Interpelacja nr 11569
Interpelacja w sprawie konieczności zapewnienia systemowego finansowania centrów usług społecznych oraz wprowadzenia rozwiązań legislacyjnych umożliwiających ich dalszy rozwój i stabilne funkcjonowanie
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (73%)
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie konieczności zapewnienia systemowego finansowania centrów usług społecznych oraz wprowadzenia rozwiązań legislacyjnych umożliwiających ich dalszy rozwój i stabilne funkcjonowanie
Interpelacja nr 11569
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie konieczności zapewnienia systemowego finansowania centrów usług społecznych oraz wprowadzenia rozwiązań legislacyjnych umożliwiających ich dalszy rozwój i stabilne funkcjonowanie
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 04-08-2025
Szanowna Pani Ministro,
w imieniu mieszkańców gmin wiejskich oraz władz samorządowych zwracam się z interpelacją dotyczącą pilnej potrzeby wprowadzenia systemowych rozwiązań legislacyjnych oraz finansowych w zakresie funkcjonowania centrów usług społecznych (CUS), które odgrywają kluczową rolę w świadczeniu zintegrowanych usług społecznych na poziomie lokalnym.
Jako przykład podam Centrum Usług Społecznych w Pruszczu, które powstało w ramach reformy systemu pomocy społecznej zgodnie z ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. 2019 r. poz. 1818). Dyrektor tej jednostki wskazuje na istotne zagrożenia wynikające z braku stałego i przewidywalnego źródła finansowania działalności CUS po zakończeniu finansowania z programów pilotażowych Funduszy Europejskich (...).
Zwracam uwagę, że wiele jednostek samorządu terytorialnego, zwłaszcza z mniejszych gmin, nie jest w stanie samodzielnie udźwignąć kosztów związanych z prowadzeniem i rozwojem CUS bez wsparcia ze strony państwa. Istnieje realne ryzyko zmarnowania potencjału instytucjonalnego, kadrowego i infrastrukturalnego wypracowanego w ramach reformy. Brak odpowiednich rozwiązań grozi również ograniczeniem dostępu mieszkańców do niezbędnych usług społecznych oraz pogłębianiem wykluczenia społecznego.
Umożliwienie dalszego rozwoju CUS przyczyni się do skuteczniejszego reagowania na potrzeby lokalnych społeczności i budowania spójnego systemu wsparcia społecznego.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Czy ministerstwo pracuje nad wprowadzeniem stałych i systemowych rozwiązań dotyczących finansowania CUS z budżetu państwa?
2. Czy istnieje możliwość wprowadzenia mechanizmów wyrównawczych dla gmin o mniejszych możliwościach finansowych?
3. Czy resort bierze pod uwagę utworzenie funduszu celowego wspierającego rozwój i innowacyjność centrów usług społecznych?
4. Czy ministerstwo pracuje nad doprecyzowaniem przepisów dotyczących funkcji koordynatora indywidualnych planów usług społecznych, w tym nad ujednoliceniem zasad kwalifikacji i finansowania stanowiska koordynatora?
Interpelacja nr 11569
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie konieczności zapewnienia systemowego finansowania centrów usług społecznych oraz wprowadzenia rozwiązań legislacyjnych umożliwiających ich dalszy rozwój i stabilne funkcjonowanie
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 04-08-2025
Szanowna Pani Ministro,
w imieniu mieszkańców gmin wiejskich oraz władz samorządowych zwracam się z interpelacją dotyczącą pilnej potrzeby wprowadzenia systemowych rozwiązań legislacyjnych oraz finansowych w zakresie funkcjonowania centrów usług społecznych (CUS), które odgrywają kluczową rolę w świadczeniu zintegrowanych usług społecznych na poziomie lokalnym.
Jako przykład podam Centrum Usług Społecznych w Pruszczu, które powstało w ramach reformy systemu pomocy społecznej zgodnie z ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. 2019 r. poz. 1818). Dyrektor tej jednostki wskazuje na istotne zagrożenia wynikające z braku stałego i przewidywalnego źródła finansowania działalności CUS po zakończeniu finansowania z programów pilotażowych Funduszy Europejskich (...).
