Interpelacja nr 11521
Interpelacja w sprawie dramatycznie długiego czasu trwania procedur umieszczania dzieci w sposób oczywisty porzuconych w szpitalach w rodzinach adopcyjnych lub zastępczych oraz konieczności wdrożenia specjalnego trybu postępowania w takich przypadkach
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie dramatycznie długiego czasu trwania procedur umieszczania dzieci w sposób oczywisty porzuconych w szpitalach w rodzinach adopcyjnych lub zastępczych oraz konieczności wdrożenia specjalnego trybu postępowania w takich przypadkach
Interpelacja nr 11521
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra sprawiedliwości
w sprawie dramatycznie długiego czasu trwania procedur umieszczania dzieci w sposób oczywisty porzuconych w szpitalach w rodzinach adopcyjnych lub zastępczych oraz konieczności wdrożenia specjalnego trybu postępowania w takich przypadkach
Zgłaszający: Michał Woś
Data wpływu: 03-08-2025
Szanowni Państwo Ministrowie,
w ostatnich dniach media opisały wstrząsającą historię Henia - rocznego chłopca, który od dnia narodzin przebywa w szpitalu, mimo że od wielu miesięcy jego stan zdrowia pozwala na wypis. Powód? Dziecko zostało po urodzeniu porzucone przez rodziców, sąd pozbawił ich praw rodzicielskich, a mimo to Henio nie został umieszczony ani w rodzinie zastępczej, ani tym bardziej w adopcyjnej. Szpitalna sala jest jego jedynym znanym miejscem. Opiekę nad nim sprawują z oddaniem lekarze i pielęgniarki, którzy nie są jednak w stanie zastąpić dziecku domu i rodziny.
Z danych i relacji wynika, że Henio to nieodosobniony przypadek, ale przedstawiciel coraz liczniejszej grupy dzieci, które w sposób oczywisty zostały porzucone w szpitalach tuż po urodzeniu. Mimo to, zamiast szybkiego przekazania ich pod opiekę nowej rodziny, system utrzymuje je miesiącami, a nawet latami, w stanie zawieszenia. Obecna procedura trwa zbyt długo, a dzieci, które najbardziej potrzebują bliskości i stabilności, są jej pozbawione.
Z dostępnych informacji wynika, że:
- procedura od momentu odebrania dziecka rodzinie biologicznej do umieszczenia go w rodzinie adopcyjnej trwa w Polsce średnio trzy lata i siedem miesięcy,
- coraz więcej dzieci porzucanych jest w szpitalach tuż po urodzeniu — w 2021 r. było to 643 dzieci, w 2022 r. – 653, a w 2023 r. – już 715,
- obecnie ok. 1500 dzieci oczekuje w Polsce na umieszczenie w rodzinie zastępczej,
- dzieci poniżej 10. roku życia nie powinny trafiać do domów dziecka, ale mimo to w instytucjonalnej pieczy przebywa obecnie ponad 2300 najmłodszych dzieci,
- tylko 3% dzieci zabezpieczonych poza rodziną biologiczną trafia ostatecznie do adopcji, co oznacza, że znakomita większość z nich przebywa latami w rodzinach zastępczych, często tymczasowych, zanim trafi do stałej opieki.
Szczególnie drastycznym problemem jest brak osobnego, szybkiego i zautomatyzowanego trybu postępowania dla dzieci w sposób oczywisty porzuconych po urodzeniu, których sytuacja prawna jest przejrzysta, a potrzeba stabilizacji pilna. Dzieci te, jak Henio, od pierwszych chwil życia pozbawione są opieki, a mimo to traktowane są przez system tak samo jak dzieci w sytuacjach bardziej złożonych.
Tymczasem to właśnie te najmłodsze, porzucone dzieci, które nie znają domu, rodziny, przywiązania ani bliskości, najboleśniej odczuwają skutki przedłużającej się izolacji instytucjonalnej, co rodzi ciężkie i trwałe konsekwencje psychiczne oraz rozwojowe. Wiele z nich przechodzi najpierw przez szpital, potem pogotowie opiekuńcze, potem rodzinę zastępczą, by wreszcie - po wielu latach - trafić do adopcji. Taki model jest skrajnie niehumanitarny.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje wdrożenie specjalnej szybkiej ścieżki postępowania dla dzieci jednoznacznie porzuconych w szpitalach tuż po urodzeniu, których sytuacja prawna jest jednoznaczna i nie budzi kontrowersji?
Jakie działania podjęło lub planuje podjąć ministerstwo, aby radykalnie skrócić czas trwania procedur sądowych i adopcyjnych w przypadku dzieci pozbawionych opieki rodzicielskiej?
Czy ministerstwo prowadzi lub planuje audyt funkcjonowania systemu pieczy zastępczej i adopcyjnej, w szczególności pod kątem:
a) średniego czasu trwania procedur,
b) liczby dzieci czekających na rodzinę,
c) skuteczności i adekwatności obecnych przepisów,
d) przyczyn niskiego odsetka adopcji?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zmian legislacyjnych, które:
a) uproszczą i przyspieszą procedury adopcyjne,
b) umożliwią szybsze decyzje sądowe w przypadkach oczywistego porzucenia dziecka,
c) ułatwią tworzenie i wspieranie nowych rodzin zastępczych,
d) zwiększą udział ośrodków preadopcyjnych w opiece nad niemowlętami?
Jakie środki ministerstwo przeznaczyło w ostatnich trzech latach na rozwój i wsparcie rodzin zastępczych? Jakie są konkretne efekty tych działań?
Czy ministerstwo dysponuje statystykami dotyczącymi:
a) liczby dzieci przebywających w szpitalach z przyczyn innych niż zdrowotne,
b) średniego czasu oczekiwania dzieci poniżej 3. roku życia na rodzinę zastępczą lub adopcyjną,
c) liczby dzieci porzuconych po urodzeniu w szpitalach w 2024 i 2025 roku?
Czy ministerstwo prowadzi kampanie społeczne mające na celu zwiększenie liczby rodzin zastępczych i adopcyjnych, a jeśli tak - jakie są ich efekty?
Jakie wsparcie oferowane jest obecnie pracownikom szpitali, którzy nierzadko muszą nieformalnie pełnić rolę opiekunów porzuconych dzieci przez wiele miesięcy?
Czy ministerstwo dostrzega związek między brakiem szybkiego i stabilnego umieszczenia dziecka w rodzinie a narastającą traumą i trwałymi zaburzeniami rozwojowymi? Jakie środki są podejmowane, by ten negatywny wpływ minimalizować?
Sytuacje takie jak historia Henia są rażącym naruszeniem zasady najlepszego interesu dziecka, która zgodnie z Konwencją o prawach dziecka powinna być nadrzędna w każdej decyzji dotyczącej najmłodszych obywateli. Trzymanie porzuconych noworodków przez miesiące, a nawet lata w warunkach instytucjonalnych - tylko dlatego, że procedura systemowa nie nadąża - jest nie do zaakceptowania w państwie prawa.
Dlatego apeluję o natychmiastowe podjęcie działań legislacyjnych i organizacyjnych, które umożliwią dzieciom porzuconym tuż po urodzeniu możliwie najszybsze trafienie do stabilnej rodziny, która zapewni im nie tylko opiekę medyczną, ale przede wszystkim bliskość, przywiązanie i szansę na zdrowy rozwój.
Z poważaniem
Michał Woś
Interpelacja nr 11521
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra sprawiedliwości
w sprawie dramatycznie długiego czasu trwania procedur umieszczania dzieci w sposób oczywisty porzuconych w szpitalach w rodzinach adopcyjnych lub zastępczych oraz konieczności wdrożenia specjalnego trybu postępowania w takich przypadkach
Zgłaszający: Michał Woś
Data wpływu: 03-08-2025
Szanowni Państwo Ministrowie,
w ostatnich dniach media opisały wstrząsającą historię Henia - rocznego chłopca, który od dnia narodzin przebywa w szpitalu, mimo że od wielu miesięcy jego stan zdrowia pozwala na wypis. Powód? Dziecko zostało po urodzeniu porzucone przez rodziców, sąd pozbawił ich praw rodzicielskich, a mimo to Henio nie został umieszczony ani w rodzinie zastępczej, ani tym bardziej w adopcyjnej. Szpitalna sala jest jego jedynym znanym miejscem. Opiekę nad nim sprawują z oddaniem lekarze i pielęgniarki, którzy nie są jednak w stanie zastąpić dziecku domu i rodziny.
Z danych i relacji wynika, że Henio to nieodosobniony przypadek, ale przedstawiciel coraz liczniejszej grupy dzieci, które w sposób oczywisty zostały porzucone w szpitalach tuż po urodzeniu. Mimo to, zamiast szybkiego przekazania ich pod opiekę nowej rodziny, system utrzymuje je miesiącami, a nawet latami, w stanie zawieszenia. Obecna procedura trwa zbyt długo, a dzieci, które najbardziej potrzebują bliskości i stabilności, są jej pozbawione.
Z dostępnych informacji wynika, że:
- procedura od momentu odebrania dziecka rodzinie biologicznej do umieszczenia go w rodzinie adopcyjnej trwa w Polsce średnio trzy lata i siedem miesięcy,
- coraz więcej dzieci porzucanych jest w szpitalach tuż po urodzeniu — w 2021 r. było to 643 dzieci, w 2022 r. – 653, a w 2023 r. – już 715,
- obecnie ok. 1500 dzieci oczekuje w Polsce na umieszczenie w rodzinie zastępczej,
- dzieci poniżej 10. roku życia nie powinny trafiać do domów dziecka, ale mimo to w instytucjonalnej pieczy przebywa obecnie ponad 2300 najmłodszych dzieci,
- tylko 3% dzieci zabezpieczonych poza rodziną biologiczną trafia ostatecznie do adopcji, co oznacza, że znakomita większość z nich przebywa latami w rodzinach zastępczych, często tymczasowych, zanim trafi do stałej opieki.
Szczególnie drastycznym problemem jest brak osobnego, szybkiego i zautomatyzowanego trybu postępowania dla dzieci w sposób oczywisty porzuconych po urodzeniu, których sytuacja prawna jest przejrzysta, a potrzeba stabilizacji pilna. Dzieci te, jak Henio, od pierwszych chwil życia pozbawione są opieki, a mimo to traktowane są przez system tak samo jak dzieci w sytuacjach bardziej złożonych.
Tymczasem to właśnie te najmłodsze, porzucone dzieci, które nie znają domu, rodziny, przywiązania ani bliskości, najboleśniej odczuwają skutki przedłużającej się izolacji instytucjonalnej, co rodzi ciężkie i trwałe konsekwencje psychiczne oraz rozwojowe. Wiele z nich przechodzi najpierw przez szpital, potem pogotowie opiekuńcze, potem rodzinę zastępczą, by wreszcie - po wielu latach - trafić do adopcji. Taki model jest skrajnie niehumanitarny.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje wdrożenie specjalnej szybkiej ścieżki postępowania dla dzieci jednoznacznie porzuconych w szpitalach tuż po urodzeniu, których sytuacja prawna jest jednoznaczna i nie budzi kontrowersji?
Jakie działania podjęło lub planuje podjąć ministerstwo, aby radykalnie skrócić czas trwania procedur sądowych i adopcyjnych w przypadku dzieci pozbawionych opieki rodzicielskiej?
Czy ministerstwo prowadzi lub planuje audyt funkcjonowania systemu pieczy zastępczej i adopcyjnej, w szczególności pod kątem:
a) średniego czasu trwania procedur,
b) liczby dzieci czekających na rodzinę,
c) skuteczności i adekwatności obecnych przepisów,
d) przyczyn niskiego odsetka adopcji?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zmian legislacyjnych, które:
a) uproszczą i przyspieszą procedury adopcyjne,
b) umożliwią szybsze decyzje sądowe w przypadkach oczywistego porzucenia dziecka,
c) ułatwią tworzenie i wspieranie nowych rodzin zastępczych,
d) zwiększą udział ośrodków preadopcyjnych w opiece nad niemowlętami?
Jakie środki ministerstwo przeznaczyło w ostatnich trzech latach na rozwój i wsparcie rodzin zastępczych? Jakie są konkretne efekty tych działań?
Czy ministerstwo dysponuje statystykami dotyczącymi:
a) liczby dzieci przebywających w szpitalach z przyczyn innych niż zdrowotne,
b) średniego czasu oczekiwania dzieci poniżej 3. roku życia na rodzinę zastępczą lub adopcyjną,
c) liczby dzieci porzuconych po urodzeniu w szpitalach w 2024 i 2025 roku?
Czy ministerstwo prowadzi kampanie społeczne mające na celu zwiększenie liczby rodzin zastępczych i adopcyjnych, a jeśli tak - jakie są ich efekty?
Jakie wsparcie oferowane jest obecnie pracownikom szpitali, którzy nierzadko muszą nieformalnie pełnić rolę opiekunów porzuconych dzieci przez wiele miesięcy?
Czy ministerstwo dostrzega związek między brakiem szybkiego i stabilnego umieszczenia dziecka w rodzinie a narastającą traumą i trwałymi zaburzeniami rozwojowymi? Jakie środki są podejmowane, by ten negatywny wpływ minimalizować?
Sytuacje takie jak historia Henia są rażącym naruszeniem zasady najlepszego interesu dziecka, która zgodnie z Konwencją o prawach dziecka powinna być nadrzędna w każdej decyzji dotyczącej najmłodszych obywateli. Trzymanie porzuconych noworodków przez miesiące, a nawet lata w warunkach instytucjonalnych - tylko dlatego, że procedura systemowa nie nadąża - jest nie do zaakceptowania w państwie prawa.
Dlatego apeluję o natychmiastowe podjęcie działań legislacyjnych i organizacyjnych, które umożliwią dzieciom porzuconym tuż po urodzeniu możliwie najszybsze trafienie do stabilnej rodziny, która zapewni im nie tylko opiekę medyczną, ale przede wszystkim bliskość, przywiązanie i szansę na zdrowy rozwój.
Z poważaniem
Michał Woś
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
8 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Zawiera 8 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie gromadzi danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie gromadzi danych”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16579 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.388.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11521 Pana Posła Michała Wosia, „w sprawie dramatycznie
długiego czasu trwania procedur umieszczania dzieci w sposób oczywisty porzuconych
w szpitalach w rodzinach adopcyjnych lub zastępczych oraz konieczności wdrożenia
specjalnego trybu postępowania w takich przypadkach”, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 109 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy1 jeżeli
dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy wyda odpowiednie zarządzenia. Natomiast
zgodnie z § 2 pkt. 5 tego przepisu, sąd opiekuńczy może w szczególności zarządzić
umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka
albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej albo powierzyć tymczasowo pełnienie funkcji
rodziny zastępczej małżonkom lub osobie, niespełniającym warunków dotyczących rodzin
zastępczych, w zakresie niezbędnych szkoleń, określonych w przepisach o wspieraniu
rodziny i systemie pieczy zastępczej albo zarządzić umieszczenie małoletniego w zakładzie
opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie
rehabilitacji leczniczej.
Oznacza to, że z punktu widzenia szybkości zabezpieczenia dziecka pozostawionego
w szpitalu po porodzie poprzez umieszczenie go w pieczy zastępczej, kluczowe jest uzyskanie
rozstrzygnięcia sądu w tym zakresie.
Formami pieczy zastępczej dedykowanymi niemowlętom są przede wszystkie rodziny
zastępcze, rodzinne domy dziecka oraz interwencyjne ośrodki preadopcyjne.
Należy przy tym podkreślić, iż zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca
2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej2 (dalej: ustawa o wspieraniu
rodziny i systemie pieczy zastępczej) pieczę zastępczą organizuje powiat. Dodatkowo w
świetle art. 180 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zapewnienie
dzieciom pieczy zastępczej w rodzinach zastępczych, rodzinnych domach dziecka oraz
w placówkach opiekuńczo-wychowawczych należy do jego zadań własnych. Przez pojęcie
"organizuje" należy rozumieć w szczególności tworzenie odpowiedniej infrastruktury pieczy
zastępczej. Powiat, w sytuacji gdy dziecko jest pozbawione opieki rodzicielskiej, musi podjąć
stosowne działania w celu zapewnienia mu pieczy zastępczej zgodnie z przepisami ustawy
o pieczy zastępczej i adopcji. I mimo tego, że umieszczenie albo dalszy pobyt dzieci w pieczy
zastępczej uzależnione są od decyzji sądu, to na powiecie ciąży odpowiedzialność
1 Dz.U. z 2023 r., poz. 2809 z późn.zm.
2 Dz.U. z 2025 r., poz.49
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
za zapewnienie takiej organizacji pieczy zastępczej, aby była ona zgodna z przepisami
ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a tym samym dawała sądowi
możliwość wydania postanowienia uwzględniającego dobro dziecka.
Organizując pieczę zastępczą, w razie stwierdzenia potrzeby zabezpieczenia w niej
zwiększonej liczby dzieci, powiat winien podjąć kroki mające na celu zagwarantowanie
odpowiedniej liczby miejsc, przede wszystkim w pieczy rodzinnej.
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przewiduje różne możliwości
zapewnienia dzieciom pieczy zastępczej. Oprócz tworzenia form pieczy na terenie własnego
powiatu, istnieją chociażby możliwości przekształcenia rodzin niezawodowych w zawodowe
lub w rodzinne domy dziecka, utworzenia rodzin zastępczych zawodowych na terenie innego
powiatu (art. 54 i 55 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej),
czy utworzenia placówki opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego, do których nie
znajdują zastosowania ograniczenia wynikające z art. 106 ustawy o wspieraniu rodziny
i systemie pieczy zastępczej.
Dodatkowo, w dyspozycji powiatu znajdują się narzędzia finansowe mogące ułatwić
wypełnianie funkcji rodzinnej pieczy zastępczej. Ich efektywne wykorzystanie może
zmniejszyć ryzyko tzw. „odpływu rodzin zastępczych” z systemu. Są to m.in. różnego rodzaju
świadczenia fakultatywne, możliwość podnoszenia uchwałami rady powiatu wysokości
świadczeń dla rodzin zastępczych, ułatwienie w dostępie do świadczeń fakultatywnych,
czy też podniesienie wysokości wynagrodzeń dla rodzin zastępczych zawodowych
i prowadzących rodzinne domy dziecka.
Należy przy tym wyraźnie zaznaczyć, iż nie każde dziecko umieszczone w pieczy zastępczej
może być przysposobione, duża część rodziców tych dzieci ma bowiem jedynie ograniczoną,
nie zaś odebraną władzę rodzicielską. Dodatkowo, o ile obowiązek zgłoszenia do ośrodka
adopcyjnego dotyczy wszystkich dzieci, których sytuacja prawna jest uregulowana
(tj. rodzice zostali całkowicie pozbawieni władzy rodzicielskiej lub dobrowolnie przed
sądem zrzekli się jej bez wskazywania przyszłej osoby przysposabiającej lub gdy rodzice
dziecka nie żyją), to całościowa sytuacja niektórych z nich nie zawsze uzasadnia
zakwalifikowania do przysposobienia. Dotyczy to przede wszystkim dzieci starszych, które
nie wyrażają zgody na adopcję lub dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych
tworzonych przez osoby najbliższe (np. dziadków, ciocie lub wujków). Wg stanu na
31 grudnia 2024 r. w ośrodkach adopcyjnych oczekiwało na adopcję 2 337 dzieci (mowa
o dzieciach posiadających kwalifikację „do adopcji”).
Odnośnie do długości trwania procedury na etapie przedsądowym należy wskazać, iż w dużej
mierze zależy ona od warunków, jakie formułują kandydaci do adopcji małoletniego. Część
osób wyraża bowiem gotowość adopcji przysposobienia wyłącznie dziecka w wieku do lat 3,
dodatkowo nieobarczonego wywiadem zdrowotnym lub środowiskowym. Aktualnie liczba
kandydatów do przysposobienia jest dwukrotnie mniejsza od liczby dzieci oczekujących na
adopcję. Oznacza to, że jeśli kandydaci są otwarci na adopcję dziecka bez sformułowania
konkretnych wymogów wobec niego, dobór następuje w zasadzie od razu po uzyskaniu przez
nich kwalifikacji. Istotne znaczenie ma tu jednak kwestia regulowania sytuacji prawnej dzieci
przebywających w pieczy zastępczej (im szybciej dziecko ma uregulowaną sytuację prawną,
tym ma większe szanse na adopcję) oraz długość trwania procedur adopcyjnych w sądzie.
Obydwie te kwestie należą do właściwości sprawiedliwości.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Informuję, iż Kierownictwo resortu rodziny podejmuje działania wspierające jednostki
samorządu terytorialnego w realizacji ich zadań, w tym działań mających na celu zapewnienie
odpowiedniej liczby miejsc w pieczy zastępczej (m.in. Rządowy program wsparcia powiatów
w organizacji i tworzeniu rodzinnych form pieczy zastępczej; dalej: Program wsparcia
powiatów). Dodatkowo w każdym województwie powstały zespoły kryzysowego
reagowania w obszarze pieczy zastępczej. Ich zadaniem jest m.in. ocena sytuacji w pieczy
zastępczej na terenie danego województwa oraz przyjęcie planów działania mających
na celu realizację postanowień sądów w zakresie zabezpieczenia dzieci. Działania zespołów
są w resorcie rodziny na bieżąco monitorowane.
Z myślą o zapewnieniu stabilnego funkcjonowania systemu pieczy zastępczej,
w szczególności jej rodzinnych form, realizowane są dwa programy: Program wsparcia
powiatów w finansowaniu zadań z zakresu rodzinnej pieczy zastępczej, który ma kluczowe
znaczenie dla zapewnienia stabilności i dalszego rozwoju rodzinnych form opieki nad dziećmi
– uznanych za docelową i preferowaną formę pieczy zastępczej zgodnie z ustawą - oraz
Program Asystent Rodziny.
W 2024 r. na wsparcie dla samorządów wszystkich szczebli przeznaczono w ramach
programów rządowych 110 mln zł z Funduszu Pracy. Składały się na to dwa programy
rządowe: Program Asystent Rodziny (z budżetem 70 mln zł) oraz Program wsparcia
powiatów w organizacji i tworzeniu rodzinnych form pieczy zastępczej z alokacją (40 mln zł).
Programy w tej samej wysokości zostaną planowo uruchomione także w 2025 r. Oprócz tego
na lata 2024-2027 na wypłaty dodatków motywacyjnych do wynagrodzeń dla pracowników
systemu wspierania rodziny, pieczy zastępczej i adopcji w wysokości 1000 zł zabezpieczono
ok. 1,2 mld zł z budżetu państwa. W 2025 r. zabezpieczono na ten cel ok. 332 mln zł.
Dodatkowo 22,5 mln zł z Funduszu Pracy przeznaczono na wypłatę w 2024 r. dodatku
motywacyjnego w wysokości 1000 zł do wynagrodzeń dla zawodowych rodzin zastępczych
i rodzinnych domów dziecka. W 2025 r. przeznaczono na ten cel kwotę 45 mln zł z Funduszu
Pracy. Program wypłaty dodatków będzie kontynuowany do 2027 r.
Prowadzone są też prace zmierzające do zmiany przepisów prawnych, których intencją jest
polepszenie sytuacji w pieczy zastępczej. Przygotowywana reforma zakłada wprowadzenie
ok. 100 kompleksowych zmian. Przewiduje się, że w jej wyniku:
w gminach wdrożone zostaną silniejsze mechanizmy profilaktyczne, wzmacniające
pracę z rodziną i ograniczające dopływ dzieci do pieczy zastępczej oraz zwiększające
liczbę bezpiecznych powrotów dzieci z pieczy zastępczej do rodzin biologicznych;
zwiększy się motywacja powiatów do inwestowania w pieczę rodzinną, która jest
najbardziej efektywnym sposobem realizacji tego zadania i najlepszą formą dla rozwoju
dzieci;
stworzone zostaną ramy bardziej atrakcyjnego zatrudniania rodzin zastępczych,
co przełoży się na przyrost miejsc w pieczy rodzinnej oraz zmniejszy liczbę odpływów
rodzin zastępczych i rodzinnych domów dziecka z systemu;
III sektor zostanie w większym stopniu włączony w realizację zadań objętych ustawą,
uruchamiając tym samym dodatkowe potencjały;
wzmocnione zostaną mechanizmy ukierunkowane na skuteczne usamodzielnienia
wychowanków pieczy zastępczej, dzięki czemu będą oni wchodzili w dorosłość lepiej
przygotowani do pełnienia swoich ról społecznych i zawodowych;
stworzone zostaną nowe, pozainstytucjonalne formy wsparcia dla osób
z niepełnosprawnościami;
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wprowadzone zostaną reguły poprawiające bezpieczeństwo dzieci w procedurach
adopcyjnych.
Przewiduje się też wprowadzenie możliwości ukończenia przez kandydatów do pełnienia
funkcji rodziny zastępczej niezawodowej, którzy posiadają już świadectwo ukończenia
szkolenia dla kandydatów do przysposobienia dziecka organizowanego przez ośrodek
adopcyjny i pozytywną kwalifikację, jedynie szkolenia uzupełniającego w zakresie pełnienia
funkcji rodziny zastępczej. Szkolenie to będzie mogło być prowadzone przez organizatora
rodzinnej pieczy zastępczej lub ośrodek adopcyjny, co w znacznym stopniu powinno także
przyspieszyć umieszczanie dzieci ze szpitali w rodzinach docelowych.
Zgodnie z danymi zebranymi w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, według
stanu na 24 marca 2025 r. liczba dzieci, które nie ukończyły 18 roku życia przebywających
w szpitalach wynosi 55. Dane te nie rozróżniają dzieci przebywających w szpitalu z przyczyn
zdrowotnych od hospitalizowanych z innych powodów. Z kolei w powiatach, które mają
zaległości w wykonywaniu postanowień sądów o umieszczeniu dziecka w pieczy, średni czas
oczekiwania dzieci na umieszczenie w niej wynosi ok. 7 miesięcy.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie gromadzi danych dotyczących liczby dzieci
porzuconych po urodzeniu w szpitalach w poszczególnych latach.
W 2023 r. przeprowadzono kampanię społeczną promującą rodzicielstwo zastępcze.
Jej budżet wyniósł 2 475 000 zł. Kampania miała na celu zmianę postaw społecznych wobec
rodziny zastępczej oraz poszerzanie wiedzy na jej temat oraz zachęcenie Polaków
do zaangażowania się w tworzenie rodzinnych form pieczy zastępczej. Działania
nakierowane na pozyskiwanie większej liczby dobrych kandydatów przyczynią się nie tylko
do poprawy dobrostanu dzieci w pieczy zastępczej, ale pozwolą też zwiększyć dynamikę
procesu deinstytucjonalizacji.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie posiada bezpośrednich kompetencji
kontrolnych w skali kraju w obszarze pieczy zastępczej, nie może zatem przeprowadzić
audytu na poziomie krajowym. W nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej wzmacniane są natomiast kompetencje nadzorcze i kontrolne wojewodów.
Kierownictwo Ministerstwa dostrzega konieczność zwrócenia szczególnej uwagi
na zaangażowanie organizatorów rodzinnej pieczy zastępczej w obszarze poszukiwania
miejsc w rodzinach zastępczych i rodzinnych domach dziecka oraz wzmacniania rodzinnej
pieczy zastępczej i przeprowadzania kwalifikacji kandydatów. W najbliższym czasie
planowane jest również wydanie rekomendacji dla wojewodów w przedmiocie kontroli.
Poziom deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej jest natomiast stale monitorowany przez
Kierownictwo resortu rodziny za pośrednictwem Centralnego Rejestru Pieczy Zastępczej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.326.2025
Warszawa, 01 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11521 złożoną przez Pana Posła Michała Wosia
do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz do Ministra Sprawiedliwości
w sprawie dramatycznie długiego czasu trwania procedur umieszczania dzieci w sposób
oczywisty porzuconych w szpitalach w rodzinach adopcyjnych lub zastępczych oraz
konieczności wdrożenia specjalnego trybu postępowania w takich przypadkach, uprzejmie
przedstawiam następujące informacje pozostające w zakresie właściwości Ministra
Sprawiedliwości.
Ad 2 i 8b
Przysposobienie (adopcja) jest instytucją o niezwykłej doniosłości ze względu na jej daleko
idące skutki prawne. Przysposobienie jest aktem formalnym, co oznacza, że może nastąpić
tylko na mocy orzeczenia sądu. Postępowanie sądowe w sprawie o przysposobienie jest
zwieńczeniem wieloetapowej procedury adopcyjnej przeprowadzanej przez ośrodek
adopcyjny.
Procedurę adopcyjną, którą prowadzoną ośrodki adopcyjne, reguluje ustawa z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r. poz.
49). Ustawa pozostaje w wyłącznej właściwości Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
-- 1 of 2 --
2
W odniesieniu natomiast do etapu sądowego procedury adopcyjnej, trzeba podkreślić,
że Ministerstwo Sprawiedliwości dąży do systemowej poprawy skuteczności sądownictwa
rodzinnego, w tym skrócenia czasu rozpoznawania spraw w sądach rodzinnych i ich
odciążenia. Wsparcie eksperckie w tym zakresie zapewnia Komisja Kodyfikacyjna Prawa
Rodzinnego, która została powołana m.in., aby przygotować założenia i ogólne kierunki
zmian w prawie rodzinnym i opiekuńczym, a także opracowywać projekty aktów
prawnych o podstawowym znaczeniu dla systemu prawa rodzinnego i opiekuńczego,
z uwzględnieniem zadań wynikających z potrzeb harmonizacji prawa polskiego z prawem
Unii Europejskiej. Z dotychczasowymi wynikami prac Komisji można się zapoznać
w serwisie resortu sprawiedliwości:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/komisja-kodyfikacyjna-prawa-rodzinnego2
Warto zaznaczyć, że Ministerstwo Sprawiedliwości w podejmowanych pracach musi
odpowiednio ważyć racje między szybkością i sprawnością postępowań sądowych,
a zachowaniem należytych gwarancji ochrony praw dziecka.
W kontekście pytań o procedurę przysposobienia (adopcji) wyjaśniam, że obowiązujące
prawo zabezpiecza dobro dziecka m.in. poprzez mechanizm pozwalający na zmianę
decyzji przez matkę, która bezpośrednio po porodzie z różnych przyczyn (w tym
zdrowotnych np. depresja poporodowa) nie decyduje się na odebranie dziecka ze szpitala.
Sześciotygodniowy termin od urodzenia się dziecka, przewidziany w artykule 1192
Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dla rodziców do wyrażenia zgody na adopcję, nie jest
przesadnie długi i nie wpływa znacząco na długotrwałość postępowań adopcyjnych.
Nadto polski ustawodawca przewidział odpowiedzialność karną za porzucenie dziecka.
W myśl art. 210 Kodeksu karnego, kto wbrew obowiązkowi troszczenia się o małoletniego
poniżej lat 15 albo o osobę nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny
osobę tę porzuca, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha/podpisano elektronicznie/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.388.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11521 Pana Posła Michała Wosia, „w sprawie dramatycznie
długiego czasu trwania procedur umieszczania dzieci w sposób oczywisty porzuconych
w szpitalach w rodzinach adopcyjnych lub zastępczych oraz konieczności wdrożenia
specjalnego trybu postępowania w takich przypadkach”, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 109 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy1 jeżeli
dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy wyda odpowiednie zarządzenia. Natomiast
zgodnie z § 2 pkt. 5 tego przepisu, sąd opiekuńczy może w szczególności zarządzić
umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka
albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej albo powierzyć tymczasowo pełnienie funkcji
rodziny zastępczej małżonkom lub osobie, niespełniającym warunków dotyczących rodzin
zastępczych, w zakresie niezbędnych szkoleń, określonych w przepisach o wspieraniu
rodziny i systemie pieczy zastępczej albo zarządzić umieszczenie małoletniego w zakładzie
opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie
rehabilitacji leczniczej.
Oznacza to, że z punktu widzenia szybkości zabezpieczenia dziecka pozostawionego
w szpitalu po porodzie poprzez umieszczenie go w pieczy zastępczej, kluczowe jest uzyskanie
rozstrzygnięcia sądu w tym zakresie.
Formami pieczy zastępczej dedykowanymi niemowlętom są przede wszystkie rodziny
zastępcze, rodzinne domy dziecka oraz interwencyjne ośrodki preadopcyjne.
Należy przy tym podkreślić, iż zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca
2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej2 (dalej: ustawa o wspieraniu
rodziny i systemie pieczy zastępczej) pieczę zastępczą organizuje powiat. Dodatkowo w
świetle art. 180 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zapewnienie
dzieciom pieczy zastępczej w rodzinach zastępczych, rodzinnych domach dziecka oraz
w placówkach opiekuńczo-wychowawczych należy do jego zadań własnych. Przez pojęcie
"organizuje" należy rozumieć w szczególności tworzenie odpowiedniej infrastruktury pieczy
zastępczej. Powiat, w sytuacji gdy dziecko jest pozbawione opieki rodzicielskiej, musi podjąć
stosowne działania w celu zapewnienia mu pieczy zastępczej zgodnie z przepisami ustawy
o pieczy zastępczej i adopcji. I mimo tego, że umieszczenie albo dalszy pobyt dzieci w pieczy
zastępczej uzależnione są od decyzji sądu, to na powiecie ciąży odpowiedzialność
1 Dz.U. z 2023 r., poz. 2809 z późn.zm.
2 Dz.U. z 2025 r., poz.49
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
za zapewnienie takiej organizacji pieczy zastępczej, aby była ona zgodna z przepisami
ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a tym samym dawała sądowi
możliwość wydania postanowienia uwzględniającego dobro dziecka.
Organizując pieczę zastępczą, w razie stwierdzenia potrzeby zabezpieczenia w niej
zwiększonej liczby dzieci, powiat winien podjąć kroki mające na celu zagwarantowanie
odpowiedniej liczby miejsc, przede wszystkim w pieczy rodzinnej.
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przewiduje różne możliwości
zapewnienia dzieciom pieczy zastępczej. Oprócz tworzenia form pieczy na terenie własnego
powiatu, istnieją chociażby możliwości przekształcenia rodzin niezawodowych w zawodowe
lub w rodzinne domy dziecka, utworzenia rodzin zastępczych zawodowych na terenie innego
powiatu (art. 54 i 55 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej),
czy utworzenia placówki opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego, do których nie
znajdują zastosowania ograniczenia wynikające z art. 106 ustawy o wspieraniu rodziny
i systemie pieczy zastępczej.
Dodatkowo, w dyspozycji powiatu znajdują się narzędzia finansowe mogące ułatwić
wypełnianie funkcji rodzinnej pieczy zastępczej. Ich efektywne wykorzystanie może
zmniejszyć ryzyko tzw. „odpływu rodzin zastępczych” z systemu. Są to m.in. różnego rodzaju
świadczenia fakultatywne, możliwość podnoszenia uchwałami rady powiatu wysokości
świadczeń dla rodzin zastępczych, ułatwienie w dostępie do świadczeń fakultatywnych,
czy też podniesienie wysokości wynagrodzeń dla rodzin zastępczych zawodowych
i prowadzących rodzinne domy dziecka.
Należy przy tym wyraźnie zaznaczyć, iż nie każde dziecko umieszczone w pieczy zastępczej
może być przysposobione, duża część rodziców tych dzieci ma bowiem jedynie ograniczoną,
nie zaś odebraną władzę rodzicielską. Dodatkowo, o ile obowiązek zgłoszenia do ośrodka
adopcyjnego dotyczy wszystkich dzieci, których sytuacja prawna jest uregulowana
(tj. rodzice zostali całkowicie pozbawieni władzy rodzicielskiej lub dobrowolnie przed
sądem zrzekli się jej bez wskazywania przyszłej osoby przysposabiającej lub gdy rodzice
dziecka nie żyją), to całościowa sytuacja niektórych z nich nie zawsze uzasadnia
zakwalifikowania do przysposobienia. Dotyczy to przede wszystkim dzieci starszych, które
nie wyrażają zgody na adopcję lub dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych
tworzonych przez osoby najbliższe (np. dziadków, ciocie lub wujków). Wg stanu na
31 grudnia 2024 r. w ośrodkach adopcyjnych oczekiwało na adopcję 2 337 dzieci (mowa
o dzieciach posiadających kwalifikację „do adopcji”).
Odnośnie do długości trwania procedury na etapie przedsądowym należy wskazać, iż w dużej
mierze zależy ona od warunków, jakie formułują kandydaci do adopcji małoletniego. Część
osób wyraża bowiem gotowość adopcji przysposobienia wyłącznie dziecka w wieku do lat 3,
dodatkowo nieobarczonego wywiadem zdrowotnym lub środowiskowym. Aktualnie liczba
kandydatów do przysposobienia jest dwukrotnie mniejsza od liczby dzieci oczekujących na
adopcję. Oznacza to, że jeśli kandydaci są otwarci na adopcję dziecka bez sformułowania
konkretnych wymogów wobec niego, dobór następuje w zasadzie od razu po uzyskaniu przez
nich kwalifikacji. Istotne znaczenie ma tu jednak kwestia regulowania sytuacji prawnej dzieci
przebywających w pieczy zastępczej (im szybciej dziecko ma uregulowaną sytuację prawną,
tym ma większe szanse na adopcję) oraz długość trwania procedur adopcyjnych w sądzie.
Obydwie te kwestie należą do właściwości sprawiedliwości.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Informuję, iż Kierownictwo resortu rodziny podejmuje działania wspierające jednostki
samorządu terytorialnego w realizacji ich zadań, w tym działań mających na celu zapewnienie
odpowiedniej liczby miejsc w pieczy zastępczej (m.in. Rządowy program wsparcia powiatów
w organizacji i tworzeniu rodzinnych form pieczy zastępczej; dalej: Program wsparcia
powiatów). Dodatkowo w każdym województwie powstały zespoły kryzysowego
reagowania w obszarze pieczy zastępczej. Ich zadaniem jest m.in. ocena sytuacji w pieczy
zastępczej na terenie danego województwa oraz przyjęcie planów działania mających
na celu realizację postanowień sądów w zakresie zabezpieczenia dzieci. Działania zespołów
są w resorcie rodziny na bieżąco monitorowane.
Z myślą o zapewnieniu stabilnego funkcjonowania systemu pieczy zastępczej,
w szczególności jej rodzinnych form, realizowane są dwa programy: Program wsparcia
powiatów w finansowaniu zadań z zakresu rodzinnej pieczy zastępczej, który ma kluczowe
znaczenie dla zapewnienia stabilności i dalszego rozwoju rodzinnych form opieki nad dziećmi
– uznanych za docelową i preferowaną formę pieczy zastępczej zgodnie z ustawą - oraz
Program Asystent Rodziny.
W 2024 r. na wsparcie dla samorządów wszystkich szczebli przeznaczono w ramach
programów rządowych 110 mln zł z Funduszu Pracy. Składały się na to dwa programy
rządowe: Program Asystent Rodziny (z budżetem 70 mln zł) oraz Program wsparcia
powiatów w organizacji i tworzeniu rodzinnych form pieczy zastępczej z alokacją (40 mln zł).
Programy w tej samej wysokości zostaną planowo uruchomione także w 2025 r. Oprócz tego
na lata 2024-2027 na wypłaty dodatków motywacyjnych do wynagrodzeń dla pracowników
systemu wspierania rodziny, pieczy zastępczej i adopcji w wysokości 1000 zł zabezpieczono
ok. 1,2 mld zł z budżetu państwa. W 2025 r. zabezpieczono na ten cel ok. 332 mln zł.
Dodatkowo 22,5 mln zł z Funduszu Pracy przeznaczono na wypłatę w 2024 r. dodatku
motywacyjnego w wysokości 1000 zł do wynagrodzeń dla zawodowych rodzin zastępczych
i rodzinnych domów dziecka. W 2025 r. przeznaczono na ten cel kwotę 45 mln zł z Funduszu
Pracy. Program wypłaty dodatków będzie kontynuowany do 2027 r.
Prowadzone są też prace zmierzające do zmiany przepisów prawnych, których intencją jest
polepszenie sytuacji w pieczy zastępczej. Przygotowywana reforma zakłada wprowadzenie
ok. 100 kompleksowych zmian. Przewiduje się, że w jej wyniku:
w gminach wdrożone zostaną silniejsze mechanizmy profilaktyczne, wzmacniające
pracę z rodziną i ograniczające dopływ dzieci do pieczy zastępczej oraz zwiększające
liczbę bezpiecznych powrotów dzieci z pieczy zastępczej do rodzin biologicznych;
zwiększy się motywacja powiatów do inwestowania w pieczę rodzinną, która jest
najbardziej efektywnym sposobem realizacji tego zadania i najlepszą formą dla rozwoju
dzieci;
stworzone zostaną ramy bardziej atrakcyjnego zatrudniania rodzin zastępczych,
co przełoży się na przyrost miejsc w pieczy rodzinnej oraz zmniejszy liczbę odpływów
rodzin zastępczych i rodzinnych domów dziecka z systemu;
III sektor zostanie w większym stopniu włączony w realizację zadań objętych ustawą,
uruchamiając tym samym dodatkowe potencjały;
wzmocnione zostaną mechanizmy ukierunkowane na skuteczne usamodzielnienia
wychowanków pieczy zastępczej, dzięki czemu będą oni wchodzili w dorosłość lepiej
przygotowani do pełnienia swoich ról społecznych i zawodowych;
stworzone zostaną nowe, pozainstytucjonalne formy wsparcia dla osób
z niepełnosprawnościami;
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wprowadzone zostaną reguły poprawiające bezpieczeństwo dzieci w procedurach
adopcyjnych.
Przewiduje się też wprowadzenie możliwości ukończenia przez kandydatów do pełnienia
funkcji rodziny zastępczej niezawodowej, którzy posiadają już świadectwo ukończenia
szkolenia dla kandydatów do przysposobienia dziecka organizowanego przez ośrodek
adopcyjny i pozytywną kwalifikację, jedynie szkolenia uzupełniającego w zakresie pełnienia
funkcji rodziny zastępczej. Szkolenie to będzie mogło być prowadzone przez organizatora
rodzinnej pieczy zastępczej lub ośrodek adopcyjny, co w znacznym stopniu powinno także
przyspieszyć umieszczanie dzieci ze szpitali w rodzinach docelowych.
Zgodnie z danymi zebranymi w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, według
stanu na 24 marca 2025 r. liczba dzieci, które nie ukończyły 18 roku życia przebywających
w szpitalach wynosi 55. Dane te nie rozróżniają dzieci przebywających w szpitalu z przyczyn
zdrowotnych od hospitalizowanych z innych powodów. Z kolei w powiatach, które mają
zaległości w wykonywaniu postanowień sądów o umieszczeniu dziecka w pieczy, średni czas
oczekiwania dzieci na umieszczenie w niej wynosi ok. 7 miesięcy.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie gromadzi danych dotyczących liczby dzieci
porzuconych po urodzeniu w szpitalach w poszczególnych latach.
W 2023 r. przeprowadzono kampanię społeczną promującą rodzicielstwo zastępcze.
Jej budżet wyniósł 2 475 000 zł. Kampania miała na celu zmianę postaw społecznych wobec
rodziny zastępczej oraz poszerzanie wiedzy na jej temat oraz zachęcenie Polaków
do zaangażowania się w tworzenie rodzinnych form pieczy zastępczej. Działania
nakierowane na pozyskiwanie większej liczby dobrych kandydatów przyczynią się nie tylko
do poprawy dobrostanu dzieci w pieczy zastępczej, ale pozwolą też zwiększyć dynamikę
procesu deinstytucjonalizacji.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie posiada bezpośrednich kompetencji
kontrolnych w skali kraju w obszarze pieczy zastępczej, nie może zatem przeprowadzić
audytu na poziomie krajowym. W nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej wzmacniane są natomiast kompetencje nadzorcze i kontrolne wojewodów.
Kierownictwo Ministerstwa dostrzega konieczność zwrócenia szczególnej uwagi
na zaangażowanie organizatorów rodzinnej pieczy zastępczej w obszarze poszukiwania
miejsc w rodzinach zastępczych i rodzinnych domach dziecka oraz wzmacniania rodzinnej
pieczy zastępczej i przeprowadzania kwalifikacji kandydatów. W najbliższym czasie
planowane jest również wydanie rekomendacji dla wojewodów w przedmiocie kontroli.
Poziom deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej jest natomiast stale monitorowany przez
Kierownictwo resortu rodziny za pośrednictwem Centralnego Rejestru Pieczy Zastępczej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.326.2025
Warszawa, 01 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11521 złożoną przez Pana Posła Michała Wosia
do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz do Ministra Sprawiedliwości
w sprawie dramatycznie długiego czasu trwania procedur umieszczania dzieci w sposób
oczywisty porzuconych w szpitalach w rodzinach adopcyjnych lub zastępczych oraz
konieczności wdrożenia specjalnego trybu postępowania w takich przypadkach, uprzejmie
przedstawiam następujące informacje pozostające w zakresie właściwości Ministra
Sprawiedliwości.
Ad 2 i 8b
Przysposobienie (adopcja) jest instytucją o niezwykłej doniosłości ze względu na jej daleko
idące skutki prawne. Przysposobienie jest aktem formalnym, co oznacza, że może nastąpić
tylko na mocy orzeczenia sądu. Postępowanie sądowe w sprawie o przysposobienie jest
zwieńczeniem wieloetapowej procedury adopcyjnej przeprowadzanej przez ośrodek
adopcyjny.
Procedurę adopcyjną, którą prowadzoną ośrodki adopcyjne, reguluje ustawa z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025 r. poz.
49). Ustawa pozostaje w wyłącznej właściwości Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
-- 1 of 2 --
2
W odniesieniu natomiast do etapu sądowego procedury adopcyjnej, trzeba podkreślić,
że Ministerstwo Sprawiedliwości dąży do systemowej poprawy skuteczności sądownictwa
rodzinnego, w tym skrócenia czasu rozpoznawania spraw w sądach rodzinnych i ich
odciążenia. Wsparcie eksperckie w tym zakresie zapewnia Komisja Kodyfikacyjna Prawa
Rodzinnego, która została powołana m.in., aby przygotować założenia i ogólne kierunki
zmian w prawie rodzinnym i opiekuńczym, a także opracowywać projekty aktów
prawnych o podstawowym znaczeniu dla systemu prawa rodzinnego i opiekuńczego,
z uwzględnieniem zadań wynikających z potrzeb harmonizacji prawa polskiego z prawem
Unii Europejskiej. Z dotychczasowymi wynikami prac Komisji można się zapoznać
w serwisie resortu sprawiedliwości:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/komisja-kodyfikacyjna-prawa-rodzinnego2
Warto zaznaczyć, że Ministerstwo Sprawiedliwości w podejmowanych pracach musi
odpowiednio ważyć racje między szybkością i sprawnością postępowań sądowych,
a zachowaniem należytych gwarancji ochrony praw dziecka.
W kontekście pytań o procedurę przysposobienia (adopcji) wyjaśniam, że obowiązujące
prawo zabezpiecza dobro dziecka m.in. poprzez mechanizm pozwalający na zmianę
decyzji przez matkę, która bezpośrednio po porodzie z różnych przyczyn (w tym
zdrowotnych np. depresja poporodowa) nie decyduje się na odebranie dziecka ze szpitala.
Sześciotygodniowy termin od urodzenia się dziecka, przewidziany w artykule 1192
Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dla rodziców do wyrażenia zgody na adopcję, nie jest
przesadnie długi i nie wpływa znacząco na długotrwałość postępowań adopcyjnych.
Nadto polski ustawodawca przewidział odpowiedzialność karną za porzucenie dziecka.
W myśl art. 210 Kodeksu karnego, kto wbrew obowiązkowi troszczenia się o małoletniego
poniżej lat 15 albo o osobę nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny
osobę tę porzuca, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha/podpisano elektronicznie/
-- 2 of 2 --