tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.408.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11581 Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie
nierównego traktowania emerytów urodzonych przed 1949 r., proszę przyjąć poniższe
informacje.
Od początku funkcjonowania systemu ubezpieczenia społecznego rolników, a więc
od 1977 r. aż do roku 1989, istniał obowiązek podwójnego ubezpieczenia rolników
„dwuzawodowców", tj. osób, które pracę na roli łączyły z zatrudnieniem poza rolnictwem.
W związku z podwójnym ubezpieczeniem istniała możliwość pobierania świadczeń
emerytalno-rentowych zarówno z powszechnego, jak i rolniczego systemu ubezpieczenia
społecznego. W razie nabycia prawa do dwóch ww. świadczeń uprawnionemu wypłacano
półtora świadczenia - świadczenie korzystniejsze w całości, a drugie w połowie.
Na podstawie ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym
rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym
(Dz. U. poz. 53), zniesiono zarówno obowiązek podwójnego ubezpieczenia rolników
„dwuzawodowców", jak i możliwość pobierania dwóch świadczeń emerytalno-rentowych
i wprowadzono rozwiązanie polegające na wzajemnym zaliczaniu okresów ubezpieczenia
do uprawnień emerytalno-rentowych. Dodatkowo umożliwiono pobieranie tylko jednego
świadczenia emerytalnego: z powszechnego albo rolniczego systemu ubezpieczenia
społecznego.
Obecnie obowiązujący stan prawny reguluje sytuację osób, które zmieniały rodzaj
działalności zarobkowej, a w związku z tym były objęte różnymi systemami ubezpieczenia.
Inne reguły obowiązują jednak osoby urodzone po 1948 r., a inne urodzone przed 1949 r.,
co wynika z reformy systemowej ubezpieczenia emerytalnego wprowadzonej w 1999 r.
Rozwiązanie polegające na wzajemnym zaliczaniu okresów ubezpieczenia do uprawnień
emerytalno-rentowych, jest uregulowane zarówno w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631,
z późn. zm.), która reguluje zagadnienia związane z powszechnym systemem emerytalnym,
jak i w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
(Dz. U. z 2025 r. poz. 197, ze zm.), regulującej zagadnienie emerytur rolniczych.
Z przepisu art. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jednoznacznie wynika,
że od dnia 1 stycznia 1991 r., tj. od dnia wejścia ustawy w życie, w razie zbiegu prawa do obu
emerytur uprawnionemu wypłaca się tylko jedno wybrane przez niego świadczenie. Kwestia
zaliczania okresów składkowych dla osób urodzonych przed 1949 r., została uregulowana
w art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z ww. przepisem
do okresów ubezpieczenia niezbędnych do przyznania emerytury rolniczej z Kasy
Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zalicza się m.in. okresy, od których zależy prawo

-- 1 of 3 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
do emerytury pracowniczej wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, pod
warunkiem, że okresy te nie zostały wcześniej zaliczone do okresów, od których zależy
prawo do emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów.
Analogiczną regulację zawierają przepisy dotyczące powszechnego systemu emerytalnego,
ponieważ przyznanie emerytury na podstawie ustawy emerytalnej osobie urodzonej przed
1 stycznia 1949 r., jest uzależnione od udowodnienia wymaganego stażu pracy z uwagi na to,
że prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonym, zgodnie z art. 27 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , jeżeli spełnili łącznie następujące warunki:
− osiągnęli wiek emerytalny: 60 lat kobieta i 65 lat mężczyzna,
− mają okres składkowy i nieskładkowy - co najmniej 20 lat kobieta i 25 lat mężczyzna.
Należy zauważyć, że jeżeli ubezpieczony spełnił warunek posiadania odpowiedniego stażu
ubezpieczeniowego, to nie zachodzi potrzeba uzupełniania okresów składkowych
i nieskładkowych w celu ustalenia prawa do świadczenia.
Przedstawione wyżej rozwiązania mają na celu uwzględnienie w wysokości świadczenia
wypłacanego osobom urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. faktu opłacania składek
na dwa rodzaje ubezpieczenia przez osoby zatrudnione na roli oraz pracujące poza
rolnictwem.
Natomiast w sytuacji, gdy nie wykorzystano ww. okresów w celu uzupełnienia brakującego
do nabycia prawa do emerytury stażu ubezpieczeniowego świadczenie to, na wniosek
zainteresowanego, ulega zwiększeniu: emerytura rolnicza na podstawie art. 25 ustawy
o ubezpieczeniu społecznym rolników, a emerytura pracownicza na podstawie art. 56
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Należy podkreślić, że omówione wyżej przepisy w zakresie możliwości zaliczania okresów
innego ubezpieczenia przy ustalaniu prawa do emerytury ubezpieczonym, którzy w okresie
aktywności zawodowej zmieniali system ubezpieczenia z powszechnego na rolniczy lub
odwrotnie, dotyczą tylko osób urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. Osoby urodzone
po tej dacie objęte zostały bowiem reformą powszechnego systemu emerytalnego.
W przypadku osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. wprowadzono zasadę całkowitej
odrębności systemów ubezpieczeń. System ubezpieczenia społecznego rolników nie został
zreformowany i prawo do emerytury rolniczej nadal jest uzależnione nie tylko od osiągnięcia
wieku emerytalnego, ale także od posiadania wymaganego 25-letniego stażu
ubezpieczeniowego, przy czym prawo do emerytury rolniczej jest ustalane wyłącznie
na podstawie okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zniesienie
możliwości uzupełniania stażu rolniczego okresem ubezpieczenia w powszechnym systemie
emerytalnym, jest konsekwencją zmiany zasad przyznawania emerytur z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych dla osób urodzonych po 1948 r. oraz wprowadzenia możliwości
pobierania przez te osoby emerytury rolniczej w zbiegu z emeryturą z systemu
powszechnego.
Zgodnie z art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, świadczenie to przysługuje
po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego każdej osobie, która podlegała
ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, niezależnie od długości stażu
ubezpieczeniowego. Ponieważ przy ustalaniu prawa do emerytury i obliczaniu jej wysokości

-- 2 of 3 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ZUS nie uwzględnia okresu ubezpieczenia z tytułu działalności rolniczej, osoba urodzona
po 1948 r. oprócz emerytury z FUS może mieć również przyznaną i wypłacaną emeryturę
z tytułu ubezpieczenia w KRUS - o ile posiada okres ubezpieczenia rolniczego wystarczający
do jej przyznania.
Osobie uprawnionej do emerytury pracowniczej, która ze względu na zbyt krótki okres
ubezpieczenia w KRUS nie spełnia warunków do emerytury rolniczej, wraz z emeryturą
z FUS wypłaca się tzw. zwiększenie za okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne
rolników. Zwiększenie to ustala się według zasad wymiaru części składkowej emerytury
rolniczej, przewidzianych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników na podstawie
zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okresach opłacania składek.
Emerytura ta wypłacana jest z funduszu, z tym że koszty w części odpowiadającej
zwiększeniu o część składkową podlegają refundacji z funduszu emerytalno- rentowego
określonego w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zwiększenie to jednak nie
przysługuje osobie mającej ustalone prawo do emerytury na podstawie przepisów
o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przyznaje się je ubezpieczonemu, który legitymuje
się okresami ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono składki, gdy okresy
te są krótsze niż 25 lat.
Pragnę również zauważyć, że kwestia zróżnicowania osób urodzonych przed 1 stycznia
1949 r. i po 31 grudnia 1948 r. była podniesiona w orzecznictwie sądowym. Wyjaśniono,
że nie można mówić o nierównym traktowaniu osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. oraz
osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. w zakresie przyznawania im uprawnień
emerytalnych. Uprawnieni urodzeni po 31 grudnia 1948 r. nie mają możliwości
uwzględniania przy ustalaniu prawa do emerytury rolniczej okresów ubezpieczenia innego
niż w KRUS. Z takiej możliwości mogą skorzystać jedynie uprawnieni urodzeni przed
1 stycznia 1949 r. Z kolei ubezpieczeni urodzeni później nie muszą wybierać jednego
świadczenia, z którego skorzystają, czym równoważy się niemożność sumowania okresów
ubezpieczenia w systemie powszechnym i rolniczym. Sytuacja emerytów z dwóch różnych
grup nie jest zatem tożsama, a co za tym idzie nie można stwierdzić naruszenia w tym
przypadku zasady równości wynikającej z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP.
Odnosząc się do pytania czy rząd rozważa zmianę przepisów, aby wszyscy emeryci, którzy
opłacali składki w dwóch systemach, mieli prawo do świadczeń z obu źródeł – bez względu
na rok urodzenia, pragnę poinformować, że obecnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej, nie trwają prace legislacyjne w kwestii możliwości zmiany warunków pobierania
świadczeń emerytalnych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zbiegu ze świadczeniami
emerytalno-rentowymi przyznawanymi na podstawie przepisów o ubezpieczeniu
społecznym rolników oraz zasad ustalania wysokości tych świadczeń.
Jednocześnie zaznaczam, że działania legislacyjne dotyczące emerytur rolniczych należą do
właściwości Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 3 of 3 --