Interpelacja w sprawie mechanizmu transferowania do Polski nielegalnych migrantów przez służby niemieckie oraz wpływu tych działań na system ochrony zdrowia w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11646
do ministra zdrowia
w sprawie mechanizmu transferowania do Polski nielegalnych migrantów przez służby niemieckie oraz wpływu tych działań na system ochrony zdrowia w Polsce
Zgłaszający: Katarzyna Sójka, Przemysław Drabek, Dariusz Stefaniuk, Grzegorz Płaczek
Data wpływu: 07-08-2025
Szanowna Pani Minister,
mieszkańcy terenów przygranicznych z Niemcami, media oraz straże graniczne od wielu miesięcy alarmują o systemowym transferowaniu przez niemieckie służby (w tym policję federalną Niemiec) na terytorium Polski osób nielegalnie przebywających na terenie UE, często bez dokumentów tożsamości oraz bez jakiejkolwiek dokumentacji medycznej potwierdzającej stan zdrowia, historię szczepień ochronnych, przebyte choroby zakaźne czy wykonane badania profilaktyczne. Praktyki te stanowią de facto jednostronną relokację osób niepożądanych przez RFN i budzą poważne pytania o kwestię ochrony zdrowia publicznego w Polsce.
Wśród tych osób mogą znajdować się:
• osoby wymagające natychmiastowej pomocy medycznej,
• nosiciele chorób zakaźnych,
• osoby z zaburzeniami psychicznymi wymagające opieki specjalistycznej,
• osoby z chorobami nieuleczalnymi wymagającymi regularnego i metodycznego leczenia (np. leczenie nowotworów).
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Ilu transferowanych cudzoziemców nielegalnie przebywających na terenie UE bez dokumentów tożsamości i medycznych przyjęto do systemu ochrony zdrowia w Polsce od dn. 13 grudnia 2023 r. do chwili obecnej?
2. Ile tych osób skorzystało z pilnej pomocy medycznej, SOR-ów, hospitalizacji lub konsultacji specjalistycznych? Jaka była liczba wykonanych badań diagnostycznych i hospitalizacji?
3. Jakie są całkowite koszty udzielonych świadczeń medycznych nielegalnym migrantom „przerzuconym” przez zachodnią i wschodnią granicę do Polski?
Skąd pochodzi finansowanie tych kosztów? Czy źródłem finansowania jest NFZ, budżet państwa, fundusze europejskie czy inna forma (jeśli tak, proszę wskazać jaka, a także proporcje partycypacji w tych kosztach)?
Czy Polska otrzymuje lub planuje otrzymać wsparcie finansowe z UE lub niemieckiego rządu także w tej materii?
Czy ministerstwo oszacowało potrzeby zdrowotne tej grupy osób - w tym liczbę koniecznych badań medycznych, konsultacji oraz hospitalizacji? Czy szacunki te zostały poczynione także na płaszczyźnie finansowej? Jeśli tak, proszę je uwzględnić w odpowiedzi.
4. Z jakiego powodu nielegalni migranci "przerzucani" od grudnia 2023 r. z Niemiec mają pierwszeństwo przyjęcia do SOR-u, jeśli przywożą ich służby?
Na jakiej podstawie prawnej oparto taką praktykę i czy wydłuża ona kolejki dla polskich pacjentów?
Czy świadczenia medyczne dla cudzoziemców są udzielane bez obniżenia standardu dostępności lub wydłużenia czasu oczekiwania dla obywateli RP?
5. Czy migranci objęci są obowiązkowymi badaniami na choroby zakaźne np. gruźlicę, WZW, odrę, HIV ?
Jak zapewniona jest izolacja, monitoring lub leczenie osób zidentyfikowanych jako zakażone, zwłaszcza w sytuacji braku dokumentów i wywiadu?
6. Kto koordynuje leczenie, diagnostykę i opiekę medyczną migrantów bez ubezpieczenia i zatrudnienia o statusie nielegalnego migranta?
Czy powołano specjalny zespół czy centralną instytucję odpowiedzialną za ich obsługę?
7. Czy analogiczna praktyka przerzutu migracyjnego występuje również na granicy polsko-białoruskiej?
Jakie różnice występują w zakresie procedur, opieki medycznej i finansowania przy migrantach z RFN vs. z Białorusi?
8. Kto ponosi odpowiedzialność finansową i prawną za decyzje o hospitalizacji, diagnostyce lub umieszczeniu w SOR osób nieposiadających dokumentów?
Czy opracowano procedury minimalizujące ryzyko dla personelu medycznego i polskich pacjentów korzystających z tych samych placówek relokacyjnych?
Opisane praktyki mogą naruszać nie tylko zasady prawa UE (np. zasady prawa o swobodnym przepływie osób), ale także zagrażają bezpieczeństwu zdrowia publicznego, szczególnie przy braku dokumentacji tożsamościowej. Chociaż procedury readmisyjne (Dublin III, readmisja prosta) są uregulowane prawnie, to doniesienia medialne wskazują na przypadki naruszenia tych procedur - w tym zatrzymywanie osób w głębi RFN i ich przewożenie poza klasycznym kontekstem readmisji. Zapewnienie opieki medycznej dla tej grupy powinno być transparentne, efektywne i zgodne z konstytucyjnymi obowiązkami państwa (art. 68 Konstytucji RP), również w kontekście odniesienia się Konstytucji RP do leczenia obywateli (a nie migrantów) Rzeczypospolitej Polskiej. Ministerstwo Zdrowia nie udostępnia danych medycznych lub/i finansowych w zakresie tematyki rzeczonej interpelacji, co uniemożliwia ocenę realnych kosztów obciążających system zdrowia. Dodatkowo sytuacje, gdy migranci bez dokumentów trafiają do SOR-u na zasadzie pierwszeństwa mogą wpływać na dostępność świadczeń dla obywateli RP.
Kwestia epidemiologii jest kluczowa - osoby transferowane przez granice w opisany powyżej sposób mogą stanowić potencjalne źródło chorób zakaźnych, co stwarza zagrożenie zdrowia publicznego, zwłaszcza w sytuacji braku procedur badań i izolacji.
W świetle powyższego, poza odpowiedzią na powyższe pytania proszę o:
• pełne dane i wyjaśnienia finansowe, organizacyjne i epidemiologiczne,
• wskazanie instytucji odpowiedzialnych za koordynację opieki dla migrantów bez prawa pobytu,
• ocenę wpływu tych działań na system ochrony zdrowia w Polsce,
• uzasadnienie podstaw prawnych dla nadawania priorytetu migrantom w SOR-ach.
Biorąc pod uwagę powagę sytuacji, uprzejmie proszę o pilne udzielenie odpowiedzi oraz dostarczenie informacji pozwalających na zrozumienie przyjętego przez rząd 13 grudnia 2023 r. mechanizmu transferowania do Polski nielegalnych migrantów oraz wpływu tych działań na system ochrony zdrowia w Polsce.
Z poważaniem Katarzyna Sójka
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Marek Kos
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5114 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLF.050.57.2025.DP
Warszawa, 31 sierpnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 11646 Pani Katarzyny Sójki, Poseł na Sejm RP oraz grupy
Posłów, z 25 sierpnia 2025 r. w sprawie mechanizmu transferowania do Polski nielegalnych
migrantów przez służby niemieckie oraz wpływu tych działań na system ochrony zdrowia
w Polsce, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
Na wstępie pragnę poinformować, że koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielanej
cudzoziemcom, którzy są lub będą relokowani do Polski w ramach procedury relokacji,
o której mowa w rozporządzeniu 604/2013 i 2024/1341, pokrywane są z budżetu państwa,
z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw wewnętrznych, ze środków
będących w dyspozycji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (UDSC).
Kwestie zabezpieczenia tym cudzoziemcom dostępu do opieki medycznej są regulowane
w przepisach ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, z późn. zm.). Oznacza to,
że cudzoziemcy ci co do zasady - w związku z ubieganiem się o ochronę na zasadach
określonych w rozdziale 5 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, albo w związku
z przeniesieniem, o którym mowa w rozdziale 5a tej ustawy - nie korzystają ze świadczeń
opieki zdrowotnej w ramach publicznej opieki zdrowotnej uregulowanych w ustawie
o świadczeniach. Organizowanie opieki medycznej tym osobom oraz jej finansowanie leży
w kompetencjach ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Natomiast cudzoziemcy,
do których ma zastosowanie ustawa o świadczeniach, korzystają z tych świadczeń na
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
zasadach ogólnych, tzn. jako osoby objęte ubezpieczeniem albo świadczeniobiorcy
nieubezpieczeni, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt. 2, 3 lit. b oraz 4 ustawy o świadczeniach.
Cudzoziemcy relokowani do Polski na podstawie paktu migracyjnego będą uprawnieni do
korzystania z opieki medycznej na zasadach i w zakresie określonym w art. 86i i 86j ustawy
o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Oznacza to, że będzie im przysługiwać opieka
medyczna obejmująca świadczenia opieki zdrowotnej w zakresie, w jakim osobom objętym
obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym przysługuje prawo do
świadczeń na podstawie ustawy o świadczeniach, z wyłączeniem leczenia uzdrowiskowego
albo rehabilitacji uzdrowiskowej. Opieka medyczna będzie wykonywana na podstawie
umów cywilnoprawnych zawartych między Szefem UDSC a świadczeniodawcami
w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach. Koszty opieki medycznej, z wyłączeniem
kosztów określonych w przepisach ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz
zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zasiłku pogrzebowego oraz prowadzenia
ośrodków są finansowane z budżetu państwa, z części, której dysponentem jest minister
właściwy do spraw wewnętrznych, ze środków będących w dyspozycji Szefa UDSC.
Jedynie w odniesieniu do świadczeń zdrowotnych, o których mowa w ustawie z dnia
5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
odpowiedzialność finansową ponosić będzie minister właściwy do spraw zdrowia.
Odnosząc się natomiast do kwestii objęcia migrantów obowiązkowymi badaniami na
choroby zakaźne np. gruźlica, WZW, odra, HIV, uprzejmie informuję, że obecne przepisy nie
przewidują obejmowania migrantów programami badań przesiewowych. Należy podkreślić,
że uzasadnieniem dla prowadzenia badań przesiewowych czyli np. wykonywania testów
laboratoryjnych u osób, u których nie występują objawy chorobowe, jest uzasadnione
jedynie w przypadkach, w których te osoby przybywają z obszarów objętych epidemią
chorób szerzących się z człowieka na człowieka. Brak jest natomiast uzasadnienia dla
wykonywania takich badań np. u osób przybywających z obszarów endemicznego
występowania chorób przenoszonych przez wektory (komary) jak np. malaria, która jest
najczęstszą choroba tropikalną, ponieważ nie jest to chorobą przenoszącą się z człowieka na
człowieka.
Polskie służby sanitarno-epidemiologiczne pozostają w stałym kontakcie z punktami
kontaktowymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz Europejskiego Centrum
Zapobiegania i Kontroli Chorób Zakaźnych (ECDC), które monitorują sytuację
epidemiologiczną na świecie ina bieżąco przekazują sytuacje o zagrożeniach.
W przypadku wystąpienia zagrożeń stanowiących istotne ryzyko epidemiologiczne dla
Polski, we współpracy z innymi państwami Unii Europejskiej oraz rekomendacjami
ekspertów krajów i wytycznymi organizacji międzynarodowych będą podejmowane
adekwatne działanie zapobiegawcze.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --