Interpelacja w sprawie dostępności programów PFRON "Dostępna przestrzeń publiczna" dla jednostek samorządu terytorialnego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11593
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dostępności programów PFRON "Dostępna przestrzeń publiczna" dla jednostek samorządu terytorialnego
Zgłaszający: Marcin Przydacz
Data wpływu: 05-08-2025
W związku z licznymi zgłoszeniami jednostek zarządzanych przez samorządy terytorialne dotyczącymi pozyskiwania środków PFRON interesanci zgłaszają, że środki te są niewystarczające i wymagają udziału środków własnych, co często jest niemożliwe ze względu na zbyt małe budżety jednostek.
Szkoły w małych miejscowościach wciąż są nieprzygotowane do edukacji włączającej zarówno w sferze mentalnej, edukacyjnej, organizacyjnej, jak i technicznej.
Stan chodników, parków, budynków użyteczności publicznej, kultury itd. w małych miejscowościach to jedna wielka bariera architektoniczna, a projektowanie uniwersalne nawet nie raczkuje.
Ten sam problem dotyczy domów pomocy społecznej, jak i środowiskowych domów samopomocy. Brak jest środków np. na wymianę windy, zagospodarowanie terenu czy nawet dostosowanie do potrzeb niepełnosprawności.
Niestety program PFRON „Dostępna przestrzeń publiczna” od roku 2024 jest dostępny tylko dla organizacji pozarządowych, jej beneficjentami nie mogą być jednostki zarządzane np. przez powiaty.
Zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Czy w najbliższym czasie planowane jest zwiększenie dostępności programu finansowanego ze środków PFRON „Dostępna przestrzeń publiczna” o grupę beneficjentów, jaką są jednostki samorządu terytorialnego?
Czy ministerstwo w najbliższym czasie planuje inne, nowe programy PFRON, z których będą mogły skorzystać jednostki samorządy terytorialnego, które zajmują się opieką społeczną i osobami z niepełnosprawnościami?
Z wyrazami szacunku
Poseł na Sejm RP
Marcin Przydacz
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12096 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.417.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 11593 posła Marcina Przydacza w sprawie dostępności
programów PFRON "Dostępna przestrzeń publiczna" dla jednostek samorządu
terytorialnego proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Wychodząc naprzeciw istotnym potrzebom samorządów w zakresie dostępności
podejmowane są kroki w celu zaspokojenia tych potrzeb, między innymi realizując projekty
dofinansowane ze środków unijnych czy programy Rady Nadzorczej Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, z których wymienić należy:
Program „Dostępna Przestrzeń Publiczna”,
„Program wyrównywania różnic między regionami III”,
Projekt „Dostępny samorząd 2.0” w ramach Programu Fundusze Europejskie dla
Rozwoju Społecznego 2021-2027,
„Ośrodek Wsparcia Architektury Dostępnej (OWDA) – kompleksowe usługi w zakresie
dostępności architektonicznej dla podmiotów publicznych.1
Jednym z programów obecnie realizowanych przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji jest
Program „Dostępna przestrzeń publiczna”. Jego celem jest zapewnienie osobom
z niepełnosprawnościami dostępu do przestrzeni publicznej, informacji i komunikacji,
a także technologii, urządzeń oraz usług powszechnie dostępnych lub powszechnie
zapewnianych, na zasadzie równości z innymi osobami. Program składa się z pięciu modułów,
z których 3 kierowane są do jednostek samorządu terytorialnego:
Moduł A: likwidacja barier architektonicznych, informacyjno-komunikacyjnych lub
w przestrzeni publicznej.
Moduł C: utworzenie dostępnych lub poprawa dostępności placów zabaw dla dzieci.
Moduł D: likwidacja barier technicznych, informacyjno-komunikacyjnych oraz
wyposażenie w technologie wspomagające i urządzenia umożliwiające skorzystanie
przez osoby z niepełnosprawnością z usług ginekologiczno-położniczych świadczonych
przez podmioty lecznicze.
Beneficjentem w module A są:
a) jednostki samorządu terytorialnego - t.j. gmina, powiat lub województwo w rozumieniu
Konstytucji RP oraz ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, ustawy z dnia
1 Projekt OWDA realizowany był w latach 2021 – 2023. W ramach projektu wsparciem doradczym w zakresie
dostępności architektonicznej objętych zostało 514 podmiotów publicznych. Projekt realizowany był przez PFRON
w partnerstwie z Fundacją Aktywnej Rehabilitacji oraz Arqiteka Biuro Projektowe. Głównym celem projektu było
wsparcie podmiotów publicznych w zapewnieniu dostępności architektonicznej obiektów i ich bezpośredniego
otoczenia dla osób ze szczególnymi potrzebami. Wsparcie realizowane było poprzez profesjonalny audyt,
informacje na temat rozwiązań służących zapewnieniu dostępności lub doradztwo merytoryczne w tym zakresie.
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym oraz ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o
samorządzie województwa,
b) jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego – tj. jednostki tworzone przez gminy,
powiaty oraz województwa do wykonywania zadań odpowiednio gminy, powiatu lub
województwa,
c) naczelne lub centralne organy administracji rządowej oraz terenowe organy
administracji rządowej, które zadeklarują posiadanie środków finansowych, które mogą
zostać przeznaczone na co najmniej 20% wkładu własnego i wskażą źródła ich
pochodzenia
Beneficjentem w module C są:
a) jednostki samorządu terytorialnego i ich jednostki organizacyjne oraz naczelne lub
centralne organy administracji rządowej oraz terenowe organy administracji rządowej,
b) kościoły lub inne związki wyznaniowe i ich osoby prawne,
c) organizacje pozarządowe w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o
działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, które prowadzą plac zabaw dla dzieci
lub planują utworzenie takiego placu i posiadają prawo do dysponowania
nieruchomością, na której planują utworzenie placu zabaw dla dzieci na okres trwałości
projektu. Plac zabaw ma być bezpieczną i funkcjonalną przestrzenią rekreacyjną wraz z
urządzeniami (w tym elementami mini siłowni) zaprojektowaną tak, aby spełniała
wymagania dzieci z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Taki plac zabaw musi być
placem ogólnodostępnym i integracyjnym oraz spełniać zasady projektowania
uniwersalnego.
Beneficjentem w module D są:
a) podmioty lecznicze wymienione w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r.
o działalności leczniczej oraz spółki prawa handlowego utworzone z przekształcenia tych
podmiotów, w których większościowym udziałowcem jest Skarb Państwa lub jednostka
samorządu terytorialnego, świadczące opiekę ginekologiczną, w tym opiekę
prekoncepcyjną (opieka w okresie przed planowaną ciążą), opiekę podczas ciąży oraz po
porodzie - pod warunkiem, że przestrzeń gabinetów, sal na oddziałach, sanitariatów oraz
przestrzeń komunikacyjna spełnia standardy dostępności.
Maksymalna wysokość kwoty dofinansowania, o którą ubiega się Wnioskodawca nie może
być wyższa niż:
w przypadku wniosków dotyczących Modułu A Programu: 550 000,00 zł;
w przypadku wniosków dotyczących Modułu C Programu: 550 000,00 zł;
w przypadku wniosków dotyczących Modułu D Programu: 150 000,00 zł;
Dotychczas dla jednostek samorządu terytorialnego został ogłoszony jeden nabór
wniosków. Łącznie, na realizację zadania, Oddziały Funduszu w 2023 i 2024 r. podpisały 767
umów o dofinansowanie na kwotę 161 468 205,90 zł.
Informuję również, że obecnie nie jest planowane uruchomienia kolejnego naboru w module
A programu „Dostępna przestrzeń publiczna”, z uwagi na fakt, że jednostki samorządu
terytorialnego mogą korzystać z innych instrumentów wsparcia realizowanych przez
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, tj.:
z „Programu wyrównywania różnic między regionami III” oraz
z projektu „Dostępny samorząd 2.0.” w ramach Programu Fundusze Europejskie dla
Rozwoju Społecznego.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Celem strategicznym „Programu wyrównywania różnic między regionami III” jest
wyrównywanie szans oraz zwiększenie dostępu osób niepełnosprawnych do rehabilitacji
zawodowej i społecznej ze szczególnym uwzględnieniem osób zamieszkujących regiony
słabiej rozwinięte gospodarczo i społecznie. Adresatami pomocy mogą być dla:
obszaru A (zapewnienie dostępności w wielorodzinnych budynkach mieszkalnych) –
zarządcy w wielorodzinnych budynkach mieszkalnych;
obszaru B (likwidacja barier w urzędach, placówkach edukacyjnych lub
środowiskowych domach samopomocy w zakresie umożliwienia osobom
niepełnosprawnym poruszania się i komunikowania) – gminy, powiaty, podmioty, które
prowadzą placówki edukacyjne lub środowiskowe domy samopomocy, centra i kluby
integracji społecznej lub przedsiębiorstwa społeczne;
obszaru C (tworzenie spółdzielni socjalnych osób prawnych) – gminy, powiaty,
organizacje pozarządowe;
obszaru D (likwidacja barier transportowych):
· placówki służące rehabilitacji osób niepełnosprawnych prowadzone przez:
organizacje pozarządowe, jednostki samorządu terytorialnego,
· jednostki prowadzące warsztaty terapii zajęciowej,
· gminy, które dowożą osoby z niepełnosprawnościami do znajdujących się poza ich
terenem placówek służących rehabilitacji osób niepełnosprawnych;
obszaru E (dofinansowanie wymaganego wkładu własnego w projektach dotyczących
aktywizacji i/lub integracji osób niepełnosprawnych) – gminy, powiaty, organizacje
pozarządowe oraz szkoły wyższe;
obszaru F (tworzenie warsztatów terapii zajęciowej oraz przeciwdziałanie degradacji
infrastruktury istniejących warsztatów terapii zajęciowej, środowiskowych domów
samopomocy oraz zakładów aktywności zawodowej) – jednostki samorządu
terytorialnego lub organizacje pozarządowe;
obszaru G (skierowanie do powiatów poza algorytmem dodatkowych środków na
finansowanie zadań ustawowych dotyczących rehabilitacji zawodowej osób
niepełnosprawnych) – powiaty.
Na realizację programu w 2025 roku Fundusz zaplanował 177 000 000,00 zł. Nabór
wniosków w obszarach B, C, D, F i G trwał od 1 grudnia 2024 r do 28 lutego 2025 r., nabór
wniosków w obszarach A i E jest prowadzony w trybie ciągłym w Oddziałach terenowych
PFRON.
Jeszcze w tym roku Fundusz zwiększy maksymalną wartość pomocy w obszarze B,
dofinansowanie będzie mogło wynosić 55% kosztów realizacji projektu kwalifikujących się
do objęcia pomocą w ramach programu dla projektów realizowanych w 2026 roku.
Nabór wniosków wstępnie planowany jest w połowie 2026 roku.
Kolejnymi projektami realizowanymi w zakresie dostępności są projekty finansowane
z Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014 - 2020. Jednym z takich
projektów był „Dostępny samorząd - granty”. Cel projektu został zrealizowany poprzez
przyznanie i rozliczenie grantów dla 836 jednostek samorządu terytorialnego (JST)
wybranych w ogólnopolskim otwartym naborze grantobiorców na łączną kwotę 97 639
524,47 zł.
Od stycznia 2024 r. projekt poprawy dostępności w JST jest kontynuowany w nowej formule
pn. „Dostępny samorząd 2.0”. Realizowany jest w ramach działania 3.3 „Systemowa poprawa
dostępności” Priorytetu III „Dostępność i usługi dla osób z niepełnosprawnościami”
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027. Łączna wartość
projektu wynosi 100 859 705,63 zł, w tym wartość dofinansowania ze środków europejskich
wynosi 83 229 429,08 zł. Projekt realizowany jest w okresie od 1 stycznia 2024 do 31
grudnia 2028 roku.
Celem projektu „Dostępny samorząd 2.0” jest poprawa dostępności usług publicznych
świadczonych przez JST oraz obiektów lub przestrzeni pozostających w dyspozycji JST dla
osób ze szczególnymi potrzebami.
W ramach projektu zaplanowano opracowanie standardów dostępności w samorządzie i ich
wdrożenie w JST. W Projekcie planowane jest wsparcie 240 JST w zakresie zwiększenia
dostępności usług publicznych dla osób ze szczególnymi potrzebami. Wsparcie jest
udzielane w postaci:
szkoleń i doradztwa dla ok. 1 500 pracowników JST oraz
udzielenia grantów w łącznej wysokości 72 mln zł.
Przedmiotem grantu jest dofinansowanie dostosowania, w wymiarze architektonicznym,
informacyjno-komunikacyjnym oraz cyfrowym, do potrzeb osób ze szczególnymi
potrzebami wybranego:
budynku bądź jego części lub
przestrzeni / fragmentu przestrzeni pozostającej w gestii JST lub
sposobu organizacji usługi publicznej świadczonej przez JST.
Średnia wartość dofinansowania przedsięwzięcia (wysokość grantu) w momencie składania
przez grantobiorcę planu rzeczowo-finansowego wynosi 300 000,00 zł.
Nabór zainteresowanych JST do uczestnictwa w Projekcie odbywa się w 3 turach w okresie:
maj - czerwiec 2024 roku - 80 JST na terenie województw: zachodniopomorskiego,
lubuskiego, wielkopolskiego, dolnośląskiego, opolskiego, śląskiego.
marzec - kwiecień 2025 roku 80 JST na terenie województw: lubelskiego,
podkarpackiego, małopolskiego; świętokrzyskiego; łódzkiego.
maj - czerwiec 2026 roku 80 JST na terenie województw: pomorskiego, kujawsko-
pomorskiego, warmińsko-mazurskiego, podlaskiego, mazowieckiego.
Projekt w sposób kompleksowy odpowiada na wyzwania związane z zapewnianiem
dostępności w JST wynikające z ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności
osobom ze szczególnymi potrzebami oraz wspierał będzie osiągnięcie celów strategicznych
zapisanych w Programie Dostępność Plus.
Liderem projektu jest Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, zaś partnerami:
PFRON, Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego oraz Śląski Związek Gmin i Powiatów.
PFRON odpowiada przede wszystkim za wsparcie szkoleniowe i doradcze dla JST.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --