Interpelacja w sprawie rzeczywistej skuteczności i mierzalności efektów rządowego poradnika bezpieczeństwa oraz konkretnego zakresu szkoleń dla obywateli
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11489
do ministra edukacji, ministra obrony narodowej, ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie rzeczywistej skuteczności i mierzalności efektów rządowego poradnika bezpieczeństwa oraz konkretnego zakresu szkoleń dla obywateli
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 01-08-2025
Szanowni Państwo Ministrowie,
w odpowiedzi na interpelację nr 8585 pan minister spraw wewnętrznych i administracji przedstawił rozbudowane stanowisko na temat przygotowywanego poradnika bezpieczeństwa oraz systemu szkoleń związanych z ochroną ludności i obroną cywilną.
Niestety, mimo obszerności formalnej, odpowiedź ta nie odnosi się bezpośrednio do kluczowych pytań zawartych w interpelacji i w wielu miejscach sprowadza się do ogólnikowych zapowiedzi, terminarza, wykonawców, mierników skuteczności oraz konkretnych rozwiązań technologicznych i organizacyjnych.
1. Brak jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o wartość dodaną nowego poradnika
Z odpowiedzi wynika, że przygotowywany materiał ma być „rozwinięciem” publikacji z 2022 r., jednak nie wskazano wprost:
w jakim zakresie merytorycznym nowy poradnik wnosi coś ponad dokument RCB z 2022 r.,
czy w procesie redakcyjnym nowego poradnika korzystano z konsultacji z organizacjami ratowniczymi, strażackimi, NGO, środowiskami akademickimi,
jaki zespół ekspercki odpowiada za jego zawartość merytoryczną i, jak zapewniono, jej aktualność.
2. Brak odpowiedzi na pytanie o mierzalność efektów
W interpelacji zwracałem uwagę, że wydanie broszury (drukowanej i cyfrowej) jest działaniem prostym do zrealizowania, lecz nie oznacza, że ma realny wpływ na stan przygotowania społeczeństwa.
Odpowiedź całkowicie pomija pytanie:
Jak rząd zamierza mierzyć efektywność poradnika? Czy przewiduje się np. badanie świadomości obywateli, stopnia przyswojenia wiedzy, udziału w ćwiczeniach?
3. Ogólniki w zakresie interaktywnych narzędzi edukacyjnych
W odpowiedzi pojawia się ogólna zapowiedź, że „narzędzia interaktywne będą rozwijane”, jednak nie wskazano:
kiedy i przez kogo,
czy zaplanowano konkretny budżet na aplikację mobilną z testami, quizami, powiadomieniami,
czy przewiduje się integrację poradnika z systemem Alert RCB i/lub aplikacją mObywatel w zakresie bieżących komunikatów i sytuacyjnych instrukcji zachowań.
4. Brak odpowiedzi na pytanie o szkolenie obywateli niezwiązanych z administracją
W interpelacji pytaliśmy, czy:
przewiduje się powszechny dostęp do szkoleń praktycznych (np. pierwsza pomoc, ewakuacja) dla zwykłych obywateli, rodzin, młodzieży, a nie tylko dla samorządowców i urzędników.
W odpowiedzi nie odniesiono się do tej kwestii – skupiono się wyłącznie na pracownikach administracji i samorządach.
Brakuje:
kalendarza szkoleń otwartych dla obywateli,
wskazania operatorów realizujących te szkolenia,
informacji, czy będą bezpłatne i jak można się na nie zapisać.
5. Brak odpowiedzi na pytanie o system certyfikacji i ścieżki edukacyjne
Pytaliśmy o możliwość stworzenia systemu:
certyfikowanych kursów dla obywateli,
wprowadzenia poziomów zaawansowania (np. podstawowy, średni, zaawansowany),
powiązania edukacji o bezpieczeństwie z systemem e-learningu (edukacja szkolna, uczelnie, OSP, NGO).
6. Brakuje również odpowiedzi na pytanie o obowiązkowe szkolenia dla pracowników administracji, tak aby w krótkim czasie była duża grupa ludzi przeszkolonych i przygotowanych z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.
Na te wątki nie udzielono odpowiedzi – mimo że są one kluczowe z punktu widzenia systemowego podejścia do budowania odporności społecznej.
W związku z powyższym zwracam się z ponownymi pytaniami:
Jakie konkretnie elementy merytoryczne nowego poradnika wykraczają poza publikację RCB z 2022 roku?
Kto odpowiadał za redakcję, jakie instytucje lub eksperci brali udział w pracach?
Czy rząd przewiduje system ewaluacji skuteczności poradnika i towarzyszących działań edukacyjnych, w szczególności czy będą realizowane badania społeczne, monitoring skuteczności przekazu, ocena poziomu wiedzy obywateli?
Czy aplikacja mobilna z funkcją ostrzegania, instrukcjami awaryjnymi i testami wiedzy rzeczywiście powstanie? Kiedy, kto ją przygotuje i jaki budżet przewidziano?
Czy poradnik lub system edukacji kryzysowej przewiduje działania dla osób starszych, niepełnosprawnych, dzieci, osób nieznających języka polskiego – innych niż podstawowa wersja językowa lub wersja z audiodeskrypcją?
Czy rząd planuje powszechny, dobrowolny dostęp do bezpłatnych kursów praktycznych z zakresu:
pierwszej pomocy,
postępowania przy zagrożeniach chemicznych/biologicznych,
zachowania w czasie alarmu i ewakuacji,
rozpoznania dezinformacji?
Czy rząd zamierza wprowadzić system szkoleń certyfikowanych z zakresu obrony cywilnej dla zwykłych obywateli, niezwiązanych z administracją?
Jeśli tak – kto miałby je prowadzić i czy przewidziano za to wynagrodzenie lub punkty edukacyjne?
Czy w szkołach podstawowych i średnich temat obrony cywilnej, ewakuacji i pierwszej pomocy zostanie potraktowany systemowo, a nie jedynie jako marginalny element wychowania fizycznego lub EDB?
Kiedy i w jakiej formie zostaną wprowadzone zmiany do podstawy programowej?
Czy szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej będą obowiązkowe dla pracowników administracji, tak aby w krótkim czasie była duża grupa ludzi przeszkolonych i przygotowanych z tego tak ważnego, acz zaniedbanego od 30 lat zakresu?
Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5255 znakówAl. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
1
Sekretarz Stanu
Paweł BEJDA
BMON-WP.053.650.2025/In-273-25/SW
Warszawa, 29.08.2025 r.
Pan Szymon HOŁOWNIA
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Do wiadomości: Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych w KPRM
ePuap
Dotyczy: interpelacji nr 11489 Pana Posła Jarosława Sachajki w sprawie rzeczywistej skuteczności i
mierzalności efektów rządowego poradnika bezpieczeństwa oraz konkretnego zakresu szkoleń dla
obywateli
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając, z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej, na interpelację nr 11489 Pana Posła
Jarosława Sachajki w sprawie rzeczywistej skuteczności i mierzalności efektów rządowego poradnika
bezpieczeństwa oraz konkretnego zakresu szkoleń dla obywateli, uprzejmie proszę
o przyjęcie poniższych informacji.
Poradnik „Bądź gotowy”, przygotowany przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB)
w 2022 r. w wersji cyfrowej, był odpowiedzią na zbrojną napaść Rosji na Ukrainę i do 28 sierpnia 2025 r.
był jedyną oficjalną wersją poradnika przygotowanego przez instytucje rządowe. Od tamtego czasu
zmieniły się zarówno okoliczności, jak i instrumentarium prawne - została wprowadzona m.in. ustawa z
dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U z 2025 r., poz. 825) czy ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r.
o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1907) z rozporządzeniami wykonawczymi.
W nowym, opublikowanym 28 sierpnia 2025 r. poradniku, Ministerstwo Obrony Narodowej,
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji i RCB korzystają z trzech lat doświadczeń
prowadzenia działań zbrojnych w pełnej skali na Ukrainie oraz z doświadczeń innych państw, które w
międzyczasie opracowały swoje poradniki. To w istotny sposób zmienia podejście, zarówno do struktury,
jak i treści poradnika bezpieczeństwa. Poradnik bezpieczeństwa odnosi się również do zagrożeń, które
nie zostały ujęte w już istniejącym poradniku RCB. Zarówno cele opracowania obydwu poradników,
okoliczności, w których powstały, forma, konstrukcja oraz sposób dystrybucji są inne, wobec
czego porównanie obu poradników wydaje się niecelowe.
Konstrukcja dokumentu została podzielona na dwie zasadnicze części: przygotowanie oraz reagowanie.
Dokument zawiera liczne ilustracje i schematy informacyjne, praktyczne wskazówki, odsyłacze do źródeł
pogłębiających wybrany temat. Został przygotowany zgodnie
z wytycznymi dostępności cyfrowej WCAG (odpowiedni kontrast, przejrzysta stylistyka oraz
audiodeskrypcja). Poradnik cechuje wysoki poziom szczegółowości oraz praktyczne ukierunkowanie –
każde zagadnienie opatrzono konkretnymi wskazówkami i możliwościami dalszego poszerzenia wiedzy.
Poradnik został zaprojektowany w taki sposób, aby jego treść była dostępna zarówno dla młodzieży, jak
i dla osób starszych, w tym wymagających szczególnego wsparcia. Zastosowano rozwiązania
umożliwiające łatwe korzystanie z publikacji: rozdziały poświęcone wybranym grupom odbiorców,
przejrzyste ilustracje utrzymane w przyjaznej stylistyce, czytelne fonty oraz elementy projektowania
zorientowanego na użytkownika (UX design).
Za redakcję poradnika odpowiadały grupy robocze powołane przy MON, MSWiA oraz RCB, które w
zakresie opracowania merytorycznego korzystały z wiedzy i doświadczenia ekspertów branżowych. W
-- 1 of 2 --
www.gov.pl/web/obrona narodowa
Al. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
2
prace redakcyjne i merytoryczne na poszczególnych etapach byli zaangażowani przedstawiciele szeregu
instytucji centralnych, samorządowych i podmiotów specjalistycznych oraz służb mundurowych. W
prace włączone były także uczelnie i instytucje wojskowe.
Opracowanie poszczególnych rozdziałów było dodatkowo wspierane przez praktyków, również w
oparciu o doświadczenia zagraniczne, na przykład fińskie czy ukraińskie. Ważnym elementem procesu
redakcyjnego była także współpraca z organizacjami pozarządowymi, organizacjami proobronnymi oraz
stowarzyszeniami i fundacjami, które zgłaszały uwagi i rekomendacje.
Poza opublikowaną już wersją elektroniczną i zaplanowaną dystrybucją wersji papierowej na jesieni
2025 r., przewidziana jest również wersja z audiodeskrypcją, a także wersja nagrana z wykorzystaniem
języka migowego. Ponadto, poradnik będzie opublikowany w aplikacji mObywatel oraz na dedykowanej
stronie w domenie gov.pl i innych wskazanych przez MON, MSWiA, RCB stronach www. W ścisłej
współpracy z Rzecznikiem Praw Dziecka planowane jest opracowanie wersji poradnika bezpieczeństwa
przeznaczonej specjalnie dla dzieci. Wydaniu poradnika będą towarzyszyć działania edukacyjne,
wykorzystujące dostępne narzędzia multimedialne oraz nowoczesne formy docierania do odbiorcy.
Jednocześnie informuję, że MON prowadzi projekty poświęcone zagadnieniom pierwszej pomocy,
postępowania przy zagrożeniach chemicznych/biologicznych, zachowania w czasie alarmu i ewakuacji
czy też dezinformacji w ramach programów: „Wakacje z wojskiem”, „Trenuj
z wojskiem”, „Edukacja z wojskiem”, „Legia Akademicka” oraz liceów wojskowych
i Oddziałów Przygotowania Wojskowego (klas mundurowych w szkołach średnich). Ponadto, od 2026 r.
ruszy program dobrowolnych powszechnych szkoleń wojskowych.
Z wyrazami szacunku
Paweł BEJDA
/dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --