Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGWiŻŚ-7.054.2.2024
Warszawa, 18 kwietnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła na Sejm RP Pana Macieja Wróbla, nr 1154 z dnia
30.01.br. w sprawie zaostrzenia przepisów dotyczących problemu zanieczyszczania
Wielkich Jezior Mazurskich, przekazaną zgodnie z właściwością przez Ministra Klimatu
i Środowiska (MKiŚ) do Ministra Infrastruktury, przedstawiam stosowne informacje,
w tym również przekazane przez MKiŚ.
Ad 1. Czy istnieje harmonogram działań kontrolnych w związku z zapobieganiem
zanieczyszczeń Wielkich Jezior Mazurskich?
Zanieczyszczanie wód jezior ściekami (a także odpadami) w odniesieniu do jednostek
pływających dotyczy przede wszystkim kwestii wymagań i warunków technicznych
jednostek pływających w szczególności w zakresie dotyczącym ochrony środowiska.
Przedmiotowe kwestie regulują przepisy ustawy z 21 grudnia 2000 r. o żegludze
śródlądowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1097, z późn. zm.) oraz akty wykonawcze do tej
ustawy, w szczególności rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 maja 2003 r.
w sprawie warunków gromadzenia, przechowywania i usuwania odpadów i ścieków
ze statków żeglugi śródlądowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 104, poz. 973). Uprawnienia
do inspekcji statków, w tym inspekcji technicznej, zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 2 i 2a
ustawy o żegludze śródlądowej, posiada dyrektor żeglugi śródlądowej. Ustawa
o żegludze śródlądowej w art. 10a wskazuje również, że zadania organu
inspekcyjnego, o których mowa w art. 9 ust. 2 pkt 2a, wykonuje powoływana
i odwoływana przez ten organ techniczna komisja inspekcyjna. W przypadku
stwierdzenia w wyniku inspekcji m.in. zaniedbania zagrażającego zanieczyszczeniem
środowiska, a także w przypadku stwierdzenia uchybienia sanitarnego, zgodnie z art.
11 ustawy o żegludze śródlądowej, inspektor na podstawie udzielonego
upoważnienia, może w drodze decyzji administracyjnej zatrzymać lub skierować
statek do najbliższego postoju oraz zatrzymać dokument dopuszczający statek
do żeglugi i dokument kwalifikacyjny kierownika statku do czasu usunięcia
stwierdzonych naruszeń.

-- 1 of 6 --

2
Należy podkreślić, że zgodnie z ustawą o żegludze śródlądowej, organami
administracji żeglugi śródlądowej są minister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej
- jako naczelny organ administracji żeglugi śródlądowej oraz dyrektorzy urzędów
żeglugi śródlądowej w Bydgoszczy, we Wrocławiu i w Szczecinie - jako terenowe
organy administracji żeglugi śródlądowej. Zgodnie z ust. 1a ww. przepisu minister
właściwy do spraw żeglugi śródlądowej sprawuje nadzór nad działalnością dyrektorów
urzędów żeglugi śródlądowej w zakresie uregulowanym w ww. ustawie.
Należy zaznaczyć że tylko w 2023 r. Delegatura w Giżycku Urzędu Żeglugi Śródlądowej
w Bydgoszczy wykonała blisko 600 inspekcji statków, w tym na wodach wielkich Jezior
Mazurskich. Podczas tych kontroli zwracano również uwagę na kwestie dot. stanu
technicznego statków oraz ochrony środowiska i ewentualnych zanieczyszczeń.
Kwestie dot. weryfikacji przez Urząd Żeglugi Śródlądowej stanu technicznego statków
dotyczą jedynie tych jednostek, które podlegają obowiązkowi posiadania „dokumentu
bezpieczeństwa statku”, unijnego świadectwa zdolności żeglugowej lub świadectwa
zdolności żeglugowej. Są to jednak statki większych rozmiarów i są przeznaczone do
zarobkowego przewozu osób lub rzeczy oraz wykonywania robót technicznych na
wodach śródlądowych.
Ponadto, niezależnie od powyższego, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska
w Olsztynie, zgodnie z posiadanymi kompetencjami, prowadzi kontrole planowe
i pozaplanowe oczyszczalni ścieków, które na podstawie posiadanych pozwoleń
odprowadzają ścieki do jezior.
Jednocześnie Główny Inspektorat Ochrony Środowiska prowadzi monitoring stanu
wód powierzchniowych zgodnie z wymogami Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy
wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, transponowanymi do Prawa
wodnego i jego aktów wykonawczych. Program monitoringu wód powierzchniowych
jeziornych oraz jego wyniki przedstawione są na stronie internetowej
https://wody.gios.gov.pl/pjwp/publication/LAKES/87.
Ad 2. Kiedy należy spodziewać się uregulowań ustawowych, które powstrzymają
zanieczyszczanie jezior pochodzące z jachtów oraz wszelkich jednostek pływających?
Ad 3. Jakie działania zamierza podjąć resort, aby powstrzymać proceder zrzucania
nieczystości do jezior przez właścicieli i użytkowników jachtów żaglowych
i motorowych?
Należy wskazać, że w polskim systemie prawnym kwestia dotycząca odprowadzania
ścieków z jachtów oraz innych jednostek pływających, jest uregulowana zarówno
w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 z późn. zm.),

-- 2 of 6 --

3
jak również w ustawie z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (Dz. U. z 2022
r. poz. 1097 z późn. zm.).
Mając jednak na względzie wagę problemu, jakim może być zanieczyszczenie Wielkich
Jezior Mazurskich, w Ministerstwie Infrastruktury podjęto odpowiednie czynności
zmierzające do zdiagnozowania ewentualnej skali zrzutu nieczystości oraz podjęto
stosowne konsultacje z Warmińsko-Mazurskim Wojewódzkim Inspektorem Ochrony
Środowiska, Regionalnym Wydziałem Monitoringu Środowiska w Olsztynie, Urzędem
Żeglugi Śródlądowej w Bydgoszczy Delegatura w Giżycku oraz Radnym Rady Miejskiej
w Węgorzewie, w celu uzyskania dostępnych informacji potwierdzających
i wskazujących na poziom zanieczyszczenia Wielkich Jezior Mazurskich poprzez zrzut
nieczystości ze statków lub jachtów do wód śródlądowych i pozyskanych na podstawie
badań, raportów lub innych dostępnych dokumentów.
Przeprowadzone ww. konsultacje nie potwierdziły nieprawidłowości dotyczących
zanieczyszczenia Wielkich Jezior Mazurskich przez zrzut nieczystości ze statków lub
jachtów do wody. Tym samym, na chwilę obecną, mając na względzie zasadę
proporcjonalności, Ministerstwo Infrastruktury nie dysponuje wystarczającymi
informacjami wskazującymi konieczność zmiany prawa w trybie pilnym. Jednak
Ministerstwo Infrastruktury, jako odpowiedzialne za ochronę wód, w tym przed
zanieczyszczeniami pochodzenia antropogenicznego, dostrzega wagę problemu i będzie
analizował dostępne dane monitoringowe, celem rozważenia konieczności zmian
przepisów.
Jednocześnie należy podkreślić, że przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r.
o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023, poz. 40 z późn. zm.), dają możliwość
samorządom gminnym realizacji zadań własnych związanych m.in. z ochroną
środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej, utrzymaniem czystości i porządku oraz
urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, które
mogłyby wpłynąć na poprawę sytuacji związanej z odbiorem nieczystości ze statków,
a także na poprawę ogólnego wzrostu świadomości osób uprawiających turystykę
wodną przy jednoczesnym braku przyzwolenia społecznego na zanieczyszczanie wód
przez innych użytkowników, co wydaje się kwestią kluczową, jeżeli chodzi o przestrzeganie
przepisów przeciwdziałających zanieczyszczeniu środowiska.
Ad 4. Czy resort zamierza zwiększyć wysokość nakładanych kar na osoby
dopuszczające się procederu zanieczyszczania Wielkich Jezior Mazurskich?
Odpowiadając na powyższe pytanie należy wskazać, że ustawodawca
w kwestii procederu zanieczyszczenia Wielkich Jezior Mazurskich wprowadził szereg
odpowiednich sankcji za zachowanie niezgodne z określoną normą prawną, zawartych
w odpowiednich aktach prawnych. Są one zawarte m.in. w ustawie z dnia 20 lipca
2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 z późn. zm.), w kwestii dotyczącej

-- 3 of 6 --

4
odprowadzania ścieków ze statków. Przeciwko osobom niedopełniającym obowiązku
lub łamiącym zakaz wynikający z art. 83 ust. 5 i art. 75 ust. 2 lit. a-e ww. ustawy, stosuje
się sankcje zawarte w art. 478 ust. 5 i 11 ustawy - Prawo wodne.
Kwestię ochrony środowiska przez użytkowników statków reguluje art. 47 ustawy
o żegludze śródlądowej oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie
przepisów żeglugowych na śródlądowych drogach wodnych z dnia 28 kwietnia 2003 r.
(Dz.U. Nr 212, poz. 2072), w którym w § 1.15 zabrania się dokonywania czynności
określonych w art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej.
Dodatkowo sankcje za naruszenie ww. norm prawnych zawarte są w przepisach
karnych ustawy o żegludze śródlądowej, a dokładniej w art. 62 pkt 7 i 9 przedmiotowej
ustawy, zgodnie z którym osoba, która wykracza przeciwko przepisom w zakresie
ochrony środowiska lub warunków sanitarnych na statkach podlega karze grzywny.
W związku z powyższym, w ocenie Ministerstwa Infrastruktury, kluczowym rozwiązaniem
w chwili obecnej nie jest zwiększanie wysokości kar oraz zmiana przepisów, które już
istnieją w porządku prawnym, a znalezienie takich rozwiązań, które nie będą stanowiły
nadmiernego obciążenia dla użytkowników statków sportowo-rekreacyjnych, właścicieli
portów i przystani oraz organów państwowych, a które jednocześnie zapewnią
oddziaływanie prewencyjne.
Ponadto, w kontekście ochrony czystości Wielkich Jezior Mazurskich równie ważny jak
przepisy, wydaje się ogólny wzrost świadomości osób uprawiających turystkę wodną
przy jednoczesnym braku przyzwolenia społecznego na zanieczyszczanie wód przez
innych użytkowników, a także poprawa infrastruktury związanej z uprawianiem
żeglarstwa. Już nie tylko na Mazurach, ale w wielu miejscach Polski, wszędzie tam
gdzie turystyka wodna zyskuje na znaczeniu, powstaje coraz więcej nowoczesnych
marin z pełnym węzłem sanitarnym i miejscem gdzie można opróżnić zbiornik
na nieczystości.
Ad 5. Jakich działań dotyczących ochrony Wielkich Jezior należy spodziewać
się w najbliższym czasie?
Z powyższego wynika, że obecnie obowiązujące przepisy regulują zarówno kwestie
zakazu zrzutu ścieków ze statków bezpośrednio do wód, jak i kwestie kompetencji
organów odpowiedzianych za kontrolę w tym zakresie oraz nakładanie sankcji karnych
i administracyjnych. W związku z tym podmioty uprawnione będą systematycznie
przeprowadzać działania kontrolne również w regionie Wielkich Jezior Mazurskich.
Wymaga również podkreślenia, że Ministerstwo Infrastruktury prowadzi liczne działania
w zakresie ochrony wód przed zanieczyszczeniami, w tym biogenami. W szczególności są
to działania mające na celu prawidłowe wdrożenie legislacji unijnej i krajowej w zakresie
ochrony wód (tzw. dyrektywa ściekowa, dyrektywa azotanowa, dyrektywa w sprawie
strategii morskiej).

-- 4 of 6 --

5
W ramach pojawiających się potrzeb oraz na skutek przeprowadzonych analiz MI
prowadzi stosowne działania legislacyjne. W 2022 roku, w ramach opracowania ustawy
z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1549), oprócz ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne,
dokonana została m.in. nowelizacja przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r.
o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.
o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Ustawa ta
wprowadziła liczne zmiany w zakresie szeroko pojętej gospodarki ściekowej, zarówno
w odniesieniu do sposobu zarządzania aglomeracjami, jak i ściekami pochodzącymi
z indywidualnych systemów oczyszczania ścieków (zbiorników bezodpływowych
i przydomowych oczyszczalni ścieków). Celem wprowadzonych zmian było m.in.:
 dostosowanie obowiązujących przepisów w celu spełnienia przez Polskę wymagań
dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków
komunalnych (tzw. dyrektywy ściekowej),
 doprecyzowanie procedur związanych z wyznaczaniem, zmianą lub likwidacją
aglomeracji,
 usprawnienie procedur związanych z krajowym programem oczyszczania ścieków
komunalnych, w szczególności procedur sprawozdawczych,
 zapewnienie odpowiedniej jakości oczyszczania ścieków odprowadzanych taborem
asenizacyjnym ze zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków,
w zależności od wielkości aglomeracji z której pochodzą,
 uszczegółowienia i doprecyzowanie obowiązków gmin, w szczególności
ewidencyjnych sprawozdawczych w zakresie gospodarowania nieczystościami
ciekłymi,
 doprecyzowanie i wyodrębnienie kwestii dotyczących opróżniania osadników
w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości
z przydomowych oczyszczalni ścieków, w zakresie obowiązków związanych
z utrzymaniem czystości i porządku odnoszących się do właścicieli nieruchomości,
gmin i przedsiębiorców prowadzących swoją działalność w tym zakresie,
 wzmocnienie narzędzi prawnych dla gminy poprzez wprowadzenie przepisów karnych
za utrudnianie lub udaremnianie przeprowadzenia kontroli związanej
z gospodarowaniem ścieków w ramach indywidualnych systemów oczyszczania
ścieków,
 wykonanie wniosku Najwyższej Izby Kontroli skierowanego do Prezesa Rady
Ministrów przedstawionego w ramach kontroli pn. „Przestrzeganie zasady
zrównoważonego rozwoju w gospodarowaniu zasobami wodnymi w gminach
turystycznych”, wniosku Najwyższej Izby Kontroli skierowanego do Ministra
Infrastruktury przedstawionego
w ramach kontroli pn. „Realizacja zadań dotyczących odbioru nieczystości ciekłych
ze zbiorników bezodpływowych przez wybrane gminy województwa opolskiego”,

-- 5 of 6 --

6
a także wniosków Najwyższej Izby Kontroli z kontroli pn. „Wykonywanie przez gminy
woj. lubuskiego zadań w zakresie nadzoru nad funkcjonowaniem zbiorników
bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków”.
Dodatkowo, z informacji przekazanych przez resort środowiska wynika,
że Ministerstwo Klimatu i Środowiska poparło, jako jednostka stowarzyszona, projekt
Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytetu Warszawskiego zgłoszony
do programu Interreg pn. Lakes Connect - Nauka spotyka administrację
w poszukiwaniu wspólnych celów. 6 lutego br. przedstawiciele MKiŚ wzięli udział
w seminarium podsumowującym wyniki projektu.
Celem projektu było znalezienie rozwiązania zapobiegającego i ograniczającego
zanieczyszczenie wody w trzech krajach basenu Morza Bałtyckiego – Polsce, Litwie
i Łotwie. Stworzono centrum networkingowe dla organizacji zainteresowanych
rozwiązaniami mającymi na celu złagodzenie wpływu turystyki na czystość jezior.
Projekt promował praktyczną współpracę pomiędzy społecznością naukową,
władzami lokalnymi i organizacjami pozarządowymi. Organizowano spotkania
i szkolenia, zbadano próbki wybranych jezior w kontekście intensywności ruchu
turystycznego w Polsce, na Litwie i na Łotwie.
Pozyskane dane ułatwią dyskusje pomiędzy władzami lokalnymi, organizacjami
turystycznymi i organizacjami pozarządowymi na temat wpływu turystyki
na ekosystem Wielkich Jezior Mazurskich.
z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu

-- 6 of 6 --