Interpelacja nr 11429
Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji zdrowotnej, psychicznej i społecznej mężczyzn w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (55%)
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji zdrowotnej, psychicznej i społecznej mężczyzn w Polsce
Interpelacja nr 11429
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dramatycznej sytuacji zdrowotnej, psychicznej i społecznej mężczyzn w Polsce
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 31-07-2025
Pani Minister,
w ostatnich latach problem nierówności zdrowotnych pomiędzy kobietami a mężczyznami w Polsce staje się coraz bardziej widoczny. Jak wskazują dane opublikowane przez Główny Urząd Statystyczny oraz Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB, przeciętna długość życia mężczyzn w Polsce w 2024 roku wynosi zaledwie 74,7 roku, podczas gdy kobiety żyją średnio 82,1 roku. Różnica ta przekracza 7 lat i utrzymuje się od wielu lat na jednym z najwyższych poziomów w Europie. Co szczególnie niepokojące, długość życia mężczyzn silnie koreluje z poziomem wykształcenia – według danych GUS, 30-letni mężczyzna z wykształceniem podstawowym może żyć nawet 13 lat krócej niż jego rówieśnik z wykształceniem wyższym. To oznacza, że nierówności edukacyjne przekładają się w Polsce bezpośrednio na długość i jakość życia.
Równie niepokojące są dane dotyczące zdrowia psychicznego: ponad 85% ofiar samobójstw w Polsce to mężczyźni. Statystyki te powinny być alarmujące nie tylko z punktu widzenia zdrowia publicznego, ale także polityki społecznej i równości szans. Mężczyźni częściej wykonują pracę fizyczną, częściej ulegają wypadkom, rzadziej korzystają z opieki zdrowotnej, częściej wpadają w uzależnienia i częściej doświadczają wykluczenia społecznego po utracie pracy.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na poniższe pytania, uwzględniając również dane z raportów „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania 2025” oraz „Trwanie życia w 2024 roku” GUS:
Jakie konkretnie działania przewiduje ministerstwo w odpowiedzi na fakt, że ponad jedna piąta mężczyzn w Polsce nie dożywa wieku emerytalnego? (Dane GUS wskazują, że 21,6% mężczyzn umiera przed osiągnięciem wieku emerytalnego, co stawia pod znakiem zapytania sprawiedliwość systemu emerytalnego).
Jakie instrumenty polityki społecznej i rodzinnej są dedykowane profilaktyce zdrowotnej wśród mężczyzn, w tym zachęcaniu ich do korzystania z badań profilaktycznych i wsparcia psychologicznego? (Raport PZH pokazuje, że mężczyźni rzadziej korzystają z opieki zdrowotnej i pomocy psychicznej, co zwiększa ryzyko zgonów i pogłębia nierówności).
W jakim stopniu problem wysokiej liczby samobójstw wśród mężczyzn wpływa na kształtowanie priorytetów resortu w zakresie prewencji, zdrowia psychicznego i polityki rodzinnej? (Ponad 85% ofiar samobójstw w Polsce to mężczyźni – dane KGP i PZH).
Jak ministerstwo zamierza przeciwdziałać marginalizacji mężczyzn w systemie pomocy społecznej, w tym bezdomności, uzależnień, izolacji społecznej i deprywacji ekonomicznej? (Dane PZH wskazują, że mężczyźni stanowią ponad 75% populacji bezdomnych i osób długotrwale bezrobotnych).
Jakie badania, analizy lub strategie resortowe zostały opracowane w celu zrozumienia przyczyn nadumieralności mężczyzn w wieku produkcyjnym? (Raport PZH z 2025 r. pokazuje, że ponad 50% różnicy w długości życia między kobietami a mężczyznami wynika z nadumieralności mężczyzn przed 65. rokiem życia).
Jakie działania zostały zaplanowane w zakresie wsparcia mężczyzn w wieku emerytalnym, którzy pozostają bez wsparcia rodziny, w szczególności wdowców, seniorów samotnych i niezdolnych do samodzielnej egzystencji? (Z danych GUS wynika, że odsetek samotnych mężczyzn po 70. roku życia rośnie szybciej niż w przypadku kobiet, a jednocześnie mniej korzystają oni ze wsparcia instytucji publicznych).
Jakie zmiany planowane są w systemie pracy socjalnej, by uwzględniać specyfikę problemów doświadczanych przez mężczyzn (np. wstyd, brak umiejętności proszenia o pomoc, stygmatyzacja)?
Jakie narzędzia wspierające zdrowie mężczyzn przewidziano w programach równościowych współfinansowanych ze środków UE?
W jaki sposób ministerstwo zamierza rozwijać ofertę instytucjonalną (np. kluby ojcowskie, centra aktywizacji mężczyzn, programy partnerskie) dla mężczyzn zagrożonych wykluczeniem społecznym?
Jakie propozycje rozważane są w celu stworzenia rządowej strategii na rzecz zdrowia i dobrostanu mężczyzn? (Tego typu strategie funkcjonują m.in. w Wielkiej Brytanii, Australii i Kanadzie, przynosząc zauważalne efekty w zakresie zdrowia publicznego).
Jak ministerstwo ocenia dostępność usług zdrowia psychicznego i wsparcia kryzysowego dla mężczyzn w małych miejscowościach i na terenach wiejskich – tam, gdzie najczęściej dochodzi do samobójstw i uzależnień? (Najwyższe wskaźniki samobójstw notuje się w powiatach wiejskich i zdegradowanych społecznie, gdzie często brakuje poradni zdrowia psychicznego).
W jakim zakresie resort analizuje wpływ wykluczenia społecznego mężczyzn po rozwodzie, utracie pracy lub izolacji rodzinnej na ich zdrowie psychiczne i fizyczne? (Mężczyźni po rozwodzie i bez kontaktu z dziećmi są w grupie najwyższego ryzyka samobójstw i depresji).
Jakie działania edukacyjne planowane są w ramach polityki społecznej w celu zmiany stereotypów dotyczących męskości, które zniechęcają mężczyzn do korzystania z pomocy społecznej i zdrowotnej? (Tradycyjne normy męskości są uznawane przez WHO i OECD za jedną z barier w reagowaniu na kryzysy psychiczne).
W jaki sposób w ramach współpracy międzyresortowej planowane są działania wspierające chłopców w wieku szkolnym – w kontekście trudności emocjonalnych, agresji i wykluczenia edukacyjnego? (Chłopcy częściej powtarzają klasy, są zawieszani i rzadziej korzystają z pomocy psychologicznej w szkołach).
Jakie działania zostały zaplanowane w celu przeciwdziałania nadreprezentacji mężczyzn w statystykach przemocy domowej zarówno jako sprawców, jak i ofiar? (Mężczyźni są coraz częściej ofiarami przemocy psychicznej i ekonomicznej, czego nie obejmują dotychczasowe systemy wsparcia).
Na zakończenie proszę o udzielenie odpowiedzi na wszystkie pytania po kolei, wraz z odniesieniem się do danych, strategii i działań planowanych w ramach resortu. Oczekuję informacji rzetelnej, szczegółowej i aktualnej, ponieważ temat ten dotyczy bezpośrednio realizacji konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i obowiązku dbałości o wszystkich obywateli, niezależnie od płci.
Z wyrazami szacunku
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 11429
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dramatycznej sytuacji zdrowotnej, psychicznej i społecznej mężczyzn w Polsce
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 31-07-2025
Pani Minister,
w ostatnich latach problem nierówności zdrowotnych pomiędzy kobietami a mężczyznami w Polsce staje się coraz bardziej widoczny. Jak wskazują dane opublikowane przez Główny Urząd Statystyczny oraz Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB, przeciętna długość życia mężczyzn w Polsce w 2024 roku wynosi zaledwie 74,7 roku, podczas gdy kobiety żyją średnio 82,1 roku. Różnica ta przekracza 7 lat i utrzymuje się od wielu lat na jednym z najwyższych poziomów w Europie. Co szczególnie niepokojące, długość życia mężczyzn silnie koreluje z poziomem wykształcenia – według danych GUS, 30-letni mężczyzna z wykształceniem podstawowym może żyć nawet 13 lat krócej niż jego rówieśnik z wykształceniem wyższym. To oznacza, że nierówności edukacyjne przekładają się w Polsce bezpośrednio na długość i jakość życia.
Równie niepokojące są dane dotyczące zdrowia psychicznego: ponad 85% ofiar samobójstw w Polsce to mężczyźni. Statystyki te powinny być alarmujące nie tylko z punktu widzenia zdrowia publicznego, ale także polityki społecznej i równości szans. Mężczyźni częściej wykonują pracę fizyczną, częściej ulegają wypadkom, rzadziej korzystają z opieki zdrowotnej, częściej wpadają w uzależnienia i częściej doświadczają wykluczenia społecznego po utracie pracy.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na poniższe pytania, uwzględniając również dane z raportów „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania 2025” oraz „Trwanie życia w 2024 roku” GUS:
Jakie konkretnie działania przewiduje ministerstwo w odpowiedzi na fakt, że ponad jedna piąta mężczyzn w Polsce nie dożywa wieku emerytalnego? (Dane GUS wskazują, że 21,6% mężczyzn umiera przed osiągnięciem wieku emerytalnego, co stawia pod znakiem zapytania sprawiedliwość systemu emerytalnego).
Jakie instrumenty polityki społecznej i rodzinnej są dedykowane profilaktyce zdrowotnej wśród mężczyzn, w tym zachęcaniu ich do korzystania z badań profilaktycznych i wsparcia psychologicznego? (Raport PZH pokazuje, że mężczyźni rzadziej korzystają z opieki zdrowotnej i pomocy psychicznej, co zwiększa ryzyko zgonów i pogłębia nierówności).
W jakim stopniu problem wysokiej liczby samobójstw wśród mężczyzn wpływa na kształtowanie priorytetów resortu w zakresie prewencji, zdrowia psychicznego i polityki rodzinnej? (Ponad 85% ofiar samobójstw w Polsce to mężczyźni – dane KGP i PZH).
Jak ministerstwo zamierza przeciwdziałać marginalizacji mężczyzn w systemie pomocy społecznej, w tym bezdomności, uzależnień, izolacji społecznej i deprywacji ekonomicznej? (Dane PZH wskazują, że mężczyźni stanowią ponad 75% populacji bezdomnych i osób długotrwale bezrobotnych).
Jakie badania, analizy lub strategie resortowe zostały opracowane w celu zrozumienia przyczyn nadumieralności mężczyzn w wieku produkcyjnym? (Raport PZH z 2025 r. pokazuje, że ponad 50% różnicy w długości życia między kobietami a mężczyznami wynika z nadumieralności mężczyzn przed 65. rokiem życia).
Jakie działania zostały zaplanowane w zakresie wsparcia mężczyzn w wieku emerytalnym, którzy pozostają bez wsparcia rodziny, w szczególności wdowców, seniorów samotnych i niezdolnych do samodzielnej egzystencji? (Z danych GUS wynika, że odsetek samotnych mężczyzn po 70. roku życia rośnie szybciej niż w przypadku kobiet, a jednocześnie mniej korzystają oni ze wsparcia instytucji publicznych).
Jakie zmiany planowane są w systemie pracy socjalnej, by uwzględniać specyfikę problemów doświadczanych przez mężczyzn (np. wstyd, brak umiejętności proszenia o pomoc, stygmatyzacja)?
Jakie narzędzia wspierające zdrowie mężczyzn przewidziano w programach równościowych współfinansowanych ze środków UE?
W jaki sposób ministerstwo zamierza rozwijać ofertę instytucjonalną (np. kluby ojcowskie, centra aktywizacji mężczyzn, programy partnerskie) dla mężczyzn zagrożonych wykluczeniem społecznym?
Jakie propozycje rozważane są w celu stworzenia rządowej strategii na rzecz zdrowia i dobrostanu mężczyzn? (Tego typu strategie funkcjonują m.in. w Wielkiej Brytanii, Australii i Kanadzie, przynosząc zauważalne efekty w zakresie zdrowia publicznego).
Jak ministerstwo ocenia dostępność usług zdrowia psychicznego i wsparcia kryzysowego dla mężczyzn w małych miejscowościach i na terenach wiejskich – tam, gdzie najczęściej dochodzi do samobójstw i uzależnień? (Najwyższe wskaźniki samobójstw notuje się w powiatach wiejskich i zdegradowanych społecznie, gdzie często brakuje poradni zdrowia psychicznego).
W jakim zakresie resort analizuje wpływ wykluczenia społecznego mężczyzn po rozwodzie, utracie pracy lub izolacji rodzinnej na ich zdrowie psychiczne i fizyczne? (Mężczyźni po rozwodzie i bez kontaktu z dziećmi są w grupie najwyższego ryzyka samobójstw i depresji).
Jakie działania edukacyjne planowane są w ramach polityki społecznej w celu zmiany stereotypów dotyczących męskości, które zniechęcają mężczyzn do korzystania z pomocy społecznej i zdrowotnej? (Tradycyjne normy męskości są uznawane przez WHO i OECD za jedną z barier w reagowaniu na kryzysy psychiczne).
W jaki sposób w ramach współpracy międzyresortowej planowane są działania wspierające chłopców w wieku szkolnym – w kontekście trudności emocjonalnych, agresji i wykluczenia edukacyjnego? (Chłopcy częściej powtarzają klasy, są zawieszani i rzadziej korzystają z pomocy psychologicznej w szkołach).
Jakie działania zostały zaplanowane w celu przeciwdziałania nadreprezentacji mężczyzn w statystykach przemocy domowej zarówno jako sprawców, jak i ofiar? (Mężczyźni są coraz częściej ofiarami przemocy psychicznej i ekonomicznej, czego nie obejmują dotychczasowe systemy wsparcia).
Na zakończenie proszę o udzielenie odpowiedzi na wszystkie pytania po kolei, wraz z odniesieniem się do danych, strategii i działań planowanych w ramach resortu. Oczekuję informacji rzetelnej, szczegółowej i aktualnej, ponieważ temat ten dotyczy bezpośrednio realizacji konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i obowiązku dbałości o wszystkich obywateli, niezależnie od płci.
Z wyrazami szacunku
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
8%
Konkretność
92%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 11 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (11)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10418 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.391.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11429 Pana Posła Marcina Józefaciuka, w sprawie
dramatycznej sytuacji zdrowotnej, psychicznej i społecznej mężczyzn w Polsce, proszę
przyjąć wyjaśnienia pozostające we właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
Na wstępie należy podkreślić, że w ramach realizowanej polityki społecznej zapewniany jest
równy dostęp do świadczeń i usług pomocy społecznej dla wszystkich osób, niezależnie
od płci, wieku, pochodzenia czy sytuacji życiowej. Obowiązujące przepisy i procedury
nie zawierają rozwiązań, które mogłyby zniechęcać mężczyzn do korzystania z dostępnych
form wsparcia.
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024, r. poz. 1283, z późn. zm.)
nie wyodrębnia grup osób korzystających lub ubiegających się o pomoc społeczną
ze względu na płeć. Każda osoba znajdująca się w trudnej sytuacji życiowej może korzystać
ze świadczeń przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej na zasadach wynikających
z przepisów ustawy i aktów wykonawczych.
Działania informacyjne i edukacyjne koncentrują się na upowszechnianiu wiedzy
możliwościach korzystania z pomocy społecznej, promowaniu postawy otwartości wobec
korzystania z pomocy w sytuacjach kryzysowych oraz przełamywaniu ogólnych barier
w poszukiwaniu wsparcia. W prowadzonych kampaniach informacyjnych i materiałach
edukacyjnych podkreśla się, że korzystanie z pomocy społecznej stanowi prawo każdego
obywatela.
Prowadzona przez Rząd polityka społeczna nie utrwala ani nie promuje stereotypów
dotyczących męskości — przeciwnie, kieruje się zasadą równego traktowania oraz szacunku
dla indywidualnych potrzeb każdej osoby.
Odnosząc się do kwestii bezrobocia trzeba podkreślić, że w końcu czerwca 2025 r.
w urzędach pracy zarejestrowanych było 797 tys. bezrobotnych, z czego niemal połowę
(393,3 tys., co przekłada się na 49,4%) stanowili mężczyźni. Podobna sytuacja miała miejsce
również w latach ubiegłych.
Problem długotrwałego bezrobocia dotykał częściej kobiet niż mężczyzn. W końcu czerwca
2025 r. w urzędach pracy zarejestrowanych było 175,9 tys. długotrwale bezrobotnych
mężczyzn i 205,5 tys. długotrwale bezrobotnych kobiet (odpowiednio 44,7% wszystkich
bezrobotnych mężczyzn i 50,9 % wszystkich bezrobotnych kobiet).
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
W końcu czerwca 2025 r. 3,8 tys. bezrobotnych mężczyzn i 5,0 tys. bezrobotnych kobiet
pobierało świadczenia z pomocy społecznej.
Bezrobotni mężczyźni rzadziej niż kobiety posiadali prawo do zasiłku (14,8% bezrobotnych
mężczyzn wobec 17% kobiet).
W pierwszym półroczu 2025 r. 55 tys. bezrobotnych mężczyzn rozpoczęło udział
w aktywnych formach wsparcia (prace subsydiowane, staże, szkolenia, prace społecznie
użyteczne). Mężczyźni stanowili 44,6% wszystkich aktywizowanych bezrobotnych.
Dane z Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności wskazują, że w I kw. 2025 r.
współczynnik aktywności zawodowej wyniósł 84,4% dla mężczyzn w wieku produkcyjnym
(od 18 do 64 lat), a dla kobiet w wieku produkcyjnym (od 18 do 59 lat) 78%. Oznacza to,
że mężczyźni byli grupą szerzej do kobiet reprezentowaną na rynku pracy.
Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r.
poz. 620), której przepisy weszły w życie 1 czerwca 2025 r., wzmocniła wsparcie grup
wrażliwych, w tym długotrwale bezrobotnych kobiet i mężczyzn. Zgodnie z art. 69 tego aktu
osoby długotrwale bezrobotne stanowią jedną z 6 grup, których przedstawicielom
przysługuje pierwszeństwo w byciu kierowanym do aktywnych form wsparcia. Podniesiono
też do poziomu minimalnej stawki godzinowej wysokość świadczenia za wykonywanie prac
społecznie użytecznych przez bezrobotnych korzystających ze świadczeń z pomocy
społecznej.
Wskazana ustawa przewiduje również zacieśnienie współpracy między urzędami pracy
i instytucjami pomocy społecznej poprzez zawieranie porozumień w celu wspólnego
planowania i realizacji działań kierowanych do długotrwale bezrobotnych.
Ustawa wprowadziła ponadto możliwość zlecania przez urzędy pracy działań w zakresie
reintegracji społecznej długotrwale bezrobotnych instytucjom tworzącym centra lub kluby
integracji społecznej albo podmiotom ekonomii społecznej, które prowadzą działalność
statutową na rzecz integracji i reintegracji społecznej osób zagrożonych wykluczeniem
społecznym lub podejmują inicjatywy na rzecz przeciwdziałania uzależnieniom i patologiom
społecznym. Działania reintegracyjne realizowane są w formie indywidualnych
lub grupowych porad specjalistycznych, w tym spotkań z psychologiem, warsztatów
motywacyjnych, grup terapeutycznych lub grup wsparcia. Bezrobotnemu uczestniczącemu
w działaniach reintegracyjnych przysługuje stypendium w wysokości 60% kwoty zasiłku
dla bezrobotnych, a także możliwość sfinansowania kosztów przejazdu na zajęcia.
Informuję, że definicja osoby w kryzysie bezdomności zawarta w ustawie z dnia 12 marca
2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283), nie rozróżnia osób ze względu na
płeć.
Zgodnie z wynikami przeprowadzonego na zlecenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej w lutym 2024 r. Ogólnopolskiego Badania Liczby Osób Bezdomnych, w Polsce
zdiagnozowano 31 042 osób w kryzysie bezdomności, a udział mężczyzn w tej grupie sięga
80% (24 880 osoby).
Formy wsparcia osób będących już w kryzysie bezdomności określa art. 48a ustawy
o pomocy społecznej, zgodnie z którym udzielenie schronienia następuje przez przyznanie
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
tymczasowego miejsca w noclegowni, schronisku dla osób bezdomnych, schronisku dla osób
bezdomnych z usługami opiekuńczymi oraz w ogrzewalni.
W kontekście schronisk dla osób bezdomnych, schronisk dla osób bezdomnych z usługami
opiekuńczymi, noclegowni i ogrzewalni przeznaczonych wyłącznie dla mężczyzn
to we wszystkich województwach jest ich w sumie 214 i mogą pomieścić 7 634 osoby.
W 316 placówkach tymczasowego schronienia przeznaczonych dla kobiet i mężczyzn, które
są położone we wszystkich województwach znajduje się 10 942 miejsc.
Odnosząc się wprost do wsparcia oferowanego rodzicom z dziećmi wyjaśniam, że w ramach
systemu pomocy społecznej funkcjonują domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet
w ciąży prowadzone w ramach zadań własnych samorządów powiatowych. Placówki
te udzielają wsparcia matkom z małoletnimi dziećmi oraz kobietom w ciąży doznającym
przemocy domowej lub znajdujące się w innej sytuacji kryzysowej. Co istotne art. 47 ust. 4
ustawy o pomocy społecznej wprost wskazuje, iż wsparcie tych placówek adresowane jest
również do ojców z małoletnimi dziećmi oraz innych osób sprawujących opiekę prawną nad
nimi. Pomoc ojcom z małoletnimi dziećmi oferowana jest w tych placówkach w tożsamych
formach i zakresie, jak innym osobom korzystającym z ich usług.
Od 1 stycznia 2024 r. realizowany jest wieloletni rządowy program „Posiłek w szkole
i w domu” na lata 2024-2028, który zapewnia pomoc zarówno dzieciom, które wychowują
się w rodzinach znajdujących się w trudnej sytuacji, jak i osobom starszym,
niepełnosprawnym i o niskich dochodach.
Ze środków przekazywanych w ramach programu gminy udzielają wsparcia (w formie
posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia
rzeczowego w postaci produktów żywnościowych) osobom spełniającym warunki
otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz
spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym mowa
w art. 8 ww. ustawy.
Osoby, które spełniają kryterium Programu, także samotni ojcowie, mogą zgłosić się
do właściwego miejscowo ośrodka pomocy społecznej w danej gminie. O formie, rodzaju,
i wymiarze świadczenia decyduje dyrektor/kierownik ośrodka pomocy społecznej. Decyzja
podejmowana jest w indywidualnej sprawie po zbadaniu sytuacji osoby/rodziny przez
pracownika socjalnego w drodze rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Pracownik socjalny, zgodnie z ustawowymi zadaniami, udziela pomocy każdej osobie
znajdującej się w trudnej sytuacji, kierując się zasadą równego traktowania oraz
poszanowania jej godności. Jego rolą jest wspieranie, informowanie o dostępnych formach
pomocy oraz towarzyszenie w procesie wychodzenia z trudności – niezależnie od płci osoby
korzystającej z pomocy.
Odnośnie do samobójstw mężczyzn oraz oferowanej im specjalistycznej pomocy, w tym
psychologicznej i psychiatrycznej, odpowiedź została udzielona Panu Posłowi w ramach
Interpelacji nr 11428 w sprawie marginalizacji i pomijania potrzeb mężczyzn w polityce
społecznej.
Warto zaznaczyć, że w MRPiPS powołano „Zespół do spraw reformy systemu pomocy
społecznej”, którego zadaniem jest wypracowanie rozwiązań systemowych podnoszących
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
skuteczność wsparcia świadczonego w obszarze pomocy społecznej. Zespół tworzy grono
ekspertów, praktyków oraz osób ze świata nauki. W jego ramach wyodrębniona została
grupa robocza ds. wsparcia i rozwoju kadr w systemie pomocy społecznej. Przedmiotem
trwających obecnie prac grupy są również zagadnienia dotyczące pracy socjalnej
świadczonej w ramach pomocy społecznej.
Podkreślić trzeba, że poruszone w interpelacji zagadnienia z zakresu polityki zdrowotnej
i edukacyjnej wykracza poza właściwość Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Właściwi w tym zakresie są odpowiednio Minister Zdrowia i Minister Edukacji.
Informuję ponadto, że 1 lipca 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 15 maja 2024 r.
o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji rządowej
(Dz.U. z 2024 r. poz. 834), na mocy których część zadań ministra właściwego do spraw
zabezpieczenia społecznego przejęła Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. Obecnie
do właściwości KPRM należy m. in. realizowanie zadań z zakresu polityki senioralnej,
równouprawnienia, społeczeństwa obywatelskiego oraz zagadnień związanych z przemocą.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.391.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11429 Pana Posła Marcina Józefaciuka, w sprawie
dramatycznej sytuacji zdrowotnej, psychicznej i społecznej mężczyzn w Polsce, proszę
przyjąć wyjaśnienia pozostające we właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
Na wstępie należy podkreślić, że w ramach realizowanej polityki społecznej zapewniany jest
równy dostęp do świadczeń i usług pomocy społecznej dla wszystkich osób, niezależnie
od płci, wieku, pochodzenia czy sytuacji życiowej. Obowiązujące przepisy i procedury
nie zawierają rozwiązań, które mogłyby zniechęcać mężczyzn do korzystania z dostępnych
form wsparcia.
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024, r. poz. 1283, z późn. zm.)
nie wyodrębnia grup osób korzystających lub ubiegających się o pomoc społeczną
ze względu na płeć. Każda osoba znajdująca się w trudnej sytuacji życiowej może korzystać
ze świadczeń przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej na zasadach wynikających
z przepisów ustawy i aktów wykonawczych.
Działania informacyjne i edukacyjne koncentrują się na upowszechnianiu wiedzy
możliwościach korzystania z pomocy społecznej, promowaniu postawy otwartości wobec
korzystania z pomocy w sytuacjach kryzysowych oraz przełamywaniu ogólnych barier
w poszukiwaniu wsparcia. W prowadzonych kampaniach informacyjnych i materiałach
edukacyjnych podkreśla się, że korzystanie z pomocy społecznej stanowi prawo każdego
obywatela.
Prowadzona przez Rząd polityka społeczna nie utrwala ani nie promuje stereotypów
dotyczących męskości — przeciwnie, kieruje się zasadą równego traktowania oraz szacunku
dla indywidualnych potrzeb każdej osoby.
Odnosząc się do kwestii bezrobocia trzeba podkreślić, że w końcu czerwca 2025 r.
w urzędach pracy zarejestrowanych było 797 tys. bezrobotnych, z czego niemal połowę
(393,3 tys., co przekłada się na 49,4%) stanowili mężczyźni. Podobna sytuacja miała miejsce
również w latach ubiegłych.
Problem długotrwałego bezrobocia dotykał częściej kobiet niż mężczyzn. W końcu czerwca
2025 r. w urzędach pracy zarejestrowanych było 175,9 tys. długotrwale bezrobotnych
mężczyzn i 205,5 tys. długotrwale bezrobotnych kobiet (odpowiednio 44,7% wszystkich
bezrobotnych mężczyzn i 50,9 % wszystkich bezrobotnych kobiet).
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
W końcu czerwca 2025 r. 3,8 tys. bezrobotnych mężczyzn i 5,0 tys. bezrobotnych kobiet
pobierało świadczenia z pomocy społecznej.
Bezrobotni mężczyźni rzadziej niż kobiety posiadali prawo do zasiłku (14,8% bezrobotnych
mężczyzn wobec 17% kobiet).
W pierwszym półroczu 2025 r. 55 tys. bezrobotnych mężczyzn rozpoczęło udział
w aktywnych formach wsparcia (prace subsydiowane, staże, szkolenia, prace społecznie
użyteczne). Mężczyźni stanowili 44,6% wszystkich aktywizowanych bezrobotnych.
Dane z Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności wskazują, że w I kw. 2025 r.
współczynnik aktywności zawodowej wyniósł 84,4% dla mężczyzn w wieku produkcyjnym
(od 18 do 64 lat), a dla kobiet w wieku produkcyjnym (od 18 do 59 lat) 78%. Oznacza to,
że mężczyźni byli grupą szerzej do kobiet reprezentowaną na rynku pracy.
Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r.
poz. 620), której przepisy weszły w życie 1 czerwca 2025 r., wzmocniła wsparcie grup
wrażliwych, w tym długotrwale bezrobotnych kobiet i mężczyzn. Zgodnie z art. 69 tego aktu
osoby długotrwale bezrobotne stanowią jedną z 6 grup, których przedstawicielom
przysługuje pierwszeństwo w byciu kierowanym do aktywnych form wsparcia. Podniesiono
też do poziomu minimalnej stawki godzinowej wysokość świadczenia za wykonywanie prac
społecznie użytecznych przez bezrobotnych korzystających ze świadczeń z pomocy
społecznej.
Wskazana ustawa przewiduje również zacieśnienie współpracy między urzędami pracy
i instytucjami pomocy społecznej poprzez zawieranie porozumień w celu wspólnego
planowania i realizacji działań kierowanych do długotrwale bezrobotnych.
Ustawa wprowadziła ponadto możliwość zlecania przez urzędy pracy działań w zakresie
reintegracji społecznej długotrwale bezrobotnych instytucjom tworzącym centra lub kluby
integracji społecznej albo podmiotom ekonomii społecznej, które prowadzą działalność
statutową na rzecz integracji i reintegracji społecznej osób zagrożonych wykluczeniem
społecznym lub podejmują inicjatywy na rzecz przeciwdziałania uzależnieniom i patologiom
społecznym. Działania reintegracyjne realizowane są w formie indywidualnych
lub grupowych porad specjalistycznych, w tym spotkań z psychologiem, warsztatów
motywacyjnych, grup terapeutycznych lub grup wsparcia. Bezrobotnemu uczestniczącemu
w działaniach reintegracyjnych przysługuje stypendium w wysokości 60% kwoty zasiłku
dla bezrobotnych, a także możliwość sfinansowania kosztów przejazdu na zajęcia.
Informuję, że definicja osoby w kryzysie bezdomności zawarta w ustawie z dnia 12 marca
2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283), nie rozróżnia osób ze względu na
płeć.
Zgodnie z wynikami przeprowadzonego na zlecenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej w lutym 2024 r. Ogólnopolskiego Badania Liczby Osób Bezdomnych, w Polsce
zdiagnozowano 31 042 osób w kryzysie bezdomności, a udział mężczyzn w tej grupie sięga
80% (24 880 osoby).
Formy wsparcia osób będących już w kryzysie bezdomności określa art. 48a ustawy
o pomocy społecznej, zgodnie z którym udzielenie schronienia następuje przez przyznanie
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
tymczasowego miejsca w noclegowni, schronisku dla osób bezdomnych, schronisku dla osób
bezdomnych z usługami opiekuńczymi oraz w ogrzewalni.
W kontekście schronisk dla osób bezdomnych, schronisk dla osób bezdomnych z usługami
opiekuńczymi, noclegowni i ogrzewalni przeznaczonych wyłącznie dla mężczyzn
to we wszystkich województwach jest ich w sumie 214 i mogą pomieścić 7 634 osoby.
W 316 placówkach tymczasowego schronienia przeznaczonych dla kobiet i mężczyzn, które
są położone we wszystkich województwach znajduje się 10 942 miejsc.
Odnosząc się wprost do wsparcia oferowanego rodzicom z dziećmi wyjaśniam, że w ramach
systemu pomocy społecznej funkcjonują domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet
w ciąży prowadzone w ramach zadań własnych samorządów powiatowych. Placówki
te udzielają wsparcia matkom z małoletnimi dziećmi oraz kobietom w ciąży doznającym
przemocy domowej lub znajdujące się w innej sytuacji kryzysowej. Co istotne art. 47 ust. 4
ustawy o pomocy społecznej wprost wskazuje, iż wsparcie tych placówek adresowane jest
również do ojców z małoletnimi dziećmi oraz innych osób sprawujących opiekę prawną nad
nimi. Pomoc ojcom z małoletnimi dziećmi oferowana jest w tych placówkach w tożsamych
formach i zakresie, jak innym osobom korzystającym z ich usług.
Od 1 stycznia 2024 r. realizowany jest wieloletni rządowy program „Posiłek w szkole
i w domu” na lata 2024-2028, który zapewnia pomoc zarówno dzieciom, które wychowują
się w rodzinach znajdujących się w trudnej sytuacji, jak i osobom starszym,
niepełnosprawnym i o niskich dochodach.
Ze środków przekazywanych w ramach programu gminy udzielają wsparcia (w formie
posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia
rzeczowego w postaci produktów żywnościowych) osobom spełniającym warunki
otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz
spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym mowa
w art. 8 ww. ustawy.
Osoby, które spełniają kryterium Programu, także samotni ojcowie, mogą zgłosić się
do właściwego miejscowo ośrodka pomocy społecznej w danej gminie. O formie, rodzaju,
i wymiarze świadczenia decyduje dyrektor/kierownik ośrodka pomocy społecznej. Decyzja
podejmowana jest w indywidualnej sprawie po zbadaniu sytuacji osoby/rodziny przez
pracownika socjalnego w drodze rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Pracownik socjalny, zgodnie z ustawowymi zadaniami, udziela pomocy każdej osobie
znajdującej się w trudnej sytuacji, kierując się zasadą równego traktowania oraz
poszanowania jej godności. Jego rolą jest wspieranie, informowanie o dostępnych formach
pomocy oraz towarzyszenie w procesie wychodzenia z trudności – niezależnie od płci osoby
korzystającej z pomocy.
Odnośnie do samobójstw mężczyzn oraz oferowanej im specjalistycznej pomocy, w tym
psychologicznej i psychiatrycznej, odpowiedź została udzielona Panu Posłowi w ramach
Interpelacji nr 11428 w sprawie marginalizacji i pomijania potrzeb mężczyzn w polityce
społecznej.
Warto zaznaczyć, że w MRPiPS powołano „Zespół do spraw reformy systemu pomocy
społecznej”, którego zadaniem jest wypracowanie rozwiązań systemowych podnoszących
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
skuteczność wsparcia świadczonego w obszarze pomocy społecznej. Zespół tworzy grono
ekspertów, praktyków oraz osób ze świata nauki. W jego ramach wyodrębniona została
grupa robocza ds. wsparcia i rozwoju kadr w systemie pomocy społecznej. Przedmiotem
trwających obecnie prac grupy są również zagadnienia dotyczące pracy socjalnej
świadczonej w ramach pomocy społecznej.
Podkreślić trzeba, że poruszone w interpelacji zagadnienia z zakresu polityki zdrowotnej
i edukacyjnej wykracza poza właściwość Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Właściwi w tym zakresie są odpowiednio Minister Zdrowia i Minister Edukacji.
Informuję ponadto, że 1 lipca 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 15 maja 2024 r.
o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji rządowej
(Dz.U. z 2024 r. poz. 834), na mocy których część zadań ministra właściwego do spraw
zabezpieczenia społecznego przejęła Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. Obecnie
do właściwości KPRM należy m. in. realizowanie zadań z zakresu polityki senioralnej,
równouprawnienia, społeczeństwa obywatelskiego oraz zagadnień związanych z przemocą.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --