Interpelacja nr 11591
Interpelacja w sprawie planowanego wprowadzenia od 1 stycznia 2026 r. opłaty reprograficznej i jej wpływu na dostęp młodzieży i studentów do nowoczesnych narzędzi edukacyjnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (63%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie planowanego wprowadzenia od 1 stycznia 2026 r. opłaty reprograficznej i jej wpływu na dostęp młodzieży i studentów do nowoczesnych narzędzi edukacyjnych
Interpelacja nr 11591
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, ministra cyfryzacji, ministra edukacji
w sprawie planowanego wprowadzenia od 1 stycznia 2026 r. opłaty reprograficznej i jej wpływu na dostęp młodzieży i studentów do nowoczesnych narzędzi edukacyjnych
Zgłaszający: Grzegorz Płaczek
Data wpływu: 05-08-2025
Tychy, 5 sierpnia 2025 roku
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, składam interpelację w sprawie opłaty reprograficznej, która – zgodnie z zapowiedziami – ma zostać wprowadzona z dniem 1 stycznia 2026 roku.
Zaniepokojeni licznymi sygnałami od rodziców, nauczycieli, przedstawicieli organizacji studenckich oraz producentów sprzętu elektronicznego, wyrażamy głęboki sprzeciw wobec planów objęcia tzw. opłatą reprograficzną urządzeń niezbędnych do nauki i rozwoju kompetencji cyfrowych.
Analiza wpływu opłaty na ceny sprzętu edukacyjnego
Zgodnie z dostępnymi danymi z innych państw Unii Europejskiej opłata reprograficzna wynosi tam zazwyczaj od 1% do nawet 6% wartości urządzenia. W Polsce wstępnie szacuje się, że może ona wynosić około 3%. W praktyce oznacza to:
Urządzenie
Średnia cena rynkowa
Potencjalna opłata reprograficzna (3%)
Nowa cena końcowa
Laptop edukacyjny (śr. półka)
3 000 zł
90 zł
3 090 zł
Tablet edukacyjny
1 200 zł
36 zł
1 236 zł
Drukarka z funkcją skanera
800 zł
24 zł
824 zł
Dysk zewnętrzny (1 TB)
350 zł
10,50 zł
360,50 zł
Dla wielu rodzin, uczniów i studentów – szczególnie tych z mniejszych miejscowości lub z niezamożnych środowisk – wzrost kosztów zakupu podstawowego zestawu edukacyjnego może wynieść nawet kilkaset złotych. Może to realnie ograniczyć dostęp do narzędzi niezbędnych do nauki, zdalnej edukacji, programowania czy rozwijania kompetencji technologicznych.
Społeczny i edukacyjny koszt tego rozwiązania
W dobie intensywnej cyfryzacji edukacji, wdrażania programów wspierania kompetencji IT w szkołach i na uczelniach, a także dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji – planowana opłata może stać się de facto „podatkiem od edukacji i rozwoju technologicznego”. W miejsce wspierania nowoczesnych form kształcenia państwo planuje obłożyć je dodatkowym, nieuzasadnionym finansowo ciężarem.
Nie sposób marzyć o Polsce jako liderze innowacji technologicznych, jeżeli młodzi ludzie już na progu edukacji muszą ponosić wyższe koszty, które uderzają w ich szanse rozwoju.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Czy którekolwiek ministerstwo przeprowadziło ocenę wpływu opłaty reprograficznej na ceny sprzętu wykorzystywanego przez uczniów, studentów i nauczycieli?
Czy planowane są wyłączenia lub zwolnienia z tej opłaty dla sprzętu kupowanego w ramach programów edukacyjnych, socjalnych lub przez instytucje oświatowe?
Czy ministerstwo analizowało ryzyko ograniczenia dostępności technologii edukacyjnych dla dzieci z ubogich rodzin?
Czy ministerstwo konsultowało ten projekt z ministrem edukacji i ministrem cyfryzacji?
Czy w obliczu powszechnej cyfryzacji nauki nie należałoby raczej zrezygnować z tej opłaty lub ograniczyć ją wyłącznie do urządzeń stricte multimedialnych (np. odtwarzaczy muzyki, konsol)?
Wprowadzanie nowego obciążenia finansowego dla uczniów i studentów – w dobie kryzysu, wzrostu kosztów życia, inflacji oraz koniecznej cyfryzacji edukacji – jest sprzeczne z ideą nowoczesnego, inkluzywnego i sprawiedliwego państwa. Apeluję o pilne wstrzymanie prac nad wdrożeniem opłaty reprograficznej w obecnym kształcie oraz o zainicjowanie szerokiej debaty publicznej z udziałem rodziców, uczelni, organizacji młodzieżowych oraz branży IT.
Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji.
Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 11591
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, ministra cyfryzacji, ministra edukacji
w sprawie planowanego wprowadzenia od 1 stycznia 2026 r. opłaty reprograficznej i jej wpływu na dostęp młodzieży i studentów do nowoczesnych narzędzi edukacyjnych
Zgłaszający: Grzegorz Płaczek
Data wpływu: 05-08-2025
Tychy, 5 sierpnia 2025 roku
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, składam interpelację w sprawie opłaty reprograficznej, która – zgodnie z zapowiedziami – ma zostać wprowadzona z dniem 1 stycznia 2026 roku.
Zaniepokojeni licznymi sygnałami od rodziców, nauczycieli, przedstawicieli organizacji studenckich oraz producentów sprzętu elektronicznego, wyrażamy głęboki sprzeciw wobec planów objęcia tzw. opłatą reprograficzną urządzeń niezbędnych do nauki i rozwoju kompetencji cyfrowych.
Analiza wpływu opłaty na ceny sprzętu edukacyjnego
Zgodnie z dostępnymi danymi z innych państw Unii Europejskiej opłata reprograficzna wynosi tam zazwyczaj od 1% do nawet 6% wartości urządzenia. W Polsce wstępnie szacuje się, że może ona wynosić około 3%. W praktyce oznacza to:
Urządzenie
Średnia cena rynkowa
Potencjalna opłata reprograficzna (3%)
Nowa cena końcowa
Laptop edukacyjny (śr. półka)
3 000 zł
90 zł
3 090 zł
Tablet edukacyjny
1 200 zł
36 zł
1 236 zł
Drukarka z funkcją skanera
800 zł
24 zł
824 zł
Dysk zewnętrzny (1 TB)
350 zł
10,50 zł
360,50 zł
Dla wielu rodzin, uczniów i studentów – szczególnie tych z mniejszych miejscowości lub z niezamożnych środowisk – wzrost kosztów zakupu podstawowego zestawu edukacyjnego może wynieść nawet kilkaset złotych. Może to realnie ograniczyć dostęp do narzędzi niezbędnych do nauki, zdalnej edukacji, programowania czy rozwijania kompetencji technologicznych.
Społeczny i edukacyjny koszt tego rozwiązania
W dobie intensywnej cyfryzacji edukacji, wdrażania programów wspierania kompetencji IT w szkołach i na uczelniach, a także dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji – planowana opłata może stać się de facto „podatkiem od edukacji i rozwoju technologicznego”. W miejsce wspierania nowoczesnych form kształcenia państwo planuje obłożyć je dodatkowym, nieuzasadnionym finansowo ciężarem.
Nie sposób marzyć o Polsce jako liderze innowacji technologicznych, jeżeli młodzi ludzie już na progu edukacji muszą ponosić wyższe koszty, które uderzają w ich szanse rozwoju.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Czy którekolwiek ministerstwo przeprowadziło ocenę wpływu opłaty reprograficznej na ceny sprzętu wykorzystywanego przez uczniów, studentów i nauczycieli?
Czy planowane są wyłączenia lub zwolnienia z tej opłaty dla sprzętu kupowanego w ramach programów edukacyjnych, socjalnych lub przez instytucje oświatowe?
Czy ministerstwo analizowało ryzyko ograniczenia dostępności technologii edukacyjnych dla dzieci z ubogich rodzin?
Czy ministerstwo konsultowało ten projekt z ministrem edukacji i ministrem cyfryzacji?
Czy w obliczu powszechnej cyfryzacji nauki nie należałoby raczej zrezygnować z tej opłaty lub ograniczyć ją wyłącznie do urządzeń stricte multimedialnych (np. odtwarzaczy muzyki, konsol)?
Wprowadzanie nowego obciążenia finansowego dla uczniów i studentów – w dobie kryzysu, wzrostu kosztów życia, inflacji oraz koniecznej cyfryzacji edukacji – jest sprzeczne z ideą nowoczesnego, inkluzywnego i sprawiedliwego państwa. Apeluję o pilne wstrzymanie prac nad wdrożeniem opłaty reprograficznej w obecnym kształcie oraz o zainicjowanie szerokiej debaty publicznej z udziałem rodziców, uczelni, organizacji młodzieżowych oraz branży IT.
Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji.
Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
11%
Konkretność
89%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13821 znaków
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WPN.055.6.2025.AŚ
Warszawa, 15 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 11591
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Grzegorza Płaczka
w sprawie planowanego wprowadzenia od 1 stycznia 2026 r. opłaty reprograficznej i jej wpływu
na dostęp młodzieży i studentów do nowoczesnych narzędzi edukacyjnych.
Szanowny Panie Pośle,
pragnę uprzejmie wskazać, że kwestie opłat od urządzeń reprograficznych i czystych
nośników reguluje ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
(Dz. U. z 2025 r. poz. 24) i pozostają one w kompetencji ministra właściwego do spraw kultury
i ochrony dziedzictwa narodowego. Należy mieć na względzie, że opłata reprograficzna
stanowi rekompensatę dla twórców utworów chronionych prawem autorskim, gdyż
darmowe odtwarzanie ich utworów zwiększa atrakcyjność i popyt na urządzenia
elektroniczne, a jednocześnie zmniejsza wpływy twórców ze sprzedaży swoich utworów.
Opłata znacznie poszerza też darmowy dostęp do dóbr kultury, umożliwiając w pełni legalne
darmowe odtwarzanie dla celów prywatnych utworów chronionych prawem autorskim.
Zgodnie z art. 20 ust. 5 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych minister właściwy
do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego po zasięgnięciu opinii organizacji
zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, stowarzyszeń
twórców, artystów wykonawców, organizacji producentów fonogramów, producentów
wideogramów oraz wydawców, jak również organizacji producentów lub importerów
urządzeń i czystych nośników wymienionych w ust. 1, określa, w drodze rozporządzenia:
kategorie urządzeń i nośników oraz wysokość opłat, o których mowa w ust. 1, kierując
się zdolnością urządzenia i nośnika do zwielokrotniania utworów, jak również
ich przeznaczeniem do wykonywania innych funkcji niż zwielokrotnianie utworów, sposób
pobierania i podziału opłat oraz organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi
lub prawami pokrewnymi uprawnione do ich pobierania. Stosownie do powyższego Minister
Kultury i Dziedzictwa Narodowego opracował projekt rozporządzenia zmieniającego
rozporządzenie w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania
utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów
i importerów, wraz z uzasadnieniem i oceną skutków regulacji.
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
W związku z powyższym to Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest właściwy
w zakresie systemowych analiz związanych z wpływem opłaty reprograficznej na ceny
sprzętu wykorzystywanego przez różne grupy społeczne, ewentualnego przeprowadzenia
analizy ryzyka ograniczenia dostępności technologii edukacyjnych czy dokonywania
rozstrzygnięć odnośnie do zwolnień z opłaty reprograficznej, biorąc pod uwagę podstawowy
cel tej regulacji. W ocenie skutków regulacji dokonuje się omówienia skutków finansowych
projektowanych zmian oraz wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość,
w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 2 of 2 --
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 11591 posła Grzegorza Płaczka z 25 sierpnia 2025 roku
w sprawie planowanego wprowadzenia od 1 stycznia 2026 r. opłaty reprograficznej i jej
wpływu na dostęp młodzieży i studentów do nowoczesnych narzędzi edukacyjnych,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Opłaty zaproponowane w projekcie rozporządzenia w zdecydowanej większości
przypadków będą wynosić nie więcej niż 1% wartości urządzenia, co oznacza marginalny
wpływ na jego cenę końcową. Należy jednocześnie podkreślić, że wprowadzenie opłaty nie
oznacza automatycznego wzrostu cen sprzętu, gdyż na ostateczną cenę wpływają różne
czynniki, w tym m.in. polityka cenowa producentów i dystrybutorów, kursy walut, koszty
importu, marże handlowe, podatki, transport, relacje popytu i podaży i inne. Podobne opłaty
funkcjonują w prawie wszystkich państwach UE zarówno w bogatszych państwach
zachodnich, jak i w państwach naszego regionu i w żadnym z nich nie odnotowuje się
spowodowanych tym ograniczeń w dostępie społeczeństwa do usług cyfrowych czy
nowoczesnych urządzeń elektronicznych.
Ad 2.
Projekt nie przewiduje automatycznych zwolnień z opłaty dla urządzeń kupowanych
w ramach programów edukacyjnych i socjalnych. Należy jednak podkreślić, że poziom opłat
– nieprzekraczający w praktyce 1% – jest na tyle niski, że nie wpłynie istotnie na ceny
objętego nimi sprzętu. Należy podkreślić, że opłata ma charakter rekompensaty dla twórców
z tytułu nieodpłatnego korzystania z ich twórczości, a nie dodatkowego podatku
obciążającego edukację. Wpływy z tych opłat w Polsce od wielu lat należą do najniższych
w Unii Europejskiej, ze szkodą dla polskich twórców i pozostałych uprawnionych, którzy
mogą czuć się dyskryminowani względem uprawnionych z innych państw UE.
Ad 3.
Ministerstwo stoi na stanowisku, że przy przyjętym niskim poziomie opłat wpływ na sytuację
uczniów i studentów nie będzie zauważalny. Co więcej, należy zaznaczyć, że opłaty te
stanowią kompensatę strat, jakie uprawnieni z tytułu praw autorskich i praw pokrewnych
ponoszą wskutek tego, że do polskiego prawa autorskiego została wprowadzona instytucja
tzw. dozwolonego użytku osobistego. Instytucja ta stanowi jedno z kluczowych ograniczeń
i wyjątków od monopolu autorskiego przewidzianych w prawie autorskim. Jej podstawowym
celem jest zapewnienie równowagi pomiędzy ochroną praw twórców a interesem
społecznym polegającym na umożliwieniu obywatelom korzystania z chronionych utworów
w sferze prywatnej bez konieczności uzyskiwania zezwolenia uprawnionych.
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
W polskim systemie prawnym dozwolony użytek prywatny uregulowany został w art. 23
ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 24). Zgodnie z tym przepisem bez zezwolenia twórcy wolno nieodpłatnie korzystać z już
rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego. Własny użytek
osobisty obejmuje korzystanie z pojedynczych egzemplarzy utworów przez krąg osób
pozostających w związku osobistym – w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub
stosunku towarzyskiego.
Instytucja ta ma charakter wyjątku od ogólnej zasady wyłączności uprawnionego i jako taka
podlega wykładni ścisłej. Jej zakresem nie jest objęte korzystanie o charakterze
komercyjnym ani rozpowszechnianie utworu na większą skalę. W praktyce oznacza to
możliwość sporządzania kopii utworów (np. muzyki, filmów, książek, artykułów) na własne
potrzeby lub dla osób bliskich, przy czym nie jest dopuszczalne ich publiczne udostępnianie.
Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z przepisami prawa Unii Europejskiej,
a w szczególności z art. 5 ust. 2 lit. b dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów prawa
autorskiego i praw pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (tzw. dyrektywa InfoSoc).
Przepis ten zezwala państwom członkowskim na ustanowienie wyjątku od prawa do
zwielokrotniania utworów w zakresie sporządzania kopii na użytek prywatny, pod
warunkiem zapewnienia twórcom „słusznej rekompensaty” (
fair compensation). W polskim
systemie prawnym odpowiednikiem tego mechanizmu jest system opłat z tytułu sprzedaży
czystych nośników i urządzeń reprograficznych (art. 20 ustawy o prawie autorskim i prawach
pokrewnych), które przekazywane są organizacjom zbiorowego zarządzania w celu dalszej
redystrybucji na rzecz uprawnionych.
W konsekwencji, dozwolony użytek prywatny w połączeniu z systemem opłat pełni
podwójną rolę:
1) chroni prawa jednostek do swobodnego korzystania z utworów w życiu codziennym,
w ramach sfery prywatnej;
2) zabezpiecza interes twórców i pozostałych uprawnionych poprzez system
wynagrodzeń kompensacyjnych zapewniający im rekompensatę za utracone
możliwości eksploatacji rynkowej.
Brak aktualizacji rozporządzenia i tym samym dalszy brak należnej rekompensaty na rzecz
twórców może być uznany za nieprawidłowe wdrożenie prawa UE. Alternatywnym
rozwiązaniem wydaje się jedynie rezygnacja z dozwolonego użytku osobistego. Wówczas
każdorazowe kopiowanie m.in. materiałów edukacyjnych wymagałoby uiszczania opłat
indywidualnych, co byłoby znacznie większym obciążeniem dla obywateli niż obecnie
projektowane rozwiązanie.
Ad 4.
Projekt w procesie legislacyjnym został poddany uzgodnieniom międzyresortowym.
Ministerstwo Cyfryzacji poparło w pełni proponowane rozwiązania, natomiast Ministerstwo
Edukacji Narodowej nie zgłosiło uwag do projektu. Oznacza to, że oba resorty,
odpowiedzialne za obszary cyfryzacji i edukacji, nie dostrzegły zagrożeń dla dostępności
nowoczesnych narzędzi edukacyjnych.
Ad 5.
Planowana opłata nie stanowi „podatku od edukacji”, lecz realizuje wspomniany wyżej
mechanizm wynikający z dyrektywy 2001/29/WE. Opłata ta ma charakter rekompensaty dla
twórców i innych uprawnionych z tytułu dozwolonego użytku prywatnego, który umożliwia
kopiowanie utworów bez konieczności każdorazowego uzyskiwania zgody beneficjentów
i ponoszenia opłat indywidualnych. Wprowadzenie tej opłaty jest zatem warunkiem
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
utrzymania prawa obywateli do swobodnego korzystania z utworów w celach edukacyjnych
i kulturalnych. Ograniczenie jej wyłącznie do urządzeń stricte multimedialnych nie
odpowiadałoby współczesnym realiom technologicznym, w których także sprzęt edukacyjny
(np. laptopy, tablety) umożliwia legalne kopiowanie utworów w zakresie użytku osobistego.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 3 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
Dariusz Standerski
BM.WP.057.137.2025
Warszawa, 21 września 2025 r.
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dot. pisma z 25 sierpnia br. Posła na Sejm RP Pana Grzegorza Płaczka w sprawie
planowanego wprowadzenia od 1 stycznia 2026 r. opłaty reprograficznej i jej wpływu na
dostęp młodzieży i studentów do nowoczesnych narzędzi edukacyjnych (interpelacja nr
11579)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane przez Posła pytania.
Ad 1) Czy jakiekolwiek Ministerstwo przeprowadziło ocenę wpływu opłaty
reprograficznej na ceny sprzętu wykorzystywanego przez uczniów, studentów i
nauczycieli?
Prace nad projektem zmiany rozporządzenia w sprawie określenia kategorii urządzeń i
nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z
tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów prowadzi Ministerstwo Kultury i
Dziedzictwa Narodowego. Do projektu dołączony jest opracowany przez ten resort
dokument Ocena Skutków Regulacji (OSR). Z dokumentami oraz z aktualnym przebiegiem
prac legislacyjnych można zapoznać się na stronie Rządowego Centrum Legislacji.
Ad 2) Czy planowane są wyłączenia lub zwolnienia z tej opłaty dla sprzętu kupowanego
w ramach programów edukacyjnych, socjalnych lub przez instytucje oświatowe?
Właściwym do udzielenia odpowiedzi na to pytanie jest Ministerstwo Kultury i
Dziedzictwa Narodowego.
Ad 3) Czy Ministerstwo analizowało ryzyko ograniczenia dostępności technologii
edukacyjnych dla dzieci z ubogich rodzin?
Właściwym do udzielenia odpowiedzi na to pytanie jest Ministerstwo Kultury i
Dziedzictwa Narodowego.
Ad 4) Czy Ministerstwo konsultowało ten projekt z Ministrem Edukacji i Ministrem
Cyfryzacji?
Projekt był konsultowany w ramach uzgodnień podejmowanych w ramach ścieżki procesu
legislacyjnego. Z dokumentami oraz z aktualnym przebiegiem prac legislacyjnych można
zapoznać się na wzmiankowanej już stronie Rządowego Centrum Legislacji.
Ad 5) Czy w obliczu powszechnej cyfryzacji nauki nie należałoby raczej zrezygnować z tej
opłaty lub ograniczyć ją wyłącznie do urządzeń stricte multimedialnych (np. odtwarzaczy
muzyki, konsol)?
W odniesieniu do Polski należy wskazać, że lista nośników objętych opłatą reprograficzną
nie była aktualizowana od wielu lat. W prawie polskim mechanizm opłaty reprograficznej
działa od 1994 r., rozporządzenie ostatnio aktualizowane był w 2008 r. oraz 2011 r.
Opłatą reprograficzną są objęte urządzenia i nośniki (takie jak kasety VHS, faksy,
odtwarzacze mp3, nagrywarki CD), które nie znajdują już znaczącego popytu na rynku.
-- 1 of 2 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Z wyrazami szacunku
Dariusz Standerski
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Departament Spraw Parlamentarnych
-- 2 of 2 --
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WPN.055.6.2025.AŚ
Warszawa, 15 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 11591
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Grzegorza Płaczka
w sprawie planowanego wprowadzenia od 1 stycznia 2026 r. opłaty reprograficznej i jej wpływu
na dostęp młodzieży i studentów do nowoczesnych narzędzi edukacyjnych.
Szanowny Panie Pośle,
pragnę uprzejmie wskazać, że kwestie opłat od urządzeń reprograficznych i czystych
nośników reguluje ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
(Dz. U. z 2025 r. poz. 24) i pozostają one w kompetencji ministra właściwego do spraw kultury
i ochrony dziedzictwa narodowego. Należy mieć na względzie, że opłata reprograficzna
stanowi rekompensatę dla twórców utworów chronionych prawem autorskim, gdyż
darmowe odtwarzanie ich utworów zwiększa atrakcyjność i popyt na urządzenia
elektroniczne, a jednocześnie zmniejsza wpływy twórców ze sprzedaży swoich utworów.
Opłata znacznie poszerza też darmowy dostęp do dóbr kultury, umożliwiając w pełni legalne
darmowe odtwarzanie dla celów prywatnych utworów chronionych prawem autorskim.
Zgodnie z art. 20 ust. 5 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych minister właściwy
do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego po zasięgnięciu opinii organizacji
zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, stowarzyszeń
twórców, artystów wykonawców, organizacji producentów fonogramów, producentów
wideogramów oraz wydawców, jak również organizacji producentów lub importerów
urządzeń i czystych nośników wymienionych w ust. 1, określa, w drodze rozporządzenia:
kategorie urządzeń i nośników oraz wysokość opłat, o których mowa w ust. 1, kierując
się zdolnością urządzenia i nośnika do zwielokrotniania utworów, jak również
ich przeznaczeniem do wykonywania innych funkcji niż zwielokrotnianie utworów, sposób
pobierania i podziału opłat oraz organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi
lub prawami pokrewnymi uprawnione do ich pobierania. Stosownie do powyższego Minister
Kultury i Dziedzictwa Narodowego opracował projekt rozporządzenia zmieniającego
rozporządzenie w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania
utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów
i importerów, wraz z uzasadnieniem i oceną skutków regulacji.
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
W związku z powyższym to Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest właściwy
w zakresie systemowych analiz związanych z wpływem opłaty reprograficznej na ceny
sprzętu wykorzystywanego przez różne grupy społeczne, ewentualnego przeprowadzenia
analizy ryzyka ograniczenia dostępności technologii edukacyjnych czy dokonywania
rozstrzygnięć odnośnie do zwolnień z opłaty reprograficznej, biorąc pod uwagę podstawowy
cel tej regulacji. W ocenie skutków regulacji dokonuje się omówienia skutków finansowych
projektowanych zmian oraz wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość,
w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 2 of 2 --
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 11591 posła Grzegorza Płaczka z 25 sierpnia 2025 roku
w sprawie planowanego wprowadzenia od 1 stycznia 2026 r. opłaty reprograficznej i jej
wpływu na dostęp młodzieży i studentów do nowoczesnych narzędzi edukacyjnych,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Opłaty zaproponowane w projekcie rozporządzenia w zdecydowanej większości
przypadków będą wynosić nie więcej niż 1% wartości urządzenia, co oznacza marginalny
wpływ na jego cenę końcową. Należy jednocześnie podkreślić, że wprowadzenie opłaty nie
oznacza automatycznego wzrostu cen sprzętu, gdyż na ostateczną cenę wpływają różne
czynniki, w tym m.in. polityka cenowa producentów i dystrybutorów, kursy walut, koszty
importu, marże handlowe, podatki, transport, relacje popytu i podaży i inne. Podobne opłaty
funkcjonują w prawie wszystkich państwach UE zarówno w bogatszych państwach
zachodnich, jak i w państwach naszego regionu i w żadnym z nich nie odnotowuje się
spowodowanych tym ograniczeń w dostępie społeczeństwa do usług cyfrowych czy
nowoczesnych urządzeń elektronicznych.
Ad 2.
Projekt nie przewiduje automatycznych zwolnień z opłaty dla urządzeń kupowanych
w ramach programów edukacyjnych i socjalnych. Należy jednak podkreślić, że poziom opłat
– nieprzekraczający w praktyce 1% – jest na tyle niski, że nie wpłynie istotnie na ceny
objętego nimi sprzętu. Należy podkreślić, że opłata ma charakter rekompensaty dla twórców
z tytułu nieodpłatnego korzystania z ich twórczości, a nie dodatkowego podatku
obciążającego edukację. Wpływy z tych opłat w Polsce od wielu lat należą do najniższych
w Unii Europejskiej, ze szkodą dla polskich twórców i pozostałych uprawnionych, którzy
mogą czuć się dyskryminowani względem uprawnionych z innych państw UE.
Ad 3.
Ministerstwo stoi na stanowisku, że przy przyjętym niskim poziomie opłat wpływ na sytuację
uczniów i studentów nie będzie zauważalny. Co więcej, należy zaznaczyć, że opłaty te
stanowią kompensatę strat, jakie uprawnieni z tytułu praw autorskich i praw pokrewnych
ponoszą wskutek tego, że do polskiego prawa autorskiego została wprowadzona instytucja
tzw. dozwolonego użytku osobistego. Instytucja ta stanowi jedno z kluczowych ograniczeń
i wyjątków od monopolu autorskiego przewidzianych w prawie autorskim. Jej podstawowym
celem jest zapewnienie równowagi pomiędzy ochroną praw twórców a interesem
społecznym polegającym na umożliwieniu obywatelom korzystania z chronionych utworów
w sferze prywatnej bez konieczności uzyskiwania zezwolenia uprawnionych.
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
W polskim systemie prawnym dozwolony użytek prywatny uregulowany został w art. 23
ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 24). Zgodnie z tym przepisem bez zezwolenia twórcy wolno nieodpłatnie korzystać z już
rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego. Własny użytek
osobisty obejmuje korzystanie z pojedynczych egzemplarzy utworów przez krąg osób
pozostających w związku osobistym – w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub
stosunku towarzyskiego.
Instytucja ta ma charakter wyjątku od ogólnej zasady wyłączności uprawnionego i jako taka
podlega wykładni ścisłej. Jej zakresem nie jest objęte korzystanie o charakterze
komercyjnym ani rozpowszechnianie utworu na większą skalę. W praktyce oznacza to
możliwość sporządzania kopii utworów (np. muzyki, filmów, książek, artykułów) na własne
potrzeby lub dla osób bliskich, przy czym nie jest dopuszczalne ich publiczne udostępnianie.
Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z przepisami prawa Unii Europejskiej,
a w szczególności z art. 5 ust. 2 lit. b dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów prawa
autorskiego i praw pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (tzw. dyrektywa InfoSoc).
Przepis ten zezwala państwom członkowskim na ustanowienie wyjątku od prawa do
zwielokrotniania utworów w zakresie sporządzania kopii na użytek prywatny, pod
warunkiem zapewnienia twórcom „słusznej rekompensaty” (
fair compensation). W polskim
systemie prawnym odpowiednikiem tego mechanizmu jest system opłat z tytułu sprzedaży
czystych nośników i urządzeń reprograficznych (art. 20 ustawy o prawie autorskim i prawach
pokrewnych), które przekazywane są organizacjom zbiorowego zarządzania w celu dalszej
redystrybucji na rzecz uprawnionych.
W konsekwencji, dozwolony użytek prywatny w połączeniu z systemem opłat pełni
podwójną rolę:
1) chroni prawa jednostek do swobodnego korzystania z utworów w życiu codziennym,
w ramach sfery prywatnej;
2) zabezpiecza interes twórców i pozostałych uprawnionych poprzez system
wynagrodzeń kompensacyjnych zapewniający im rekompensatę za utracone
możliwości eksploatacji rynkowej.
Brak aktualizacji rozporządzenia i tym samym dalszy brak należnej rekompensaty na rzecz
twórców może być uznany za nieprawidłowe wdrożenie prawa UE. Alternatywnym
rozwiązaniem wydaje się jedynie rezygnacja z dozwolonego użytku osobistego. Wówczas
każdorazowe kopiowanie m.in. materiałów edukacyjnych wymagałoby uiszczania opłat
indywidualnych, co byłoby znacznie większym obciążeniem dla obywateli niż obecnie
projektowane rozwiązanie.
Ad 4.
Projekt w procesie legislacyjnym został poddany uzgodnieniom międzyresortowym.
Ministerstwo Cyfryzacji poparło w pełni proponowane rozwiązania, natomiast Ministerstwo
Edukacji Narodowej nie zgłosiło uwag do projektu. Oznacza to, że oba resorty,
odpowiedzialne za obszary cyfryzacji i edukacji, nie dostrzegły zagrożeń dla dostępności
nowoczesnych narzędzi edukacyjnych.
Ad 5.
Planowana opłata nie stanowi „podatku od edukacji”, lecz realizuje wspomniany wyżej
mechanizm wynikający z dyrektywy 2001/29/WE. Opłata ta ma charakter rekompensaty dla
twórców i innych uprawnionych z tytułu dozwolonego użytku prywatnego, który umożliwia
kopiowanie utworów bez konieczności każdorazowego uzyskiwania zgody beneficjentów
i ponoszenia opłat indywidualnych. Wprowadzenie tej opłaty jest zatem warunkiem
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
utrzymania prawa obywateli do swobodnego korzystania z utworów w celach edukacyjnych
i kulturalnych. Ograniczenie jej wyłącznie do urządzeń stricte multimedialnych nie
odpowiadałoby współczesnym realiom technologicznym, w których także sprzęt edukacyjny
(np. laptopy, tablety) umożliwia legalne kopiowanie utworów w zakresie użytku osobistego.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 3 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
Dariusz Standerski
BM.WP.057.137.2025
Warszawa, 21 września 2025 r.
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dot. pisma z 25 sierpnia br. Posła na Sejm RP Pana Grzegorza Płaczka w sprawie
planowanego wprowadzenia od 1 stycznia 2026 r. opłaty reprograficznej i jej wpływu na
dostęp młodzieży i studentów do nowoczesnych narzędzi edukacyjnych (interpelacja nr
11579)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane przez Posła pytania.
Ad 1) Czy jakiekolwiek Ministerstwo przeprowadziło ocenę wpływu opłaty
reprograficznej na ceny sprzętu wykorzystywanego przez uczniów, studentów i
nauczycieli?
Prace nad projektem zmiany rozporządzenia w sprawie określenia kategorii urządzeń i
nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z
tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów prowadzi Ministerstwo Kultury i
Dziedzictwa Narodowego. Do projektu dołączony jest opracowany przez ten resort
dokument Ocena Skutków Regulacji (OSR). Z dokumentami oraz z aktualnym przebiegiem
prac legislacyjnych można zapoznać się na stronie Rządowego Centrum Legislacji.
Ad 2) Czy planowane są wyłączenia lub zwolnienia z tej opłaty dla sprzętu kupowanego
w ramach programów edukacyjnych, socjalnych lub przez instytucje oświatowe?
Właściwym do udzielenia odpowiedzi na to pytanie jest Ministerstwo Kultury i
Dziedzictwa Narodowego.
Ad 3) Czy Ministerstwo analizowało ryzyko ograniczenia dostępności technologii
edukacyjnych dla dzieci z ubogich rodzin?
Właściwym do udzielenia odpowiedzi na to pytanie jest Ministerstwo Kultury i
Dziedzictwa Narodowego.
Ad 4) Czy Ministerstwo konsultowało ten projekt z Ministrem Edukacji i Ministrem
Cyfryzacji?
Projekt był konsultowany w ramach uzgodnień podejmowanych w ramach ścieżki procesu
legislacyjnego. Z dokumentami oraz z aktualnym przebiegiem prac legislacyjnych można
zapoznać się na wzmiankowanej już stronie Rządowego Centrum Legislacji.
Ad 5) Czy w obliczu powszechnej cyfryzacji nauki nie należałoby raczej zrezygnować z tej
opłaty lub ograniczyć ją wyłącznie do urządzeń stricte multimedialnych (np. odtwarzaczy
muzyki, konsol)?
W odniesieniu do Polski należy wskazać, że lista nośników objętych opłatą reprograficzną
nie była aktualizowana od wielu lat. W prawie polskim mechanizm opłaty reprograficznej
działa od 1994 r., rozporządzenie ostatnio aktualizowane był w 2008 r. oraz 2011 r.
Opłatą reprograficzną są objęte urządzenia i nośniki (takie jak kasety VHS, faksy,
odtwarzacze mp3, nagrywarki CD), które nie znajdują już znaczącego popytu na rynku.
-- 1 of 2 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Z wyrazami szacunku
Dariusz Standerski
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Departament Spraw Parlamentarnych
-- 2 of 2 --