Interpelacja nr 11426
Interpelacja w sprawie równego traktowania mężczyzn w politykach publicznych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (55%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie równego traktowania mężczyzn w politykach publicznych
Interpelacja nr 11426
do ministra zdrowia
w sprawie równego traktowania mężczyzn w politykach publicznych
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 31-07-2025
Szanowny Panie Premierze,
w debacie publicznej o równości szans najczęściej pojawiają się słuszne postulaty dotyczące praw kobiet, dzieci i osób starszych. Tymczasem systemowe problemy zdrowotne, społeczne i edukacyjne mężczyzn nadal pozostają poza głównym nurtem polityk publicznych. Brakuje rządowej strategii, która dostrzegałaby specyfikę problemów zdrowotnych, społecznych i psychicznych mężczyzn, a także ich mniejszą skłonność do korzystania z pomocy instytucjonalnej.
Dane zawarte w raporcie GUS „Trwanie życia w 2024 roku” oraz w opracowaniu PZH „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania 2025” pokazują, że mężczyźni żyją krócej, częściej chorują na ciężkie choroby układu krążenia, rzadziej zgłaszają się po pomoc, są nadreprezentowani w statystykach samobójstw, uzależnień i bezdomności, a ich sytuacja pogarsza się wraz z niższym wykształceniem oraz statusem społecznym.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
W jaki sposób rząd uwzględnia specyfikę zdrowotną i społeczną mężczyzn w kluczowych dokumentach strategicznych dotyczących równości szans i zdrowia publicznego? (W raportach PZH i GUS brak odniesień do zróżnicowania płciowego w analizie ryzyk zdrowotnych i społecznych).
Jakie działania podejmowane są w celu przeciwdziałania nadumieralności mężczyzn, zwłaszcza w grupie wiekowej 45–59 lat, która ma najwyższy wskaźnik samobójstw i zgonów z powodu chorób cywilizacyjnych? (Dane PZH: mężczyźni stanowią 86% ofiar samobójstw; dominujące przyczyny zgonów to choroby układu krążenia i nowotwory).
Jakie mechanizmy wdrażane są w celu poprawy uczestnictwa mężczyzn w programach profilaktyki zdrowotnej i badań przesiewowych? (PZH wskazuje, że mężczyźni znacznie rzadziej korzystają z programów badań, np. w kierunku raka jelita grubego czy prostaty).
Jakie elementy systemu ochrony zdrowia publicznego są projektowane z uwzględnieniem barier kulturowych, które zniechęcają mężczyzn do szukania pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej? (Wielu mężczyzn nie zgłasza się po pomoc z powodu stereotypów i wstydu – raport PZH, s. 93–94).
W jakim stopniu dane i analizy zdrowotne w Polsce uwzględniają płeć jako zmienną analityczną, pozwalającą identyfikować zagrożenia zdrowotne typowe dla mężczyzn? (Dokumenty strategiczne rzadko uwzględniają perspektywę genderową – brakuje wskaźników zdrowotnych z podziałem na płeć).
Jakie działania podejmowane są w celu zmniejszenia nierówności zdrowotnych między mężczyznami z wyższym i niższym wykształceniem? (GUS wskazuje, że mężczyźni z wykształceniem podstawowym żyją średnio 12 lat krócej niż mężczyźni z wykształceniem wyższym).
W jakim zakresie analizowana jest sytuacja zdrowotna i społeczna mężczyzn zamieszkujących tereny wiejskie oraz małe miasta, gdzie dostęp do usług zdrowotnych i psychologicznych jest ograniczony? (PZH wskazuje na wyraźne różnice w stanie zdrowia mężczyzn między dużymi a małymi miejscowościami – s. 114–117).
Jakie działania są podejmowane w zakresie profilaktyki uzależnień skierowanej do mężczyzn, którzy stanowią zdecydowaną większość osób nadużywających alkoholu i narkotyków? (PZH: 15,6% mężczyzn nadużywa alkoholu, wobec 5,1% kobiet).
Jakie mechanizmy systemowe przewiduje rząd, aby przeciwdziałać społecznemu wykluczeniu samotnych mężczyzn – zwłaszcza w wieku poprodukcyjnym? (GUS: ponad 41% mężczyzn powyżej 65. r.ż. mieszka samotnie; samotność wiąże się ze wzrostem umieralności i depresji).
Jakie działania są podejmowane w zakresie edukacji publicznej i społecznej, by przełamywać szkodliwe stereotypy męskości utrudniające korzystanie z pomocy medycznej i psychologicznej? (WHO i OECD wskazują stereotypy męskości jako jedną z kluczowych barier w dostępie mężczyzn do opieki).
Jakie miejsce w krajowych politykach zajmuje temat alienacji rodzicielskiej i skutków psychicznych utraty kontaktu ojców z dziećmi po rozwodzie? (Dane organizacji pozarządowych wskazują na znaczne pogorszenie zdrowia psychicznego mężczyzn po utracie relacji rodzicielskich).
Jakie działania przewiduje rząd w celu ograniczenia bezdomności wśród mężczyzn, którzy stanowią ponad 80% osób bezdomnych w Polsce? (GUS: 81,7% bezdomnych to mężczyźni; wiele osób bezdomnych nie korzysta z systemowego wsparcia zdrowotnego).
Jak rząd analizuje wpływ ubóstwa na stan zdrowia mężczyzn – zarówno w ujęciu fizycznym, jak i psychicznym? (PZH i GUS wskazują, że ubóstwo silnie koreluje z chorobami przewlekłymi i skróconym życiem, szczególnie u mężczyzn).
Jakie działania podejmowane są w celu poprawy dostępności usług zdrowia psychicznego dla chłopców i młodych mężczyzn – także w kontekście wzrostu liczby prób samobójczych w tej grupie wiekowej? (PZH: dramatyczny wzrost prób samobójczych wśród chłopców, zwłaszcza w wieku 13–18 lat).
W jaki sposób polityki równościowe rządu odnoszą się do systemowego pomijania mężczyzn w planowaniu programów zdrowotnych, edukacyjnych i społecznych? (Większość programów równościowych koncentruje się wyłącznie na kobietach i dzieciach).
W jakim zakresie uwzględniono problem gorszego wykształcenia mężczyzn i jego wpływu na zdrowie, zatrudnienie i długość życia w krajowych strategiach społecznych i edukacyjnych? (GUS: mężczyźni rzadziej kończą studia wyższe i częściej kończą edukację na poziomie zawodowym – co wiąże się z niższą długością życia).
Jakie działania podejmowane są w celu zwiększenia udziału mężczyzn w programach zdrowia publicznego, np. w zakresie profilaktyki chorób nowotworowych, kardiologicznych i metabolicznych? (PZH: udział mężczyzn w programach przesiewowych jest znacznie niższy niż kobiet – m.in. ze względu na brak dostosowania formuły informacyjnej).
W jaki sposób analizowana jest sytuacja mężczyzn w środowiskach wiejskich i małych miast, gdzie dostęp do opieki zdrowotnej i społecznej jest szczególnie ograniczony? (PZH: mężczyźni z mniejszych miejscowości częściej zapadają na choroby cywilizacyjne i rzadziej zgłaszają się po pomoc).
Jak rząd zamierza monitorować wpływ ubóstwa na zdrowie mężczyzn, w szczególności w kontekście wykluczenia cyfrowego, braku transportu i kosztów leczenia? (PZH i GUS: ubóstwo koreluje z wyższą umieralnością i niższym zgłaszaniem się do placówek POZ – zwłaszcza wśród samotnych i bezrobotnych mężczyzn).
Jakie mechanizmy planowane są w celu uwzględnienia perspektywy mężczyzn w krajowym programie zdrowia oraz w polityce Narodowego Funduszu Zdrowia? (Obecne dokumenty strategiczne koncentrują się na kobietach i dzieciach, nie uwzględniając wprost specyfiki zdrowotnej mężczyzn).
Na zakończenie proszę o odniesienie się do wszystkich pytań po kolei oraz przedstawienie, jakie dane, analizy i konsultacje społeczne są uwzględniane w projektowaniu polityk publicznych dotyczących równości i przeciwdziałania wykluczeniu mężczyzn.
Z wyrazami szacunku
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 11426
do ministra zdrowia
w sprawie równego traktowania mężczyzn w politykach publicznych
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 31-07-2025
Szanowny Panie Premierze,
w debacie publicznej o równości szans najczęściej pojawiają się słuszne postulaty dotyczące praw kobiet, dzieci i osób starszych. Tymczasem systemowe problemy zdrowotne, społeczne i edukacyjne mężczyzn nadal pozostają poza głównym nurtem polityk publicznych. Brakuje rządowej strategii, która dostrzegałaby specyfikę problemów zdrowotnych, społecznych i psychicznych mężczyzn, a także ich mniejszą skłonność do korzystania z pomocy instytucjonalnej.
Dane zawarte w raporcie GUS „Trwanie życia w 2024 roku” oraz w opracowaniu PZH „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania 2025” pokazują, że mężczyźni żyją krócej, częściej chorują na ciężkie choroby układu krążenia, rzadziej zgłaszają się po pomoc, są nadreprezentowani w statystykach samobójstw, uzależnień i bezdomności, a ich sytuacja pogarsza się wraz z niższym wykształceniem oraz statusem społecznym.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
W jaki sposób rząd uwzględnia specyfikę zdrowotną i społeczną mężczyzn w kluczowych dokumentach strategicznych dotyczących równości szans i zdrowia publicznego? (W raportach PZH i GUS brak odniesień do zróżnicowania płciowego w analizie ryzyk zdrowotnych i społecznych).
Jakie działania podejmowane są w celu przeciwdziałania nadumieralności mężczyzn, zwłaszcza w grupie wiekowej 45–59 lat, która ma najwyższy wskaźnik samobójstw i zgonów z powodu chorób cywilizacyjnych? (Dane PZH: mężczyźni stanowią 86% ofiar samobójstw; dominujące przyczyny zgonów to choroby układu krążenia i nowotwory).
Jakie mechanizmy wdrażane są w celu poprawy uczestnictwa mężczyzn w programach profilaktyki zdrowotnej i badań przesiewowych? (PZH wskazuje, że mężczyźni znacznie rzadziej korzystają z programów badań, np. w kierunku raka jelita grubego czy prostaty).
Jakie elementy systemu ochrony zdrowia publicznego są projektowane z uwzględnieniem barier kulturowych, które zniechęcają mężczyzn do szukania pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej? (Wielu mężczyzn nie zgłasza się po pomoc z powodu stereotypów i wstydu – raport PZH, s. 93–94).
W jakim stopniu dane i analizy zdrowotne w Polsce uwzględniają płeć jako zmienną analityczną, pozwalającą identyfikować zagrożenia zdrowotne typowe dla mężczyzn? (Dokumenty strategiczne rzadko uwzględniają perspektywę genderową – brakuje wskaźników zdrowotnych z podziałem na płeć).
Jakie działania podejmowane są w celu zmniejszenia nierówności zdrowotnych między mężczyznami z wyższym i niższym wykształceniem? (GUS wskazuje, że mężczyźni z wykształceniem podstawowym żyją średnio 12 lat krócej niż mężczyźni z wykształceniem wyższym).
W jakim zakresie analizowana jest sytuacja zdrowotna i społeczna mężczyzn zamieszkujących tereny wiejskie oraz małe miasta, gdzie dostęp do usług zdrowotnych i psychologicznych jest ograniczony? (PZH wskazuje na wyraźne różnice w stanie zdrowia mężczyzn między dużymi a małymi miejscowościami – s. 114–117).
Jakie działania są podejmowane w zakresie profilaktyki uzależnień skierowanej do mężczyzn, którzy stanowią zdecydowaną większość osób nadużywających alkoholu i narkotyków? (PZH: 15,6% mężczyzn nadużywa alkoholu, wobec 5,1% kobiet).
Jakie mechanizmy systemowe przewiduje rząd, aby przeciwdziałać społecznemu wykluczeniu samotnych mężczyzn – zwłaszcza w wieku poprodukcyjnym? (GUS: ponad 41% mężczyzn powyżej 65. r.ż. mieszka samotnie; samotność wiąże się ze wzrostem umieralności i depresji).
Jakie działania są podejmowane w zakresie edukacji publicznej i społecznej, by przełamywać szkodliwe stereotypy męskości utrudniające korzystanie z pomocy medycznej i psychologicznej? (WHO i OECD wskazują stereotypy męskości jako jedną z kluczowych barier w dostępie mężczyzn do opieki).
Jakie miejsce w krajowych politykach zajmuje temat alienacji rodzicielskiej i skutków psychicznych utraty kontaktu ojców z dziećmi po rozwodzie? (Dane organizacji pozarządowych wskazują na znaczne pogorszenie zdrowia psychicznego mężczyzn po utracie relacji rodzicielskich).
Jakie działania przewiduje rząd w celu ograniczenia bezdomności wśród mężczyzn, którzy stanowią ponad 80% osób bezdomnych w Polsce? (GUS: 81,7% bezdomnych to mężczyźni; wiele osób bezdomnych nie korzysta z systemowego wsparcia zdrowotnego).
Jak rząd analizuje wpływ ubóstwa na stan zdrowia mężczyzn – zarówno w ujęciu fizycznym, jak i psychicznym? (PZH i GUS wskazują, że ubóstwo silnie koreluje z chorobami przewlekłymi i skróconym życiem, szczególnie u mężczyzn).
Jakie działania podejmowane są w celu poprawy dostępności usług zdrowia psychicznego dla chłopców i młodych mężczyzn – także w kontekście wzrostu liczby prób samobójczych w tej grupie wiekowej? (PZH: dramatyczny wzrost prób samobójczych wśród chłopców, zwłaszcza w wieku 13–18 lat).
W jaki sposób polityki równościowe rządu odnoszą się do systemowego pomijania mężczyzn w planowaniu programów zdrowotnych, edukacyjnych i społecznych? (Większość programów równościowych koncentruje się wyłącznie na kobietach i dzieciach).
W jakim zakresie uwzględniono problem gorszego wykształcenia mężczyzn i jego wpływu na zdrowie, zatrudnienie i długość życia w krajowych strategiach społecznych i edukacyjnych? (GUS: mężczyźni rzadziej kończą studia wyższe i częściej kończą edukację na poziomie zawodowym – co wiąże się z niższą długością życia).
Jakie działania podejmowane są w celu zwiększenia udziału mężczyzn w programach zdrowia publicznego, np. w zakresie profilaktyki chorób nowotworowych, kardiologicznych i metabolicznych? (PZH: udział mężczyzn w programach przesiewowych jest znacznie niższy niż kobiet – m.in. ze względu na brak dostosowania formuły informacyjnej).
W jaki sposób analizowana jest sytuacja mężczyzn w środowiskach wiejskich i małych miast, gdzie dostęp do opieki zdrowotnej i społecznej jest szczególnie ograniczony? (PZH: mężczyźni z mniejszych miejscowości częściej zapadają na choroby cywilizacyjne i rzadziej zgłaszają się po pomoc).
Jak rząd zamierza monitorować wpływ ubóstwa na zdrowie mężczyzn, w szczególności w kontekście wykluczenia cyfrowego, braku transportu i kosztów leczenia? (PZH i GUS: ubóstwo koreluje z wyższą umieralnością i niższym zgłaszaniem się do placówek POZ – zwłaszcza wśród samotnych i bezrobotnych mężczyzn).
Jakie mechanizmy planowane są w celu uwzględnienia perspektywy mężczyzn w krajowym programie zdrowia oraz w polityce Narodowego Funduszu Zdrowia? (Obecne dokumenty strategiczne koncentrują się na kobietach i dzieciach, nie uwzględniając wprost specyfiki zdrowotnej mężczyzn).
Na zakończenie proszę o odniesienie się do wszystkich pytań po kolei oraz przedstawienie, jakie dane, analizy i konsultacje społeczne są uwzględniane w projektowaniu polityk publicznych dotyczących równości i przeciwdziałania wykluczeniu mężczyzn.
Z wyrazami szacunku
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 12 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.8 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (12)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Wykryto zwrot wymijający: „trwają prace koncepcyjne” (odwlekanie w czasie / nieustające analizy)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„trwają prace koncepcyjne”
(odwlekanie w czasie / nieustające analizy)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
20727 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.28.2025.DŁ
Warszawa, 21 października 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 11426 w sprawie równego traktowania mężczyzn
w politykach publicznych, złożoną przez Pana Posła Marcina Józefaciuka do Prezesa Rady
Ministrów, przekazaną do Ministra Zdrowia zgodnie z właściwością, uprzejmie proszę o
przyjęcie poniższych informacji przygotowanych z udziałem Ministerstwa Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej oraz Pani Marzeny Okła-Drewnowicz, Sekretarza Stanu w Kancelarii
Prezesa Rady Ministrów. Odpowiedź została przygotowana bez udziału Ministerstwa
Edukacji Narodowej oraz Pani Katarzyny Kotuli, Sekretarza Stanu Kancelarii Prezesa Rady
Ministrów, dlatego nie odnosi się do kwestii z zakresu właściwości wyżej wymienionych.
Na wstępie należy zaznaczyć, że Ministerstwo Zdrowia dostrzega wyzwania związane z
sytuacją zdrowotną populacji mężczyzn w Polsce oraz wdraża szereg działań mających na
celu ograniczenie ich przedwczesnej umieralności. Według najnowszego raportu
Narodowego Instytutu Zdrowia publicznego PZH – PIB pt. „Sytuacja zdrowotna ludności
Polski i jej uwarunkowania”, w 2023 r. średnia długość życia w Polsce wynosiła 74,7 lat dla
mężczyzn i 82,1 lat dla kobiet. Mężczyźni żyją średnio o 7,4 roku krócej niż kobiety, przy
czym ponad połowa tej różnicy (51,9%) wynika z wyższej śmiertelności mężczyzn przed 65.
rokiem życia. Na tle Unii Europejskiej Polacy żyją krócej - mężczyźni aż o 4,1 roku.
Mężczyźni szczególnie często umierają z powodu chorób układu krążenia i nowotworów
złośliwych. Choroby sercowo- naczyniowe odpowiadały za 36,9% wszystkich zgonów i były
blisko o 50% groźniejsze dla mężczyzn niż dla kobiet. Nowotwory - druga najczęstsza
przyczyna zgonów (24,4%) - stanowiły aż o 70% większe zagrożenie dla mężczyzn.
-- 1 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Mając na uwadze narastającą liczbę zachorowań na choroby układu krążenia (ChUK) oraz
ich poważne konsekwencje zdrowotne, społeczne i ekonomiczne – w tym wysoką
umieralność oraz obniżoną jakość życia pacjentów, w tym mężczyzn – opracowano
Narodowy Program Chorób Układu Krążenia (NPChUK). Program ten stanowi
kompleksową strategię kardiologiczną, której nadrzędnym celem jest zmniejszenie
zachorowalności i umieralności z powodu ChUK oraz zbliżenia wskaźników zdrowotnych
do średnich wartości obserwowanych w krajach Unii Europejskiej.
W zakresie rosnącej liczby zachorowań na nowotwory stworzono strategiczny,
kompleksowy program , który wytycza kierunki rozwoju w obszarze onkologii w Polsce –
Narodową Strategię Onkologiczną (NSO).
Do działań mających przeciwdziałać wzrostowi śmiertelności z powodu nowotworów i
chorób sercowo-naczyniowych, należą również działania w ramach Krajowej Sieci
Onkologicznej (KSO) oraz Krajowej Sieci Kardiologicznej (KSK). Zarówno Krajowa Sieć
Onkologiczna (KSO), jak i Krajowa Sieć Kardiologiczna (KSK) zostały wdrożone jako
elementy szerszej strategii systemowej, której nadrzędnym celem jest podniesienie
efektywności leczenia, zwiększenie dostępności do nowoczesnej opieki medycznej oraz
poprawa jakości życia pacjentów, w tym mężczyzn.
Profilaktyka jako kluczowy filar polityki zdrowotnej, jest fundamentem Narodowego
Programu Zdrowia (NPZ). Głównym celem NPZ na lata 2021–2025 jest wydłużenie liczby
lat przeżytych w zdrowiu oraz zmniejszenie społecznych nierówności zdrowotnych.
Cele operacyjne Narodowego Programu Zdrowia obejmują: profilaktykę nadwagi i otyłości,
profilaktykę uzależnień, promocję zdrowia psychicznego, zdrowie środowiskowe oraz
zwalczanie chorób zakaźnych, reagowanie na wyzwania demograficzne.
Do kluczowych instrumentów profilaktyki zdrowotnej należy również Program „Moje
Zdrowie” tj. bilans zdrowia osoby dorosłej, który umożliwia diagnozowanie stanu zdrowia,
edukację zdrowotną, ustalenie indywidualnego planu zdrowia pacjenta, a w przypadku
wykrycia nieprawidłowości – kierowanie na specjalistyczne leczenie na wczesnych etapach
rozwoju choroby u osób dorosłych. Program „Moje Zdrowie” uwzględnia potrzeby osób o
niższych kompetencjach zdrowotnych, w tym mężczyzn z niższym wykształceniem.
W odniesieniu do działań z zakresu profilaktyki dedykowanej mężczyznom warto wskazać
portal pacjent.gov.pl. Platforma ta to serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu
Zdrowia, który służy m.in. do realizacji działań edukacyjnych. Na stronie portalu w zakładce
„profilaktyka” publikowane są informacje dotyczące trwających programów
profilaktycznych. Wśród nich znajdują się także programy kierowane do populacji
mężczyzn (link: https://pacjent.gov.pl/programy-profilaktyczne). Na stronie znajduje się
-- 2 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
także szereg publikacji skierowanych do mężczyzn lub podejmujących tematykę ich
zdrowia.
Ministerstwo Zdrowia realizuje również szereg działań mających na celu zwiększenie
udziału mężczyzn – w tym chłopców i młodych mężczyzn – w programach profilaktyki
zdrowotnej. Warto zaznaczyć, że tylko w październiku i listopadzie 2024 r. resort zdrowia
przeznaczył ok. 1,7 mln zł na promocję profilaktyki onkologicznej wśród mężczyzn w
ramach kampanii „Planuję Długie Życie” i Narodowej Strategii Onkologicznej. Do tej pory
działania resortu na rzecz promocji i edukacji zdrowotnej, dedykowane mężczyznom,
obejmowały edukację o czynnikach ryzyka (np. palenie, alkohol), promocję badań
przesiewowych (rak płuca, jelita grubego, prostaty, jąder), spoty w mediach, wiadomości
push w aplikacji Moje IKP oraz kampanię „Movember”. Zorganizowano m.in. stoisko
profilaktyczne podczas „Biegu dla jaj” w Bydgoszczy. Wspólnie z NFZ realizowano akcję
„Środa z profilaktyką”, a z TVP Info – miasteczka zdrowia. Treści publikowano także w
kanałach własnych resortu i jednostek podległych.
Ministerstwo wspiera także rozwój lokalnych programów skierowanych do mężczyzn
zagrożonych wykluczeniem zdrowotnym, m.in. poprzez współpracę z organizacjami
pozarządowymi i samorządami. Przykładem są inicjatywy takie jak „Bieg dla jaj” czy
miasteczka zdrowia organizowane w ramach projektu „Polska na Tak”, które promują
profilaktykę nowotworową i zdrowy styl życia.
Należy wskazać, że Ministerstwo Zdrowia traktuje zdrowie obywateli obu płci jako
priorytet, uwzględniając różnice w zachorowalności i stylu życia. Działania promocyjne są
różnicowane pod względem formy przekazu, narzędzi i kanałów komunikacji, aby
skutecznie dotrzeć do jak najszerszej grupy odbiorców. Wszystkie opisane działania mają
na celu nie tylko zwiększenie frekwencji w programach profilaktycznych, ale przede
wszystkim budowanie trwałych nawyków zdrowotnych wśród mężczyzn na różnych
etapach życia.
W celu monitorowania stanu zdrowia mężczyzn w Polsce Ministerstwo Zdrowia analizuje
świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych. Na podstawie danych
rozliczeniowych Narodowego Funduszu Zdrowia wyliczane są wskaźniki epidemiologiczne
(m.in. liczba chorych oraz liczba nowych zachorowań), z uwzględnieniem podziału na płeć.
Przykładowa analiza wskaźników epidemiologicznych (na podstawie danych NFZ i GUS)
znajduje się na platformie BASiW: https://basiw.mz.gov.pl/mapy-informacje/mapa-2022-
2026/analizy/epidemiologia/epidemiologia-wersja-polska-gus-i-nfz/.
W ramach Wieloośrodkowego Ogólnopolskiego Badania Stanu Zdrowia Ludności
WOBASZ (https://wobasz.gov.pl/), gromadzone są dane do analizy uwarunkowań chorób
-- 3 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
układu krążenia oraz innych chorób przewlekłych. Ich wyniki umożliwią ocenę skuteczności
działań profilaktycznych, badanie przyczyn umieralności z powodu chorób układu krążenia
oraz stworzenie nowej strategii postępowania, z uwzględnieniem podziału na płeć.
W resorcie analizowane są również dane dla obu płci z rejestrów epidemiologicznych, m.in.
z Krajowego Rejestru Nowotworów, dane GUS i Eurostat (m.in. dane o przyczynach
zgonów, dane o oczekiwanej długości życia czy dane z Europejskiego badania warunków
życia ludności EU-SILC) oraz dane GBD (Global Burden of Disease).
Dodatkowo Ministerstwo analizuje raporty opracowywane przez inne instytucje m.in.
raport NIZP PZH – PIB „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania, coroczne
raporty GUS „Zdrowie i ochrona zdrowia” czy raporty NFZ na platformie Zdrowe Dane.
W odniesieniu do pytań dotyczących zdrowia psychicznego informuję, że Ministerstwo
Zdrowia realizuje działania wspierające zdrowie psychiczne mężczyzn. W zakresie
kompleksowej prewencji suicydalnej, w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2021–
2025 wprowadzono 10 zadań mających na celu zapobieganie zrachowaniom samobójczym,
których realizacja koordynowana jest przez Instytut Psychiatrii i Neurologii oraz Biuro ds.
Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym. Działania te będą kontynuowane w kolejnej
edycji programu na lata 2026–2030. Równolegle zakres międzysektorowych oraz lokalnych
działań i zalecanych rozwiązań organizacyjnych w systemie ochrony zdrowia psychicznego,
został wskazany w ramach Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata
2023-2030. Priorytetem jest rozwój idei psychiatrii środowiskowej i kompleksowej opieki
w centrach zdrowia psychicznego, które mają zostać włączone do systemu opieki
zdrowotnej po zakończeniu pilotażu w 2025 roku. Działania te mają na celu zwiększenie
dostępności usług na terenach wiejskich i zdegradowanych społecznie.
Resort podejmuje również działania edukacyjne skierowana m.in. do mężczyzn w wieku
produkcyjnym, mająca na celu przełamywanie barier w szukaniu pomocy psychologicznej.
W tym miejscu warto wspomnieć, o zrealizowanej kampanii edukacyjno-informacyjna
„Zobacz człowieka. Zatrzymaj stygmatyzację!”.
W ocenie Ministerstwa Zdrowia niezbędnym elementem systemu pomocy, oprócz
świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej, dla osób doświadczających
kryzysów psychicznych stanowi zapewnienie dostępu do doraźnego wsparcia, w postaci
działającego w oparciu o stabilne finansowanie, telefonów zaufania. W ramach wsparcia dla
osób dorosłych, utworzono Centrum wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym
realizowane przez fundację ITAKA, w którym świadczona jest całodobowa, bezpłatna i
specjalistyczna pomoc poprzez telefoniczną pomoc pod nr 800 70 2222, a także za
pośrednictwem e-mail i czatu.
-- 4 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
W prowadzonej w latach 2021-2024 na zlecenie Ministerstwa Zdrowia kampanii „Zobacz
Człowieka”, na dedykowanej stronie internetowej dostępnych było wiele praktycznych i
pomocnych materiałów o tematyce zdrowia psychicznego i przeciwdziałaniu kryzysom
psychicznym i stygmatyzacji. Informacje dotyczące możliwości korzystania z pomocy
psychologicznej, w tym materiały na temat zapobiegania samobójstwom, oraz ramka
pomocowa dostępne są pod linkiem: https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/biblioteka/.
Ministerstwo Zdrowia we wszystkich swoich aktywnościach edukacyjnych promuje wśród
mężczyzn odpowiedzialną postawę zgodnie z najnowszą wiedzą medyczną, zachęcając do
rezygnacji z używek, aktywności fizycznej, zdrowego odżywiania oraz uczestnictwa w
regularnych badaniach profilaktycznych. Aby skuteczniej walczyć ze stereotypem, że
dbanie o zdrowie jest niemęskie, współpracujemy z największymi nadawcami telewizyjnymi
i w serialach o największej oglądalności zamieszczamy wątki edukacyjne, w których męscy
bohaterowie walczą ze swoimi obawami dotyczącymi uczestnictwa w badaniach
przesiewowych czy podjęcia leczenia celem odbudowy swojego zdrowia.
W zakresie współpracy międzyresortowej, Ministerstwo Zdrowia wspólnie z
Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz Ministerstwem Rodziny i Polityki Społecznej
wdraża nowy przedmiot szkolny „Edukacja zdrowotna”, który od 1 września 2025 roku
zastąpi zajęcia z wychowania do życia w rodzinie. Program przedmiotu zawiera treści
promujące zdrowe nawyki i odporność psychiczną wśród młodzieży.
Wszystkie te inicjatywy przyczyniają się do kształtowania bardziej świadomego
społeczeństwa, które lepiej rozumie i reaguje na problemy zdrowotne, w tym zdrowia
psychicznego.
Ponadto, informuję, że jednym z narzędzi przeciwdziałania społecznemu wykluczeniu
samotnych mężczyzn – zwłaszcza w wieku poprodukcyjnym jest Program wieloletni na
rzecz Osób Starszych ,,Aktywni+" na lata 2021-2025. Celem Programu jest zwiększenie
uczestnictwa seniorów we wszystkich dziedzinach życia społecznego poprzez wspieranie
aktywności organizacji pozarządowych działających na rzecz osób starszych.
W ramach programu zaplanowano 4 priorytety działań, które zawierają następujące
obszary wsparcia:
a) Aktywność społeczna, która obejmuje działania mające na celu: zwiększenie
udziału osób starszych w aktywnych formach spędzania czasu wolnego, wspieranie
seniorów mniej samodzielnych i ich otoczenia w miejscu zamieszkania, rozwijanie
wolontariatu osób starszych w środowisku lokalnym oraz wzrost zainteresowania i
zaangażowania osób starszych w obszarze rynku pracy,
-- 5 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
b) Partycypacja społeczna, która przyczynia się do wzmocnienia samoorganizacji
środowiska osób starszych oraz zwiększenia wpływu osób starszych na decyzje dotyczące
warunków życia obywateli,
c) Włączenie cyfrowe obejmujące działania na rzecz zwiększania umiejętności
posługiwania się nowoczesnymi technologiami i korzystania z nowych mediów przez osoby
starsze, a także upowszechnianie i wdrażanie rozwiązań.
Projekty realizowane przez organizacje pozarządowe w ramach Programu ,,Aktywni+"
obejmują różnego rodzaju działania o charakterze aktywizacyjnym, edukacyjnym,
kulturalnym, informacyjnym czy też partycypacyjnym. Są one dostosowane do potrzeb i
możliwości seniorów.
Ponadto trwa realizacja Programu wieloletniego „Senior+" na lata 2021-2025. Celem
strategicznym programu jest zwiększenie aktywnego uczestnictwa seniorów w życiu
społecznym poprzez dofinansowanie rozbudowy infrastruktury ośrodków wsparcia w
środowisku lokalnym oraz zwiększenie miejsc w ośrodkach wsparcia „Senior+", tj. wsparcie
działań jednostek samorządu w rozwoju na ich terenie sieci Dziennych Domów „Senior+" i
Klubów „Senior+".
Ponadto obecnie trwają prace koncepcyjne nad kształtem nowej edycji programu
aktywizującego seniorów na lata 2026-2030, w ramach którego przewiduje się między
innymi wzmocnienie działań w obszarze solidarności międzypokoleniowej, a także
wyodrębnienie priorytetu dotyczącego działań edukacyjnych, którego beneficjentami będą
mogły być Uniwersytety Trzeciego Wieku.
Należy również zaznaczyć, że definicja osoby w kryzysie bezdomności, zawarta w ustawie z
dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283), nie rozróżnia osób ze
względu na płeć. Zgodnie z przeprowadzonym na zlecenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej w lutym 2024 r. Ogólnopolskim Badaniem Liczby Osób Bezdomnych, w Polsce
zdiagnozowano 31 042 osób w kryzysie bezdomności, z czego 80% stanowili mężczyźni (24
880 osoby). Wśród głównych przyczyn bezdomności osoby badane wskazały uzależnienie
od alkoholu (19%), konflikt rodzinny (17%) i eksmisję/wymeldowanie z mieszkania (11%). Do
pozostałych znaczących przyczyn zaliczają się wg badanych: rozpad związku (8%),
bezrobocie/utrata pracy (7%), zły stan zdrowia/niepełnosprawność (7%).
Formy wsparcia osób będących w kryzysie bezdomności określa art. 48a ustawy o pomocy
społecznej, zgodnie z którym udzielenie schronienia następuje poprzez przyznanie
tymczasowego miejsca w noclegowni, schronisku dla osób bezdomnych, schronisku dla osób
bezdomnych z usługami opiekuńczymi oraz w ogrzewalni. We wszystkich województwach
schronisk dla osób bezdomnych, schronisk dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi,
-- 6 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
noclegowni i ogrzewalni przeznaczonych wyłącznie dla mężczyzn jest w sumie 214. Mogą
one zapewnić schronienie 7 634 osobom. W 316 działających we wszystkich
województwach placówkach tymczasowego schronienia przeznaczonych dla kobiet i
mężczyzn znajduje się łącznie 10 942 miejsc.
Kwestie walki z bezdomnością ujęto w dokumentach strategicznych opracowanych w
Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i przyjętych przez Radę Ministrów. Są to:
- „Krajowy Program Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu.
Aktualizacja 2021-2027, polityka publiczna z perspektywą do roku 2030";
- „Strategia rozwoju usług społecznych, polityka publiczna do roku 2030 (z
perspektywą do 2035 r.)".
W 2021 r. Polska stała się jednym z sygnatariuszy Deklaracji Lizbońskiej, ustanawiającej
m.in. Europejską Platformę na rzecz Zwalczania Bezdomności. Przedstawiciele strony
polskiej regularnie uczestniczą w spotkaniach odbywających się w ramach platformy, co
zapewnia ciągłość dialogu, możliwość wymiany doświadczeń i omówienia najlepszych
praktyk, a także sposobność nawiązywania kontaktów z decydentami na poziomie
europejskim.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki od kilku lat z powodzeniem realizowany jest
program „Pokonać bezdomność. Program pomocy osobom bezdomnym”. Jego głównym
celem jest inspirowanie i wspieranie przeciwdziałania i rozwiazywania problemu
bezdomności. Przedsięwzięcie zakłada też inspirowanie do wdrażania nowych metod pracy
z osobami w kryzysie bezdomności oraz projektów ich aktywizacji społecznej i zawodowej.
Inicjatywa ma charakter uzupełniający wobec ustawowych obowiązków samorządów gmin
w zakresie przeciwdziałania bezdomności, wspiera też działalność podmiotów
pozarządowych, które funkcjonują w obszarze pomocy społecznej. Nowa edycja programu
na rok 2025 realizowana jest z dofinansowaniem w wysokości 10 500 000 zł. Są to środki
wyłącznie krajowe. Dofinansowaniem objęto 68 projektów.
W roku ubiegłym w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołano Zespół do
spraw Reformy Systemu Pomocy Społecznej. Jego zadaniem jest wypracowanie rozwiązań
systemowych podnoszących skuteczność wsparcia świadczonego w obszarze pomocy
społecznej. Zakres prac zespołu, w skład którego weszli eksperci, praktycy i naukowcy,
obejmuje m.in. kwestie dostępności świadczeń, usług oraz innych oferowanych w ramach
systemu pomocy społecznej form wsparcia, a także analizę sytuacji pracowników systemu
pomocy społecznej. W efekcie prowadzonych przez członków zespołu działań opracowane
zostaną propozycje rozwiązań reformujących system pomocy społecznej, obejmujących
również formy pomocy osobom w kryzysie bezdomności.
-- 7 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
Warto nadmienić, że do polskiego porządku prawnego od 1 stycznia 2025 r. oficjalnie
wprowadzono zawód Pracownik ds. streetworkingu („streetworker”). Przyjęty kod zawodu
to: 341208. Powyższe reguluje rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby
rynku pracy oraz zakresu jej stosowania z dnia 12 września 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz.
1372). Zawód streetworkera odgrywa istotną rolę zarówno w pracy z konkretnymi osobami
w kryzysie bezdomności, jak i przy monitorowaniu skali zjawiska bezdomności, zwłaszcza w
większych aglomeracjach miejskich.
Warto wspomnieć, że od 19 sierpnia 2025 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie
minimalnych standardów noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych, schronisk dla osób
bezdomnych z usługami opiekuńczymi i ogrzewalni (Dz.U. 2025 poz. 1059). Aktem tym
wprowadzono szereg udogodnień dla osób w kryzysie bezdomności, które korzystają z
placówek tymczasowego schronienia, zarówno w aspekcie ustalenia nowych standardów
sanitarnych w placówkach, jak i poprzez poszerzenie świadczonych w nich usług (np.
wprowadzając rozmowy motywacyjne), a także zwiększenie częstotliwości otwarcia i godzin
funkcjonowania otwarcia ogrzewalni.
Na zakończenie należy podkreślić, że zdrowie mężczyzn stanowi istotny obszar polityki
zdrowotnej i społecznej państwa, a działania na rzecz poprawy sytuacji zdrowotnej i
społecznej mężczyzn, uwzględniając ich specyficzne potrzeby i uwarunkowania będą
kontynuowane.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 8 of 8 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.28.2025.DŁ
Warszawa, 21 października 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 11426 w sprawie równego traktowania mężczyzn
w politykach publicznych, złożoną przez Pana Posła Marcina Józefaciuka do Prezesa Rady
Ministrów, przekazaną do Ministra Zdrowia zgodnie z właściwością, uprzejmie proszę o
przyjęcie poniższych informacji przygotowanych z udziałem Ministerstwa Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej oraz Pani Marzeny Okła-Drewnowicz, Sekretarza Stanu w Kancelarii
Prezesa Rady Ministrów. Odpowiedź została przygotowana bez udziału Ministerstwa
Edukacji Narodowej oraz Pani Katarzyny Kotuli, Sekretarza Stanu Kancelarii Prezesa Rady
Ministrów, dlatego nie odnosi się do kwestii z zakresu właściwości wyżej wymienionych.
Na wstępie należy zaznaczyć, że Ministerstwo Zdrowia dostrzega wyzwania związane z
sytuacją zdrowotną populacji mężczyzn w Polsce oraz wdraża szereg działań mających na
celu ograniczenie ich przedwczesnej umieralności. Według najnowszego raportu
Narodowego Instytutu Zdrowia publicznego PZH – PIB pt. „Sytuacja zdrowotna ludności
Polski i jej uwarunkowania”, w 2023 r. średnia długość życia w Polsce wynosiła 74,7 lat dla
mężczyzn i 82,1 lat dla kobiet. Mężczyźni żyją średnio o 7,4 roku krócej niż kobiety, przy
czym ponad połowa tej różnicy (51,9%) wynika z wyższej śmiertelności mężczyzn przed 65.
rokiem życia. Na tle Unii Europejskiej Polacy żyją krócej - mężczyźni aż o 4,1 roku.
Mężczyźni szczególnie często umierają z powodu chorób układu krążenia i nowotworów
złośliwych. Choroby sercowo- naczyniowe odpowiadały za 36,9% wszystkich zgonów i były
blisko o 50% groźniejsze dla mężczyzn niż dla kobiet. Nowotwory - druga najczęstsza
przyczyna zgonów (24,4%) - stanowiły aż o 70% większe zagrożenie dla mężczyzn.
-- 1 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Mając na uwadze narastającą liczbę zachorowań na choroby układu krążenia (ChUK) oraz
ich poważne konsekwencje zdrowotne, społeczne i ekonomiczne – w tym wysoką
umieralność oraz obniżoną jakość życia pacjentów, w tym mężczyzn – opracowano
Narodowy Program Chorób Układu Krążenia (NPChUK). Program ten stanowi
kompleksową strategię kardiologiczną, której nadrzędnym celem jest zmniejszenie
zachorowalności i umieralności z powodu ChUK oraz zbliżenia wskaźników zdrowotnych
do średnich wartości obserwowanych w krajach Unii Europejskiej.
W zakresie rosnącej liczby zachorowań na nowotwory stworzono strategiczny,
kompleksowy program , który wytycza kierunki rozwoju w obszarze onkologii w Polsce –
Narodową Strategię Onkologiczną (NSO).
Do działań mających przeciwdziałać wzrostowi śmiertelności z powodu nowotworów i
chorób sercowo-naczyniowych, należą również działania w ramach Krajowej Sieci
Onkologicznej (KSO) oraz Krajowej Sieci Kardiologicznej (KSK). Zarówno Krajowa Sieć
Onkologiczna (KSO), jak i Krajowa Sieć Kardiologiczna (KSK) zostały wdrożone jako
elementy szerszej strategii systemowej, której nadrzędnym celem jest podniesienie
efektywności leczenia, zwiększenie dostępności do nowoczesnej opieki medycznej oraz
poprawa jakości życia pacjentów, w tym mężczyzn.
Profilaktyka jako kluczowy filar polityki zdrowotnej, jest fundamentem Narodowego
Programu Zdrowia (NPZ). Głównym celem NPZ na lata 2021–2025 jest wydłużenie liczby
lat przeżytych w zdrowiu oraz zmniejszenie społecznych nierówności zdrowotnych.
Cele operacyjne Narodowego Programu Zdrowia obejmują: profilaktykę nadwagi i otyłości,
profilaktykę uzależnień, promocję zdrowia psychicznego, zdrowie środowiskowe oraz
zwalczanie chorób zakaźnych, reagowanie na wyzwania demograficzne.
Do kluczowych instrumentów profilaktyki zdrowotnej należy również Program „Moje
Zdrowie” tj. bilans zdrowia osoby dorosłej, który umożliwia diagnozowanie stanu zdrowia,
edukację zdrowotną, ustalenie indywidualnego planu zdrowia pacjenta, a w przypadku
wykrycia nieprawidłowości – kierowanie na specjalistyczne leczenie na wczesnych etapach
rozwoju choroby u osób dorosłych. Program „Moje Zdrowie” uwzględnia potrzeby osób o
niższych kompetencjach zdrowotnych, w tym mężczyzn z niższym wykształceniem.
W odniesieniu do działań z zakresu profilaktyki dedykowanej mężczyznom warto wskazać
portal pacjent.gov.pl. Platforma ta to serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu
Zdrowia, który służy m.in. do realizacji działań edukacyjnych. Na stronie portalu w zakładce
„profilaktyka” publikowane są informacje dotyczące trwających programów
profilaktycznych. Wśród nich znajdują się także programy kierowane do populacji
mężczyzn (link: https://pacjent.gov.pl/programy-profilaktyczne). Na stronie znajduje się
-- 2 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
także szereg publikacji skierowanych do mężczyzn lub podejmujących tematykę ich
zdrowia.
Ministerstwo Zdrowia realizuje również szereg działań mających na celu zwiększenie
udziału mężczyzn – w tym chłopców i młodych mężczyzn – w programach profilaktyki
zdrowotnej. Warto zaznaczyć, że tylko w październiku i listopadzie 2024 r. resort zdrowia
przeznaczył ok. 1,7 mln zł na promocję profilaktyki onkologicznej wśród mężczyzn w
ramach kampanii „Planuję Długie Życie” i Narodowej Strategii Onkologicznej. Do tej pory
działania resortu na rzecz promocji i edukacji zdrowotnej, dedykowane mężczyznom,
obejmowały edukację o czynnikach ryzyka (np. palenie, alkohol), promocję badań
przesiewowych (rak płuca, jelita grubego, prostaty, jąder), spoty w mediach, wiadomości
push w aplikacji Moje IKP oraz kampanię „Movember”. Zorganizowano m.in. stoisko
profilaktyczne podczas „Biegu dla jaj” w Bydgoszczy. Wspólnie z NFZ realizowano akcję
„Środa z profilaktyką”, a z TVP Info – miasteczka zdrowia. Treści publikowano także w
kanałach własnych resortu i jednostek podległych.
Ministerstwo wspiera także rozwój lokalnych programów skierowanych do mężczyzn
zagrożonych wykluczeniem zdrowotnym, m.in. poprzez współpracę z organizacjami
pozarządowymi i samorządami. Przykładem są inicjatywy takie jak „Bieg dla jaj” czy
miasteczka zdrowia organizowane w ramach projektu „Polska na Tak”, które promują
profilaktykę nowotworową i zdrowy styl życia.
Należy wskazać, że Ministerstwo Zdrowia traktuje zdrowie obywateli obu płci jako
priorytet, uwzględniając różnice w zachorowalności i stylu życia. Działania promocyjne są
różnicowane pod względem formy przekazu, narzędzi i kanałów komunikacji, aby
skutecznie dotrzeć do jak najszerszej grupy odbiorców. Wszystkie opisane działania mają
na celu nie tylko zwiększenie frekwencji w programach profilaktycznych, ale przede
wszystkim budowanie trwałych nawyków zdrowotnych wśród mężczyzn na różnych
etapach życia.
W celu monitorowania stanu zdrowia mężczyzn w Polsce Ministerstwo Zdrowia analizuje
świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych. Na podstawie danych
rozliczeniowych Narodowego Funduszu Zdrowia wyliczane są wskaźniki epidemiologiczne
(m.in. liczba chorych oraz liczba nowych zachorowań), z uwzględnieniem podziału na płeć.
Przykładowa analiza wskaźników epidemiologicznych (na podstawie danych NFZ i GUS)
znajduje się na platformie BASiW: https://basiw.mz.gov.pl/mapy-informacje/mapa-2022-
2026/analizy/epidemiologia/epidemiologia-wersja-polska-gus-i-nfz/.
W ramach Wieloośrodkowego Ogólnopolskiego Badania Stanu Zdrowia Ludności
WOBASZ (https://wobasz.gov.pl/), gromadzone są dane do analizy uwarunkowań chorób
-- 3 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
układu krążenia oraz innych chorób przewlekłych. Ich wyniki umożliwią ocenę skuteczności
działań profilaktycznych, badanie przyczyn umieralności z powodu chorób układu krążenia
oraz stworzenie nowej strategii postępowania, z uwzględnieniem podziału na płeć.
W resorcie analizowane są również dane dla obu płci z rejestrów epidemiologicznych, m.in.
z Krajowego Rejestru Nowotworów, dane GUS i Eurostat (m.in. dane o przyczynach
zgonów, dane o oczekiwanej długości życia czy dane z Europejskiego badania warunków
życia ludności EU-SILC) oraz dane GBD (Global Burden of Disease).
Dodatkowo Ministerstwo analizuje raporty opracowywane przez inne instytucje m.in.
raport NIZP PZH – PIB „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania, coroczne
raporty GUS „Zdrowie i ochrona zdrowia” czy raporty NFZ na platformie Zdrowe Dane.
W odniesieniu do pytań dotyczących zdrowia psychicznego informuję, że Ministerstwo
Zdrowia realizuje działania wspierające zdrowie psychiczne mężczyzn. W zakresie
kompleksowej prewencji suicydalnej, w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2021–
2025 wprowadzono 10 zadań mających na celu zapobieganie zrachowaniom samobójczym,
których realizacja koordynowana jest przez Instytut Psychiatrii i Neurologii oraz Biuro ds.
Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym. Działania te będą kontynuowane w kolejnej
edycji programu na lata 2026–2030. Równolegle zakres międzysektorowych oraz lokalnych
działań i zalecanych rozwiązań organizacyjnych w systemie ochrony zdrowia psychicznego,
został wskazany w ramach Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata
2023-2030. Priorytetem jest rozwój idei psychiatrii środowiskowej i kompleksowej opieki
w centrach zdrowia psychicznego, które mają zostać włączone do systemu opieki
zdrowotnej po zakończeniu pilotażu w 2025 roku. Działania te mają na celu zwiększenie
dostępności usług na terenach wiejskich i zdegradowanych społecznie.
Resort podejmuje również działania edukacyjne skierowana m.in. do mężczyzn w wieku
produkcyjnym, mająca na celu przełamywanie barier w szukaniu pomocy psychologicznej.
W tym miejscu warto wspomnieć, o zrealizowanej kampanii edukacyjno-informacyjna
„Zobacz człowieka. Zatrzymaj stygmatyzację!”.
W ocenie Ministerstwa Zdrowia niezbędnym elementem systemu pomocy, oprócz
świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej, dla osób doświadczających
kryzysów psychicznych stanowi zapewnienie dostępu do doraźnego wsparcia, w postaci
działającego w oparciu o stabilne finansowanie, telefonów zaufania. W ramach wsparcia dla
osób dorosłych, utworzono Centrum wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym
realizowane przez fundację ITAKA, w którym świadczona jest całodobowa, bezpłatna i
specjalistyczna pomoc poprzez telefoniczną pomoc pod nr 800 70 2222, a także za
pośrednictwem e-mail i czatu.
-- 4 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
W prowadzonej w latach 2021-2024 na zlecenie Ministerstwa Zdrowia kampanii „Zobacz
Człowieka”, na dedykowanej stronie internetowej dostępnych było wiele praktycznych i
pomocnych materiałów o tematyce zdrowia psychicznego i przeciwdziałaniu kryzysom
psychicznym i stygmatyzacji. Informacje dotyczące możliwości korzystania z pomocy
psychologicznej, w tym materiały na temat zapobiegania samobójstwom, oraz ramka
pomocowa dostępne są pod linkiem: https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/biblioteka/.
Ministerstwo Zdrowia we wszystkich swoich aktywnościach edukacyjnych promuje wśród
mężczyzn odpowiedzialną postawę zgodnie z najnowszą wiedzą medyczną, zachęcając do
rezygnacji z używek, aktywności fizycznej, zdrowego odżywiania oraz uczestnictwa w
regularnych badaniach profilaktycznych. Aby skuteczniej walczyć ze stereotypem, że
dbanie o zdrowie jest niemęskie, współpracujemy z największymi nadawcami telewizyjnymi
i w serialach o największej oglądalności zamieszczamy wątki edukacyjne, w których męscy
bohaterowie walczą ze swoimi obawami dotyczącymi uczestnictwa w badaniach
przesiewowych czy podjęcia leczenia celem odbudowy swojego zdrowia.
W zakresie współpracy międzyresortowej, Ministerstwo Zdrowia wspólnie z
Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz Ministerstwem Rodziny i Polityki Społecznej
wdraża nowy przedmiot szkolny „Edukacja zdrowotna”, który od 1 września 2025 roku
zastąpi zajęcia z wychowania do życia w rodzinie. Program przedmiotu zawiera treści
promujące zdrowe nawyki i odporność psychiczną wśród młodzieży.
Wszystkie te inicjatywy przyczyniają się do kształtowania bardziej świadomego
społeczeństwa, które lepiej rozumie i reaguje na problemy zdrowotne, w tym zdrowia
psychicznego.
Ponadto, informuję, że jednym z narzędzi przeciwdziałania społecznemu wykluczeniu
samotnych mężczyzn – zwłaszcza w wieku poprodukcyjnym jest Program wieloletni na
rzecz Osób Starszych ,,Aktywni+" na lata 2021-2025. Celem Programu jest zwiększenie
uczestnictwa seniorów we wszystkich dziedzinach życia społecznego poprzez wspieranie
aktywności organizacji pozarządowych działających na rzecz osób starszych.
W ramach programu zaplanowano 4 priorytety działań, które zawierają następujące
obszary wsparcia:
a) Aktywność społeczna, która obejmuje działania mające na celu: zwiększenie
udziału osób starszych w aktywnych formach spędzania czasu wolnego, wspieranie
seniorów mniej samodzielnych i ich otoczenia w miejscu zamieszkania, rozwijanie
wolontariatu osób starszych w środowisku lokalnym oraz wzrost zainteresowania i
zaangażowania osób starszych w obszarze rynku pracy,
-- 5 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
b) Partycypacja społeczna, która przyczynia się do wzmocnienia samoorganizacji
środowiska osób starszych oraz zwiększenia wpływu osób starszych na decyzje dotyczące
warunków życia obywateli,
c) Włączenie cyfrowe obejmujące działania na rzecz zwiększania umiejętności
posługiwania się nowoczesnymi technologiami i korzystania z nowych mediów przez osoby
starsze, a także upowszechnianie i wdrażanie rozwiązań.
Projekty realizowane przez organizacje pozarządowe w ramach Programu ,,Aktywni+"
obejmują różnego rodzaju działania o charakterze aktywizacyjnym, edukacyjnym,
kulturalnym, informacyjnym czy też partycypacyjnym. Są one dostosowane do potrzeb i
możliwości seniorów.
Ponadto trwa realizacja Programu wieloletniego „Senior+" na lata 2021-2025. Celem
strategicznym programu jest zwiększenie aktywnego uczestnictwa seniorów w życiu
społecznym poprzez dofinansowanie rozbudowy infrastruktury ośrodków wsparcia w
środowisku lokalnym oraz zwiększenie miejsc w ośrodkach wsparcia „Senior+", tj. wsparcie
działań jednostek samorządu w rozwoju na ich terenie sieci Dziennych Domów „Senior+" i
Klubów „Senior+".
Ponadto obecnie trwają prace koncepcyjne nad kształtem nowej edycji programu
aktywizującego seniorów na lata 2026-2030, w ramach którego przewiduje się między
innymi wzmocnienie działań w obszarze solidarności międzypokoleniowej, a także
wyodrębnienie priorytetu dotyczącego działań edukacyjnych, którego beneficjentami będą
mogły być Uniwersytety Trzeciego Wieku.
Należy również zaznaczyć, że definicja osoby w kryzysie bezdomności, zawarta w ustawie z
dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283), nie rozróżnia osób ze
względu na płeć. Zgodnie z przeprowadzonym na zlecenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej w lutym 2024 r. Ogólnopolskim Badaniem Liczby Osób Bezdomnych, w Polsce
zdiagnozowano 31 042 osób w kryzysie bezdomności, z czego 80% stanowili mężczyźni (24
880 osoby). Wśród głównych przyczyn bezdomności osoby badane wskazały uzależnienie
od alkoholu (19%), konflikt rodzinny (17%) i eksmisję/wymeldowanie z mieszkania (11%). Do
pozostałych znaczących przyczyn zaliczają się wg badanych: rozpad związku (8%),
bezrobocie/utrata pracy (7%), zły stan zdrowia/niepełnosprawność (7%).
Formy wsparcia osób będących w kryzysie bezdomności określa art. 48a ustawy o pomocy
społecznej, zgodnie z którym udzielenie schronienia następuje poprzez przyznanie
tymczasowego miejsca w noclegowni, schronisku dla osób bezdomnych, schronisku dla osób
bezdomnych z usługami opiekuńczymi oraz w ogrzewalni. We wszystkich województwach
schronisk dla osób bezdomnych, schronisk dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi,
-- 6 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
noclegowni i ogrzewalni przeznaczonych wyłącznie dla mężczyzn jest w sumie 214. Mogą
one zapewnić schronienie 7 634 osobom. W 316 działających we wszystkich
województwach placówkach tymczasowego schronienia przeznaczonych dla kobiet i
mężczyzn znajduje się łącznie 10 942 miejsc.
Kwestie walki z bezdomnością ujęto w dokumentach strategicznych opracowanych w
Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i przyjętych przez Radę Ministrów. Są to:
- „Krajowy Program Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu.
Aktualizacja 2021-2027, polityka publiczna z perspektywą do roku 2030";
- „Strategia rozwoju usług społecznych, polityka publiczna do roku 2030 (z
perspektywą do 2035 r.)".
W 2021 r. Polska stała się jednym z sygnatariuszy Deklaracji Lizbońskiej, ustanawiającej
m.in. Europejską Platformę na rzecz Zwalczania Bezdomności. Przedstawiciele strony
polskiej regularnie uczestniczą w spotkaniach odbywających się w ramach platformy, co
zapewnia ciągłość dialogu, możliwość wymiany doświadczeń i omówienia najlepszych
praktyk, a także sposobność nawiązywania kontaktów z decydentami na poziomie
europejskim.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki od kilku lat z powodzeniem realizowany jest
program „Pokonać bezdomność. Program pomocy osobom bezdomnym”. Jego głównym
celem jest inspirowanie i wspieranie przeciwdziałania i rozwiazywania problemu
bezdomności. Przedsięwzięcie zakłada też inspirowanie do wdrażania nowych metod pracy
z osobami w kryzysie bezdomności oraz projektów ich aktywizacji społecznej i zawodowej.
Inicjatywa ma charakter uzupełniający wobec ustawowych obowiązków samorządów gmin
w zakresie przeciwdziałania bezdomności, wspiera też działalność podmiotów
pozarządowych, które funkcjonują w obszarze pomocy społecznej. Nowa edycja programu
na rok 2025 realizowana jest z dofinansowaniem w wysokości 10 500 000 zł. Są to środki
wyłącznie krajowe. Dofinansowaniem objęto 68 projektów.
W roku ubiegłym w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołano Zespół do
spraw Reformy Systemu Pomocy Społecznej. Jego zadaniem jest wypracowanie rozwiązań
systemowych podnoszących skuteczność wsparcia świadczonego w obszarze pomocy
społecznej. Zakres prac zespołu, w skład którego weszli eksperci, praktycy i naukowcy,
obejmuje m.in. kwestie dostępności świadczeń, usług oraz innych oferowanych w ramach
systemu pomocy społecznej form wsparcia, a także analizę sytuacji pracowników systemu
pomocy społecznej. W efekcie prowadzonych przez członków zespołu działań opracowane
zostaną propozycje rozwiązań reformujących system pomocy społecznej, obejmujących
również formy pomocy osobom w kryzysie bezdomności.
-- 7 of 8 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
Warto nadmienić, że do polskiego porządku prawnego od 1 stycznia 2025 r. oficjalnie
wprowadzono zawód Pracownik ds. streetworkingu („streetworker”). Przyjęty kod zawodu
to: 341208. Powyższe reguluje rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby
rynku pracy oraz zakresu jej stosowania z dnia 12 września 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz.
1372). Zawód streetworkera odgrywa istotną rolę zarówno w pracy z konkretnymi osobami
w kryzysie bezdomności, jak i przy monitorowaniu skali zjawiska bezdomności, zwłaszcza w
większych aglomeracjach miejskich.
Warto wspomnieć, że od 19 sierpnia 2025 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie
minimalnych standardów noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych, schronisk dla osób
bezdomnych z usługami opiekuńczymi i ogrzewalni (Dz.U. 2025 poz. 1059). Aktem tym
wprowadzono szereg udogodnień dla osób w kryzysie bezdomności, które korzystają z
placówek tymczasowego schronienia, zarówno w aspekcie ustalenia nowych standardów
sanitarnych w placówkach, jak i poprzez poszerzenie świadczonych w nich usług (np.
wprowadzając rozmowy motywacyjne), a także zwiększenie częstotliwości otwarcia i godzin
funkcjonowania otwarcia ogrzewalni.
Na zakończenie należy podkreślić, że zdrowie mężczyzn stanowi istotny obszar polityki
zdrowotnej i społecznej państwa, a działania na rzecz poprawy sytuacji zdrowotnej i
społecznej mężczyzn, uwzględniając ich specyficzne potrzeby i uwarunkowania będą
kontynuowane.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 8 of 8 --