Zwracam uwagę, że wiele jednostek samorządu terytorialnego, zwłaszcza z mniejszych gmin, nie jest w stanie samodzielnie udźwignąć kosztów związanych z prowadzeniem i rozwojem CUS bez wsparcia ze strony państwa. Istnieje realne ryzyko zmarnowania potencjału instytucjonalnego, kadrowego i infrastrukturalnego wypracowanego w ramach reformy. Brak odpowiednich rozwiązań grozi również ograniczeniem dostępu mieszkańców do niezbędnych usług społecznych oraz pogłębianiem wykluczenia społecznego.
Umożliwienie dalszego rozwoju CUS przyczyni się do skuteczniejszego reagowania na potrzeby lokalnych społeczności i budowania spójnego systemu wsparcia społecznego.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Czy ministerstwo pracuje nad wprowadzeniem stałych i systemowych rozwiązań dotyczących finansowania CUS z budżetu państwa?
2. Czy istnieje możliwość wprowadzenia mechanizmów wyrównawczych dla gmin o mniejszych możliwościach finansowych?
3. Czy resort bierze pod uwagę utworzenie funduszu celowego wspierającego rozwój i innowacyjność centrów usług społecznych?
4. Czy ministerstwo pracuje nad doprecyzowaniem przepisów dotyczących funkcji koordynatora indywidualnych planów usług społecznych, w tym nad ujednoliceniem zasad kwalifikacji i finansowania stanowiska koordynatora?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5744 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.418.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11569 Pań Posłanek Iwony Marii Kozłowskiej i Anny
Wojciechowskiej, w sprawie konieczności zapewnienia systemowego finansowania centrów
usług społecznych oraz wprowadzenia rozwiązań legislacyjnych umożliwiających ich dalszy
rozwój i stabilne funkcjonowanie, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług
społecznych przez centrum usług społecznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1818) od 1 stycznia
2020 r. na poziomie lokalnym można tworzyć struktury koordynujące i integrujące usługi
społeczne, czyli centra usług społecznych (CUS). Powołanie CUS na terenie gminy ma
charakter fakultatywny. Ustawa nie narzuca decyzji o powołaniu CUS, a jedynie wskazuje
zasady, wedle których jednostka może powstać. Decyzję o powołaniu CUS podejmuje rada
gminy w następujących trybach: przekształcenia funkcjonującego na terenie gminy ośrodka
pomocy społecznej (OPS) w CUS, powołania CUS na obszarze dwóch lub więcej gmin na
podstawie ich porozumienia, przy pozostawieniu OPS w tych gminach, utworzenia w mieście
powyżej 100 tys. mieszkańców nowej jednostki organizacyjnej odrębnej od funkcjonującego
OPS. CUS są podmiotami mającymi za zadanie prowadzić działalność usługową na rzecz
społeczności lokalnej, kierowaną nie tylko do osób doświadczających wykluczenia
społecznego i uprawnionych do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej, ale do całej
lokalnej wspólnoty.
Przekształcenie ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych to rozwiązanie
skierowane przede wszystkim do aktywnych miejskich samorządów, które obecnie
wykorzystują ośrodki pomocy społecznej do działań szerszych, niż przewiduje to wprost
ustawa o pomocy społecznej. Jednostki organizacyjne pomocy społecznej w tych
samorządach są już częściowo przygotowane do zapewniania powszechnego dostępu do
usług społecznych i otwierają swą ofertę wsparcia dla szerszej zbiorowości niż
dotychczasowi klienci pomocy społecznej.
Celem CUS jest koordynacja usług społecznych z różnych systemów: pomocy społecznej,
polityki rodzinnej, promocji i ochrony zdrowia, kultury, edukacji publicznej, polityki
prorodzinnej, wspierania osób z niepełnosprawnościami. Obecnie funkcjonuje ponad 130
centrów usług społecznych.
Niezależnie od tego warto wspomnieć, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej powołano „Zespół do spraw reformy systemu pomocy społecznej”, którego
zadaniem jest opracowanie rozwiązań systemowych dotyczących m.in. wsparcia kadr
pomocy społecznej. Zespół tworzy grono ekspertów, praktyków oraz osób ze świata nauki.
Wypracowane przezeń rozwiązania mają przyczynić się m.in. do podniesienia rangi i prestiżu
zawodu pracownika socjalnego, zwiększając jego atrakcyjność i zainteresowanie wyborem
tej ścieżki zawodowej.
Należy podkreślić, że w Ministerstwie stale prowadzone są działania legislacyjne,
programowe i projektowe, mające na celu promocję zawodu pracownika socjalnego
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i poszerzenie grupy osób mogących go wykonywać, Od kilku lat realizowane są projekty
finansowane ze środków UE zapewniające wsparcie kształcenia i doskonalenia zawodowego
pracowników socjalnych. Od roku 2008 wprowadzono mi.in. studia pierwszego i drugiego
stopnia na kierunku praca socjalna, studia podyplomowe, szkolenia specjalizacyjne z zakresu
I i II stopnia w zawodzie pracownik socjalny, szkolenia dla pracowników socjalnych
z kompetencji miękkich oraz superwizję dla pracowników socjalnych.
Obecnie - zgodnie z przyjętymi założeniami do roku 2027 - trwa w Ministerstwie realizacja
projektu pn. „Wsparcie instytucji zajmujących się pomocą i integracją społeczną”. Jego celem
jest wsparcie kadr i podnoszenie kompetencji pracowników instytucji zajmujących się
tworzeniem oraz wdrażaniem polityki z zakresu pomocy i integracji społecznej na poziomie
regionalnym, a także umożliwienie im wymiany doświadczeń. Działania projektowe
koncentrują się m.in. na promocji zawodów pomocowych budującej ich prestiż (np. poprzez
kampanie medialne) oraz na realizacji studiów podyplomowych w zakresie metodyki
i metodologii pracy socjalnej, dających uprawnienia do wykonywania zawodu pracownika
socjalnego, a ponadto szkoleń z zakresu I i II stopnia specjalizacji, kierowanych do
pracowników posiadających już staż w zawodzie.
Aktualnie w Ministerstwie nie są prowadzone prace nad wprowadzeniem stałych
i systemowych rozwiązań dotyczących zwiększenia finansowania CUS z budżetu państwa. W
resorcie przygotowano natomiast projekt ustawy o zmianie ustawy o realizowaniu usług
społecznych przez centrum usług społecznych, który został wpisany do Wykazu prac Rady
Ministrów pod numerem UD294. Celem projektu jest poprawienie dostępności usług
szeroko rozumianej polityki społecznej, zwiększenie ich efektywności i jakości, a także
opracowanie lepszej odpowiedzi na potrzeby wynikające z zachodzących zmian społecznych.
Projektowane przepisy pomogą też samorządom w podjęciu decyzji o przekształceniu
istniejących jednostek pomocy społecznej (OPS) w centra usług społecznych dzięki
zaproponowanym elastycznym zapisom dotyczącym uruchamiania tego typu placówek oraz
wymagań kwalifikacyjnych kadry CUS, w tym koordynatora indywidualnych planów usług
społecznych (KIPUS).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.418.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11569 Pań Posłanek Iwony Marii Kozłowskiej i Anny
Wojciechowskiej, w sprawie konieczności zapewnienia systemowego finansowania centrów
usług społecznych oraz wprowadzenia rozwiązań legislacyjnych umożliwiających ich dalszy
rozwój i stabilne funkcjonowanie, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług
społecznych przez centrum usług społecznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1818) od 1 stycznia
2020 r. na poziomie lokalnym można tworzyć struktury koordynujące i integrujące usługi
społeczne, czyli centra usług społecznych (CUS). Powołanie CUS na terenie gminy ma
charakter fakultatywny. Ustawa nie narzuca decyzji o powołaniu CUS, a jedynie wskazuje
zasady, wedle których jednostka może powstać. Decyzję o powołaniu CUS podejmuje rada
gminy w następujących trybach: przekształcenia funkcjonującego na terenie gminy ośrodka
pomocy społecznej (OPS) w CUS, powołania CUS na obszarze dwóch lub więcej gmin na
podstawie ich porozumienia, przy pozostawieniu OPS w tych gminach, utworzenia w mieście
powyżej 100 tys. mieszkańców nowej jednostki organizacyjnej odrębnej od funkcjonującego
OPS. CUS są podmiotami mającymi za zadanie prowadzić działalność usługową na rzecz
społeczności lokalnej, kierowaną nie tylko do osób doświadczających wykluczenia
społecznego i uprawnionych do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej, ale do całej
lokalnej wspólnoty.
Przekształcenie ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych to rozwiązanie
skierowane przede wszystkim do aktywnych miejskich samorządów, które obecnie
wykorzystują ośrodki pomocy społecznej do działań szerszych, niż przewiduje to wprost
ustawa o pomocy społecznej. Jednostki organizacyjne pomocy społecznej w tych
samorządach są już częściowo przygotowane do zapewniania powszechnego dostępu do
usług społecznych i otwierają swą ofertę wsparcia dla szerszej zbiorowości niż
dotychczasowi klienci pomocy społecznej.
Celem CUS jest koordynacja usług społecznych z różnych systemów: pomocy społecznej,
polityki rodzinnej, promocji i ochrony zdrowia, kultury, edukacji publicznej, polityki
prorodzinnej, wspierania osób z niepełnosprawnościami. Obecnie funkcjonuje ponad 130
centrów usług społecznych.
Niezależnie od tego warto wspomnieć, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej powołano „Zespół do spraw reformy systemu pomocy społecznej”, którego
zadaniem jest opracowanie rozwiązań systemowych dotyczących m.in. wsparcia kadr
pomocy społecznej. Zespół tworzy grono ekspertów, praktyków oraz osób ze świata nauki.
Wypracowane przezeń rozwiązania mają przyczynić się m.in. do podniesienia rangi i prestiżu
zawodu pracownika socjalnego, zwiększając jego atrakcyjność i zainteresowanie wyborem
tej ścieżki zawodowej.
Należy podkreślić, że w Ministerstwie stale prowadzone są działania legislacyjne,
programowe i projektowe, mające na celu promocję zawodu pracownika socjalnego
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i poszerzenie grupy osób mogących go wykonywać, Od kilku lat realizowane są projekty
finansowane ze środków UE zapewniające wsparcie kształcenia i doskonalenia zawodowego
pracowników socjalnych. Od roku 2008 wprowadzono mi.in. studia pierwszego i drugiego
stopnia na kierunku praca socjalna, studia podyplomowe, szkolenia specjalizacyjne z zakresu
I i II stopnia w zawodzie pracownik socjalny, szkolenia dla pracowników socjalnych
z kompetencji miękkich oraz superwizję dla pracowników socjalnych.
Obecnie - zgodnie z przyjętymi założeniami do roku 2027 - trwa w Ministerstwie realizacja
projektu pn. „Wsparcie instytucji zajmujących się pomocą i integracją społeczną”. Jego celem
jest wsparcie kadr i podnoszenie kompetencji pracowników instytucji zajmujących się
tworzeniem oraz wdrażaniem polityki z zakresu pomocy i integracji społecznej na poziomie
regionalnym, a także umożliwienie im wymiany doświadczeń. Działania projektowe
koncentrują się m.in. na promocji zawodów pomocowych budującej ich prestiż (np. poprzez
kampanie medialne) oraz na realizacji studiów podyplomowych w zakresie metodyki
i metodologii pracy socjalnej, dających uprawnienia do wykonywania zawodu pracownika
socjalnego, a ponadto szkoleń z zakresu I i II stopnia specjalizacji, kierowanych do
pracowników posiadających już staż w zawodzie.
Aktualnie w Ministerstwie nie są prowadzone prace nad wprowadzeniem stałych
i systemowych rozwiązań dotyczących zwiększenia finansowania CUS z budżetu państwa. W
resorcie przygotowano natomiast projekt ustawy o zmianie ustawy o realizowaniu usług
społecznych przez centrum usług społecznych, który został wpisany do Wykazu prac Rady
Ministrów pod numerem UD294. Celem projektu jest poprawienie dostępności usług
szeroko rozumianej polityki społecznej, zwiększenie ich efektywności i jakości, a także
opracowanie lepszej odpowiedzi na potrzeby wynikające z zachodzących zmian społecznych.
Projektowane przepisy pomogą też samorządom w podjęciu decyzji o przekształceniu
istniejących jednostek pomocy społecznej (OPS) w centra usług społecznych dzięki
zaproponowanym elastycznym zapisom dotyczącym uruchamiania tego typu placówek oraz
wymagań kwalifikacyjnych kadry CUS, w tym koordynatora indywidualnych planów usług
społecznych (KIPUS).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --