne, udzielanie darowizn oraz używanie pojazdów
służbowych przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Krośnie oraz
podległe jednostki";
8. Kontrola doraźna „Weryfikacja poprawności przygotowania wzoru munduru
codziennego leśnika dla pracowników Straży Leśnej”;
9. Kontrola doraźna prawidłowości nadzoru nad procesem rekultywacji gruntów,
w tym poprawności odbioru gruntów poeksploatacyjnych należących do Skarbu
Państwa, pozostających w zarządzie Lasów Państwowych
-- 37 of 40 --
38
10. Kontrole doraźne dotyczące spraw personalnych w kilku nadleśnictwach.
Zdając sobie sprawę z trudności materii objętej kontrolami i audytami trzeba mieć
na uwadze wiele aspektów sprawy które należy rozpatrzyć, ocenić i podjąć decyzje
o złożeniu zawiadomienia do prokuratury.
Kodeks postepowania karnego określa najistotniejsze konstytucyjne zasady
uniemożliwiające ujawnienie w poniższym raporcie szczegółów postępowań karnych.
Art. 4 k.p.k. statuujących zasadę obiektywizmu oraz art. 5 k.p.k. określający zasadę
domniemania niewinności stanowią, że konkretną osobę uważa się za niewinną do
czasu wydania prawomocnego wyroku skazującego. Norma prawa zawarta w art. 241
Kodeksu karnego zabrania ujawniania informacji z postępowania przygotowawczego.
Dlatego należy dodatkowo zwrócić uwagę na fakt, iż rozpowszechnianie informacji
o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w pewnych sytuacjach może stanowić
podstawę odpowiedzialności cywilnoprawnej (np. naruszenie dóbr osobistych) albo
może stanowić czyn karalny (np. w przypadku pomówienia).
Z tego też względu jak również mając na uwadze ilość jednostek w strukturze LP
oraz szerokie spektrum działalności organizacji poniżej przedstawiono zagadnienia
(bez wskazywania konkretnych jednostek i osób) objęte zawiadomieniami:
1. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa poprzez możliwe
działanie na szkodę Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy
podczas nabywania gruntów na rzecz Skarbu Państwa.
2. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w związku z góry
powziętym zamiarem przywłaszczenia powierzonego mienia.
3. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę Skarbu
Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe polegającego
na niegospodarnym wykorzystaniu majątku Lasów Państwowych poprzez
niecelowe podpisanie dodatkowej umowy na usługi zewnętrzne.
4. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnieniu przestępstwa związanego ze śmiercią
żubra w czasie transportu pomiędzy jednostkami organizacyjnymi Lasów
Państwowych.
5. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa poprzez przekroczenie
uprawnień w zakresie udzielonych darowizn na cele społecznie-użyteczne.
6. Zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa dotyczące kradzieży
drewna, związane z funkcjonowaniem jednostki bądź na szkodę jednostki.
7. Zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa związane
z postępowaniami przetargowymi i (lub) realizacją robót drogowych w zakresie
utrzymania i konserwacji dróg leśnych i innych obiektów budowlanych.
8. Zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa związane
z nieprawidłowościami podczas wykorzystywania samochodów służbowych LP.
9. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na
niegospodarności w zarządzeniu mieniem Skarbu Państwa oraz niewłaściwym
prowadzeniu dokumentacji ewidencyjno-księgowej, w zakresie prowadzenia
postępowań w sprawach dotyczących wyłączenia gruntów leśnych z produkcji.
-- 38 of 40 --
39
10. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na
niekorzystnym rozporządzaniu powierzonym majątkiem poprzez adaptację
pomieszczenia biurowego na węzeł sanitarny.
11. Zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na
niekorzystnym rozporządzaniu powierzonym majątkiem poprzez zawieranie
w 2023 r. umów sponsoringu z różnymi podmiotami.
12. Zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na
przekroczeniu uprawnień oraz niedopełnieniu obowiązków w zakresie gospodarki
finansowej, poprzez niecelowe wydatki i działanie tym samym na szkodę Skarbu
Państwa.
13. Zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na
udzieleniu i realizacji zadania inwestycyjnego dotyczącego wykonania billboardów
promocyjnych w LP.
14. Zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na
niecelowym gospodarowaniem gruntami i zasobami lokalowymi.
15. Zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na
przeznaczaniu środków Lasów Państwowych na cele spółek medialnych.
16. Zawiadomienia w przedmiocie wyrządzenia znacznej szkody majątkowej poprzez
zawarcie pozornej umowy o pracę w celu osiągnięcia przez osobę fizyczną
korzyści majątkowej.
17. Zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na
nadużyciu udzielonych uprawnień oraz niedopełnienie obowiązków związanych
z działalnością jednostek LP.
18. Zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na
niedopełnieniu obowiązków związanych z prowadzaniem gospodarki leśnej
w nadleśnictwie.
Fakt złożenia tylu zawiadomień został dostrzeżony przez organy państwowe,
dlatego Prokurator Krajowy powołał 9 grudnia 2024 r. w Prokuraturze Regionalnej
w Krakowie zespół śledczy do zbadania gospodarności, legalności i zasadności
działań podejmowanych w latach 2015-2023 przez Państwowe Gospodarstwo Leśne
Lasy Państwowe. Przedmiotem prac zespołu są w szczególności działania Dyrektora
Generalnego, dyrektorów regionalnych dyrekcji oraz innych funkcjonariuszy
publicznych i osób zatrudnionych w Lasach Państwowych, związane z zarządzaniem
gruntami i innymi nieruchomościami oraz majątkiem pozostającym w dyspozycji Lasów
Państwowych. Zespół dokona również ustaleń i karnoprawnej oceny w zakresie
prawidłowości nadzoru nad Lasami Państwowymi ze strony ministra właściwego do
spraw środowiska.
Zespół Prokuratorów prowadzi badanie zawiadomień w szczególności
w kontekście podejrzenia popełnienia przestępstw z art. 231 § 1 kk i 296 § 1 kk.,
zawiadomienia niespełanijące założeń, w oparciu o które pracuje zespół prokuratorów
z Krakowa, zostały zwrócone do prokuratur właściwych na miejsce złożenia
zawiadomień.
-- 39 of 40 --
40
PODZIĘKOWANIE
Wykorzystanie precyzyjnych narzędzi prawnych zdeterminowane było potrzebą
wyjaśnienia okoliczności, które doprowadziły do zaistnienia opisanych w niniejszym
opracowaniu działań. Spójne działania organów Rzeczypospolitej oraz Lasów
Państwowych powinny być jasnym komunikatem dla wszystkich uczestników
procesów związanych z gospodarowaniem majątkiem Skarbu Państwa, będącym
w zarządzie Lasów Państwowych, że działanie w ramach prawa jest absolutnie
konieczne i podlega stałej weryfikacji.
Doceniając zaangażowanie pracowników wszystkich jednostek organizacyjnych
Lasów Państwowych w przygotowanie wszelkich materiałów niezbędnych do
właściwego przygotowania dokumentacji związanej z tematami kontroli zewnętrznych
oraz wewnętrznych, Dyrektor Generalny Lasów Państwowych składa podziękowania
za wytrwałość, poświęcony czas, zaangażowanie i zrozumienie potrzeby wyjaśnienia
wszelkich nieprawidłowości, zaistniałych w Lasach Państwowych w latach 2015 –
2023. Liczymy, że wyniki audytów i kontroli, które zostały ocenione negatywnie, znajdą
swoje rozwiązanie we właściwych instancjach weryfikujących możliwość popełnienia
przestępstw przez niektóre osoby zatrudnione w Lasach Państwowych.
Opracowanie:
Inspekcja Lasów Państwowych
Wydział Prawny DGLP
Zatwierdzam
DYREKTOR GENERALNY
LASÓW PAŃSTWOWYCH
Adam Wasiak
/podpisano elektronicznie/
-- 40 of 40 --