Interpelacja nr 11427
Interpelacja w sprawie nierówności zdrowotnych i braku systemowej polityki zdrowia mężczyzn
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (55%)
Podatki i Finanse (33%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nierówności zdrowotnych i braku systemowej polityki zdrowia mężczyzn
Interpelacja nr 11427
do ministra zdrowia
w sprawie nierówności zdrowotnych i braku systemowej polityki zdrowia mężczyzn
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 31-07-2025
Szanowna Pani Minister,
od lat obserwujemy w Polsce dramatyczną, a zarazem ignorowaną nierówność zdrowotną pomiędzy kobietami a mężczyznami. Jak wskazują dane opublikowane przez Główny Urząd Statystyczny oraz Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH–PIB, przeciętna długość życia mężczyzn w Polsce w 2024 roku wynosi zaledwie 74,7 roku, podczas gdy kobiety żyją średnio 82,1 roku. Różnica ta przekracza 7 lat i utrzymuje się od wielu lat na jednym z najwyższych poziomów w Europie. Co szczególnie niepokojące, długość życia mężczyzn silnie koreluje z poziomem wykształcenia – według danych GUS 30-letni mężczyzna z wykształceniem podstawowym może żyć nawet 13 lat krócej niż jego rówieśnik z wykształceniem wyższym. To oznacza, że nierówności edukacyjne i ekonomiczne przekładają się w Polsce bezpośrednio na długość i jakość życia.
Równocześnie mężczyźni rzadziej niż kobiety korzystają z badań profilaktycznych, wsparcia psychologicznego i opieki zdrowotnej. Stanowią ponad 85% ofiar samobójstw, są nadreprezentowani w statystykach chorób układu krążenia, nowotworów, uzależnień i śmierci z przyczyn możliwych do uniknięcia. Mimo to nie istnieje w Polsce żadna systemowa polityka zdrowotna adresowana do mężczyzn, a temat ten jest praktycznie nieobecny w publicznych strategiach zdrowia, programach profilaktyki czy edukacji zdrowotnej.
Z tego względu kieruję do Pani Minister następujące pytania:
Jakie konkretne działania przewiduje ministerstwo w odpowiedzi na fakt, że ponad jedna piąta mężczyzn w Polsce nie dożywa wieku emerytalnego? (Dane GUS wskazują, że 21,6% mężczyzn umiera przed osiągnięciem wieku emerytalnego, co stawia pod znakiem zapytania sprawiedliwość systemu emerytalnego).
Jakie instrumenty profilaktyki zdrowotnej są dedykowane mężczyznom, szczególnie w zakresie nowotworów prostaty i jąder, chorób serca, cukrzycy i andropauzy? (Zgodnie z danymi PZH mężczyźni dominują wśród zgonów z ww. przyczyn, a nie istnieje narodowy program profilaktyki zdrowotnej skierowany tylko do nich).
Jakie wskaźniki zgłaszalności mężczyzn na badania profilaktyczne odnotowano w 2023 roku i jakie działania są podejmowane w celu ich zwiększenia? (Mężczyźni znacznie rzadziej niż kobiety korzystają z badań profilaktycznych i trafiają do lekarza dopiero w zaawansowanych stadiach choroby).
Jak ministerstwo analizuje wpływ poziomu wykształcenia na długość życia i zdrowie mężczyzn oraz czy planowane są interwencje profilaktyczne skierowane do mężczyzn z niższym wykształceniem? (GUS wykazał, że różnica długości życia między mężczyznami z wykształceniem podstawowym a wyższym może wynosić nawet 13 lat).
W jakim zakresie resort analizuje wpływ ubóstwa na zdrowie mężczyzn oraz ich dostęp do opieki zdrowotnej i profilaktyki? (Raporty PZH i OECD wskazują, że ubóstwo pogłębia wykluczenie zdrowotne, zwłaszcza wśród mężczyzn pracujących fizycznie i zmianowo).
Jakie programy wspierające zdrowie psychiczne mężczyzn realizuje lub planuje resort, zwłaszcza w grupie wiekowej 30–59 lat? (Według PZH i KGP najwięcej samobójstw w Polsce popełniają mężczyźni w wieku produkcyjnym).
Jakie działania podejmowane są w celu ograniczenia samobójstw mężczyzn w małych miejscowościach i na wsiach? (Według danych PZH i GUS wskaźniki samobójstw są najwyższe na terenach wiejskich i zdegradowanych społecznie).
Czy ministerstwo analizuje wpływ stereotypów męskości (np. unikanie leczenia, wypieranie emocji) na stan zdrowia psychicznego i fizycznego mężczyzn? (WHO i OECD uznają stereotypy płciowe za barierę w dostępie mężczyzn do usług zdrowotnych).
Czy planowane są programy edukacyjne i szkolenia dla personelu medycznego, uwzględniające specyfikę pracy z pacjentem mężczyzną unikającym pomocy? (Wielu mężczyzn nie korzysta z pomocy ze względu na stygmatyzację lub brak zrozumienia ich postaw przez system).
Jakie działania podejmuje resort w zakresie rozwijania publicznej opieki andrologicznej oraz leczenia niepłodności u mężczyzn? (NFZ koncentruje się na leczeniu niepłodności u kobiet, pomijając problemy zdrowia reprodukcyjnego mężczyzn).
Jak resort ocenia dostępność usług zdrowotnych dla mężczyzn pracujących zmianowo (np. kierowców, górników, pracowników produkcji)? (Grupy te są bardziej narażone na choroby zawodowe i śmiertelność, a jednocześnie mają utrudniony dostęp do systemu opieki zdrowotnej).
Jakie narzędzia instytucjonalne przewidziano dla samotnych mężczyzn w wieku emerytalnym, w szczególności wdowców i seniorów bez wsparcia rodziny? (GUS wskazuje na rosnący odsetek samotnych starszych mężczyzn, którzy rzadziej korzystają z usług opieki i pomocy społecznej).
Jak ministerstwo wspiera rozwój programów lokalnych skierowanych do mężczyzn zagrożonych wykluczeniem zdrowotnym – np. centrów aktywności, klubów ojcowskich, punktów konsultacyjnych? (Organizacje społeczne sygnalizują brak oferty dedykowanej tej grupie).
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu wyrównania terytorialnych różnic w dostępie do psychiatrii środowiskowej i poradni zdrowia psychicznego? (Raporty NIK i PZH wykazują olbrzymie dysproporcje między miastami a powiatami wiejskimi).
Jakie wsparcie oferuje system zdrowia publicznego mężczyznom po rozwodzie, utracie pracy lub kontaktu z dziećmi, którzy są w grupie najwyższego ryzyka samobójstw i depresji? (Badania PZH i organizacji społecznych pokazują, że są to czynniki silnie zwiększające ryzyko zaburzeń psychicznych i zgonów).
Jakie strategie i narzędzia planowane są w celu uwzględnienia mężczyzn w krajowych programach równościowych współfinansowanych ze środków UE? (Obecne strategie skupiają się głównie na kobietach, nie obejmując mężczyzn zagrożonych marginalizacją).
Jakie działania edukacyjne są planowane w celu zmiany stereotypów męskości, które zniechęcają do korzystania z pomocy medycznej i psychologicznej? (Według WHO zmiana postaw kulturowych jest kluczowa dla zmniejszenia męskiej nadumieralności).
W jaki sposób resort zdrowia współpracuje z Ministerstwem Edukacji oraz Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, aby wspierać chłopców i młodych mężczyzn w obszarze zdrowia psychicznego, emocjonalnego i seksualnego? (Chłopcy rzadziej korzystają z pomocy psychologicznej i częściej przejawiają zachowania ryzykowne).
Jakie konkretne działania podejmowane są w zakresie diagnostyki i terapii depresji u mężczyzn, którzy rzadziej ją zgłaszają, ale częściej popełniają samobójstwa? (Depresja u mężczyzn często przebiega nietypowo i pozostaje niezdiagnozowana).
Czy ministerstwo rozważa wdrożenie narodowej strategii na rzecz zdrowia mężczyzn – wzorem Australii, Wielkiej Brytanii i Irlandii? (Tego typu dokumenty okazały się skuteczne w ograniczaniu nadumieralności i poprawie jakości życia).
Jakie dane i wskaźniki są obecnie zbierane i analizowane przez resort w celu monitorowania stanu zdrowia mężczyzn w Polsce? (Brak dostępu do szczegółowych danych utrudnia projektowanie skutecznych polityk zdrowotnych).
Jak resort planuje przeciwdziałać utrzymującemu się wzrostowi śmiertelności mężczyzn z powodu nowotworów i chorób sercowo-naczyniowych w wieku 40–65 lat? (To jedna z głównych przyczyn różnic w długości życia między płciami – raport PZH 2025).
Jakie środki zostały przeznaczone w 2024 roku na programy zdrowotne kierowane bezpośrednio do mężczyzn i jak oceniono ich skuteczność? (Zgodnie ze sprawozdaniami NFZ i MZ brak programów wyodrębnionych według płci).
W jakim zakresie planowane są działania zwiększające udział mężczyzn w programach profilaktyki zdrowotnej finansowanych z budżetu państwa i UE? (Obecnie mężczyźni stanowią mniejszość beneficjentów programów zdrowotnych mimo wyższej umieralności).
W jaki sposób ministerstwo zamierza monitorować i raportować efekty polityki zdrowotnej z uwzględnieniem różnic płciowych, szczególnie w grupach defaworyzowanych społecznie? (Od lat brakuje raportów uwzględniających płeć, które pokazywałyby różnice w dostępie i skutkach interwencji zdrowotnych).
Na zakończenie proszę o odniesienie się do wszystkich pytań po kolei oraz przedstawienie, jakie dane, analizy i konsultacje społeczne są uwzględniane w projektowaniu polityk zdrowotnych dotyczących równości i przeciwdziałania wykluczeniu mężczyzn.
Z wyrazami szacunku
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 11427
do ministra zdrowia
w sprawie nierówności zdrowotnych i braku systemowej polityki zdrowia mężczyzn
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 31-07-2025
Szanowna Pani Minister,
od lat obserwujemy w Polsce dramatyczną, a zarazem ignorowaną nierówność zdrowotną pomiędzy kobietami a mężczyznami. Jak wskazują dane opublikowane przez Główny Urząd Statystyczny oraz Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH–PIB, przeciętna długość życia mężczyzn w Polsce w 2024 roku wynosi zaledwie 74,7 roku, podczas gdy kobiety żyją średnio 82,1 roku. Różnica ta przekracza 7 lat i utrzymuje się od wielu lat na jednym z najwyższych poziomów w Europie. Co szczególnie niepokojące, długość życia mężczyzn silnie koreluje z poziomem wykształcenia – według danych GUS 30-letni mężczyzna z wykształceniem podstawowym może żyć nawet 13 lat krócej niż jego rówieśnik z wykształceniem wyższym. To oznacza, że nierówności edukacyjne i ekonomiczne przekładają się w Polsce bezpośrednio na długość i jakość życia.
Równocześnie mężczyźni rzadziej niż kobiety korzystają z badań profilaktycznych, wsparcia psychologicznego i opieki zdrowotnej. Stanowią ponad 85% ofiar samobójstw, są nadreprezentowani w statystykach chorób układu krążenia, nowotworów, uzależnień i śmierci z przyczyn możliwych do uniknięcia. Mimo to nie istnieje w Polsce żadna systemowa polityka zdrowotna adresowana do mężczyzn, a temat ten jest praktycznie nieobecny w publicznych strategiach zdrowia, programach profilaktyki czy edukacji zdrowotnej.
Z tego względu kieruję do Pani Minister następujące pytania:
Jakie konkretne działania przewiduje ministerstwo w odpowiedzi na fakt, że ponad jedna piąta mężczyzn w Polsce nie dożywa wieku emerytalnego? (Dane GUS wskazują, że 21,6% mężczyzn umiera przed osiągnięciem wieku emerytalnego, co stawia pod znakiem zapytania sprawiedliwość systemu emerytalnego).
Jakie instrumenty profilaktyki zdrowotnej są dedykowane mężczyznom, szczególnie w zakresie nowotworów prostaty i jąder, chorób serca, cukrzycy i andropauzy? (Zgodnie z danymi PZH mężczyźni dominują wśród zgonów z ww. przyczyn, a nie istnieje narodowy program profilaktyki zdrowotnej skierowany tylko do nich).
Jakie wskaźniki zgłaszalności mężczyzn na badania profilaktyczne odnotowano w 2023 roku i jakie działania są podejmowane w celu ich zwiększenia? (Mężczyźni znacznie rzadziej niż kobiety korzystają z badań profilaktycznych i trafiają do lekarza dopiero w zaawansowanych stadiach choroby).
Jak ministerstwo analizuje wpływ poziomu wykształcenia na długość życia i zdrowie mężczyzn oraz czy planowane są interwencje profilaktyczne skierowane do mężczyzn z niższym wykształceniem? (GUS wykazał, że różnica długości życia między mężczyznami z wykształceniem podstawowym a wyższym może wynosić nawet 13 lat).
W jakim zakresie resort analizuje wpływ ubóstwa na zdrowie mężczyzn oraz ich dostęp do opieki zdrowotnej i profilaktyki? (Raporty PZH i OECD wskazują, że ubóstwo pogłębia wykluczenie zdrowotne, zwłaszcza wśród mężczyzn pracujących fizycznie i zmianowo).
Jakie programy wspierające zdrowie psychiczne mężczyzn realizuje lub planuje resort, zwłaszcza w grupie wiekowej 30–59 lat? (Według PZH i KGP najwięcej samobójstw w Polsce popełniają mężczyźni w wieku produkcyjnym).
Jakie działania podejmowane są w celu ograniczenia samobójstw mężczyzn w małych miejscowościach i na wsiach? (Według danych PZH i GUS wskaźniki samobójstw są najwyższe na terenach wiejskich i zdegradowanych społecznie).
Czy ministerstwo analizuje wpływ stereotypów męskości (np. unikanie leczenia, wypieranie emocji) na stan zdrowia psychicznego i fizycznego mężczyzn? (WHO i OECD uznają stereotypy płciowe za barierę w dostępie mężczyzn do usług zdrowotnych).
Czy planowane są programy edukacyjne i szkolenia dla personelu medycznego, uwzględniające specyfikę pracy z pacjentem mężczyzną unikającym pomocy? (Wielu mężczyzn nie korzysta z pomocy ze względu na stygmatyzację lub brak zrozumienia ich postaw przez system).
Jakie działania podejmuje resort w zakresie rozwijania publicznej opieki andrologicznej oraz leczenia niepłodności u mężczyzn? (NFZ koncentruje się na leczeniu niepłodności u kobiet, pomijając problemy zdrowia reprodukcyjnego mężczyzn).
Jak resort ocenia dostępność usług zdrowotnych dla mężczyzn pracujących zmianowo (np. kierowców, górników, pracowników produkcji)? (Grupy te są bardziej narażone na choroby zawodowe i śmiertelność, a jednocześnie mają utrudniony dostęp do systemu opieki zdrowotnej).
Jakie narzędzia instytucjonalne przewidziano dla samotnych mężczyzn w wieku emerytalnym, w szczególności wdowców i seniorów bez wsparcia rodziny? (GUS wskazuje na rosnący odsetek samotnych starszych mężczyzn, którzy rzadziej korzystają z usług opieki i pomocy społecznej).
Jak ministerstwo wspiera rozwój programów lokalnych skierowanych do mężczyzn zagrożonych wykluczeniem zdrowotnym – np. centrów aktywności, klubów ojcowskich, punktów konsultacyjnych? (Organizacje społeczne sygnalizują brak oferty dedykowanej tej grupie).
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu wyrównania terytorialnych różnic w dostępie do psychiatrii środowiskowej i poradni zdrowia psychicznego? (Raporty NIK i PZH wykazują olbrzymie dysproporcje między miastami a powiatami wiejskimi).
Jakie wsparcie oferuje system zdrowia publicznego mężczyznom po rozwodzie, utracie pracy lub kontaktu z dziećmi, którzy są w grupie najwyższego ryzyka samobójstw i depresji? (Badania PZH i organizacji społecznych pokazują, że są to czynniki silnie zwiększające ryzyko zaburzeń psychicznych i zgonów).
Jakie strategie i narzędzia planowane są w celu uwzględnienia mężczyzn w krajowych programach równościowych współfinansowanych ze środków UE? (Obecne strategie skupiają się głównie na kobietach, nie obejmując mężczyzn zagrożonych marginalizacją).
Jakie działania edukacyjne są planowane w celu zmiany stereotypów męskości, które zniechęcają do korzystania z pomocy medycznej i psychologicznej? (Według WHO zmiana postaw kulturowych jest kluczowa dla zmniejszenia męskiej nadumieralności).
W jaki sposób resort zdrowia współpracuje z Ministerstwem Edukacji oraz Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, aby wspierać chłopców i młodych mężczyzn w obszarze zdrowia psychicznego, emocjonalnego i seksualnego? (Chłopcy rzadziej korzystają z pomocy psychologicznej i częściej przejawiają zachowania ryzykowne).
Jakie konkretne działania podejmowane są w zakresie diagnostyki i terapii depresji u mężczyzn, którzy rzadziej ją zgłaszają, ale częściej popełniają samobójstwa? (Depresja u mężczyzn często przebiega nietypowo i pozostaje niezdiagnozowana).
Czy ministerstwo rozważa wdrożenie narodowej strategii na rzecz zdrowia mężczyzn – wzorem Australii, Wielkiej Brytanii i Irlandii? (Tego typu dokumenty okazały się skuteczne w ograniczaniu nadumieralności i poprawie jakości życia).
Jakie dane i wskaźniki są obecnie zbierane i analizowane przez resort w celu monitorowania stanu zdrowia mężczyzn w Polsce? (Brak dostępu do szczegółowych danych utrudnia projektowanie skutecznych polityk zdrowotnych).
Jak resort planuje przeciwdziałać utrzymującemu się wzrostowi śmiertelności mężczyzn z powodu nowotworów i chorób sercowo-naczyniowych w wieku 40–65 lat? (To jedna z głównych przyczyn różnic w długości życia między płciami – raport PZH 2025).
Jakie środki zostały przeznaczone w 2024 roku na programy zdrowotne kierowane bezpośrednio do mężczyzn i jak oceniono ich skuteczność? (Zgodnie ze sprawozdaniami NFZ i MZ brak programów wyodrębnionych według płci).
W jakim zakresie planowane są działania zwiększające udział mężczyzn w programach profilaktyki zdrowotnej finansowanych z budżetu państwa i UE? (Obecnie mężczyźni stanowią mniejszość beneficjentów programów zdrowotnych mimo wyższej umieralności).
W jaki sposób ministerstwo zamierza monitorować i raportować efekty polityki zdrowotnej z uwzględnieniem różnic płciowych, szczególnie w grupach defaworyzowanych społecznie? (Od lat brakuje raportów uwzględniających płeć, które pokazywałyby różnice w dostępie i skutkach interwencji zdrowotnych).
Na zakończenie proszę o odniesienie się do wszystkich pytań po kolei oraz przedstawienie, jakie dane, analizy i konsultacje społeczne są uwzględniane w projektowaniu polityk zdrowotnych dotyczących równości i przeciwdziałania wykluczeniu mężczyzn.
Z wyrazami szacunku
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
12%
Konkretność
88%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 7 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.1 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
18513 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.27.2025.DŁ
Warszawa, 04 września 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 11427, złożoną przez Pana Posła Marcina
Józefaciuka w sprawie nierówności zdrowotnych i braku systemowej polityki zdrowia
mężczyzn, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Na wstępie należy zaznaczyć, że Ministerstwo Zdrowia dostrzega wyzwania związane z
sytuacją zdrowotną populacji mężczyzn w Polsce oraz wdraża szereg działań mające na celu
ograniczenie ich przedwczesnej umieralności. Według najnowszego raportu Narodowego
Instytutu Zdrowia publicznego PZH – PIB pt. „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej
uwarunkowania”, w 2023 r. średnia długość życia w Polsce wynosiła 74,7 lat dla mężczyzn i
82,1 lat dla kobiet. Mężczyźni żyją średnio o 7,4 roku krócej niż kobiety, przy czym ponad
połowa tej różnicy (51,9%) wynika z wyższej śmiertelności mężczyzn przed 65. rokiem
życia. Na tle Unii Europejskiej Polacy żyją krócej - mężczyźni aż o 4,1 roku. Mężczyźni
szczególnie często umierają z powodu chorób układu krążenia i nowotworów złośliwych.
Nowotwory atakujące płuca, jelito grube i gruczoł krokowy stanowiły dla nich największe
zagrożenie. Choroby sercowo- naczyniowe odpowiadały za 36,9% wszystkich zgonów i były
blisko o 50% groźniejsze dla mężczyzn niż dla kobiet. Nowotwory - druga najczęstsza
przyczyna zgonów (24,4%) - stanowiły aż o 70% większe zagrożenie dla mężczyzn.
Mając na uwadze narastającą liczbę zachorowań na choroby układu krążenia (ChUK) oraz
ich poważne konsekwencje zdrowotne, społeczne i ekonomiczne – w tym wysoką
umieralność oraz obniżoną jakość życia pacjentów, w tym mężczyzn – opracowano
Narodowy Program Chorób Układu Krążenia (NPChUK). Program ten stanowi
kompleksową strategię kardiologiczną, której nadrzędnym celem jest zmniejszenie
zachorowalności i umieralności z powodu ChUK oraz zbliżenia wskaźników zdrowotnych
do średnich wartości obserwowanych w krajach Unii Europejskiej.
-- 1 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
W zakresie rosnącej liczby zachorowań na nowotwory stworzono strategiczny,
kompleksowy program , który wytycza kierunki rozwoju w obszarze onkologii w Polsce –
Narodową Strategię Onkologiczną (NSO).
Zarówno NPChUK, jak i NSO swoje działania koncertuje w pięciu głównych obszarach:
inwestycje w kadry, inwestycje w edukację, inwestycje w pacjenta, inwestycje w naukę i
innowacje, inwestycje w system opieki kardiologicznej/onkologicznej.
Do działań mających przeciwdziałać wzrostowi śmiertelności z powodu nowotworów i
chorób sercowo-naczyniowych, należą również działania w ramach Krajowej Sieci
Onkologicznej (KSO) oraz Krajowej Sieci Kardiologicznej (KSK). Zarówno Krajowa Sieć
Onkologiczna (KSO), jak i Krajowa Sieć Kardiologiczna (KSK) zostały wdrożone jako
elementy szerszej strategii systemowej, której nadrzędnym celem jest podniesienie
efektywności leczenia, zwiększenie dostępności do nowoczesnej opieki medycznej oraz
poprawa jakości życia pacjentów, w tym mężczyzn.
Profilaktyka jako kluczowy filar polityki zdrowotnej, jest fundamentem Narodowego
Programu Zdrowia (NPZ). Głównym celem NPZ na lata 2021–2025 jest wydłużenie liczby
lat przeżytych w zdrowiu oraz zmniejszenie społecznych nierówności zdrowotnych.
Cele operacyjne Narodowego Programu Zdrowia obejmują: profilaktykę nadwagi i otyłości,
profilaktykę uzależnień, promocję zdrowia psychicznego, zdrowie środowiskowe oraz
zwalczanie chorób zakaźnych, reagowanie na wyzwania demograficzne.
Do kluczowych instrumentów profilaktyki zdrowotnej należy również Program „Moje
Zdrowie” tj. bilans zdrowia osoby dorosłej, który umożliwia diagnozowanie stanu zdrowia,
edukację zdrowotną, ustalenie indywidualnego planu zdrowia pacjenta, a w przypadku
wykrycia nieprawidłowości – kierowanie na specjalistyczne leczenie na wczesnych etapach
rozwoju choroby u osób dorosłych.
Warto zaznaczyć, że realizowane inicjatywy w ramach wyżej wymienionych strategii i
programów mają charakter uniwersalny i są kierowane do całej populacji–zarówno kobiet,
jak i mężczyzn–co pozwala na szerokie oddziaływanie zdrowotne.
W odniesieniu do działań z zakresu profilaktyki dedykowanej mężczyznom warto wskazać
portal pacjent.gov.pl. Platforma ta to serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu
Zdrowia, który służy m.in. do realizacji działań edukacyjnych. Na stronie portalu w zakładce
„profilaktyka” publikowane są informacje dotyczące trwających programów
profilaktycznych. Wśród nich znajdują się także programy kierowane do populacji
mężczyzn (link: https://pacjent.gov.pl/programy-profilaktyczne). Na stronie znajduje się
także szereg publikacji skierowanych do mężczyzn lub podejmujących tematykę ich
zdrowia.
-- 2 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
W odpowiedzi na pytanie o zgłaszalność mężczyzn na badania profilaktyczne w 2023 roku,
informuję, że dane wskazują na niższy udział mężczyzn w programach profilaktycznych w
porównaniu do kobiet. Ministerstwo Zdrowia planuje szereg działań mających na celu
zwiększenie udziału mężczyzn – w tym chłopców i młodych mężczyzn – w programach
profilaktyki zdrowotnej finansowanych ze środków krajowych i unijnych. Działania te
obejmują zarówno profilaktykę pierwotną, jak i wtórną, a ich celem jest trwała zmiana
postaw zdrowotnych oraz zwiększenie świadomości w zakresie znaczenia badań
profilaktycznych.
W ramach profilaktyki pierwotnej planowana jest emisja spotów telewizyjnych i radiowych,
które będą zachęcać mężczyzn do zmiany stylu życia – ograniczenia spożycia alkoholu,
rezygnacji z palenia tytoniu oraz podejmowania regularnej aktywności fizycznej. Przekaz
będzie dostosowany do różnych grup wiekowych i społecznych, z naciskiem na język
korzyści i pozytywne wzorce zachowań.
Równolegle prowadzone będą działania w zakresie profilaktyki wtórnej, promujące
wykonywanie badań przesiewowych w kierunku chorób nowotworowych m.in. raka
prostaty, jąder, jelita grubego i płuc oraz chorób układu sercowo-naczyniowego. W tym
celu planowana jest kontynuacja emisji edukacyjnych materiałów w programach
śniadaniowych największych stacji telewizyjnych: TVP, TVN, Polsat, a także kampanii
radiowych i internetowych.
Dodatkowo, w listopadzie 2025 roku, we współpracy z Głównym Inspektoratem
Sanitarnym, planowane są dwie ogólnopolskie kampanie skierowane do młodych mężczyzn:
kampania antynikotynowa z okazji Światowego Dnia Rzucania Palenia oraz program
edukacyjny dotyczący chorób przenoszonych drogą płciową, promujący odpowiedzialne
postawy zdrowotne i regularne badania.
Warto zaznaczyć, że tylko w październiku i listopadzie 2024 r. resort zdrowia przeznaczył
ok. 1,7 mln zł na promocję profilaktyki onkologicznej wśród mężczyzn w ramach kampanii
„Planuję Długie Życie” i Narodowej Strategii Onkologicznej. Do tej pory działania resortu
na rzecz promocji i edukacji zdrowotnej, dedykowane mężczyznom, obejmowały edukację o
czynnikach ryzyka (np. palenie, alkohol), promocję badań przesiewowych (rak płuca, jelita
grubego, prostaty, jąder), spoty w mediach, wiadomości push w aplikacji Moje IKP oraz
kampanię „Movember”. Zorganizowano m.in. stoisko profilaktyczne podczas „Biegu dla jaj”
w Bydgoszczy. Wspólnie z NFZ realizowano akcję „Środa z profilaktyką”, a z TVP Info –
miasteczka zdrowia. Treści publikowano także w kanałach własnych resortu i jednostek
podległych.
-- 3 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Ministerstwo wspiera także rozwój lokalnych programów skierowanych do mężczyzn
zagrożonych wykluczeniem zdrowotnym, m.in. poprzez współpracę z organizacjami
pozarządowymi i samorządami. Przykładem są inicjatywy takie jak „Bieg dla jaj” czy
miasteczka zdrowia organizowane w ramach projektu „Polska na Tak”, które promują
profilaktykę nowotworową i zdrowy styl życia.
Należy wskazać, że Ministerstwo Zdrowia traktuje zdrowie obywateli obu płci jako
priorytet, uwzględniając różnice w zachorowalności i stylu życia. Działania promocyjne są
różnicowane pod względem formy przekazu, narzędzi i kanałów komunikacji, aby
skutecznie dotrzeć do jak najszerszej grupy odbiorców. Wszystkie opisane działania mają
na celu nie tylko zwiększenie frekwencji w programach profilaktycznych, ale przede
wszystkim budowanie trwałych nawyków zdrowotnych wśród mężczyzn na różnych
etapach życia.
W ramach swoich działań resort analizuje wpływ poziomu wykształcenia na długość życia i
zdrowie mężczyzn, wskazując na istotne różnice – nawet do 13 lat – między osobami z
wykształceniem podstawowym a wyższym. W odpowiedzi na te dane m.in. wdrożono wyżej
wymieniony program „Moje Zdrowie”, który integruje diagnostykę, edukację zdrowotną i
indywidualne planowanie działań prozdrowotnych, ze szczególnym uwzględnieniem grup o
niższych kompetencjach zdrowotnych.
W celu monitorowania stanu zdrowia mężczyzn w Polsce Ministerstwo Zdrowia analizuje
świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych. Na podstawie danych
rozliczeniowych Narodowego Funduszu Zdrowia wyliczane są wskaźniki epidemiologiczne
(m.in. liczba chorych oraz liczba nowych zachorowań), z uwzględnieniem podziału na płeć.
Przykładowa analiza wskaźników epidemiologicznych (na podstawie danych NFZ i GUS)
znajduje się na platformie BASiW: https://basiw.mz.gov.pl/mapy-informacje/mapa-2022-
2026/analizy/epidemiologia/epidemiologia-wersja-polska-gus-i-nfz/.
W ramach Wieloośrodkowego Ogólnopolskiego Badania Stanu Zdrowia Ludności
WOBASZ (https://wobasz.gov.pl/), gromadzone są dane do analizy uwarunkowań chorób
układu krążenia oraz innych chorób przewlekłych. Ich wyniki umożliwią ocenę skuteczności
działań profilaktycznych, badanie przyczyn umieralności z powodu chorób układu krążenia
oraz stworzenie nowej strategii postępowania, z uwzględnieniem podziału na płeć.
W resorcie analizowane są również dane dla obu płci z rejestrów epidemiologicznych, m.in.
z Krajowego Rejestru Nowotworów, dane GUS i Eurostat (m.in. dane o przyczynach
zgonów, dane o oczekiwanej długości życia czy dane z Europejskiego badania warunków
życia ludności EU-SILC) oraz dane GBD (Global Burden of Disease).
-- 4 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Dodatkowo Ministerstwo analizuje raporty opracowywane przez inne instytucje m.in.
raport NIZP PZH – PIB „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania, coroczne
raporty GUS „Zdrowie i ochrona zdrowia” czy raporty NFZ na platformie Zdrowe Dane.
W odniesieniu do pytań dotyczących zdrowia psychicznego informuję, że Ministerstwo
Zdrowia realizuje działania wspierające zdrowie psychiczne mężczyzn, szczególnie w grupie
wiekowej 30–59 lat, która charakteryzuje się najwyższym wskaźnikiem samobójstw. W
zakresie kompleksowej prewencji suicydalnej, w Narodowym Programie Zdrowia na lata
2021–2025 wprowadzono 10 zadań mających na celu zapobieganie zrachowaniom
samobójczym, których realizacja koordynowana jest przez Instytut Psychiatrii i Neurologii
oraz Biuro ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym. Działania te będą kontynuowane
w kolejnej edycji programu na lata 2026–2030. Równolegle zakres międzysektorowych
oraz lokalnych działań i zalecanych rozwiązań organizacyjnych w systemie ochrony zdrowia
psychicznego, został wskazany w ramach Narodowego Programu Ochrony Zdrowia
Psychicznego na lata 2023-2030. Priorytetem jest rozwój idei psychiatrii środowiskowej i
kompleksowej opieki w centrach zdrowia psychicznego, które mają zostać włączone do
systemu opieki zdrowotnej po zakończeniu pilotażu w 2025 roku. Działania te mają na celu
zwiększenie dostępności usług na terenach wiejskich i zdegradowanych społecznie.
Resort podejmuje również działania edukacyjne skierowana m.in. do mężczyzn w wieku
produkcyjnym, mająca na celu przełamywanie barier w szukaniu pomocy psychologicznej.
W tym miejscu warto wspomnieć, o zrealizowanej kampanii edukacyjno-informacyjna
„Zobacz człowieka. Zatrzymaj stygmatyzację!”.
W ocenie Ministerstwa Zdrowia niezbędnym elementem systemu pomocy, oprócz
świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej, dla osób doświadczających
kryzysów psychicznych stanowi zapewnienie dostępu do doraźnego wsparcia, w postaci
działającego w oparciu o stabilne finansowanie, telefonów zaufania. W ramach wsparcia dla
osób dorosłych, utworzono Centrum wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym
realizowane przez fundację ITAKA, w którym świadczona jest całodobowa, bezpłatna i
specjalistyczna pomoc poprzez telefoniczną pomoc pod nr 800 70 2222, a także za
pośrednictwem e-mail i czatu.
W prowadzonej w latach 2021-2024 na zlecenie Ministerstwa Zdrowia kampanii „Zobacz
Człowieka”, na dedykowanej stronie internetowej dostępnych było wiele praktycznych i
pomocnych materiałów o tematyce zdrowia psychicznego i przeciwdziałaniu kryzysom
psychicznym i stygmatyzacji. Informacje dotyczące możliwości korzystania z pomocy
psychologicznej, w tym materiały na temat zapobiegania samobójstwom, oraz ramka
pomocowa dostępne są pod linkiem: https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/biblioteka/.
-- 5 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Ministerstwo Zdrowia we wszystkich swoich aktywnościach edukacyjnych promuje wśród
mężczyzn odpowiedzialną postawę zgodnie z najnowszą wiedzą medyczną, zachęcając do
rezygnacji z używek, aktywności fizycznej, zdrowego odżywiania oraz uczestnictwa w
regularnych badaniach profilaktycznych. Aby skuteczniej walczyć ze stereotypem, że
dbanie o zdrowie jest niemęskie, współpracujemy z największymi nadawcami telewizyjnymi
i w serialach o największej oglądalności zamieszczamy wątki edukacyjne, w których męscy
bohaterowie walczą ze swoimi obawami dotyczącymi uczestnictwa w badaniach
przesiewowych czy podjęcia leczenia celem odbudowy swojego zdrowia.
W zakresie współpracy międzyresortowej, Ministerstwo Zdrowia wspólnie z
Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz Ministerstwem Rodziny i Polityki Społecznej
wdraża nowy przedmiot szkolny „Edukacja zdrowotna”, który od 1 września 2025 roku
zastąpi zajęcia z wychowania do życia w rodzinie. Program przedmiotu zawiera treści
promujące zdrowe nawyki i odporność psychiczną wśród młodzieży.
Wszystkie te inicjatywy przyczyniają się do kształtowania bardziej świadomego
społeczeństwa, które lepiej rozumie i reaguje na problemy zdrowia psychicznego.
W zakresie rozwijania publicznej opieki andrologicznej oraz leczenia niepłodności u
mężczyzn, działania podejmowane są m.in. w ramach programu polityki zdrowotnej pn.
„Leczenie niepłodności obejmujące procedury medycznie wspomaganej prokreacji, w tym
zapłodnienie pozaustrojowe prowadzone w ośrodku medycznie wspomaganej prokreacji,
na lata 2024-2028”. Celem głównym Programu jest zapewnienie parom dotkniętym
niepłodnością równego dostępu do procedury zapłodnienia pozaustrojowego w ośrodku
medycznie wspomaganej prokreacji oraz umożliwienie osobom przed lub w trakcie leczenia
onkologicznego o potencjale upośledzającym płodność zabezpieczenia materiału
rozrodczego (oocytów lub nasienia) na przyszłość.
Mężczyźni z partnerkami mogą korzystać również z kompleksowej diagnostyki, leczenia
niepłodności oraz opieki psychologicznej w ramach Programu kompleksowej ochrony
zdrowia prokreacyjnego na lata 2021-2026 r. Celem głównym wskazanego Programu jest
zwiększenie dostępności do wysokiej jakości świadczeń z zakresu diagnostyki i leczenia
niepłodności.
Ponadto w ramach świadczeń gwarantowanych dostępne jest m.in. badanie nasienia
(seminogram), realizowane w poradniach urologicznych i endokrynologicznych.
Należy zaznaczyć, że rozwiązania wdrażane w realizowanych projektach finansowanych ze
środków UE są zgodne z politykami UE, które kładą nacisk na równouprawnienie płci oraz
wykluczają jakiekolwiek formy dyskryminacji.
-- 6 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Jednocześnie informujemy, że w procesie wyboru a następnie wdrażania projektów
finansowanych ze środków UE konieczne jest stosowanie „Wytycznych dotyczących
realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021–2027”. Zgodnie z
przedmiotowym dokumentem perspektywa równości kobiet i mężczyzn jest uwzględniana
na wszystkich etapach wdrażania projektów tj. podczas przygotowywania, wdrażania,
monitorowania, sprawozdawczości, ewaluacji, promocji i kontroli. Na każdym poziomie
działań zostały zaplanowane mechanizmy pozwalające na realizację zasady równości kobiet
i mężczyzn.
Ponadto, załącznikiem do ww. wytycznych jest „Standard minimum realizacji zasady
równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+”, na
podstawie którego odbywa się ocena zgodności projektów z zasadą równości kobiet i
mężczyzn. Należy zaznaczyć, że zasada równości kobiet i mężczyzn nie polega na
automatycznym objęciu wsparciem 50% kobiet i 50% mężczyzn w projekcie, ale na
odwzorowaniu istniejących proporcji płci w danym obszarze lub zwiększaniu we wsparciu
udziału grupy niedoreprezentowanej.
W perspektywie finansowej 2021-2027 funduszy UE działania profilaktyczne mogą być
realizowane w ramach programów na szczeblu krajowym, jak i ze środków programów
regionalnych, za których realizację odpowiadają urzędy marszałkowskie. Zasady udzielania
wsparcia regulują „Wytyczne Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej dotyczące realizacji
projektów z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w regionalnych
programach na lata 2021–2027”, które określają grupy docelowe wsparcia.
Ponadto Ministerstwo Zdrowia informuje, że obecnie nie są prowadzone prace nad
odrębną Strategią Zdrowia Mężczyzn. Jednak szereg działań realizowanych w ramach
NPCHUK, NSO, NPZ oraz Krajowej Sieci Kardiologicznej i Krajowej Sieci Onkologicznej
wspiera poprawę stanu zdrowia populacji, w tym mężczyzn.
Na zakończenie, Ministerstwo Zdrowia pragnie podkreślić, że zdrowie mężczyzn stanowi
istotny obszar polityki zdrowotnej państwa. Resort będzie kontynuował działania na rzecz
poprawy sytuacji zdrowotnej mężczyzn, uwzględniając ich specyficzne potrzeby i
uwarunkowania.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 7 of 7 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.27.2025.DŁ
Warszawa, 04 września 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 11427, złożoną przez Pana Posła Marcina
Józefaciuka w sprawie nierówności zdrowotnych i braku systemowej polityki zdrowia
mężczyzn, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Na wstępie należy zaznaczyć, że Ministerstwo Zdrowia dostrzega wyzwania związane z
sytuacją zdrowotną populacji mężczyzn w Polsce oraz wdraża szereg działań mające na celu
ograniczenie ich przedwczesnej umieralności. Według najnowszego raportu Narodowego
Instytutu Zdrowia publicznego PZH – PIB pt. „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej
uwarunkowania”, w 2023 r. średnia długość życia w Polsce wynosiła 74,7 lat dla mężczyzn i
82,1 lat dla kobiet. Mężczyźni żyją średnio o 7,4 roku krócej niż kobiety, przy czym ponad
połowa tej różnicy (51,9%) wynika z wyższej śmiertelności mężczyzn przed 65. rokiem
życia. Na tle Unii Europejskiej Polacy żyją krócej - mężczyźni aż o 4,1 roku. Mężczyźni
szczególnie często umierają z powodu chorób układu krążenia i nowotworów złośliwych.
Nowotwory atakujące płuca, jelito grube i gruczoł krokowy stanowiły dla nich największe
zagrożenie. Choroby sercowo- naczyniowe odpowiadały za 36,9% wszystkich zgonów i były
blisko o 50% groźniejsze dla mężczyzn niż dla kobiet. Nowotwory - druga najczęstsza
przyczyna zgonów (24,4%) - stanowiły aż o 70% większe zagrożenie dla mężczyzn.
Mając na uwadze narastającą liczbę zachorowań na choroby układu krążenia (ChUK) oraz
ich poważne konsekwencje zdrowotne, społeczne i ekonomiczne – w tym wysoką
umieralność oraz obniżoną jakość życia pacjentów, w tym mężczyzn – opracowano
Narodowy Program Chorób Układu Krążenia (NPChUK). Program ten stanowi
kompleksową strategię kardiologiczną, której nadrzędnym celem jest zmniejszenie
zachorowalności i umieralności z powodu ChUK oraz zbliżenia wskaźników zdrowotnych
do średnich wartości obserwowanych w krajach Unii Europejskiej.
-- 1 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
W zakresie rosnącej liczby zachorowań na nowotwory stworzono strategiczny,
kompleksowy program , który wytycza kierunki rozwoju w obszarze onkologii w Polsce –
Narodową Strategię Onkologiczną (NSO).
Zarówno NPChUK, jak i NSO swoje działania koncertuje w pięciu głównych obszarach:
inwestycje w kadry, inwestycje w edukację, inwestycje w pacjenta, inwestycje w naukę i
innowacje, inwestycje w system opieki kardiologicznej/onkologicznej.
Do działań mających przeciwdziałać wzrostowi śmiertelności z powodu nowotworów i
chorób sercowo-naczyniowych, należą również działania w ramach Krajowej Sieci
Onkologicznej (KSO) oraz Krajowej Sieci Kardiologicznej (KSK). Zarówno Krajowa Sieć
Onkologiczna (KSO), jak i Krajowa Sieć Kardiologiczna (KSK) zostały wdrożone jako
elementy szerszej strategii systemowej, której nadrzędnym celem jest podniesienie
efektywności leczenia, zwiększenie dostępności do nowoczesnej opieki medycznej oraz
poprawa jakości życia pacjentów, w tym mężczyzn.
Profilaktyka jako kluczowy filar polityki zdrowotnej, jest fundamentem Narodowego
Programu Zdrowia (NPZ). Głównym celem NPZ na lata 2021–2025 jest wydłużenie liczby
lat przeżytych w zdrowiu oraz zmniejszenie społecznych nierówności zdrowotnych.
Cele operacyjne Narodowego Programu Zdrowia obejmują: profilaktykę nadwagi i otyłości,
profilaktykę uzależnień, promocję zdrowia psychicznego, zdrowie środowiskowe oraz
zwalczanie chorób zakaźnych, reagowanie na wyzwania demograficzne.
Do kluczowych instrumentów profilaktyki zdrowotnej należy również Program „Moje
Zdrowie” tj. bilans zdrowia osoby dorosłej, który umożliwia diagnozowanie stanu zdrowia,
edukację zdrowotną, ustalenie indywidualnego planu zdrowia pacjenta, a w przypadku
wykrycia nieprawidłowości – kierowanie na specjalistyczne leczenie na wczesnych etapach
rozwoju choroby u osób dorosłych.
Warto zaznaczyć, że realizowane inicjatywy w ramach wyżej wymienionych strategii i
programów mają charakter uniwersalny i są kierowane do całej populacji–zarówno kobiet,
jak i mężczyzn–co pozwala na szerokie oddziaływanie zdrowotne.
W odniesieniu do działań z zakresu profilaktyki dedykowanej mężczyznom warto wskazać
portal pacjent.gov.pl. Platforma ta to serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu
Zdrowia, który służy m.in. do realizacji działań edukacyjnych. Na stronie portalu w zakładce
„profilaktyka” publikowane są informacje dotyczące trwających programów
profilaktycznych. Wśród nich znajdują się także programy kierowane do populacji
mężczyzn (link: https://pacjent.gov.pl/programy-profilaktyczne). Na stronie znajduje się
także szereg publikacji skierowanych do mężczyzn lub podejmujących tematykę ich
zdrowia.
-- 2 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
W odpowiedzi na pytanie o zgłaszalność mężczyzn na badania profilaktyczne w 2023 roku,
informuję, że dane wskazują na niższy udział mężczyzn w programach profilaktycznych w
porównaniu do kobiet. Ministerstwo Zdrowia planuje szereg działań mających na celu
zwiększenie udziału mężczyzn – w tym chłopców i młodych mężczyzn – w programach
profilaktyki zdrowotnej finansowanych ze środków krajowych i unijnych. Działania te
obejmują zarówno profilaktykę pierwotną, jak i wtórną, a ich celem jest trwała zmiana
postaw zdrowotnych oraz zwiększenie świadomości w zakresie znaczenia badań
profilaktycznych.
W ramach profilaktyki pierwotnej planowana jest emisja spotów telewizyjnych i radiowych,
które będą zachęcać mężczyzn do zmiany stylu życia – ograniczenia spożycia alkoholu,
rezygnacji z palenia tytoniu oraz podejmowania regularnej aktywności fizycznej. Przekaz
będzie dostosowany do różnych grup wiekowych i społecznych, z naciskiem na język
korzyści i pozytywne wzorce zachowań.
Równolegle prowadzone będą działania w zakresie profilaktyki wtórnej, promujące
wykonywanie badań przesiewowych w kierunku chorób nowotworowych m.in. raka
prostaty, jąder, jelita grubego i płuc oraz chorób układu sercowo-naczyniowego. W tym
celu planowana jest kontynuacja emisji edukacyjnych materiałów w programach
śniadaniowych największych stacji telewizyjnych: TVP, TVN, Polsat, a także kampanii
radiowych i internetowych.
Dodatkowo, w listopadzie 2025 roku, we współpracy z Głównym Inspektoratem
Sanitarnym, planowane są dwie ogólnopolskie kampanie skierowane do młodych mężczyzn:
kampania antynikotynowa z okazji Światowego Dnia Rzucania Palenia oraz program
edukacyjny dotyczący chorób przenoszonych drogą płciową, promujący odpowiedzialne
postawy zdrowotne i regularne badania.
Warto zaznaczyć, że tylko w październiku i listopadzie 2024 r. resort zdrowia przeznaczył
ok. 1,7 mln zł na promocję profilaktyki onkologicznej wśród mężczyzn w ramach kampanii
„Planuję Długie Życie” i Narodowej Strategii Onkologicznej. Do tej pory działania resortu
na rzecz promocji i edukacji zdrowotnej, dedykowane mężczyznom, obejmowały edukację o
czynnikach ryzyka (np. palenie, alkohol), promocję badań przesiewowych (rak płuca, jelita
grubego, prostaty, jąder), spoty w mediach, wiadomości push w aplikacji Moje IKP oraz
kampanię „Movember”. Zorganizowano m.in. stoisko profilaktyczne podczas „Biegu dla jaj”
w Bydgoszczy. Wspólnie z NFZ realizowano akcję „Środa z profilaktyką”, a z TVP Info –
miasteczka zdrowia. Treści publikowano także w kanałach własnych resortu i jednostek
podległych.
-- 3 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Ministerstwo wspiera także rozwój lokalnych programów skierowanych do mężczyzn
zagrożonych wykluczeniem zdrowotnym, m.in. poprzez współpracę z organizacjami
pozarządowymi i samorządami. Przykładem są inicjatywy takie jak „Bieg dla jaj” czy
miasteczka zdrowia organizowane w ramach projektu „Polska na Tak”, które promują
profilaktykę nowotworową i zdrowy styl życia.
Należy wskazać, że Ministerstwo Zdrowia traktuje zdrowie obywateli obu płci jako
priorytet, uwzględniając różnice w zachorowalności i stylu życia. Działania promocyjne są
różnicowane pod względem formy przekazu, narzędzi i kanałów komunikacji, aby
skutecznie dotrzeć do jak najszerszej grupy odbiorców. Wszystkie opisane działania mają
na celu nie tylko zwiększenie frekwencji w programach profilaktycznych, ale przede
wszystkim budowanie trwałych nawyków zdrowotnych wśród mężczyzn na różnych
etapach życia.
W ramach swoich działań resort analizuje wpływ poziomu wykształcenia na długość życia i
zdrowie mężczyzn, wskazując na istotne różnice – nawet do 13 lat – między osobami z
wykształceniem podstawowym a wyższym. W odpowiedzi na te dane m.in. wdrożono wyżej
wymieniony program „Moje Zdrowie”, który integruje diagnostykę, edukację zdrowotną i
indywidualne planowanie działań prozdrowotnych, ze szczególnym uwzględnieniem grup o
niższych kompetencjach zdrowotnych.
W celu monitorowania stanu zdrowia mężczyzn w Polsce Ministerstwo Zdrowia analizuje
świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych. Na podstawie danych
rozliczeniowych Narodowego Funduszu Zdrowia wyliczane są wskaźniki epidemiologiczne
(m.in. liczba chorych oraz liczba nowych zachorowań), z uwzględnieniem podziału na płeć.
Przykładowa analiza wskaźników epidemiologicznych (na podstawie danych NFZ i GUS)
znajduje się na platformie BASiW: https://basiw.mz.gov.pl/mapy-informacje/mapa-2022-
2026/analizy/epidemiologia/epidemiologia-wersja-polska-gus-i-nfz/.
W ramach Wieloośrodkowego Ogólnopolskiego Badania Stanu Zdrowia Ludności
WOBASZ (https://wobasz.gov.pl/), gromadzone są dane do analizy uwarunkowań chorób
układu krążenia oraz innych chorób przewlekłych. Ich wyniki umożliwią ocenę skuteczności
działań profilaktycznych, badanie przyczyn umieralności z powodu chorób układu krążenia
oraz stworzenie nowej strategii postępowania, z uwzględnieniem podziału na płeć.
W resorcie analizowane są również dane dla obu płci z rejestrów epidemiologicznych, m.in.
z Krajowego Rejestru Nowotworów, dane GUS i Eurostat (m.in. dane o przyczynach
zgonów, dane o oczekiwanej długości życia czy dane z Europejskiego badania warunków
życia ludności EU-SILC) oraz dane GBD (Global Burden of Disease).
-- 4 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Dodatkowo Ministerstwo analizuje raporty opracowywane przez inne instytucje m.in.
raport NIZP PZH – PIB „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania, coroczne
raporty GUS „Zdrowie i ochrona zdrowia” czy raporty NFZ na platformie Zdrowe Dane.
W odniesieniu do pytań dotyczących zdrowia psychicznego informuję, że Ministerstwo
Zdrowia realizuje działania wspierające zdrowie psychiczne mężczyzn, szczególnie w grupie
wiekowej 30–59 lat, która charakteryzuje się najwyższym wskaźnikiem samobójstw. W
zakresie kompleksowej prewencji suicydalnej, w Narodowym Programie Zdrowia na lata
2021–2025 wprowadzono 10 zadań mających na celu zapobieganie zrachowaniom
samobójczym, których realizacja koordynowana jest przez Instytut Psychiatrii i Neurologii
oraz Biuro ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym. Działania te będą kontynuowane
w kolejnej edycji programu na lata 2026–2030. Równolegle zakres międzysektorowych
oraz lokalnych działań i zalecanych rozwiązań organizacyjnych w systemie ochrony zdrowia
psychicznego, został wskazany w ramach Narodowego Programu Ochrony Zdrowia
Psychicznego na lata 2023-2030. Priorytetem jest rozwój idei psychiatrii środowiskowej i
kompleksowej opieki w centrach zdrowia psychicznego, które mają zostać włączone do
systemu opieki zdrowotnej po zakończeniu pilotażu w 2025 roku. Działania te mają na celu
zwiększenie dostępności usług na terenach wiejskich i zdegradowanych społecznie.
Resort podejmuje również działania edukacyjne skierowana m.in. do mężczyzn w wieku
produkcyjnym, mająca na celu przełamywanie barier w szukaniu pomocy psychologicznej.
W tym miejscu warto wspomnieć, o zrealizowanej kampanii edukacyjno-informacyjna
„Zobacz człowieka. Zatrzymaj stygmatyzację!”.
W ocenie Ministerstwa Zdrowia niezbędnym elementem systemu pomocy, oprócz
świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej, dla osób doświadczających
kryzysów psychicznych stanowi zapewnienie dostępu do doraźnego wsparcia, w postaci
działającego w oparciu o stabilne finansowanie, telefonów zaufania. W ramach wsparcia dla
osób dorosłych, utworzono Centrum wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym
realizowane przez fundację ITAKA, w którym świadczona jest całodobowa, bezpłatna i
specjalistyczna pomoc poprzez telefoniczną pomoc pod nr 800 70 2222, a także za
pośrednictwem e-mail i czatu.
W prowadzonej w latach 2021-2024 na zlecenie Ministerstwa Zdrowia kampanii „Zobacz
Człowieka”, na dedykowanej stronie internetowej dostępnych było wiele praktycznych i
pomocnych materiałów o tematyce zdrowia psychicznego i przeciwdziałaniu kryzysom
psychicznym i stygmatyzacji. Informacje dotyczące możliwości korzystania z pomocy
psychologicznej, w tym materiały na temat zapobiegania samobójstwom, oraz ramka
pomocowa dostępne są pod linkiem: https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/biblioteka/.
-- 5 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Ministerstwo Zdrowia we wszystkich swoich aktywnościach edukacyjnych promuje wśród
mężczyzn odpowiedzialną postawę zgodnie z najnowszą wiedzą medyczną, zachęcając do
rezygnacji z używek, aktywności fizycznej, zdrowego odżywiania oraz uczestnictwa w
regularnych badaniach profilaktycznych. Aby skuteczniej walczyć ze stereotypem, że
dbanie o zdrowie jest niemęskie, współpracujemy z największymi nadawcami telewizyjnymi
i w serialach o największej oglądalności zamieszczamy wątki edukacyjne, w których męscy
bohaterowie walczą ze swoimi obawami dotyczącymi uczestnictwa w badaniach
przesiewowych czy podjęcia leczenia celem odbudowy swojego zdrowia.
W zakresie współpracy międzyresortowej, Ministerstwo Zdrowia wspólnie z
Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz Ministerstwem Rodziny i Polityki Społecznej
wdraża nowy przedmiot szkolny „Edukacja zdrowotna”, który od 1 września 2025 roku
zastąpi zajęcia z wychowania do życia w rodzinie. Program przedmiotu zawiera treści
promujące zdrowe nawyki i odporność psychiczną wśród młodzieży.
Wszystkie te inicjatywy przyczyniają się do kształtowania bardziej świadomego
społeczeństwa, które lepiej rozumie i reaguje na problemy zdrowia psychicznego.
W zakresie rozwijania publicznej opieki andrologicznej oraz leczenia niepłodności u
mężczyzn, działania podejmowane są m.in. w ramach programu polityki zdrowotnej pn.
„Leczenie niepłodności obejmujące procedury medycznie wspomaganej prokreacji, w tym
zapłodnienie pozaustrojowe prowadzone w ośrodku medycznie wspomaganej prokreacji,
na lata 2024-2028”. Celem głównym Programu jest zapewnienie parom dotkniętym
niepłodnością równego dostępu do procedury zapłodnienia pozaustrojowego w ośrodku
medycznie wspomaganej prokreacji oraz umożliwienie osobom przed lub w trakcie leczenia
onkologicznego o potencjale upośledzającym płodność zabezpieczenia materiału
rozrodczego (oocytów lub nasienia) na przyszłość.
Mężczyźni z partnerkami mogą korzystać również z kompleksowej diagnostyki, leczenia
niepłodności oraz opieki psychologicznej w ramach Programu kompleksowej ochrony
zdrowia prokreacyjnego na lata 2021-2026 r. Celem głównym wskazanego Programu jest
zwiększenie dostępności do wysokiej jakości świadczeń z zakresu diagnostyki i leczenia
niepłodności.
Ponadto w ramach świadczeń gwarantowanych dostępne jest m.in. badanie nasienia
(seminogram), realizowane w poradniach urologicznych i endokrynologicznych.
Należy zaznaczyć, że rozwiązania wdrażane w realizowanych projektach finansowanych ze
środków UE są zgodne z politykami UE, które kładą nacisk na równouprawnienie płci oraz
wykluczają jakiekolwiek formy dyskryminacji.
-- 6 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Jednocześnie informujemy, że w procesie wyboru a następnie wdrażania projektów
finansowanych ze środków UE konieczne jest stosowanie „Wytycznych dotyczących
realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021–2027”. Zgodnie z
przedmiotowym dokumentem perspektywa równości kobiet i mężczyzn jest uwzględniana
na wszystkich etapach wdrażania projektów tj. podczas przygotowywania, wdrażania,
monitorowania, sprawozdawczości, ewaluacji, promocji i kontroli. Na każdym poziomie
działań zostały zaplanowane mechanizmy pozwalające na realizację zasady równości kobiet
i mężczyzn.
Ponadto, załącznikiem do ww. wytycznych jest „Standard minimum realizacji zasady
równości kobiet i mężczyzn w ramach projektów współfinansowanych z EFS+”, na
podstawie którego odbywa się ocena zgodności projektów z zasadą równości kobiet i
mężczyzn. Należy zaznaczyć, że zasada równości kobiet i mężczyzn nie polega na
automatycznym objęciu wsparciem 50% kobiet i 50% mężczyzn w projekcie, ale na
odwzorowaniu istniejących proporcji płci w danym obszarze lub zwiększaniu we wsparciu
udziału grupy niedoreprezentowanej.
W perspektywie finansowej 2021-2027 funduszy UE działania profilaktyczne mogą być
realizowane w ramach programów na szczeblu krajowym, jak i ze środków programów
regionalnych, za których realizację odpowiadają urzędy marszałkowskie. Zasady udzielania
wsparcia regulują „Wytyczne Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej dotyczące realizacji
projektów z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w regionalnych
programach na lata 2021–2027”, które określają grupy docelowe wsparcia.
Ponadto Ministerstwo Zdrowia informuje, że obecnie nie są prowadzone prace nad
odrębną Strategią Zdrowia Mężczyzn. Jednak szereg działań realizowanych w ramach
NPCHUK, NSO, NPZ oraz Krajowej Sieci Kardiologicznej i Krajowej Sieci Onkologicznej
wspiera poprawę stanu zdrowia populacji, w tym mężczyzn.
Na zakończenie, Ministerstwo Zdrowia pragnie podkreślić, że zdrowie mężczyzn stanowi
istotny obszar polityki zdrowotnej państwa. Resort będzie kontynuował działania na rzecz
poprawy sytuacji zdrowotnej mężczyzn, uwzględniając ich specyficzne potrzeby i
uwarunkowania.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 7 of 7 --