Interpelacja w sprawie planowanej eksploatacji złoża "Jurczyce I" na Dolnym Śląsku
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11522
do ministra infrastruktury, ministra klimatu i środowiska
w sprawie planowanej eksploatacji złoża "Jurczyce I" na Dolnym Śląsku
Zgłaszający: Arkadiusz Sikora
Data wpływu: 03-08-2025
Szanowny Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z interpelacją dotyczącą planowanego przedsięwzięcia pn. „Eksploatacja złoża Jurczyce I”, realizowanego przez spółkę Colas Kruszywa sp. z o.o. i opinii PGW Wody Polskie Zarząd Zlewni w Legnicy z dnia 20 września 2024 r.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Stowarzyszenie Dobków, Stowarzyszenie Praźródła, Stowarzyszenie Las dla Nas wyrażam stanowczy sprzeciw wobec uznania, że planowane wydobycie metabazaltu ze złoża Jurczyce nie będzie znacząco oddziaływać na środowisko wodne, co zawarte zostało w opinii PGW Wody Polskie Zarząd Zlewni w Legnicy VL.ZZŚ.4901.114.2024.EG z dnia 20.09.2024 r. Wnoszę zatem o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o zobowiązanie burmistrza miasta i gminy Świerzawa do przeprowadzenia rzetelnej oceny oddziaływania na środowisko wodne, obejmującej nie tylko teren inwestycji, lecz również sąsiadujące obszary Natura 2000 Góry i Pogórze Kaczawskie, zlewnie Bukownicy, Kaczawy do Nysy Szalonej oraz Kamiennika.
Zgodnie z art. 9 ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087), gospodarowanie wodami powinno uwzględniać zasadę wspólnych interesów, współdziałanie administracji i społeczności lokalnych, a także przeciwdziałać pogorszeniu stanu ekosystemów zależnych od wód.
Opinia PGW Wody Polskie nie uwzględnia szeregu ryzyk oraz niejasności, które już na etapie przygotowania inwestycji są zauważalne i udokumentowane w Raporcie o oddziaływaniu na środowisko oraz w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia. W szczególności należy wskazać na:
1) ryzyko pogorszenia chemizmu wód gruntowych i podziemnych, wynikające z planowanego odprowadzania wód przemysłowych z rząpi do źródłowego odcinka rzeki Kacza bez odpowiedniego oczyszczenia, grozi to znaczącym obciążeniem środowiska wodnego zlewni Kamiennika, która już została sklasyfikowana jako część JCWP o złym stanie,
2) możliwość występowania w złożu pierwiastków toksycznych, takich jak arsen, ołów czy uran, biorąc pod uwagę geologiczną przeszłość regionu i fakt funkcjonowania nieopodal kopalni rudy uranu w Rzeszówku w latach 1947–1953 czy rud polimetalicznych w nieodległych Radzimowicach,
3) znaczące różnice między dokumentacją (KIP i raport OOŚ) w zakresie głębokości wyrobiska eksploatacyjnego oraz charakterystyki geologicznej złoża (zmiana z 71 m na 100 m), co może wpłynąć na zasięg leja depresyjnego i zmienić kierunki przepływów wód powierzchniowych i podziemnych,
4) planowane użytkowanie wyłącznie agregatów prądotwórczych na olej napędowy (700 tys. litrów rocznie), generujących emisję toksycznych substancji, w tym benzenu i pyłów PM10, które – w połączeniu z systemem zraszania – mogą przedostawać się do gruntu i wód,
5) zagrożenie dla studni głębinowych oraz lokalnych ujęć wody pitnej, zasilających m.in. wsie Dobków, Muchów, Pomocne, Kondratów i inne, co może skutkować katastrofą ekologiczną i społeczną,
6) zagrożenie dla chronionych siedlisk i gatunków w obszarze Natura 2000, w tym zmiennowilgotnych łąk, łęgów, grądów środkowoeuropejskich, chronionych dyrektywą siedliskową – zależnych bezpośrednio od jakości i dostępności wód,
7) możliwe zmiany w kierunkach przepływu wód i składu gatunkowego ekosystemów leśnych, pełniących funkcję retencyjną i przeciwpowodziową – wskazywane także przez Dolnośląski Zespół Parków Krajobrazowych.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:
1. Czy PGW Wody Polskie planuje przeprowadzenie ponownej oceny wpływu planowanej eksploatacji złoża „Jurczyce I” na stan wód podziemnych i powierzchniowych, uwzględniając rzeczywisty zasięg oddziaływania planowanej inwestycji?
2. Czy instytucja zamierza zaktualizować opinię z dnia 20.09.2024 r. po analizie różnic pomiędzy Kartą Informacyjną Przedsięwzięcia a Raportem OOŚ oraz wobec braku w dokumencie analizy wpływu głębokości odkrywki i położenia na wododziale na kierunek przepływu wód podziemnych i powierzchniowych?
3. Jakie środki prawne może podjąć PGW Wody Polskie wobec inwestora w przypadku potwierdzenia zaniżenia informacji o wpływie inwestycji na środowisko planowanego przedsięwzięcia?
4. Czy spółka z o.o. Colas Kruszywa zostanie zobowiązana do poszerzenia zakresu oceny oddziaływania na środowisko o wpływ wydobycia kruszywa na wody podziemne i powierzchniowe na obszarze dwóch zlewni, między którymi granica zostanie naruszona w efekcie wydobycia oraz wpływu zaburzonych stosunków wodnych na sąsiadujące obszary Natura 2000?
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12357 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-4.054.22.2025.KS
Warszawa, 30 grudnia 2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11522 Posła na Sejm RP pana Arkadiusza Sikory,
w sprawie planowanej eksploatacji złoża „Jurczyce I” na Dolnym Śląsku, przedstawiam
stanowisko w sprawie.
Z informacji przekazanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) wynika, że
pismem z dnia 20 września 2024 r. znak: VL.ZZŚ.4901.114.2024.EG, Dyrektor Zarządu
Zlewni w Legnicy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (PGW WP) wyraził
opinię o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na
środowisko dla przedsięwzięcia pn.: „Eksploatacja złoża Jurczyce”.
Z informacji przekazanych przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (PGW
WP) wynika, że opinia w sprawie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na
środowisko przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji złoża Jurczyce została wydana
na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu
informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska
oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Stanowi ona jeden z elementów
w procedurze wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Jak informuje PGW WP, postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach dla ww. eksploatacji złoża prowadzi Burmistrz Miasta i Gminy
Świerzawa. Celem wydanej ww. opinii jest określenie oddziaływania przedsięwzięcia na
środowisko ze względu na możliwy negatywny wpływ tego przedsięwzięcia na możliwość
osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 i art. 61
ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Złoże Jurczyce zostało udokumentowane
„Dokumentacją geologiczną złoża metabazaltu „Jurczyce I” i zatwierdzone decyzją nr
6/2025 Marszałka Województwa Dolnośląskiego z dnia 31 stycznia 2025 r. Zgodnie z
przyjętą dokumentacją geologiczną, dolna granica dokumentowania zasobów znajduje się
powyżej zwierciadła wód podziemnych, a podczas wierceń nie stwierdzono dopływów.
Dodatkowo utwory czwartorzędowe z uwagi na niewielką miąższość nie tworzą warstw
wodonośnych (poziomy wodonośne nie występują). Podczas wykonanych wiosną
bieżącego roku robót geologicznych do głębokości rozpoznania, tj. do rzędnej 280 m
n.p.m., nie stwierdzono występowania wód podziemnych. W granicach złoża nie
występują powierzchniowe cieki ani zbiorniki wodne. W dokumentacji stwierdzono, że
warunki hydrogeologiczne w rejonie złoża są korzystne. Obszar złoża jest pozbawiony
horyzontów wodonośnych, co potwierdziły roboty geologiczne, podczas których
w utworach krystalicznych nie nawiercono zwierciadła wód podziemnych. Utwory
czwartorzędowe ze względu na niewielką miąższość nie tworzą również horyzontów
-- 1 of 4 --
2
wodnych. Na obszarze złoża, z uwagi na morfologię terenu (w obrębie wzniesienia),
czwartorzędowy poziom wodonośny nie występuje. Spągowa granica udokumentowania
przebiega powyżej ewentualnego zwierciadła wód podziemnych (szczelinowych
występujących w masywie skalnym). W wyniku eksploatacji nie nastąpi bezpośredni
dostęp do zwierciadła wody podziemnej. Złoże metabazaltu „Jurczyce I” jest położone w
granicach zlewni Kaczawy (dopływ Odry). Przez obszar złoża przebiega dział wodny III-
rzędu, rozdzielający tereny zlewni. Przedsięwzięcie jest zlokalizowane w granicach dwóch
jednostek planistycznych gospodarowania wodami, tj. w większej części jednolitej części
wód powierzchniowych JCWP Kaczawa od Nysy Szalonej o kodzie RW60000613839 oraz
w niewielkim stopniu JCWP Kamiennik o kodzie RW60000313829. Zgodnie z Planem
gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry (Dz. U. z 2023 r. poz. 335), JCWP
Kaczawa od Nysy Szalonej została zaklasyfikowana jako naturalna część wód o złym stanie,
zagrożona nieosiągnięciem celów środowiskowych jakim jest dobry stan ekologiczny i stan
chemiczny.
Z informacji przekazanych przez PGW WP wynika, że Karta charakterystyki JCWP
Kamiennik zawiera dane, że JCWP jest nieprzeznaczona do poboru wody na potrzeby
zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi i nie jest
przeznaczona do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych. Jako działania służące
poprawie warunków dla obszarów chronionych wskazuje niepodejmowanie działań
powodujących obniżenie zwierciadła wód podziemnych, w szczególności budowy oraz
odbudowy urządzeń drenarskich i rowów odwadniających na gruntach ornych.
Eksploatacja złoża w granicach określonych w dokumentacji geologicznej nie spowoduje
przekształcenia istniejącej sieci hydrograficznej i nie naruszy naturalnych granic zlewni.
Złoże leży poza obszarami zasobowego ujęcia wód podziemnych, poza obszarami
górniczymi wyznaczonymi na wydobywanie wód leczniczych współwystępujących
z wodami podziemnymi oraz poza granicami Głównych Zbiorników Wód Podziemnych
(GZWP).
Z informacji przekazanych przez MKiŚ wynika, że zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 4 u.o.o.ś.,
jeżeli organ właściwy w sprawach ocen wodnoprawnych wyraził opinię, że nie zachodzi
potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, to organ
właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie ma obowiązku
wystąpienia do tego organu o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia po
złożeniu przez inwestora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a przed
wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Oznacza to w przedstawionej
sprawie, że Burmistrz Miasta i Gminy Świerzawa nie ma obowiązku wystąpienia do
Dyrektora Zarządu Zlewni w Legnicy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie
o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia.
Ponadto MKiŚ podkreśla, że jeżeli zakres lub charakterystyka przedsięwzięcia wskazana
w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko uległa zmianie względem
informacji przedstawionych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, organ właściwy do
wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach powinien rozważyć, czy zakres
stwierdzonych zmian jest na tyle istotny, aby:
1) ponownie wystąpić, na podstawie art. 64 ust. 1 u.o.o.ś., do organów
współdziałających, w tym organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej,
-- 2 of 4 --
3
o wyrażenie opinii co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania
przedsięwzięcia na środowisko. Czynność tą organ właściwy do wydania decyzji o
środowiskowych uwarunkowaniach powinien powtórzyć zwłaszcza w sytuacji,
gdy istnieje prawdopodobieństwo, że ze względu na zakres tych zmian
przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie byłoby
jednak zasadne;
2) kierując się zasadą szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, przed
wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wystąpić jednak do
organu właściwego w sprawach ocen wodnoprawnych o uzgodnienie warunków
realizacji przedsięwzięcia. W przedstawionej sprawie czynność tą należałoby
podjąć zwłaszcza w sytuacji, gdy zakres wprowadzonych zmian może skutkować
pojawieniem się nowych oddziaływań, zmianą ich cech lub zwiększeniem ich skali
w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia na wody powierzchniowe lub
podziemne, w szczególności na jednolite części wód i wyznaczone dla nich cele
środowiskowe. Należy mieć tutaj jednak na uwadze, że organ właściwy w
sprawach ocen wodnoprawnych, trzymając się literalnej wykładni art. 77 ust. 1
pkt 4 u.o.o.ś., może odmówić uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia ze
względu na fakt, że wcześniej wyraził opinię o braku konieczności
przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
3) obowiązkowo wystąpić do organu właściwego w sprawach ocen wodnoprawnych
o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia, jeżeli zakres zmian skutkuje
zmianą kwalifikacji przedsięwzięcia z przedsięwzięcia mogącego potencjalnie
znacząco oddziaływać na środowisko na przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco
oddziaływać na środowisko.
PGW WP wskazują, że w związku z wyrażeniem opinii o braku konieczności
przeprowadzenia oddziaływania na środowisko PGW Wody Polskie Zarząd Zlewni
w Legnicy nie uczestniczył w dalszym etapie postępowania o wydanie decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach.
Z informacji przekazanych przez MKiŚ wynika, że w przypadku stwierdzenia w toku
prowadzonego postępowania uzgodnieniowego, że w przedłożonej przez inwestora
dokumentacji, w tym w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, znajdują
się nieprawidłowości w zakresie opisu przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia na
środowisko, organ ten może – zgodnie z art. 106 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -
Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.) –
przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, tj. wezwać inwestora, na podstawie art. 50 §
1 tej ustawy, do złożenia wyjaśnień lub uzupełnienia przedłożonej dokumentacji we
wskazanym zakresie.
Z informacji przekazanej przez PGW WP wynika, że organem prowadzącym postępowanie
jest Burmistrz Miasta i Gminy Świerzawa. W przypadku ujawnienia istotnych dla sprawy
nowych okoliczności faktycznych dla planowanego przedsięwzięcia, na wniosek organu
właściwego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, Dyrektor Zarządu
Zlewni w Legnicy przystąpi do ponownego zajęcia stanowiska co do potrzeby
przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn.
Eksploatacja złoża Jurczyce. Projektowana inwestycja jest objęta miejscowym planem
zagospodarowania przestrzennego. Wyrobisko wraz z mobilnym zakładem przeróbczym
są przewidziane w miejscu wydzielenia 01PG – teren powierzchniowej eksploatacji
-- 3 of 4 --
4
górniczej. Zgodne z § 5 ust. 1 pkt c miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
istnieje obowiązek ochrony wód powierzchniowych i podziemnych.
Z informacji przekazanych przez PGW WP wynika, że art. 62a, art. 63, art. 66 ustawy o
udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie
środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko określają zakres dokumentów
niezbędnych do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przepisy te
wymagają w szczególności opisania usytuowania przedsięwzięcia z uwzględnieniem
możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym i planowanym
użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się
zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań
miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, uwzględniające:
1) obszary wodno-błotne, inne obszary o płytkim zaleganiu wód podziemnych,
w tym siedliska łęgowe oraz ujścia rzek;
2) obszary objęte ochroną, w tym strefy ochronne ujęć wód i obszary ochronne
zbiorników wód śródlądowych;
3) wody i obowiązujące dla nich cele środowiskowe.
Ponadto jest wymagany opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem
przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym
właściwości: hydromorfologicznych, fizykochemicznych, biologicznych i chemicznych
wód. Brak ww. informacji, zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks
postępowania administracyjnego, jest podstawą do wezwania Inwestora przez organ
prowadzący postępowanie o dodatkowe wyjaśnienia do przedłożonego materiału
dowodowego.
Ponadto PGW WP wskazują, że wniosek Burmistrza Miasta i Gminy Świerzawa o wydanie
opinii dla ww. przedsięwzięcia, zgodnie z 62a ustawy o udostępnianiu informacji
o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz
o ocenach oddziaływania na środowisko, zawierał wszystkie wymagane prawem kwestie,
w związku z tym organ mógł określić swoje stanowisko na podstawie przedłożonej
dokumentacji.
Z informacji przekazanych przez PGW WP wynika, że zgodnie z obowiązującymi
przepisami prawa, nie przewiduje się negatywnego wpływu przedmiotowej inwestycji na
stan jednolitych części wód podziemnych (JCWPd) i powierzchniowych (JCWP) oraz
możliwość osiągnięcia celów środowiskowych. Organem odpowiedzialnym za określenie
wpływu przedsięwzięcia na obszary Natura 2000 i inne formy ochrony przyrody jest
właściwy Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska.
Z poważaniem
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 4 of 4 --