Interpelacja w sprawie usunięcia Jastrzębia-Zdroju z planu realizacyjnego programu "Kolej+"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11421
do ministra infrastruktury
w sprawie usunięcia Jastrzębia-Zdroju z planu realizacyjnego programu "Kolej+"
Zgłaszający: Grzegorz Matusiak
Data wpływu: 31-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907) składam interpelację w sprawie nagłego i nieuzasadnionego wykreślenia Jastrzębia-Zdroju z planów realizacyjnych programu „Kolej+” – jednego z kluczowych instrumentów rządu służących przywracaniu połączeń kolejowych w miastach dotkniętych wykluczeniem komunikacyjnym.
Jastrzębie-Zdrój, miasto liczące ponad 85 tysięcy mieszkańców, pozostaje największym miastem w Polsce bez dostępu do pasażerskich połączeń kolejowych. Już samo to kwalifikowało je jako priorytetowy obszar inwestycyjny w ramach programu „Kolej+”. Projekt odbudowy połączenia z Katowicami przez Pawłowice i Żory był zaawansowany, posiadał dokumentację techniczną, deklarację współfinansowania ze strony samorządów oraz poparcie społeczne.
Tymczasem – ku zaskoczeniu mieszkańców, władz lokalnych i opinii publicznej – projekt ten został usunięty z listy przedsięwzięć zakwalifikowanych do realizacji, bez przedstawienia transparentnych powodów ani zapewnienia alternatywnej ścieżki inwestycyjnej. Decyzja ta nie tylko osłabia zaufanie obywateli do państwa, ale również utrwala wykluczenie transportowe południowej części województwa śląskiego.
Mając na względzie powyższe okoliczności, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jakie konkretne analizy (studia wykonalności, analizy kosztów i korzyści) legły u podstaw decyzji o zaniechaniu realizacji projektu „Uzupełnienie sieci kolejowej o połączenie kolejowe Jastrzębia‑Zdroju z Katowicami”? Proszę o udostępnienie dokumentów i danych, które wykazały nieopłacalność inwestycji, w tym prognozowane potoki podróżnych, koszt jednostkowy budowy kilometra linii oraz porównanie wariantów („Kolej +” vs. KDP).
Na jakim etapie znajduje się projekt linii Katowice–Ostrawa z odnogą do Jastrzębia‑Zdroju? Jaki jest aktualny harmonogram zakończenia prac projektowych i budowy i kiedy planowane jest oddanie linii do użytku? Czy w przypadku problemów finansowych nie zostanie ona zrealizowana bez odnogi do Jastrzębia, jak obawiają się mieszkańcy?
Ile środków gmina Jastrzębie‑Zdrój oraz województwo śląskie przeznaczyły do tej pory na prace koncepcyjne, studium wykonalności i dokumentację? Czy resort infrastruktury zamierza zrekompensować te wydatki, skoro projekt wpisany do programu rządowego został jednostronnie z niego usunięty?
Czy ministerstwo przeprowadziło analizę społeczną i gospodarczą skutków odłożenia inwestycji dla mieszkańców Jastrzębia‑Zdroju, Żor i Pawłowic, w tym wpływ na rynek pracy, dostęp do usług publicznych oraz rozwój regionu? Jakie działania w ramach innych programów (np. autobusowych) są planowane, aby ograniczyć wykluczenie komunikacyjne do czasu uruchomienia KDP?
Z informacji miasta wynika, że prace projektowe linii nr 159 dobiegają końca, a dokumentacja jest procedowana. Czy ministerstwo nakazało wstrzymanie prac, czy też PKP PLK kontynuuje projekt do momentu uzyskania pełnej dokumentacji? Kiedy Pan Minister planuje wydać ostateczną decyzję w tej sprawie?
Proszę o przedstawienie kryteriów, jakimi kierowano się przy weryfikacji projektów „Kolej+”. Dlaczego za „nieracjonalne” uznano przedsięwzięcie, które według wstępnych założeń miało skrócić czas podróży do Katowic do 1 h 12 min i przywrócić połączenie 80‑tysięcznemu miastu, podczas gdy budowę nowej linii o znacznie wyższych kosztach i dłuższym horyzoncie czasowym uznaje się za priorytetową?
Czy resort infrastruktury przewiduje kontynuację programu „Kolej+” w obecnej formule, czy też planuje jego likwidację? Proszę o listę projektów, które – podobnie jak Jastrzębie‑Zdrój – zostały z niego usunięte, oraz o informację, jakie mechanizmy konsultacyjne z samorządami są przewidziane przy takich decyzjach.
Z jakich konkretnych przyczyn projekt odbudowy linii kolejowej do Jastrzębia-Zdroju został wykreślony z programu „Kolej+”?
Kto (osobowo i instytucjonalnie) podjął decyzję o jego wykluczeniu z planu realizacyjnego?
Czy ministerstwo przeprowadziło analizę skutków społeczno-gospodarczych tej decyzji dla mieszkańców Jastrzębia-Zdroju i regionu?
Czy projekt ten uzyskał negatywną ocenę merytoryczną, finansową lub środowiskową? Jeśli tak, proszę o udostępnienie treści tej oceny.
Czy rozważane jest przywrócenie tego projektu w ramach nowego naboru, innej edycji „Kolei+” lub innego programu inwestycyjnego nadzorowanego przez Ministerstwo Infrastruktury (np. komponentu regionalnego CPK, projektów z KPO lub funduszy strukturalnych UE)?
Jakie środki – alternatywne wobec kolei – planuje wdrożyć ministerstwo w celu poprawy mobilności mieszkańców Jastrzębia-Zdroju i powiatu wodzisławskiego?
Brak kolei to realny deficyt rozwoju – gospodarczy, edukacyjny, społeczny. Dla młodych oznacza konieczność migracji, dla starszych – izolację. Dla samorządów – utratę inwestorów, dla regionu – stagnację.
Apeluję zatem do Pana Ministra o rewizję tej decyzji i przywrócenie równego traktowania mieszkańców południowego Śląska w polityce transportowej państwa.
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6749 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-5-1.054.151.2025
Warszawa, 18 grudnia 2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11421 Posła na Sejm RP Grzegorza Matusiaka, w sprawie
usunięcia zadania „Uzupełnienie sieci kolejowej o połączenie kolejowe Jastrzębia – Zdroju
z Katowicami” z Programu Kolej +, poniżej przedstawiam stosowne informacje.
Na wstępie informuję, że w ramach Programu Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej
Infrastruktury Kolejowej - Kolej + do 2029 roku (dalej: Program Kolej +) realizowana jest
umowa na opracowanie dokumentacji projektowej w zakresie projektu pn. „Uzupełnienie
sieci kolejowej o połączenie kolejowe Jastrzębia-Zdroju z Katowicami”. Aktualnie Spółka
PKP PLK S.A. prowadzi działania związane z koordynacją dwóch zadań na tym samym
obszarze realizowanych przez Spółkę i CPK Sp. z o.o. oraz analizuje optymalizację kosztów
inwestycji.
W związku z powyższym projekt nie został usunięty z Programu Kolej +, niemniej jego
dalsza realizacja uzależniona jest od przyjętych ustaleń i rozmów prowadzonych pomiędzy
PKP PLK S.A. a Województwem Śląskim oraz dostępności środków finansowych zarówno
po stronie samorządu, jak i Spółki.
Podkreślenia wymaga, że przygotowane przez jednostki samorządu terytorialnego przed
2023 r. Wstępne Studia Planistyczno-Prognostyczne (dokumenty kluczowe w kwalifikacji
projektów do realizacji w ramach Programu) zakładały rozwiązania techniczne
nieadekwatne do oczekiwanych efektów, co również w sposób zasadniczy wpływa
obecnie na dalszą realizację projektów i wzrost szacunkowych kosztów.
W związku ze zdiagnozowaniem wzrostu kosztów dla projektu „Uzupełnienie sieci
kolejowej o połączenie kolejowe Jastrzębia-Zdroju z Katowicami” prowadzone są przez
Spółkę działania zmierzające do jego optymalizacji, aby umożliwić realizację projektu
w zakładanym pierwotnie budżecie programu. Zgodnie z podpisaną umową pomiędzy
Spółką a samorządem Województwa Śląskiego na realizację projektu zabezpieczona
została kwota ok. 475 mln zł, z czego 15% kosztów kwalifikowanych pokrywane jest przez
samorząd, a 85% przez Spółkę. Aktualnie całkowity koszt projektu szacowany jest na
ok. 875 mln zł.
Odnosząc się do kosztów wykonania Wstępnego Studium Planistyczno-Prognostycznego
(WSPP) informuję, że wyniósł on 1,4 mln zł i został poniesiony przez samorząd
Województwa Śląskiego. Zgodnie z umową pomiędzy PKP PLK S.A. a samorządem, jst
otrzyma od Spółki zwrot 85% wartości wykonanego WSPP pod warunkiem podpisania
umowy z wykonawcą robót budowlanych. Umowa z wykonawcą dokumentacji
projektowej została podpisana na kwotę 10,7 mln zł.
Biorąc pod uwagę powyższe, w pierwszej kolejności powinien być realizowany odcinek
Jastrzębie-Zdrój - Pawłowice Śląskie, co umożliwi przywrócenie połączeń kolejowych
do Jastrzębia-Zdrój. Jednakże należy mieć na uwadze, że ww. odcinek znajduje się
na terenie silnych szkód górniczych zlokalizowanych w rejonie Pawłowic Śląskich, dlatego
jego realizacja będzie dużym wyzwaniem technicznym ze względu na uwarunkowania
-- 1 of 3 --
2
terenowe. Specyfika takich projektów obarczona jest ryzykiem wystąpienia
nieprzewidzianych sytuacji w fazie realizacyjnej.
Ponadto informuję, że Spółka PKP PLK S.A. nie prowadziła analiz społeczno-gospodarczych
w przypadku niezrealizowania omawianej inwestycji.
Należy podkreślić, że w 2024 roku PKP PLK S.A. rozpoczęła przegląd projektów Programu
Kolej + w celu uzyskania maksymalnie funkcjonalnych i technicznych parametrów
planowanej do udostępnienia infrastruktury. Projekty poddano analizie pod kątem
racjonalności wydatkowania środków publicznych, w tym dostosowania zakresu
inwestycji do potrzeb lokalnej społeczności, planowanych potoków pasażerskich oraz
optymalnego wykorzystania infrastruktury przez przewoźników kolejowych.
W ramach ww. przeglądu projektów Programu Kolej + w niektórych przypadkach
zarekomendowano podjęcie decyzji dotyczących rezygnacji z realizacji projektu w zamian
za uruchomienie na danym odcinku innego środka transportu, np. autobusowego z dużą
częstotliwością (przykładowo połączenie Konin - Turek), co jest uzasadnione względami
racjonalnymi – zbyt wysokie koszty inwestycji w porównaniu do planowanych potoków
pasażerskich.
Podobne rozwiązanie zastosowało Województwo Dolnośląskie w zakresie obsługi
pasażerskiej przejętej linii kolejowej nr 372 w relacji Bojanowo – Góra. Mając na uwadze
analizę potoków pasażerskich, podjęta została racjonalna decyzja o odłożeniu planowanej
rewitalizacji linii kolejowej, w zamian uruchamiając dobrze rozwiniętą komunikację
autobusową, zachowując tym samym siatkę połączeń komunikacyjnych w regionie.
W I półroczu 2025 r. średnio dobowo z komunikacji autobusowej korzystało ok. 90 osób,
co przy 8 parach połączeń na dobę oznacza ok. 5/6 osób na kurs.
Szczegółowe informacje odnośnie ww. przeglądu projektów oraz obecnego statusu ich
realizacji zostały ujęte w sprawozdaniu z wykonania planu realizacji Programu Kolej + za
rok 2024, który został opublikowany na stronie Ministerstwa Infrastruktury:
https://www.gov.pl/web/infrastruktura/program-uzupelniania-lokalnej-i-regionalnej-
infrastruktury-kolejowej.
Odnosząc się do pytania o projekt Katowice-Ostrawa (z odnogą do Jastrzębia Zdroju),
który znajduje się we właściwości spółki CPK Sp. z o.o. informuję, że wykonano
inwentaryzację przyrodniczą, opracowano Studium Techniczno-Ekonomiczno-
Środowiskowe, wybrano wariant inwestorski, opracowano Koncepcję Programowo-
Przestrzenną, opracowano Kartę Informacyjną Przedsięwzięcia, złożono w 2023 r.
wniosek o wydanie Decyzji Środowiskowej oraz opracowano Raport oddziaływania
na środowisko.
Powyższy projekt został dofinansowany ze środków Unii Europejskiej z instrumentu
„Łącząc Europę” (CEF) w zakresie prac przedprojektowych w wysokości 3,5 mln euro oraz
prac projektowych w wysokości 18 mln euro. Nie przewiduje się rezygnacji z „odnogi”
do Jastrzębia Zdroju.
Obecnie trwają prace mające na celu uzyskanie Decyzji Środowiskowej. Równolegle toczy
się postępowanie oceny transgranicznej. Trwają także przygotowania do podpisania
z Republiką Czeską umowy międzynarodowej dotyczącej budowy mostu granicznego na
rzece Olza. Projekt umowy przeszedł proces uzgodnień międzyresortowych po stronie
polskiej.
-- 2 of 3 --
3
Zakończenie prac projektowych, tj. opracowanie projektu budowlanego oraz uzyskanie
pozwolenia na budowę planowane jest w 2029 r., natomiast rozpoczęcie robót
budowlanych przewidziano po 2032 r.
Z wyrazami szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --