Interpelacja nr 11566
Interpelacja w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów dotyczących rent rolniczych i związanych z nimi świadczeń
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Podatki i Finanse (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów dotyczących rent rolniczych i związanych z nimi świadczeń
Interpelacja nr 11566
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów dotyczących rent rolniczych i związanych z nimi świadczeń
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 04-08-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z trwającymi wieloaspektowymi zmianami przepisów dotyczących systemu rentowo-emerytalnego rolników uprzejmie proszę o przedstawienie informacji dotyczących planowanych działań legislacyjnych w zakresie rent rolniczych, dostosowanych do oczekiwań środowiska rolniczego oraz najnowszych regulacji prawnych obowiązujących od początku 2025 roku.
1. Postulaty samorządu rolniczego
Krajowa Rada Izb Rolniczych wskazuje na konieczność reform, m.in.: wprowadzenia możliwości sumowania stażu składkowego w ZUS i KRUS dla rolników dwuzawodowych, wyrównania wysokości renty rolniczej do co najmniej 100% podstawowej emerytury ZUS oraz dopuszczenia zaliczenia okresów nauki w szkołach rolniczych jako składkowych.
2. Zachowanie prawa do renty dla rencistów prowadzących gospodarstwo
Samorząd rolniczy postuluje, by renta rolnicza nie była zawieszana, gdy małżonek rencisty przeszedł na emeryturę, a drugi współmałżonek nadal prowadzi gospodarstwo. Obecne przepisy często skutkują zawieszeniem części uzupełniającej renty rolniczej.
3. Zmiany dotyczące renty rodzinnej
Od 1 lipca 2025 r. wdowy i wdowcy ubezpieczeni w KRUS będą mogli pobierać rentę rodzinną równocześnie z własną emeryturą lub rentą z powodu niezdolności do pracy bez konieczności zaprzestania prowadzenia gospodarstwa – przy ograniczeniu łącznej kwoty świadczeń do trzykrotności najniższej emerytury (czyli 5 636,73 zł brutto w 2025 r.).
4. Waloryzacja rent rolniczych
W marcu 2025 r. wszystkie renty rolnicze i emerytury zostały zwaloryzowane o 5,5 % automatycznie, bez konieczności składania wniosku. Podstawowa renta rolnicza po waloryzacji wyniosła dla osób z 25-letnim stażem ok. 1 995,40 zł brutto.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:
1. Czy ministerstwo planuje przyjąć ustawowe rozwiązania umożliwiające sumowanie lat składkowych w ZUS i KRUS osobom pracującym w obu systemach?
2. Czy jest planowane wyrównanie renty rolniczej do wysokości najniższej emerytury pracowniczej (tj. zapewnienie minimalnego świadczenia na poziomie 100 % emerytury ZUS)?
3. Czy resort rozważa możliwość zaliczania okresów edukacji w szkołach rolniczych jako składkowych do naliczania renty?
4. Jakie są plany dotyczące rozwiązania problemu rencistów, których renta ulega zawieszeniu w wyniku prowadzenia gospodarstwa przez małżonka – np. przy zachowaniu części uzupełniającej świadczenia?
5. Czy ministerstwo przewiduje dalsze zmiany w zakresie zbiegów świadczeń (renta rodzinna + własna renta/emerytura) po 1 stycznia 2027 r., gdy udział drugiego świadczenia wzrośnie z 15% do 25%?
6. Czy są planowane rozwiązania dotyczące osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, np. rozszerzenie dodatków i świadczeń rehabilitacyjnych dla rencistów KRUS?
7. Czy resort zamierza uprościć proces orzeczniczy w KRUS – na przykład zastąpić osobiste badania analizą dokumentacji medycznej, co postulowane jest w odniesieniu do renty z tytułu niezdolności do pracy?
Interpelacja nr 11566
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów dotyczących rent rolniczych i związanych z nimi świadczeń
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 04-08-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z trwającymi wieloaspektowymi zmianami przepisów dotyczących systemu rentowo-emerytalnego rolników uprzejmie proszę o przedstawienie informacji dotyczących planowanych działań legislacyjnych w zakresie rent rolniczych, dostosowanych do oczekiwań środowiska rolniczego oraz najnowszych regulacji prawnych obowiązujących od początku 2025 roku.
1. Postulaty samorządu rolniczego
Krajowa Rada Izb Rolniczych wskazuje na konieczność reform, m.in.: wprowadzenia możliwości sumowania stażu składkowego w ZUS i KRUS dla rolników dwuzawodowych, wyrównania wysokości renty rolniczej do co najmniej 100% podstawowej emerytury ZUS oraz dopuszczenia zaliczenia okresów nauki w szkołach rolniczych jako składkowych.
2. Zachowanie prawa do renty dla rencistów prowadzących gospodarstwo
Samorząd rolniczy postuluje, by renta rolnicza nie była zawieszana, gdy małżonek rencisty przeszedł na emeryturę, a drugi współmałżonek nadal prowadzi gospodarstwo. Obecne przepisy często skutkują zawieszeniem części uzupełniającej renty rolniczej.
3. Zmiany dotyczące renty rodzinnej
Od 1 lipca 2025 r. wdowy i wdowcy ubezpieczeni w KRUS będą mogli pobierać rentę rodzinną równocześnie z własną emeryturą lub rentą z powodu niezdolności do pracy bez konieczności zaprzestania prowadzenia gospodarstwa – przy ograniczeniu łącznej kwoty świadczeń do trzykrotności najniższej emerytury (czyli 5 636,73 zł brutto w 2025 r.).
4. Waloryzacja rent rolniczych
W marcu 2025 r. wszystkie renty rolnicze i emerytury zostały zwaloryzowane o 5,5 % automatycznie, bez konieczności składania wniosku. Podstawowa renta rolnicza po waloryzacji wyniosła dla osób z 25-letnim stażem ok. 1 995,40 zł brutto.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:
1. Czy ministerstwo planuje przyjąć ustawowe rozwiązania umożliwiające sumowanie lat składkowych w ZUS i KRUS osobom pracującym w obu systemach?
2. Czy jest planowane wyrównanie renty rolniczej do wysokości najniższej emerytury pracowniczej (tj. zapewnienie minimalnego świadczenia na poziomie 100 % emerytury ZUS)?
3. Czy resort rozważa możliwość zaliczania okresów edukacji w szkołach rolniczych jako składkowych do naliczania renty?
4. Jakie są plany dotyczące rozwiązania problemu rencistów, których renta ulega zawieszeniu w wyniku prowadzenia gospodarstwa przez małżonka – np. przy zachowaniu części uzupełniającej świadczenia?
5. Czy ministerstwo przewiduje dalsze zmiany w zakresie zbiegów świadczeń (renta rodzinna + własna renta/emerytura) po 1 stycznia 2027 r., gdy udział drugiego świadczenia wzrośnie z 15% do 25%?
6. Czy są planowane rozwiązania dotyczące osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, np. rozszerzenie dodatków i świadczeń rehabilitacyjnych dla rencistów KRUS?
7. Czy resort zamierza uprościć proces orzeczniczy w KRUS – na przykład zastąpić osobiste badania analizą dokumentacji medycznej, co postulowane jest w odniesieniu do renty z tytułu niezdolności do pracy?
Odpowiedź urzędowa
Minister Stefan Krajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 6 %
Precyzyjne daty
13
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.2 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10957 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 29 sierpnia 2025 r.
znak sprawy: DOS.zs.058.32.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedź na interpelację nr 11566 w sprawie potrzeby nowelizacji
przepisów dotyczących rent rolniczych i związanych z nimi świadczeń
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 115661 w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów
dotyczących rent rolniczych i związanych z nimi świadczeń przedstawiam
następujące wyjaśnienia.
Ad 1. Czy Ministerstwo planuje przyjąć ustawowe rozwiązania umożliwiające sumowanie
lat składkowych w ZUS i KRUS osobom pracującym w obu systemach?
Obecnie nie ma możliwości sumowania lat składkowych z ZUS i KRUS w celu
uzyskania emerytury z jednego systemu. W zreformowanym powszechnym systemie
emerytalnym realizowanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, świadczenie
emerytalne przysługuje niezależnie od długości okresu podlegania ubezpieczeniu
społecznemu i jest pochodną opłacanych składek. Z kolei zasady ustalania prawa do
rolniczych świadczeń emerytalnych określa ustawa z 20 grudnia 1990 r. o
ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 19 ustawy (1), emerytura rolnicza
przysługuje osobie, która spełnia łącznie dwa warunki:
1) osiągnęła wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn);
2) podlegała ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez co najmniej 25 lat.
1 Wpływ do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi 25 sierpnia 2025 r.
-- 1 of 6 --
Do emerytury rolniczej zalicza się okresy:
1) podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków
ich rodzin w latach 1983-1990;
2) prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym po
ukończeniu 16. roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983 r.;
3) od których zależy prawo do emerytury w systemie powszechnym. Przepis ten
nie dotyczy osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.
Okresów, o których mowa wyżej, nie zalicza się do ubezpieczenia rolniczego, jeżeli
zostały zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na
podstawie odrębnych przepisów.
Obecnie osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r, które w okresie swojej
aktywności zawodowej objęte były różnymi systemami ubezpieczenia – w Zakładzie
Ubezpieczenia Społecznego (ZUS) lub w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego (KRUS) – i nie nabyły prawa do emerytury rolniczej ze względu na zbyt
krótki okres ubezpieczenia rolniczego (tzn. poniżej 25 lat), za okres opłacania składek
do KRUS przysługuje zwiększenie rolne do emerytury z systemu powszechnego.
Zwiększenie o część rolną jest pochodną opłacania składek na ubezpieczenie
społeczne rolników. Wysokość tego zwiększenia ustala ZUS w oparciu o zasady
ustalania wysokości części składkowej emerytury rolniczej określone w ustawie z
dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników – po 1% emerytury
podstawowej za każdy rok opłacania składek rolniczych. Dzięki temu rozwiązaniu
osoby, które przez zasadniczą cześć swojej aktywności zawodowej związane były z
rolnictwem mogą nabyć świadczenia z obu systemów ubezpieczenia społecznego
(ZUS i KRUS), co do czasu wprowadzenia tych rozwiązań nie było możliwe.
Ad 2. Czy planowane jest wyrównanie renty rolniczej do wysokości najniższej emerytury
pracowniczej (tj. zapewnienie minimalnego świadczenia na poziomie 100 % emerytury
ZUS)?
Przepisy o ubezpieczeniu społecznym rolników gwarantują, że jeżeli wysokość
świadczenia emerytalno-rentowego rolniczego ustalona byłaby na poziomie niższym
niż najniższa emerytura pracownicza to wysokość tego świadczenia zostanie
podwyższona z urzędu do tej kwoty (art. 48 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu
społecznym rolników). Wyjątek od tej zasady odnosi się tylko do świadczeń
-- 2 of 6 --
pobieranych w zbiegu jeżeli suma świadczeń jest wyższa od najniższej emerytury
pracowniczej oraz do świadczeń zawieszonych lub zmniejszonych na podstawie
obowiązujących przepisów.
Ad 3. Czy resort rozważa możliwość zaliczania okresów edukacji w szkołach rolniczych
jako składkowych do naliczania renty?
W odniesieniu do powyższego zapytania informuję, że nie przewidujemy
wprowadzenia przepisów regulujących powyższą kwestię, gdyż tak jak wskazano
powyżej, świadczenia emerytalno-rentowe rolnicze ze względu na sposób ich
finansowania są pochodną wyłącznie podlegania ubezpieczeniu społecznemu
rolników.
Ad 4. Jakie są plany dotyczące rozwiązania problemu rencistów, których renta ulega
zawieszeniu w wyniku prowadzenia gospodarstwa przez małżonka – np. przy zachowaniu
części uzupełniającej świadczenia?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami o ubezpieczeniu społecznym rolników, renta
rolnicza składa się z części składkowej oraz części uzupełniającej. Część składkowa
renty rolniczej jest wypłacana zawsze, natomiast wypłata części uzupełniającej ulega
zawieszeniu w całości lub w określonej części, jeżeli rencista nie zaprzestał
prowadzenia działalności rolniczej. W sytuacji gdy rencista prowadzi działalność
rolniczą z małżonkiem podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy
ustawy, wypłata części uzupełniającej renty rolniczej nie ulega zawieszeniu. Dlatego
też do momentu uzyskania przez małżonka prawa do emerytury rolniczej, rencista
uprawniony jest do pobierania świadczenia w pełnej wysokości. To rozwiązanie ma
na celu umożliwienie ubezpieczonemu małżonkowi osiągnięcie wymaganego stażu
emerytalnego rolniczego do nabycia prawa do emerytury rolniczej po osiągnięciu
wieku emerytalnego. Z chwilą uzyskania przez małżonka rencisty prawa do
emerytury rolniczej i niezaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej, renciście
rolnemu zostaje zawieszona wypłata części uzupełniającej, tak jak ma to miejsce w
stosunku do pozostałych osób uprawnionych do renty rolniczej.
Wobec powyższego rencista chcąc otrzymywać świadczenie w pełnej wysokości (tzn.
zarówno część składkową jak i część uzupełniającą) powinien wspólnie z
małżonkiem-emerytem zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. Z założenia
osoba, która otrzymuje rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w
-- 3 of 6 --
gospodarstwie rolnym nie powinna pracować w gospodarstwie rolnym ze względu na
stan zdrowia. Zatem w przypadku przeważnie obowiązującej małżonków wspólnoty
majątkowej muszą oboje podjąć decyzję, co jest dla nich korzystniejsze, czy
pobieranie świadczenia rentowego przez jednego z nich w pełnej wysokości, czy
prowadzenie w dalszym ciągu działalności rolniczej i w ten sposób uzupełnianie
dochodów z prowadzonej działalności rolniczej. Zmiana byłaby szczególnie
krzywdząca dla rencistów nie pozostających w związku małżeńskim z osobą
uprawnioną do emerytury rolniczej.
Co istotne, kwestia zawieszenia wypłaty renty rolniczej w przypadku prowadzenia
przez świadczeniobiorcę działalności rolniczej została uregulowana w art. 28 ustawy
o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przepis ten w sposób wyczerpujący precyzuje
zasady zawieszania rolniczych świadczeń rentowych, a ust. 4 tego artykułu definiuje
zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej na potrzeby tej regulacji. Zgodnie z
ww. przepisem o ubezpieczeniu społecznym rolników, uznaje się, że rencista
zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest
właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w
rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego. Zatem
osoby uprawnione do renty rolniczej mogą po zaprzestaniu prowadzenia działalności
rolniczej użytkować grunty rolne, które nie stanowią gospodarstwa rolnego w
rozumieniu przepisów o podatku rolnym, a więc ich łączna powierzchnia nie może
przekraczać 1 ha lub 1 ha przeliczeniowego.
Należy jeszcze zwrócić uwagę, że przesłanką zawieszenia wypłaty części
uzupełniającej renty rolniczej, na podstawie art. 28 ustawy o ubezpieczeniu
społecznym rolników, jest prowadzenie działalności rolniczej, a nie samo posiadanie
lub dysponowanie własnością gospodarstwa. Zatem jeżeli rencista rolny chce
pozostać w posiadaniu gospodarstwa rolnego, a nie prowadzi w nim działalności
rolniczej, może to uczynić, jeżeli udowodni ten fakt przed organem rentowym i wtedy
również nie dojdzie do zawieszenia otrzymywanego świadczenia.
Ad 5. Czy Ministerstwo przewiduje dalsze zmiany w zakresie zbiegów świadczeń (renta
rodzinna + własna renta/emerytura) powyżej 1 stycznia 2027 r., gdy udział drugiego
świadczenia wzrośnie z 15 % do 25 %?
Od 1 stycznia br. weszła w życie możliwość nabycia świadczeń emerytalno-
-- 4 of 6 --
rentowych w zbiegu z tzw. rentą wdowią (2), których wypłata nastąpiła od lipca 2025
r. Zgodnie z obowiązującymi rozwiązaniami w tym zakresie, jedno – wybrane
świadczenie – będzie wypłacane w całości, a drugie w określonej części (15% od 1
lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r.; 25% od 1 stycznia 2027 r.). Świadczeniobiorca
(wdowa, wdowiec) będzie mógł sam zdecydować, czy chce pobierać np. całość
swojego świadczenia powiększonego o określony procent renty rodzinnej po
zmarłym, czy też na odwrót. Świadczenia w zbiegu będzie mogła pobierać osoba
będąca wdową/wdowcem, jeżeli spełni łącznie następujące warunki:
osiągnie powszechny wiek emerytalny – co najmniej 60 lat dla kobiet i 65 lat
dla mężczyzn;
pozostawała we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
nabyła prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż pięć
lat przed osiągnięciem wyżej wymienionego wieku emerytalnego;
nie zawarła nowego związku małżeńskiego.
Należy zauważyć, że przedmiotowe rozwiązania dopiero weszły w życie i trudno jest
oczekiwać pomysłów na zmiany w tym zakresie. Dopiero po pewnym okresie ich
funkcjonowania, możliwa będzie ocena i ewentualne decyzje w kwestii wymaganych
zmian.
Ad 6. Czy planowane są rozwiązania dotyczące osób niezdolnych do samodzielnej
egzystencji, np. rozszerzenie dodatków i świadczeń rehabilitacyjnych dla rencistów KRUS ?
Obecnie nie przewiduje się zmian w przepisach regulujących powyższą kwestię.
Ad 7. Czy resort zamierza uprościć proces orzeczniczy w KRUS – na przykład zastąpić
osobiste badania analizą dokumentacji medycznej , co postulowane jest w odniesieniu do
renty z tytułu niezdolności do pracy?
Obecnie trwają prace nad projektem rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzecznictwa lekarskiego w Kasie
Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Zasadniczym elementem tych prac jest
usprawnienie orzecznictwa lekarskiego w KRUS oraz kwestia poruszana w pytaniu.
-- 5 of 6 --
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Art. 19 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
(Dz. U. z 2025 r., poz. 197, z późn.zm.).
(2) ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z
2024 r., poz. 1243).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 29 sierpnia 2025 r.
znak sprawy: DOS.zs.058.32.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedź na interpelację nr 11566 w sprawie potrzeby nowelizacji
przepisów dotyczących rent rolniczych i związanych z nimi świadczeń
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 115661 w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów
dotyczących rent rolniczych i związanych z nimi świadczeń przedstawiam
następujące wyjaśnienia.
Ad 1. Czy Ministerstwo planuje przyjąć ustawowe rozwiązania umożliwiające sumowanie
lat składkowych w ZUS i KRUS osobom pracującym w obu systemach?
Obecnie nie ma możliwości sumowania lat składkowych z ZUS i KRUS w celu
uzyskania emerytury z jednego systemu. W zreformowanym powszechnym systemie
emerytalnym realizowanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, świadczenie
emerytalne przysługuje niezależnie od długości okresu podlegania ubezpieczeniu
społecznemu i jest pochodną opłacanych składek. Z kolei zasady ustalania prawa do
rolniczych świadczeń emerytalnych określa ustawa z 20 grudnia 1990 r. o
ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 19 ustawy (1), emerytura rolnicza
przysługuje osobie, która spełnia łącznie dwa warunki:
1) osiągnęła wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn);
2) podlegała ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez co najmniej 25 lat.
1 Wpływ do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi 25 sierpnia 2025 r.
-- 1 of 6 --
Do emerytury rolniczej zalicza się okresy:
1) podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków
ich rodzin w latach 1983-1990;
2) prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym po
ukończeniu 16. roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983 r.;
3) od których zależy prawo do emerytury w systemie powszechnym. Przepis ten
nie dotyczy osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.
Okresów, o których mowa wyżej, nie zalicza się do ubezpieczenia rolniczego, jeżeli
zostały zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na
podstawie odrębnych przepisów.
Obecnie osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r, które w okresie swojej
aktywności zawodowej objęte były różnymi systemami ubezpieczenia – w Zakładzie
Ubezpieczenia Społecznego (ZUS) lub w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego (KRUS) – i nie nabyły prawa do emerytury rolniczej ze względu na zbyt
krótki okres ubezpieczenia rolniczego (tzn. poniżej 25 lat), za okres opłacania składek
do KRUS przysługuje zwiększenie rolne do emerytury z systemu powszechnego.
Zwiększenie o część rolną jest pochodną opłacania składek na ubezpieczenie
społeczne rolników. Wysokość tego zwiększenia ustala ZUS w oparciu o zasady
ustalania wysokości części składkowej emerytury rolniczej określone w ustawie z
dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników – po 1% emerytury
podstawowej za każdy rok opłacania składek rolniczych. Dzięki temu rozwiązaniu
osoby, które przez zasadniczą cześć swojej aktywności zawodowej związane były z
rolnictwem mogą nabyć świadczenia z obu systemów ubezpieczenia społecznego
(ZUS i KRUS), co do czasu wprowadzenia tych rozwiązań nie było możliwe.
Ad 2. Czy planowane jest wyrównanie renty rolniczej do wysokości najniższej emerytury
pracowniczej (tj. zapewnienie minimalnego świadczenia na poziomie 100 % emerytury
ZUS)?
Przepisy o ubezpieczeniu społecznym rolników gwarantują, że jeżeli wysokość
świadczenia emerytalno-rentowego rolniczego ustalona byłaby na poziomie niższym
niż najniższa emerytura pracownicza to wysokość tego świadczenia zostanie
podwyższona z urzędu do tej kwoty (art. 48 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu
społecznym rolników). Wyjątek od tej zasady odnosi się tylko do świadczeń
-- 2 of 6 --
pobieranych w zbiegu jeżeli suma świadczeń jest wyższa od najniższej emerytury
pracowniczej oraz do świadczeń zawieszonych lub zmniejszonych na podstawie
obowiązujących przepisów.
Ad 3. Czy resort rozważa możliwość zaliczania okresów edukacji w szkołach rolniczych
jako składkowych do naliczania renty?
W odniesieniu do powyższego zapytania informuję, że nie przewidujemy
wprowadzenia przepisów regulujących powyższą kwestię, gdyż tak jak wskazano
powyżej, świadczenia emerytalno-rentowe rolnicze ze względu na sposób ich
finansowania są pochodną wyłącznie podlegania ubezpieczeniu społecznemu
rolników.
Ad 4. Jakie są plany dotyczące rozwiązania problemu rencistów, których renta ulega
zawieszeniu w wyniku prowadzenia gospodarstwa przez małżonka – np. przy zachowaniu
części uzupełniającej świadczenia?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami o ubezpieczeniu społecznym rolników, renta
rolnicza składa się z części składkowej oraz części uzupełniającej. Część składkowa
renty rolniczej jest wypłacana zawsze, natomiast wypłata części uzupełniającej ulega
zawieszeniu w całości lub w określonej części, jeżeli rencista nie zaprzestał
prowadzenia działalności rolniczej. W sytuacji gdy rencista prowadzi działalność
rolniczą z małżonkiem podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy
ustawy, wypłata części uzupełniającej renty rolniczej nie ulega zawieszeniu. Dlatego
też do momentu uzyskania przez małżonka prawa do emerytury rolniczej, rencista
uprawniony jest do pobierania świadczenia w pełnej wysokości. To rozwiązanie ma
na celu umożliwienie ubezpieczonemu małżonkowi osiągnięcie wymaganego stażu
emerytalnego rolniczego do nabycia prawa do emerytury rolniczej po osiągnięciu
wieku emerytalnego. Z chwilą uzyskania przez małżonka rencisty prawa do
emerytury rolniczej i niezaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej, renciście
rolnemu zostaje zawieszona wypłata części uzupełniającej, tak jak ma to miejsce w
stosunku do pozostałych osób uprawnionych do renty rolniczej.
Wobec powyższego rencista chcąc otrzymywać świadczenie w pełnej wysokości (tzn.
zarówno część składkową jak i część uzupełniającą) powinien wspólnie z
małżonkiem-emerytem zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. Z założenia
osoba, która otrzymuje rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w
-- 3 of 6 --
gospodarstwie rolnym nie powinna pracować w gospodarstwie rolnym ze względu na
stan zdrowia. Zatem w przypadku przeważnie obowiązującej małżonków wspólnoty
majątkowej muszą oboje podjąć decyzję, co jest dla nich korzystniejsze, czy
pobieranie świadczenia rentowego przez jednego z nich w pełnej wysokości, czy
prowadzenie w dalszym ciągu działalności rolniczej i w ten sposób uzupełnianie
dochodów z prowadzonej działalności rolniczej. Zmiana byłaby szczególnie
krzywdząca dla rencistów nie pozostających w związku małżeńskim z osobą
uprawnioną do emerytury rolniczej.
Co istotne, kwestia zawieszenia wypłaty renty rolniczej w przypadku prowadzenia
przez świadczeniobiorcę działalności rolniczej została uregulowana w art. 28 ustawy
o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przepis ten w sposób wyczerpujący precyzuje
zasady zawieszania rolniczych świadczeń rentowych, a ust. 4 tego artykułu definiuje
zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej na potrzeby tej regulacji. Zgodnie z
ww. przepisem o ubezpieczeniu społecznym rolników, uznaje się, że rencista
zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest
właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w
rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego. Zatem
osoby uprawnione do renty rolniczej mogą po zaprzestaniu prowadzenia działalności
rolniczej użytkować grunty rolne, które nie stanowią gospodarstwa rolnego w
rozumieniu przepisów o podatku rolnym, a więc ich łączna powierzchnia nie może
przekraczać 1 ha lub 1 ha przeliczeniowego.
Należy jeszcze zwrócić uwagę, że przesłanką zawieszenia wypłaty części
uzupełniającej renty rolniczej, na podstawie art. 28 ustawy o ubezpieczeniu
społecznym rolników, jest prowadzenie działalności rolniczej, a nie samo posiadanie
lub dysponowanie własnością gospodarstwa. Zatem jeżeli rencista rolny chce
pozostać w posiadaniu gospodarstwa rolnego, a nie prowadzi w nim działalności
rolniczej, może to uczynić, jeżeli udowodni ten fakt przed organem rentowym i wtedy
również nie dojdzie do zawieszenia otrzymywanego świadczenia.
Ad 5. Czy Ministerstwo przewiduje dalsze zmiany w zakresie zbiegów świadczeń (renta
rodzinna + własna renta/emerytura) powyżej 1 stycznia 2027 r., gdy udział drugiego
świadczenia wzrośnie z 15 % do 25 %?
Od 1 stycznia br. weszła w życie możliwość nabycia świadczeń emerytalno-
-- 4 of 6 --
rentowych w zbiegu z tzw. rentą wdowią (2), których wypłata nastąpiła od lipca 2025
r. Zgodnie z obowiązującymi rozwiązaniami w tym zakresie, jedno – wybrane
świadczenie – będzie wypłacane w całości, a drugie w określonej części (15% od 1
lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r.; 25% od 1 stycznia 2027 r.). Świadczeniobiorca
(wdowa, wdowiec) będzie mógł sam zdecydować, czy chce pobierać np. całość
swojego świadczenia powiększonego o określony procent renty rodzinnej po
zmarłym, czy też na odwrót. Świadczenia w zbiegu będzie mogła pobierać osoba
będąca wdową/wdowcem, jeżeli spełni łącznie następujące warunki:
osiągnie powszechny wiek emerytalny – co najmniej 60 lat dla kobiet i 65 lat
dla mężczyzn;
pozostawała we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
nabyła prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż pięć
lat przed osiągnięciem wyżej wymienionego wieku emerytalnego;
nie zawarła nowego związku małżeńskiego.
Należy zauważyć, że przedmiotowe rozwiązania dopiero weszły w życie i trudno jest
oczekiwać pomysłów na zmiany w tym zakresie. Dopiero po pewnym okresie ich
funkcjonowania, możliwa będzie ocena i ewentualne decyzje w kwestii wymaganych
zmian.
Ad 6. Czy planowane są rozwiązania dotyczące osób niezdolnych do samodzielnej
egzystencji, np. rozszerzenie dodatków i świadczeń rehabilitacyjnych dla rencistów KRUS ?
Obecnie nie przewiduje się zmian w przepisach regulujących powyższą kwestię.
Ad 7. Czy resort zamierza uprościć proces orzeczniczy w KRUS – na przykład zastąpić
osobiste badania analizą dokumentacji medycznej , co postulowane jest w odniesieniu do
renty z tytułu niezdolności do pracy?
Obecnie trwają prace nad projektem rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzecznictwa lekarskiego w Kasie
Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Zasadniczym elementem tych prac jest
usprawnienie orzecznictwa lekarskiego w KRUS oraz kwestia poruszana w pytaniu.
-- 5 of 6 --
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Art. 19 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
(Dz. U. z 2025 r., poz. 197, z późn.zm.).
(2) ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z
2024 r., poz. 1243).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --