Interpelacja nr 11576
Interpelacja w sprawie prac nad podniesieniem stawek za pomoc prawną z urzędu udzielaną przez adwokatów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie prac nad podniesieniem stawek za pomoc prawną z urzędu udzielaną przez adwokatów
Interpelacja nr 11576
do ministra sprawiedliwości
w sprawie prac nad podniesieniem stawek za pomoc prawną z urzędu udzielaną przez adwokatów
Zgłaszający: Wiesław Szczepański
Data wpływu: 04-08-2025
Pomoc prawna z urzędu odgrywa istotną rolę w zapewnieniu równego dostępu obywateli do wymiaru sprawiedliwości, szczególnie dla osób, które z przyczyn ekonomicznych nie mogą sobie pozwolić na opłacenie pełnomocnika z wyboru. W aktualnym stanie prawnym obowiązują jednak stawki, które od lat nie uległy znaczącej zmianie i pozostają rażąco niskie w stosunku do stawek rynkowych oraz nakładu pracy wymaganego przy rzetelnym prowadzeniu spraw.
Środowiska adwokackie od dłuższego czasu apelują o urealnienie stawek, wskazując, że obecne warunki zagrażają jakości świadczonej pomocy prawnej oraz mogą prowadzić do wypaczenia sensu instytucji obrońcy lub pełnomocnika z urzędu.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z uprzejmym pytaniem:
Na jakim etapie znajdują się obecnie prace legislacyjne lub analityczne związane z podniesieniem stawek za pomoc prawną z urzędu?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi konsultacje ze środowiskami adwokackimi w tym zakresie?
Czy planowane jest wprowadzenie systemowego rozwiązania, które zapewni mechanizm automatycznej waloryzacji tych stawek w przyszłości?
Z poważaniem
/-/ Wiesław Szczepański
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 11576
do ministra sprawiedliwości
w sprawie prac nad podniesieniem stawek za pomoc prawną z urzędu udzielaną przez adwokatów
Zgłaszający: Wiesław Szczepański
Data wpływu: 04-08-2025
Pomoc prawna z urzędu odgrywa istotną rolę w zapewnieniu równego dostępu obywateli do wymiaru sprawiedliwości, szczególnie dla osób, które z przyczyn ekonomicznych nie mogą sobie pozwolić na opłacenie pełnomocnika z wyboru. W aktualnym stanie prawnym obowiązują jednak stawki, które od lat nie uległy znaczącej zmianie i pozostają rażąco niskie w stosunku do stawek rynkowych oraz nakładu pracy wymaganego przy rzetelnym prowadzeniu spraw.
Środowiska adwokackie od dłuższego czasu apelują o urealnienie stawek, wskazując, że obecne warunki zagrażają jakości świadczonej pomocy prawnej oraz mogą prowadzić do wypaczenia sensu instytucji obrońcy lub pełnomocnika z urzędu.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z uprzejmym pytaniem:
Na jakim etapie znajdują się obecnie prace legislacyjne lub analityczne związane z podniesieniem stawek za pomoc prawną z urzędu?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi konsultacje ze środowiskami adwokackimi w tym zakresie?
Czy planowane jest wprowadzenie systemowego rozwiązania, które zapewni mechanizm automatycznej waloryzacji tych stawek w przyszłości?
Z poważaniem
/-/ Wiesław Szczepański
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.2 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5435 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.344.2025
Warszawa, 15 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11576 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
Posła Wiesława Szczepańskiego w sprawie prac nad podniesieniem stawek za pomoc
prawną z urzędu udzielaną przez adwokatów, uprzejmie przedstawiam następujące
informacje.
Ad 1
Ministerstwo Sprawiedliwości konsekwentnie zmierza do dostosowania wysokości opłat
za czynności adwokatów i radców prawnych ustanowionych z urzędu do realiów
rynkowych. Nasze działania z jednej strony odpowiadają na postulaty środowiska
prawniczego, z drugiej zaś muszą uwzględniać możliwości budżetu państwa.
W kwestii stawek adwokackich, Minister Sprawiedliwości 14 maja 2024 roku wydał nowe
rozporządzenie w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu
terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata
z urzędu1. Stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu zostały zrównane z opłatami
pełnomocnika ustanowionego z wyboru.
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 763
-- 1 of 4 --
2
Kolejnym krokiem była zmiana rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie2,
polegająca na podwyższeniu o 100 % zarówno stawek z urzędu, jak i opłat w sprawach
z wyboru w 11 kategoriach spraw.
Podwyżka dotyczyła następujących kategorii spraw:
1) o alimenty, nakazanie wypłacenia wynagrodzenia za pracę do rąk drugiego małżonka –
ze 120 zł podwyższono do 240 zł,
2) o stwierdzenie nabycia spadku – ze 120 zł podwyższono do 240 zł,
3) opróżnienie lokalu mieszkalnego – z 240 zł podwyższono do 480 zł,
4) ze skargi na czynności komornika – podwyższenie do 160 zł z 80 zł,
5) nawiązanie umowy o pracę, uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne,
przywrócenie do pracy lub ustalenie sposobu ustania stosunku pracy – ze 180 zł
podwyższono do 360 zł,
6) inne roszczenia niemajątkowe – ze 120 zł podwyższono do 240 zł,
7) ustalenie wypadku przy pracy, jeżeli nie jest połączone z dochodzeniem odszkodowania
lub renty – z 240 zł podwyższono do 480 zł,
8) świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego
oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym – podwyższono
ze 180 zł do 360 zł,
9) demoralizację – podwyższono ze 120 zł do 240 zł,
10) czyn karalny – z 360 zł, podwyższono do 720 zł,
11) nieletnich, jeżeli sprawa dotyczy zarówno demoralizacji, jak i czynu karalnego –
z 360 zł podwyższono do 720 zł.
Następnie, w maju 2025 roku Ministerstwo Sprawiedliwości skierowało do uzgodnień
międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania dwa kolejne projekty
rozporządzeń zmieniających rozporządzenia w sprawie:
2 rozporządzenie z 23 grudnia 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za czynności
adwokackie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1949)
-- 2 of 4 --
3
1) ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (B894)3,
2) ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów
pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (B895)4.
Celem proponowanych nowelizacji jest dalsze dostosowanie wysokości opłat za czynności
adwokatów i radców prawnych ustanowionych z urzędu do realiów gospodarczych.
Obecnie ww. projekty rozporządzeń zostały już uzgodnione międzyresortowo i wkrótce
zostaną przekazane do Rządowego Centrum Legislacji z wnioskiem o rozpatrzenie przez
komisję prawniczą. Projekty zostały również poddane opiniowaniu, w szczególności przez
Naczelną Radę Adwokacką i Krajową Radę Radców Prawnych, natomiast w ramach
konsultacji publicznych zostały przekazane organizacjom zrzeszającym samorządy
zawodowe, stowarzyszenia prawnicze i pracodawców prawniczych. Dokumentacja
związana z konsultacjami i opiniowaniem została opublikowana w serwisie Rządowego
Centrum Legislacji (linki w przypisach).
Ad 2
Tak, jak podano powyżej, Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi stałe konsultacje
ze środowiskiem adwokatów i radców prawnych w zakresie zmian legislacyjnych
w ustawach Prawo o adwokaturze i o radcach prawnych, a także w kwestiach dotyczących
stawek za pomoc prawną udzielaną z urzędu.
Konsultacje te mają charakter ciągły i odbywają się zarówno poprzez spotkania robocze,
jak i korespondencję prowadzoną z ww. samorządami zawodowymi. Przykładowo takie
spotkania w ostatnim czasie odbyły się 26 maja, 30 lipca i 14 sierpnia 2025 roku. W ramach
spotkań roboczych omawiane są projektowane zmiany legislacyjne i ich skutki, a także
zgłaszane są uwagi merytoryczne. Równolegle, projekty aktów prawnych w ramach
konsultacji są przekazywane do samorządu adwokatów i radców prawnych
do opiniowania, zgodnie z zasadami procesu legislacyjnego.
3 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12398157
4 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12398156
-- 3 of 4 --
4
Ad 3
Obecnie nie toczą się prace nad wprowadzeniem automatycznego mechanizmu
waloryzacji stawek. Natomiast Departament Zawodów Prawniczych w Ministerstwie
Sprawiedliwości stale monitoruje i analizuje zagadnienia związane ze stawkami
wynagrodzeń dla adwokatów i radców prawnych, aby właściwie ocenić możliwość
kolejnych zmian ich wysokości.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.344.2025
Warszawa, 15 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11576 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
Posła Wiesława Szczepańskiego w sprawie prac nad podniesieniem stawek za pomoc
prawną z urzędu udzielaną przez adwokatów, uprzejmie przedstawiam następujące
informacje.
Ad 1
Ministerstwo Sprawiedliwości konsekwentnie zmierza do dostosowania wysokości opłat
za czynności adwokatów i radców prawnych ustanowionych z urzędu do realiów
rynkowych. Nasze działania z jednej strony odpowiadają na postulaty środowiska
prawniczego, z drugiej zaś muszą uwzględniać możliwości budżetu państwa.
W kwestii stawek adwokackich, Minister Sprawiedliwości 14 maja 2024 roku wydał nowe
rozporządzenie w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu
terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata
z urzędu1. Stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu zostały zrównane z opłatami
pełnomocnika ustanowionego z wyboru.
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 763
-- 1 of 4 --
2
Kolejnym krokiem była zmiana rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie2,
polegająca na podwyższeniu o 100 % zarówno stawek z urzędu, jak i opłat w sprawach
z wyboru w 11 kategoriach spraw.
Podwyżka dotyczyła następujących kategorii spraw:
1) o alimenty, nakazanie wypłacenia wynagrodzenia za pracę do rąk drugiego małżonka –
ze 120 zł podwyższono do 240 zł,
2) o stwierdzenie nabycia spadku – ze 120 zł podwyższono do 240 zł,
3) opróżnienie lokalu mieszkalnego – z 240 zł podwyższono do 480 zł,
4) ze skargi na czynności komornika – podwyższenie do 160 zł z 80 zł,
5) nawiązanie umowy o pracę, uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne,
przywrócenie do pracy lub ustalenie sposobu ustania stosunku pracy – ze 180 zł
podwyższono do 360 zł,
6) inne roszczenia niemajątkowe – ze 120 zł podwyższono do 240 zł,
7) ustalenie wypadku przy pracy, jeżeli nie jest połączone z dochodzeniem odszkodowania
lub renty – z 240 zł podwyższono do 480 zł,
8) świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego
oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym – podwyższono
ze 180 zł do 360 zł,
9) demoralizację – podwyższono ze 120 zł do 240 zł,
10) czyn karalny – z 360 zł, podwyższono do 720 zł,
11) nieletnich, jeżeli sprawa dotyczy zarówno demoralizacji, jak i czynu karalnego –
z 360 zł podwyższono do 720 zł.
Następnie, w maju 2025 roku Ministerstwo Sprawiedliwości skierowało do uzgodnień
międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania dwa kolejne projekty
rozporządzeń zmieniających rozporządzenia w sprawie:
2 rozporządzenie z 23 grudnia 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za czynności
adwokackie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1949)
-- 2 of 4 --
3
1) ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (B894)3,
2) ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów
pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (B895)4.
Celem proponowanych nowelizacji jest dalsze dostosowanie wysokości opłat za czynności
adwokatów i radców prawnych ustanowionych z urzędu do realiów gospodarczych.
Obecnie ww. projekty rozporządzeń zostały już uzgodnione międzyresortowo i wkrótce
zostaną przekazane do Rządowego Centrum Legislacji z wnioskiem o rozpatrzenie przez
komisję prawniczą. Projekty zostały również poddane opiniowaniu, w szczególności przez
Naczelną Radę Adwokacką i Krajową Radę Radców Prawnych, natomiast w ramach
konsultacji publicznych zostały przekazane organizacjom zrzeszającym samorządy
zawodowe, stowarzyszenia prawnicze i pracodawców prawniczych. Dokumentacja
związana z konsultacjami i opiniowaniem została opublikowana w serwisie Rządowego
Centrum Legislacji (linki w przypisach).
Ad 2
Tak, jak podano powyżej, Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi stałe konsultacje
ze środowiskiem adwokatów i radców prawnych w zakresie zmian legislacyjnych
w ustawach Prawo o adwokaturze i o radcach prawnych, a także w kwestiach dotyczących
stawek za pomoc prawną udzielaną z urzędu.
Konsultacje te mają charakter ciągły i odbywają się zarówno poprzez spotkania robocze,
jak i korespondencję prowadzoną z ww. samorządami zawodowymi. Przykładowo takie
spotkania w ostatnim czasie odbyły się 26 maja, 30 lipca i 14 sierpnia 2025 roku. W ramach
spotkań roboczych omawiane są projektowane zmiany legislacyjne i ich skutki, a także
zgłaszane są uwagi merytoryczne. Równolegle, projekty aktów prawnych w ramach
konsultacji są przekazywane do samorządu adwokatów i radców prawnych
do opiniowania, zgodnie z zasadami procesu legislacyjnego.
3 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12398157
4 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12398156
-- 3 of 4 --
4
Ad 3
Obecnie nie toczą się prace nad wprowadzeniem automatycznego mechanizmu
waloryzacji stawek. Natomiast Departament Zawodów Prawniczych w Ministerstwie
Sprawiedliwości stale monitoruje i analizuje zagadnienia związane ze stawkami
wynagrodzeń dla adwokatów i radców prawnych, aby właściwie ocenić możliwość
kolejnych zmian ich wysokości.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --