Interpelacja nr 11558
Interpelacja w sprawie ewentualnej zmiany przepisów dotyczących renty rodzinnej, tzw. renty wdowiej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ewentualnej zmiany przepisów dotyczących renty rodzinnej, tzw. renty wdowiej
Interpelacja nr 11558
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ewentualnej zmiany przepisów dotyczących renty rodzinnej, tzw. renty wdowiej
Zgłaszający: Patryk Wicher, Józefa Szczurek-Żelazko, Fryderyk Sylwester Kapinos, Katarzyna Sójka, Dariusz Matecki, Mariusz Krystian, Anna Dąbrowska-Banaszek, Tadeusz Chrzan, Bartłomiej Dorywalski, Piotr Uruski, Agnieszka Górska, Grzegorz Gaża, Kazimierz Bogusław Choma, Andrzej Śliwka, Zbigniew Hoffmann, Marek Wesoły, Paweł Hreniak, Joanna Borowiak, Mariusz Błaszczak, Dariusz Stefaniuk
Data wpływu: 04-08-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą obecnych zasad przyznawania renty rodzinnej po zmarłym małżonku, które w wielu przypadkach prowadzą do ewidentnej niesprawiedliwości społecznej. Aktualne przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przewidują bowiem, że renta wdowia przysługuje wdowie lub wdowcowi dopiero po spełnieniu określonego kryterium wieku (analogicznie 60 i 65 lat). W praktyce oznacza to, że jeśli śmierć jednego z małżonków nastąpi nawet rok czy dwa przed osiągnięciem wymaganego wieku przez drugiego małżonka, osoba ta całkowicie traci prawo do świadczenia, mimo że jej sytuacja życiowa jest często analogiczna, jak w przypadku osób spełniających ustawowe kryterium wiekowe.
Takie rozwiązanie kwalifikuje się jako społecznie niesprawiedliwe, prowadzi bowiem do sytuacji, w której dwie rodziny dotknięte tą samą tragedią i będące w podobnej sytuacji życiowej są traktowane w sposób diametralnie różny tylko z powodu kilku miesięcy różnicy w dacie śmierci. Ustawodawstwo powinno chronić osoby pozostające przy życiu w tak dramatycznych okolicznościach, a nie tworzyć przypadkowe bądź sztuczne bariery w dostępie do podstawowego zabezpieczenia finansowego.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
Czy ministerstwo planuje zmianę przepisów w zakresie przyznawania renty rodzinnej tak, aby znieść uzależnienie prawa do świadczenia od wieku pozostałego przy życiu małżonka?
Czy resort analizował skutki społeczne obecnych regulacji i rozważa rozwiązania, które zapobiegną sytuacjom, w których, gdy jedno z małżonków „za wcześnie” umiera, powoduje to brak jakiegokolwiek wsparcia dla drugiego małżonka?
Jakie działania są planowane, aby zapewnić bardziej sprawiedliwe i równe traktowanie osób w podobnych sytuacjach życiowych?
Interpelacja nr 11558
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ewentualnej zmiany przepisów dotyczących renty rodzinnej, tzw. renty wdowiej
Zgłaszający: Patryk Wicher, Józefa Szczurek-Żelazko, Fryderyk Sylwester Kapinos, Katarzyna Sójka, Dariusz Matecki, Mariusz Krystian, Anna Dąbrowska-Banaszek, Tadeusz Chrzan, Bartłomiej Dorywalski, Piotr Uruski, Agnieszka Górska, Grzegorz Gaża, Kazimierz Bogusław Choma, Andrzej Śliwka, Zbigniew Hoffmann, Marek Wesoły, Paweł Hreniak, Joanna Borowiak, Mariusz Błaszczak, Dariusz Stefaniuk
Data wpływu: 04-08-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą obecnych zasad przyznawania renty rodzinnej po zmarłym małżonku, które w wielu przypadkach prowadzą do ewidentnej niesprawiedliwości społecznej. Aktualne przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przewidują bowiem, że renta wdowia przysługuje wdowie lub wdowcowi dopiero po spełnieniu określonego kryterium wieku (analogicznie 60 i 65 lat). W praktyce oznacza to, że jeśli śmierć jednego z małżonków nastąpi nawet rok czy dwa przed osiągnięciem wymaganego wieku przez drugiego małżonka, osoba ta całkowicie traci prawo do świadczenia, mimo że jej sytuacja życiowa jest często analogiczna, jak w przypadku osób spełniających ustawowe kryterium wiekowe.
Takie rozwiązanie kwalifikuje się jako społecznie niesprawiedliwe, prowadzi bowiem do sytuacji, w której dwie rodziny dotknięte tą samą tragedią i będące w podobnej sytuacji życiowej są traktowane w sposób diametralnie różny tylko z powodu kilku miesięcy różnicy w dacie śmierci. Ustawodawstwo powinno chronić osoby pozostające przy życiu w tak dramatycznych okolicznościach, a nie tworzyć przypadkowe bądź sztuczne bariery w dostępie do podstawowego zabezpieczenia finansowego.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
Czy ministerstwo planuje zmianę przepisów w zakresie przyznawania renty rodzinnej tak, aby znieść uzależnienie prawa do świadczenia od wieku pozostałego przy życiu małżonka?
Czy resort analizował skutki społeczne obecnych regulacji i rozważa rozwiązania, które zapobiegną sytuacjom, w których, gdy jedno z małżonków „za wcześnie” umiera, powoduje to brak jakiegokolwiek wsparcia dla drugiego małżonka?
Jakie działania są planowane, aby zapewnić bardziej sprawiedliwe i równe traktowanie osób w podobnych sytuacjach życiowych?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
26%
Konkretność
74%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.6 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9611 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.392.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11558 Pana Posła Patryka Wichera wraz z grupą Posłów,
w sprawie ewentualnej zmiany przepisów dotyczących renty rodzinnej, tzw. renty wdowiej,
proszę przyjąć poniższe informacje.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243) wprowadziła od
1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku
z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym. Przepisy ustawy
przewidują, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy od 1 lipca 2025 r.,
jedno świadczenie wypłacane będzie wdowie lub wdowcowi w całości, a drugie w wysokości
25% (w okresie przejściowym, tj. od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. będzie to 15%). Tym
samym, przywołany akt wprowadza nową regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej,
którą wnioskodawcy ustawy nazwali „rentą wdowią”.
Przepisy określają krąg osób uprawnionych do korzystania z nowej reguły zbiegu prawa do
renty rodzinnej z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. Wdowy lub wdowcy
ubiegający się o ustalenie nowej reguły zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym
małżonku i prawa do innego świadczenia emerytalno-rentowego muszą spełnić warunki:
osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed
osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
niewstąpienia w nowy związek małżeński (wypłata świadczeń w zbiegu na zasadach tzw.
renty wdowiej będzie ustawała z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego
związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną).
Ustawa wprowadza też limit pobieranych świadczeń w zbiegu w ramach tzw. renty wdowiej
do poziomu trzykrotności najniższej emerytury (wynoszącej od marca 2025 r. 1 878,91 zł) tj.
do wysokości 5 636,73 zł.
Warunki te wynikają z konieczności skierowania renty wdowiej do osób najbardziej
potrzebujących, które w sposób dotkliwy finansowo odczuły stratę osoby bliskiej, a ze
względu na wiek nie mają już możliwości samodzielnego poprawienia swojej sytuacji
bytowej. Ograniczenia zawarte w ustawie służą kierowaniu nowej reguły pobierania
świadczeń w zbiegu do osób, które prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nabyły
w końcowym okresie aktywności zawodowej lub po jej ustaniu, praktycznie tracąc możliwość
poprawy swojej sytuacji majątkowej.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Wprowadzenie wskazanych warunków jest rozwiązaniem kompromisowym, wynikającym
z konieczności odpowiedzialnego wdrożenia do systemu emerytalno-rentowego nowego
rozwiązania, które uwzględnia zarówno oczekiwania wnioskodawców projektu
obywatelskiego, jak i możliwości Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i budżetu państwa,
z którego dotowany jest FUS.
Należy podkreślić, że renta wdowia nie jest odrębnym świadczeniem, ale stanowi szczególną
instytucję w systemie ubezpieczenia społecznego. Wprowadza prawo pobierania dwóch
świadczeń jednocześnie (jednego w całości, drugiego w części). Ze względu na odmienny od
renty rodzinnej charakter tego uprawnienia, ustawodawca inaczej określił warunki
uzyskania prawa do pobierania tych dwóch świadczeń, uznając, że osobom, które utraciły
partnera na późnym etapie życia trudniej jest dostosować się do nowej sytuacji niż młodszym
od nich. Renta wdowia stanowi inną konstrukcję prawną niż samodzielne świadczenie, jakim
jest renta rodzinna i z tego względu może podlegać innym regułom w zakresie warunków
nabywania do niej uprawnień oraz innym ograniczeniom, jak w przypadku limitu wysokości
pobieranych świadczeń.
Odnosząc się do poruszonej kwestii braku jakiegokolwiek wsparcia dla drugiego małżonka
pragnę zauważyć, że na gruncie systemu emerytalno-rentowego instrumentem, który po
śmierci małżonka stanowi wsparcie jest renta rodzinna. Jest to świadczenie z ubezpieczenia
społecznego mające zapewnić środki pieniężne tym spośród członków rodziny
ubezpieczonego, którzy wraz z jego śmiercią utracili żywiciela (Innymi słowy - prawo do niej
powstaje w razie ziszczenia się ryzyka ubezpieczeniowego w postaci śmierci żywiciela
rodziny). Renta rodzinna ma więc majątkowy i zarazem alimentacyjny charakter kompensaty
środków utrzymania rodziny, utraconych bądź pomniejszonych wskutek śmierci
ubezpieczonego, który był jej żywicielem, a jej podstawową funkcją jest czasowe
zapewnienie środków egzystencji rodzinie utrzymywanej przez ubezpieczonego przed jego
śmiercią - przede wszystkim jego dzieciom.
Zasady nabywania prawa do renty rodzinnej oraz ustalania jej wysokości zostały ściśle
określone przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 65 ust. 1 tego aktu renta rodzinna przysługuje
uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do
emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do
uzyskania jednego z tych świadczeń.
Zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych prawo do renty rodzinnej przysługuje wdowie, jeżeli w chwili śmierci męża
osiągnęła wiek 50 lat lub była niezdolna do pracy, a także kiedy nie osiągnęła tego wieku, ale
wychowuje co najmniej jedno dziecko, które nie ukończyło 16 roku życia i uprawnione jest
do renty rodzinnej po jej zmarłym mężu. W przypadku sprawowania pieczy nad dzieckiem
całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do
pracy, które jest uprawnione do renty rodzinnej, świadczenie to przysługuje wdowie bez
względu na wiek dziecka. Ponadto, zgodnie z art. 70 ust. 2 ustawy uprawnienie do renty
rodzinnej przysługuje również wdowie, która osiągnęła wiek 50 lat lub stała się niezdolna do
pracy po śmierci męża - nie później jednak niż w ciągu 5 lat od jego śmierci lub od zaprzestania
wychowywania dziecka do 16 roku życia (18 roku życia, jeśli dziecko się uczy), bądź też od
chwili zaprzestania wychowywania dziecka uznanego za całkowicie niezdolne do pracy.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Złagodzenie warunków uzyskania uprawnień do renty rodzinnej w przypadku małżonka
zmarłego ubezpieczonego, który wychowuje jego dziecko ma charakter szczególny.
Ustawodawca umożliwił takim osobom nabycie prawa do świadczenia pomimo nie
ukończenia przez nie wymaganego wieku, warunkując spełnienie tego wymogu w ciągu 5 lat
od śmierci ubezpieczonego lub od momentu zaprzestania przez te osoby wychowywania jego
dziecka (chwili ukończenia przez dziecko 18 roku życia, jeśli kontynuuje ono naukę). Ma to
istotny wpływ na możliwość nabycia uprawnień do renty rodzinnej przez osoby młodo
owdowiałe.
Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadziły
jednolite zasady nabywania prawa do renty rodzinnej przez wszystkie osoby uprawnione do
tego świadczenia. Każda wdowa i wdowiec ma prawo uzyskać rentę rodzinną z tytułu śmierci
współmałżonka, o ile spełnią ustawowe kryteria. Brak uprawnień w tym zakresie nie wynika
zatem z samego wieku owdowienia.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej brane są pod uwagę wszystkie
postulaty świadczeniobiorców, również te dotyczące zmiany przepisów emerytalno-
rentowych. Zgłaszane uwagi stanowią dla Ministra istotną wskazówkę przy podejmowaniu
działań zmierzających do doskonalenia systemu emerytalnego.
Niemniej ze względu na fakt, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą
poważne konsekwencje finansowe i dotyczy wielu osób, propozycje wprowadzenia nowych
rozwiązań w tym obszarze winny być skrupulatnie analizowane. Dotyczy to także
rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do renty wdowiej. W każdym bowiem przypadku -
biorąc pod uwagę aktualną i prognozowaną sytuację Funduszu Ubezpieczeń Społecznych -
będzie się ono wiązało z koniecznością zwiększenia dotacji do funduszu z budżetu państwa.
Kluczowe w tej sprawie pozostaje stanowisko Ministra Finansów i Gospodarki, zgodnie
z którym aktualne rozwiązania odpowiadają możliwością budżetu państwa.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są - na podstawie danych
przekazanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz inne organy rentowe zajmujące
się wypłatą świadczeń w zbiegu - analizy i gromadzone statystyki dotyczące renty wdowiej.
Zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. wszystkie zgromadzone dane będą
wykorzystane w przeglądzie świadczenia. Rada Ministrów dokona w 2028 roku weryfikacji
wskaźnika wysokości świadczeń w zbiegu. Jej celem będzie ocena zasadności jego
podwyższenia, uwzględniająca na tle sytuacji społeczno-gospodarczej kraju położenie osób
uprawnionych do wypłaty świadczeń w zbiegu. Będzie to również okazja do całościowego
przeglądu przepisów dotyczących renty wdowiej - w tym określających krąg osób
uprawnionych do korzystania z tego rozwiązania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.392.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11558 Pana Posła Patryka Wichera wraz z grupą Posłów,
w sprawie ewentualnej zmiany przepisów dotyczących renty rodzinnej, tzw. renty wdowiej,
proszę przyjąć poniższe informacje.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243) wprowadziła od
1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku
z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym. Przepisy ustawy
przewidują, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy od 1 lipca 2025 r.,
jedno świadczenie wypłacane będzie wdowie lub wdowcowi w całości, a drugie w wysokości
25% (w okresie przejściowym, tj. od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. będzie to 15%). Tym
samym, przywołany akt wprowadza nową regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej,
którą wnioskodawcy ustawy nazwali „rentą wdowią”.
Przepisy określają krąg osób uprawnionych do korzystania z nowej reguły zbiegu prawa do
renty rodzinnej z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. Wdowy lub wdowcy
ubiegający się o ustalenie nowej reguły zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym
małżonku i prawa do innego świadczenia emerytalno-rentowego muszą spełnić warunki:
osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed
osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
niewstąpienia w nowy związek małżeński (wypłata świadczeń w zbiegu na zasadach tzw.
renty wdowiej będzie ustawała z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego
związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną).
Ustawa wprowadza też limit pobieranych świadczeń w zbiegu w ramach tzw. renty wdowiej
do poziomu trzykrotności najniższej emerytury (wynoszącej od marca 2025 r. 1 878,91 zł) tj.
do wysokości 5 636,73 zł.
Warunki te wynikają z konieczności skierowania renty wdowiej do osób najbardziej
potrzebujących, które w sposób dotkliwy finansowo odczuły stratę osoby bliskiej, a ze
względu na wiek nie mają już możliwości samodzielnego poprawienia swojej sytuacji
bytowej. Ograniczenia zawarte w ustawie służą kierowaniu nowej reguły pobierania
świadczeń w zbiegu do osób, które prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nabyły
w końcowym okresie aktywności zawodowej lub po jej ustaniu, praktycznie tracąc możliwość
poprawy swojej sytuacji majątkowej.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Wprowadzenie wskazanych warunków jest rozwiązaniem kompromisowym, wynikającym
z konieczności odpowiedzialnego wdrożenia do systemu emerytalno-rentowego nowego
rozwiązania, które uwzględnia zarówno oczekiwania wnioskodawców projektu
obywatelskiego, jak i możliwości Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i budżetu państwa,
z którego dotowany jest FUS.
Należy podkreślić, że renta wdowia nie jest odrębnym świadczeniem, ale stanowi szczególną
instytucję w systemie ubezpieczenia społecznego. Wprowadza prawo pobierania dwóch
świadczeń jednocześnie (jednego w całości, drugiego w części). Ze względu na odmienny od
renty rodzinnej charakter tego uprawnienia, ustawodawca inaczej określił warunki
uzyskania prawa do pobierania tych dwóch świadczeń, uznając, że osobom, które utraciły
partnera na późnym etapie życia trudniej jest dostosować się do nowej sytuacji niż młodszym
od nich. Renta wdowia stanowi inną konstrukcję prawną niż samodzielne świadczenie, jakim
jest renta rodzinna i z tego względu może podlegać innym regułom w zakresie warunków
nabywania do niej uprawnień oraz innym ograniczeniom, jak w przypadku limitu wysokości
pobieranych świadczeń.
Odnosząc się do poruszonej kwestii braku jakiegokolwiek wsparcia dla drugiego małżonka
pragnę zauważyć, że na gruncie systemu emerytalno-rentowego instrumentem, który po
śmierci małżonka stanowi wsparcie jest renta rodzinna. Jest to świadczenie z ubezpieczenia
społecznego mające zapewnić środki pieniężne tym spośród członków rodziny
ubezpieczonego, którzy wraz z jego śmiercią utracili żywiciela (Innymi słowy - prawo do niej
powstaje w razie ziszczenia się ryzyka ubezpieczeniowego w postaci śmierci żywiciela
rodziny). Renta rodzinna ma więc majątkowy i zarazem alimentacyjny charakter kompensaty
środków utrzymania rodziny, utraconych bądź pomniejszonych wskutek śmierci
ubezpieczonego, który był jej żywicielem, a jej podstawową funkcją jest czasowe
zapewnienie środków egzystencji rodzinie utrzymywanej przez ubezpieczonego przed jego
śmiercią - przede wszystkim jego dzieciom.
Zasady nabywania prawa do renty rodzinnej oraz ustalania jej wysokości zostały ściśle
określone przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 65 ust. 1 tego aktu renta rodzinna przysługuje
uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do
emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do
uzyskania jednego z tych świadczeń.
Zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych prawo do renty rodzinnej przysługuje wdowie, jeżeli w chwili śmierci męża
osiągnęła wiek 50 lat lub była niezdolna do pracy, a także kiedy nie osiągnęła tego wieku, ale
wychowuje co najmniej jedno dziecko, które nie ukończyło 16 roku życia i uprawnione jest
do renty rodzinnej po jej zmarłym mężu. W przypadku sprawowania pieczy nad dzieckiem
całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do
pracy, które jest uprawnione do renty rodzinnej, świadczenie to przysługuje wdowie bez
względu na wiek dziecka. Ponadto, zgodnie z art. 70 ust. 2 ustawy uprawnienie do renty
rodzinnej przysługuje również wdowie, która osiągnęła wiek 50 lat lub stała się niezdolna do
pracy po śmierci męża - nie później jednak niż w ciągu 5 lat od jego śmierci lub od zaprzestania
wychowywania dziecka do 16 roku życia (18 roku życia, jeśli dziecko się uczy), bądź też od
chwili zaprzestania wychowywania dziecka uznanego za całkowicie niezdolne do pracy.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Złagodzenie warunków uzyskania uprawnień do renty rodzinnej w przypadku małżonka
zmarłego ubezpieczonego, który wychowuje jego dziecko ma charakter szczególny.
Ustawodawca umożliwił takim osobom nabycie prawa do świadczenia pomimo nie
ukończenia przez nie wymaganego wieku, warunkując spełnienie tego wymogu w ciągu 5 lat
od śmierci ubezpieczonego lub od momentu zaprzestania przez te osoby wychowywania jego
dziecka (chwili ukończenia przez dziecko 18 roku życia, jeśli kontynuuje ono naukę). Ma to
istotny wpływ na możliwość nabycia uprawnień do renty rodzinnej przez osoby młodo
owdowiałe.
Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadziły
jednolite zasady nabywania prawa do renty rodzinnej przez wszystkie osoby uprawnione do
tego świadczenia. Każda wdowa i wdowiec ma prawo uzyskać rentę rodzinną z tytułu śmierci
współmałżonka, o ile spełnią ustawowe kryteria. Brak uprawnień w tym zakresie nie wynika
zatem z samego wieku owdowienia.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej brane są pod uwagę wszystkie
postulaty świadczeniobiorców, również te dotyczące zmiany przepisów emerytalno-
rentowych. Zgłaszane uwagi stanowią dla Ministra istotną wskazówkę przy podejmowaniu
działań zmierzających do doskonalenia systemu emerytalnego.
Niemniej ze względu na fakt, że każda zmiana w systemie emerytalnym niesie ze sobą
poważne konsekwencje finansowe i dotyczy wielu osób, propozycje wprowadzenia nowych
rozwiązań w tym obszarze winny być skrupulatnie analizowane. Dotyczy to także
rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do renty wdowiej. W każdym bowiem przypadku -
biorąc pod uwagę aktualną i prognozowaną sytuację Funduszu Ubezpieczeń Społecznych -
będzie się ono wiązało z koniecznością zwiększenia dotacji do funduszu z budżetu państwa.
Kluczowe w tej sprawie pozostaje stanowisko Ministra Finansów i Gospodarki, zgodnie
z którym aktualne rozwiązania odpowiadają możliwością budżetu państwa.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są - na podstawie danych
przekazanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz inne organy rentowe zajmujące
się wypłatą świadczeń w zbiegu - analizy i gromadzone statystyki dotyczące renty wdowiej.
Zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. wszystkie zgromadzone dane będą
wykorzystane w przeglądzie świadczenia. Rada Ministrów dokona w 2028 roku weryfikacji
wskaźnika wysokości świadczeń w zbiegu. Jej celem będzie ocena zasadności jego
podwyższenia, uwzględniająca na tle sytuacji społeczno-gospodarczej kraju położenie osób
uprawnionych do wypłaty świadczeń w zbiegu. Będzie to również okazja do całościowego
przeglądu przepisów dotyczących renty wdowiej - w tym określających krąg osób
uprawnionych do korzystania z tego rozwiązania.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --