Interpelacja nr 11420
Interpelacja w sprawie destrukcyjnych działań minister edukacji Barbary Nowackiej prowadzących do systemowej degradacji polskiego szkolnictwa i eliminacji klasycznego kanonu lektur
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie destrukcyjnych działań minister edukacji Barbary Nowackiej prowadzących do systemowej degradacji polskiego szkolnictwa i eliminacji klasycznego kanonu lektur
Interpelacja nr 11420
do ministra edukacji
w sprawie destrukcyjnych działań minister edukacji Barbary Nowackiej prowadzących do systemowej degradacji polskiego szkolnictwa i eliminacji klasycznego kanonu lektur
Zgłaszający: Grzegorz Matusiak
Data wpływu: 31-07-2025
Szanowny Panie Premierze,
na podstawie art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora niniejszym składam interpelację w sprawie skrajnie niepokojących działań minister edukacji Barbary Nowackiej, które – pod hasłami „unowocześniania” – prowadzą w istocie do systemowej destrukcji edukacji narodowej, wypierania klasyki literackiej oraz rozbijania wspólnoty kulturowej opartej na tożsamościowych fundamentach.
I. Rzeź lektur – likwidacja fundamentów kultury
Według oficjalnie przedstawionych przez ekspertów Instytutu Badań Edukacyjnych propozycji zmian w podstawie programowej planowanej na 2026 r. z kanonu lektur szkolnych mają zniknąć dziesiątki kluczowych pozycji polskiej literatury.
Mowa m.in. o:
Panu Tadeuszu (A. Mickiewicz),
Quo vadis, Latarniku, Krzyżakach, W pustyni i w puszczy (H. Sienkiewicz),
Syzyfowych pracach i Ludziach bezdomnych (S. Żeromski),
Chłopach (W. Reymont),
twórczości Norwida, Słowackiego i wielu innych autorów będących trzonem edukacji humanistycznej.
Zamiast tego wprowadzany ma być model „lektur tematycznych” oparty na fragmentach, swobodnym wyborze nauczyciela, nacisku na emocjonalność i perspektywę jednostkową ucznia. To de facto dekonstrukcja kanonu i jego sprowadzenie do zbioru cytatów.
II. Minister Nowacka – promotor ideologicznej rewolucji
Barbara Nowacka, zamiast chronić dziedzictwo kulturowe Rzeczypospolitej, od miesięcy forsuje ideologiczny model wychowania odrzucający tradycyjne pojęcia patriotyzmu, klasycznego humanizmu i narodowej tożsamości.
Wśród jej dotychczasowych działań:
aktywne wspieranie środowisk podważających rolę rodziny, Kościoła i wspólnoty narodowej,
dopuszczenie do konsultacji programowych osób o skrajnie progresywnej, antykanonicznej agendzie,
otwarte wypowiedzi na temat potrzeby „reformy w duchu nowoczesności” – w rzeczywistości oznaczającej ideologiczną rewolucję i pęknięcie cywilizacyjne.
Szkoła publiczna pod jej kierownictwem staje się miejscem formatowania ucznia w duchu jednostkowego relatywizmu, nie zaś przekazywania wspólnego kodu kulturowego.
III. Pytania do Prezesa Rady Ministrów:
Czy rząd zatwierdził kierunek prac zmierzających do usunięcia kluczowych lektur z podstawy programowej?
Czy Barbara Nowacka posiada mandat polityczny i społeczne upoważnienie do dokonywania radykalnych zmian kulturowych w szkolnictwie bez przeprowadzenia szerokich konsultacji społecznych?
Czy rząd uważa, że uczniowie szkół podstawowych i średnich powinni być pozbawiani kontaktu z arcydziełami polskiej literatury w imię ideologicznego „unowocześniania”?
Kto odpowiada personalnie za przygotowanie propozycji nowej podstawy programowej? Czy resort zamierza opublikować listę autorów oraz ich afiliacji naukowych i światopoglądowych?
Czy premier zamierza zainterweniować w związku z narastającą krytyką społeczną, środowiskową i medialną wobec działań minister Nowackiej?
Czy rząd gotów jest rozważyć dymisję minister edukacji, jeśli okaże się, że działania zmierzające do wyeliminowania narodowego kanonu lektur zostaną sformalizowane?
IV. Konkluzja
To, co dziś określa się mianem „propozycji eksperckiej”, w rzeczywistości przypomina podstępną próbę rozbrojenia edukacji narodowej. Jeśli nie powstrzymamy tego procesu, kolejne pokolenia Polaków dorastać będą bez wiedzy o własnej kulturze, bez języka Mickiewicza, bez sumienia Norwida, bez etosu Sienkiewicza. A naród bez wspólnej pamięci – jak wiadomo – nie istnieje.
Zdecydowanie wzywam Prezesa Rady Ministrów do natychmiastowej reakcji, w tym publikacji wszystkich dokumentów i analiz powiązanych z planowanymi zmianami, oraz rozważenia personalnych konsekwencji wobec minister edukacji.
Zgodnie z art. 115 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 193 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej odpowiedź na niniejszą interpelację powinna zostać udzielona w formie pisemnej nie później niż w terminie 21 dni od dnia jej otrzymania. Interpelację składam na ręce marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.
Interpelacja nr 11420
do ministra edukacji
w sprawie destrukcyjnych działań minister edukacji Barbary Nowackiej prowadzących do systemowej degradacji polskiego szkolnictwa i eliminacji klasycznego kanonu lektur
Zgłaszający: Grzegorz Matusiak
Data wpływu: 31-07-2025
Szanowny Panie Premierze,
na podstawie art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora niniejszym składam interpelację w sprawie skrajnie niepokojących działań minister edukacji Barbary Nowackiej, które – pod hasłami „unowocześniania” – prowadzą w istocie do systemowej destrukcji edukacji narodowej, wypierania klasyki literackiej oraz rozbijania wspólnoty kulturowej opartej na tożsamościowych fundamentach.
I. Rzeź lektur – likwidacja fundamentów kultury
Według oficjalnie przedstawionych przez ekspertów Instytutu Badań Edukacyjnych propozycji zmian w podstawie programowej planowanej na 2026 r. z kanonu lektur szkolnych mają zniknąć dziesiątki kluczowych pozycji polskiej literatury.
Mowa m.in. o:
Panu Tadeuszu (A. Mickiewicz),
Quo vadis, Latarniku, Krzyżakach, W pustyni i w puszczy (H. Sienkiewicz),
Syzyfowych pracach i Ludziach bezdomnych (S. Żeromski),
Chłopach (W. Reymont),
twórczości Norwida, Słowackiego i wielu innych autorów będących trzonem edukacji humanistycznej.
Zamiast tego wprowadzany ma być model „lektur tematycznych” oparty na fragmentach, swobodnym wyborze nauczyciela, nacisku na emocjonalność i perspektywę jednostkową ucznia. To de facto dekonstrukcja kanonu i jego sprowadzenie do zbioru cytatów.
II. Minister Nowacka – promotor ideologicznej rewolucji
Barbara Nowacka, zamiast chronić dziedzictwo kulturowe Rzeczypospolitej, od miesięcy forsuje ideologiczny model wychowania odrzucający tradycyjne pojęcia patriotyzmu, klasycznego humanizmu i narodowej tożsamości.
Wśród jej dotychczasowych działań:
aktywne wspieranie środowisk podważających rolę rodziny, Kościoła i wspólnoty narodowej,
dopuszczenie do konsultacji programowych osób o skrajnie progresywnej, antykanonicznej agendzie,
otwarte wypowiedzi na temat potrzeby „reformy w duchu nowoczesności” – w rzeczywistości oznaczającej ideologiczną rewolucję i pęknięcie cywilizacyjne.
Szkoła publiczna pod jej kierownictwem staje się miejscem formatowania ucznia w duchu jednostkowego relatywizmu, nie zaś przekazywania wspólnego kodu kulturowego.
III. Pytania do Prezesa Rady Ministrów:
Czy rząd zatwierdził kierunek prac zmierzających do usunięcia kluczowych lektur z podstawy programowej?
Czy Barbara Nowacka posiada mandat polityczny i społeczne upoważnienie do dokonywania radykalnych zmian kulturowych w szkolnictwie bez przeprowadzenia szerokich konsultacji społecznych?
Czy rząd uważa, że uczniowie szkół podstawowych i średnich powinni być pozbawiani kontaktu z arcydziełami polskiej literatury w imię ideologicznego „unowocześniania”?
Kto odpowiada personalnie za przygotowanie propozycji nowej podstawy programowej? Czy resort zamierza opublikować listę autorów oraz ich afiliacji naukowych i światopoglądowych?
Czy premier zamierza zainterweniować w związku z narastającą krytyką społeczną, środowiskową i medialną wobec działań minister Nowackiej?
Czy rząd gotów jest rozważyć dymisję minister edukacji, jeśli okaże się, że działania zmierzające do wyeliminowania narodowego kanonu lektur zostaną sformalizowane?
IV. Konkluzja
To, co dziś określa się mianem „propozycji eksperckiej”, w rzeczywistości przypomina podstępną próbę rozbrojenia edukacji narodowej. Jeśli nie powstrzymamy tego procesu, kolejne pokolenia Polaków dorastać będą bez wiedzy o własnej kulturze, bez języka Mickiewicza, bez sumienia Norwida, bez etosu Sienkiewicza. A naród bez wspólnej pamięci – jak wiadomo – nie istnieje.
Zdecydowanie wzywam Prezesa Rady Ministrów do natychmiastowej reakcji, w tym publikacji wszystkich dokumentów i analiz powiązanych z planowanymi zmianami, oraz rozważenia personalnych konsekwencji wobec minister edukacji.
Zgodnie z art. 115 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 193 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej odpowiedź na niniejszą interpelację powinna zostać udzielona w formie pisemnej nie później niż w terminie 21 dni od dnia jej otrzymania. Interpelację składam na ręce marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.2 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Odpowiedź została zarejestrowana w Sejmie RP w postaci pisma elektronicznego (resort nie dołączył pliku PDF).
Zobacz w Sejmie →
Treść oficjalnej odpowiedzi rządowej (dokument urzędowy)
5087 znaków
Odpowiedź na interpelację w sprawie destrukcyjnych działań minister edukacji Barbary Nowackiej prowadzących do systemowej degradacji polskiego szkolnictwa i eliminacji klasycznego kanonu lektur
Odpowiedź na interpelację nr 11420
w sprawie destrukcyjnych działań minister edukacji Barbary Nowackiej prowadzących do systemowej degradacji polskiego szkolnictwa i eliminacji klasycznego kanonu lektur
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 28-08-2025
Szanowny Panie Pośle,
celem Ministerstwa Edukacji Narodowej jest wzmocnienie czytelnictwa i realnej znajomości kanonu lektur wśród uczniów, w tym klasycznych dzieł.
Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytutem Badawczym przygotowuje obecnie kompleksową zmianę podstaw programowych kształcenia ogólnego na każdym etapie kształcenia, począwszy od wychowania przedszkolnego aż do kształcenia ponadpodstawowego w poszczególnych typach szkół.
Wśród 200 ekspertek i ekspertów, którzy przygotowują podstawy programowe dla przedszkoli i szkół podstawowych, są aktywni nauczyciele i edukatorzy, przedstawiciele środowisk akademickich, stowarzyszeń czy fundacji wybrani w ogólnopolskim otwartym naborze oraz eksperci rekomendowani przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy. Każdą podstawę programową recenzują przynajmniej cztery osoby (dwoje ekspertów dziedzinowych oraz dwoje praktyków nauczania).
Lista autorów i recenzentów podstaw programowych, w tym języka polskiego dla szkoły podstawowej, jest dostępna na stronie internetowej Instytutu Badań Edukacyjnych: https://ibe.edu.pl/pl/podstawy-programowe.
Należy mieć na uwadze, że na obecnym etapie prac nad nową podstawą programową IBE-PIB nie przekazało jeszcze do Ministerstwa Edukacji Narodowej wypracowanych propozycji. Dopiero po otrzymaniu propozycji Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotuje projekt rozporządzenia w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym w zakresie podstawy programowej języka polskiego, który zostanie skierowany przez ministra edukacji do konsultacji publicznych i uzgodnień międzyresortowych, które są planowane w październiku/listopadzie br.
Informacje o takich działaniach zamieszczane są na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej pod adresem: https://www.gov.pl/web/edukacja oraz na stronie Rządowego Centrum Legislacji: https://legislacja.rcl.gov.pl/.
Aktualnie do projektu podstawy programowej z języka polskiego, a także pozostałych podstaw programowych, których projekty powstają w IBE-PIB, wprowadzane są poprawki uwzględniające uwagi recenzentów.
Zmiany planowane są do wprowadzenia od 1 września 2026 r. w szkole podstawowej, a od 2027 r. w szkołach ponadpodstawowych. Informacje i aktualności dotyczące reformy są dostępne na stronie internetowej: https://reforma26.men.gov.pl/
Obecnie Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy organizuje webinary na temat propozycji nowych podstaw programowych. Pierwszy z nich dotyczył zmian właśnie w odniesieniu do podstawy programowej języka polskiego. Podczas cyklu spotkań „#OdPodstaw – porozmawiajmy o podstawach programowych“ przedstawiany jest przebieg prac w IBE-PIB związanych z reformą edukacji. Autorzy propozycji nowych podstaw odpowiadają na pytania widzów, a po webinarach zbierane są informacje zwrotne za pomocą specjalnie w tym celu przygotowanego formularza: https://ibe.edu.pl/pl/podstawy-programowe.
Należy dodać, że prace nad nową podstawą programową są zbieżne z realizowanym przez Ministerstwo Edukacji Narodowej – we współpracy z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Biblioteką Narodową, Instytutem Książki i Narodowym Centrum Kultury – Narodowym Programem Rozwoju Czytelnictwa, którego nadrzędnym celem jest promocja czytelnictwa i bibliotek. W ramach NPRCz 2.0 na lata 2021-2025 tylko na realizację Priorytetu 3, którego operatorem jest minister edukacji, zostało zarezerwowanych w budżecie państwa 138 mln 410 tys. zł. W latach 2021-2024 z Priorytetu 3 NPRCz 2.0 wydatkowano już 107 260 766 zł. Liczba książek zakupiona do szkół i placówek wychowania przedszkolnego wyniosła 4 668 658. Zakupy lektur szkolnych stanowią około 40 proc. wszystkich książek. Decyzję dotyczącą zakupu konkretnych pozycji wydawniczych podejmują bezpośrednio szkoły lub biblioteki. Szkoły, które przystępują do programu, są także zobowiązane prowadzić działania promujące czytelnictwo, w tym na przykład organizować spotkania autorskie.
Aktualnie Ministerstwo Edukacji Narodowej, w porozumieniu z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pracuje nad założeniami nowej edycji Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa na lata 2026-2030. W Priorytecie 3, za który będzie odpowiadał minister edukacji, szczególnie istotna będzie kwestia kształtowanie nawyków czytelniczych dzieci i młodzieży uczęszczających do placówek wychowania przedszkolnego oraz szkół podstawowych i ponadpodstawowych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu