Interpelacja w sprawie systemowej dyskryminacji polskich przedsiębiorców i grabieży narodowego dochodu przez zagraniczne korporacje!
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11409
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie systemowej dyskryminacji polskich przedsiębiorców i grabieży narodowego dochodu przez zagraniczne korporacje!
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 31-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana w imieniu obywateli, których interesy i przyszłość są z dnia na dzień coraz brutalniej deptane przez niesprawiedliwy, systemowo wadliwy i skrajnie nieskuteczny model gospodarczo-podatkowy, w którym polski przedsiębiorca – płatnik, pracodawca i filar lokalnych wspólnot – traktowany jest jak intruz, a zagraniczna korporacja – jak „inwestor strategiczny”, któremu wszystko wolno.
Trzy dekady po transformacji ustrojowej w Polsce nie mamy ani silnej klasy średniej, ani potężnych polskich koncernów, ani własnego banku inwestycyjnego, ani realnej niezależności gospodarczej. Mamy za to kolonialny model drenażu: zyski wyprowadzane za granicę, a podatki – iluzoryczne. Jak bowiem inaczej nazwać sytuację, w której rodzima firma logistyczna InPost zapłaciła w 2024 roku 375 mln zł podatku CIT, a konkurencyjny, wielokrotnie większy DHL – 0 zł? Jak wytłumaczyć, że według raportu ZPP niemieckie koncerny motoryzacyjne i handlowe – Volkswagen, Lidl, Kaufland – przy setkach miliardów przychodów w Polsce, płacą podatek rzędu promila obrotu? A wszystko to przy jednoczesnym korzystaniu z hojnej pomocy publicznej wypłacanej z pieniędzy podatników.
Jak wskazują liczne raporty, w tym „Księga wstydu Ministerstwa Finansów” (ZPP, 2021) oraz dane Ministerstwa Finansów i NIK, Polska:
jest jednym z krajów UE najbardziej narażonych na nadużycia związane z cenami transferowymi,
traci miliardy złotych rocznie na skutek optymalizacji podatkowej wielkich koncernów,
pompuje setki milionów złotych w pomoc publiczną dla firm, które nie tylko nie płacą podatków, ale też zagrażają konkurencji i stabilności rynku.
Przykłady z danych 2016-2020:
Aldi: 6,4 mld zł przychodów, 0 zł CIT,
Kaufland: 59 mld zł, 29 tys. zł CIT (0,0005%),
Carrefour: 51 mld zł, 94 tys. zł CIT,
T-Mobile: 43 mld zł, 30 tys. zł CIT,
Orange: przy ponad 500 mln zł wypłat licencyjnych za granicę – tylko 16 mln zł CIT,
Mercedes, ZF, Volkswagen – wszyscy zyskują na pomocy publicznej przy jednoczesnym minimalnym wkładzie w budżet.
Tymczasem polskie firmy:
InPost: 625 mln zł CIT w ciągu dwóch lat,
Dino Polska: 286 mln zł CIT,
Biedronka (z kapitałem portugalskim, ale reinwestująca w Polsce): 2,5 mld zł CIT przy 260 mld zł przychodów,
Paul Komtel: 1,5% przychodów w CIT,
małe firmy rodzinne: znacznie wyższe relacje podatkowe, często na granicy przetrwania.
Do tego dochodzą koszty systemowe:
wysokie składki ZUS,
obowiązki biurokratyczne,
skomplikowany VAT i PIT,
brak równości wobec prawa podatkowego.
Ministerstwo Finansów przez lata ignorowało te zjawiska, tworząc tym samym model systemowego uprzywilejowania koncernów zagranicznych. Dziś nie chodzi już tylko o straty budżetowe. Chodzi o strukturę własnościową gospodarki, o tożsamość ekonomiczną narodu i o to, czy nasze dzieci będą pracownikami magazynów Amazonu i Biedronki, czy właścicielami firm, fabryk i innowacyjnych przedsiębiorstw.
Degradacja państwa polskiego – ekonomiczna, demograficzna i społeczna – to efekt zaniechań i ślepej wiary w rynkowy fundamentalizm. Czas to zmienić. Czas postawić pytanie: dla kogo jest państwo polskie? Dla polskich obywateli, czy dla globalnych holdingów?
W związku z powyższym, uprzejmie proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
Jakie działania planuje rząd w celu realnego ograniczenia agresywnej optymalizacji podatkowej koncernów zagranicznych?
Ile rocznie Polska traci na transferze zysków i cenach transferowych według szacunków MF i OECD?
Czy rząd analizował możliwość wprowadzenia 1,5% podatku przychodowego? Jaka to byłaby kwota w roku 2023 i 2024 oraz jaka była wysokość podatku CIT w tych latach?
Dlaczego firmy takie jak DHL, T-Mobile, Orange czy Lidl płacą w Polsce śladowy CIT mimo gigantycznych przychodów?
Dlaczego polscy przedsiębiorcy nie mogą liczyć na analogiczne wsparcie, pomoc publiczną i ulgi?
Ile pomocy publicznej otrzymały spółki z kapitałem zagranicznym w latach 2015-2024 i ile z tej kwoty przypada na firmy płacące mniej niż 0,5% CIT w porównaniu od przychodu?
Czy rząd rozważa wprowadzenie podatku przychodowego lub minimalnego CIT dla dużych podmiotów?
Czy planowane są zmiany legislacyjne eliminujące fikcyjne koszty licencyjne, opłaty transferowe i inne mechanizmy wyprowadzania zysków?
Jakie środki zostaną podjęte w celu wspierania konkurencyjności i rentowności małych i średnich firm z polskim kapitałem?
Proszę o przedstawienie listy 50 największych firm z zagranicznym kapitałem w Polsce, których zapłacony podatek CIT jest niższy niż 0,5% przychodu w roku 2023 i 2024.
Czy rząd posiada audyty skutków prywatyzacji kluczowych branż z lat 90. i 2000 – ze szczególnym uwzględnieniem wpływu na dochody budżetowe?
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 7 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (8)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
29650 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/12
Warszawa, 23 września 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 11409, dotyczącą
systemowej dyskryminacji polskich przedsiębiorców
i transferu dochodów przez zagraniczne korporacje
Znak sprawy: DD5.054.6.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku
W odpowiedzi na interpelacją nr 11409, dotyczącą „systemowej dyskryminacji
polskich przedsiębiorców i transferu dochodów przez zagraniczne korporacje”, złożoną
przez Pana posła Jarosława Sachajko, uprzejmie przedstawiam poniższe
wyjaśnienia.
1. Jakie działania planuje rząd w celu realnego ograniczenia agresywnej
optymalizacji podatkowej koncernów zagranicznych?
Ministerstwo Finansów dostrzega wyzwania związane z agresywną optymalizacją
podatkową, stosowaną przez niektóre międzynarodowe korporacje, które mogą
prowadzić do erozji krajowej bazy podatkowej, a tym samym negatywnie wpływać
na wpływy budżetowe. W związku z tym prowadzone są systematyczne analizy
obszarów wymagających reakcji legislacyjnej oraz ocena możliwości podjęcia
działań eliminujących niepożądane praktyki optymalizacyjne.
Wyrazem tego jest powołanie Zespołu do spraw zwalczania agresywnego
planowania podatkowego w CIT. Zespół jest odpowiedzialny za przygotowanie
raportu zawierającego propozycje rozwiązań w obszarze zwalczania agresywnego
planowania podatkowego w podatku CIT, opierającego się na analizie w czterech
obszarach:
międzynarodowe systemy podatkowe CIT,
-- 1 of 12 --
2/12
szkodliwe wzorce planowania podatkowego,
budowanie odporności systemu podatkowego – działania systemowe,
kooperacja międzynarodowa.
Podkreślenia wymaga również, iż Ministerstwo Finansów podjęło dotychczas szereg
działań mających na celu ograniczenie agresywnej optymalizacji podatkowej
koncernów zagranicznych. W szczególności należy wskazać na działania podjęte
w następstwie projektu OECD/G20 Base Erosion Profit Shifting (dalej: Projekt
BEPS).
W kontekście umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (dalej: UPO) należy
zaznaczyć, że Polska implementuje rozwiązania wypracowane w ramach Projektu
BEPS. W efekcie Projektu BEPS wypracowano mechanizmy walki z działaniami,
które powodują zmniejszenie podstawy opodatkowania oraz transfer dochodów do
jurysdykcji o niskim poziomie opodatkowania lub braku opodatkowania.
W szczególności rozwiązania te są włączane do polskich UPO w drodze
implementacji Konwencji wielostronnej implementującej środki traktatowego
prawa podatkowego mające na celu zapobieganie erozji podstawy opodatkowania i
przenoszeniu zysku, sporządzonej w Paryżu dnia 24 listopada 2016 r. (dalej:
Konwencja MLI). Konwencja MLI zawiera, tzw. minimalny standard stosowania,
który włączany jest do każdej UPO objętej Konwencją MLI.
W odniesieniu do przeciwdziałania unikania opodatkowania i uchylaniu się od
opodatkowania należy wskazać na następujące postanowienia minimalnego
standardu:
regulacje w zakresie zapobiegania nadużyciom traktatów: przewidują one
wprowadzenie klauzuli, która pozwala na nieprzyznanie korzyści
traktatowych w przypadku, gdy ich uzyskanie było jednym z głównych celów
utworzenia struktur/zawarcia transakcji (tzw. klauzula PPT – principal
purposes test) (art. 7 Konwencji MLI – Zapobieganie nadużyciom traktatów);
regulacje dot. celu umowy podatkowej: w preambule UPO potwierdzany jest
cel ich zawarcia, czyli uniknięcie podwójnego opodatkowania, a nie
stworzenie szans na uniknięcie opodatkowania w ogóle (art. 6 Konwencji
MLI – Cel Umowy Podatkowej, do której ma zastosowanie niniejsza
Konwencja).
Dotychczas Konwencja MLI zmodyfikowała ponad 50 polskich UPO. Kolejne UPO
będą zmieniane przez Konwencję MLI w miarę jej ratyfikacji przez partnerów
traktatowych.
W obszarze polskich przepisów o cenach transferowych należy wskazać, że
odpowiadają one standardom międzynarodowym - w szczególności Wytycznym
OECD w sprawie cen transferowych dla przedsiębiorstw wielonarodowych
i administracji podatkowych (ang. OECD Transfer Pricing Guidelines for
Multinational Enterprises and Tax Administrations; (dalej: Wytyczne OECD).
Wytyczne OECD uwzględniają rezultat Projektu BEPS w obszarze cen
transferowych, tj. działania 8- 10 Projektu BEPS.
-- 2 of 12 --
3/12
Polskie przepisy o cenach transferowych są zgodne z międzynarodowymi
standardami, w szczególności z Wytycznymi OECD w sprawie cen transferowych
dla przedsiębiorstw wielonarodowych i administracji podatkowych. Regulacje te
uwzględniają rezultaty Projektu BEPS w obszarze cen transferowych (działania 8-
10).
W polskim porządku prawnym funkcjonuje zasada ceny rynkowej (arm's length
principle), zawarta w art. 11c ustawy CIT1 i art. 23o ustawy PIT2, która zobowiązuje
podmioty powiązane do ustalania cen transferowych na warunkach rynkowych. Od
2019 roku wprowadzono możliwość recharakteryzacji lub pominięcia transakcji
kontrolowanych, gdy podmioty niepowiązane nie zawarłyby danej transakcji
w porównywalnych okolicznościach.
Polskie przepisy dotyczące dokumentacji cen transferowych odzwierciedlają zasady
wypracowane w ramach Projektu BEPS poprzez wprowadzenie trzystopniowej
dokumentacji: dokumentacji lokalnej, dokumentacji grupowej (master file) oraz
raportowania według krajów (country-by-country reporting). Od 2019 roku
obowiązuje również przekazywanie informacji o transakcjach z podmiotami
powiązanymi (TPR-P, TPR-C) w celu zapewnienia możliwości analizy ryzyka przez
Krajową Administrację Skarbową.
Szczegółowe wyjaśnienia co do polskich cen transferowych i ich adekwatności
z międzynarodowymi standardami zostały szerzej omówione w odpowiedzi na
interpelację nr 5173 - pytanie 2.
2. Ile rocznie Polska traci na transferze zysków i cenach transferowych według
szacunków MF i OECD?
Ministerstwo Finansów prowadzi prace analityczne mające na celu opracowanie
danych i uzyskanie odpowiedzi co do skali zjawiska transferu zysków za granicę oraz
luki w CIT w Polsce.
Praktyka krajowa i międzynarodowa wypracowała w tym zakresie dwa podstawowe
podejścia: metodę odgórną (opartą na agregatach makroekonomicznych) oraz
metodę oddolną (wykorzystującą dane z poziomu pojedynczych podatników). Każde
z tych podejść obarczone jest poważnymi ograniczeniami metodologicznymi.
Metoda odgórna boryka się z trudnościami w precyzyjnym odwzorowaniu podstawy
opodatkowania na podstawie danych statystycznych, które często nie
odzwierciedlają wszystkich specyficznych regulacji podatkowych Metoda oddolna
bazująca na wynikach kontroli podatkowych i danych z deklaracji podatkowych,
wymaga reprezentatywnej próby oraz może być obciążona błędami związanymi ze
zmianami w skuteczności administracji skarbowej. Dodatkową komplikację stanowi
natura podatku CIT. W przeciwieństwie np. do podatku od towarów i usług, gdzie
opodatkowaniu podlega znacznie łatwiejszy do zmierzenia obrót, ustalenie dochodu
podatkowego jest procesem wieloetapowym i skomplikowanym. Podatkowi CIT
1 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2025
r. poz. 278 z późń zm.).
2 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025
r. poz. 163 z późń zm.).
-- 3 of 12 --
4/12
podlega zróżnicowana grupa podmiotów, zarówno w kontekście skali prowadzonej
działalności, jak i form prawnych. Każda z tych grup ma inną specyfikę działalności,
strukturę kosztów i możliwości optymalizacyjne.
Wskazane powyżej okoliczności powodują, że oszacowanie luki w CIT,
a w szczególności jej części wynikającej ze sztucznego transferowania zysków za
granicę, jest znacznie trudniejsze niż pomiar luki w podatkach obrotowych czy
majątkowych.
W odpowiedzi na część pytania w przedmiocie szacunków OECD co do wolumenu
transferu zysków z Polski informuję, że OECD nie przeprowadziła dotychczas badań
nad skalą tego zjawiska w Polsce.
3. Czy rząd analizował możliwość wprowadzenia 1,5% podatku przychodowego?
Jaka to byłaby kwota w roku 2023 i 2024 oraz jaka była wysokość podatku CIT
w tych latach?
W Ministerstwie Finansów nie są aktualnie prowadzone pracę nad wprowadzeniem
podatku przychodowego w kształcie zasugerowanym w pytaniu. W celu udzielenia
kompleksowej odpowiedzi na pytanie Pana Posła, pragnę zwrócić uwagę, iż
opodatkowanie dochodu stanowi fundament współczesnych regulacji
podatkowych, zarówno w Polsce, jak i większości krajów rozwiniętych. Przyjęcie tej
konstrukcji gwarantuje, że podatkiem objęte są wyłącznie realnie wypracowane
zyski, a nie sam obrót. Podejście to pozwala na ustalenie poziomu obciążeń
fiskalnych z uwzględnieniem faktycznej kondycji finansowej przedsiębiorcy, co
odpowiada zasadzie sprawiedliwości podatkowej. Wysokie obroty i osiągnięty
przychód może być nieproporcjonalny do realnego zysku osiąganego przez
przedsiębiorcę. Należy mieć na względzie, że różne branże charakteryzują się
odmiennym poziomem rentowności. Podatek przychodowy mógłby prowadzić więc
do nieproporcjonalnie wysokich obciążeń dla podmiotów z branży o niższej
rentowności.
Mechanizmy opodatkowania przychodu są stosowane zasadniczo jedynie
w sytuacjach szczególnych, gdy zachodzi potrzeba uszczelnienia systemu
podatkowego i ograniczenia sztucznych optymalizacji prowadzących do
wykazywania nieadekwatnie niskich dochodów. Kierując się tą przesłanką, do
ustawy CIT wprowadzono rozwiązania polegające na opodatkowaniu przychodu.
Kluczową rolę w tym obszarze pełni zwłaszcza instytucja tzw. minimalnego CIT,
opisana dokładnie w odpowiedzi na pytanie nr 7, dotyczące podatku minimalnego
Przepisy ustanawiające ten podatek (tj. art. 24ca) zostały włączone do ustawy o
podatku dochodowym od osób prawnych z dniem 1 stycznia 2022 r., natomiast
weszły w życie 1 stycznia 2024 r. Wprowadzenie tej daniny stanowi odpowiedź na
potrzebę zapewnienia minimalnego poziomu opodatkowania podmiotów
wykazujących niskie dochody lub straty przy znaczących przychodach.
Ponadto już od 2019 r. obowiązuje również inny mechanizm oparty o podatkowanie
przychodu – podatek od przychodów z budynków, uregulowany w art. 24b ustawy
CIT. Wprowadzenie niniejszej daniny o charakterze przychodowym stanowi wyraz
-- 4 of 12 --
5/12
dążenia do ustanowienia minimalnego poziom obciążeń podatkowych dla
właścicieli nieruchomości komercyjnych, zapobiegając agresywnym
optymalizacjom prowadzącym do wykazywania sztucznie niskich dochodów wobec
skali prowadzonej działalności gospodarczej.
W odniesieniu zaś do pytania dotyczącego kwot podatku informuję, iż mając za
podstawę kwotę przychodu wykazaną w zeznaniach podatkowych złożonych przez
podatników podatku dochodowego od osób prawnych podatek ustalany według
1,5% od tego przychodu wyniósłby za rok 2023 - 176 mld zł (podobna wartość
dotyczyłaby roku 2024). Wprowadzenie takiego rozwiązania spowodowałoby
jednak wzrost obciążenia podatkiem szeregu podmiotów wykonujących zadania na
rzecz dobra publicznego lub społecznego (organizacji non profit), których dochody
podlegają obecnie zwolnieniu ustawowemu.
Kwota podatku wynikająca z zeznań podatkowych złożonych za rok 2023 wyniosła
82 mld zł, a za rok 2024 - 83 mld zł. Powyższe informacje ustalono na podstawie
danych pobranych z hurtowni SPR.
4. Dlaczego firmy takie jak DHL, T-Mobile, Orange czy Lidl płacą w Polsce
śladowy CIT mimo gigantycznych przychodów?
Ministerstwo Finansów nie komentuje indywidualnych danych podatkowych
poszczególnych podatników.
Niezależnie od powyższego pragnę podkreślić, że zapewnienie uczciwej konkurencji
i równego traktowania wszystkich podmiotów działających na polskim rynku
pozostaje jednym z priorytetów polityki fiskalnej realizowanej przez nasz resort.
Działania te stanowią realizację mających umocowanie konstytucyjne zasad
powszechności i równości opodatkowania, zapisanych w art. 84 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej. Z zasad tych wynika w szczególności konieczność
kształtowania systemu podatkowego w taki sposób, aby wszystkie
przedsiębiorstwa – niezależnie od skali działalności czy struktury kapitałowej –
konkurowały ze sobą na równych zasadach. Realizując ten nadrzędny cel,
Ministerstwo Finansów podejmuje szereg inicjatyw, których szczegółowy opis
zawarto w odpowiedziach na pytania nr 1, 3, a także 7-8.
5. Dlaczego polscy przedsiębiorcy nie mogą liczyć na analogiczne wsparcie,
pomoc publiczną i ulgi?
Dla przedsiębiorców inwestujących w Polsce przygotowane zostały liczne formy
wsparcia. Instrumenty wsparcia są dostępne dla przedsiębiorców, którzy spełnią
warunki uczestnictwa, bez rozróżnienia na kraj pochodzenia kapitału. Dla polskich
przedsiębiorców dostępne jest analogiczne wsparcie, pomoc publiczna oraz ulgi
podatkowe, jak dla przedsiębiorców zagranicznych.
Tytułem przykładu: podstawowym narzędziem wspierania inwestycji dostępnym
w naszym kraju jest Polska Strefa Inwestycji (PSI), w ramach której, realizowane są
liczne inwestycje polskich przedsiębiorstw. PSI oferuje możliwość uzyskania przez
-- 5 of 12 --
6/12
przedsiębiorców ulgi podatkowej na nową inwestycję na terenie całego kraju.
Dotychczas w ramach PSI wydano 3 366 decyzji o wsparciu, na 143,4 mld zł
deklarowanej wartości inwestycji, które przełożyły się na utworzenie ok. 53 tys.
nowych miejsc pracy. Od początku funkcjonowania PSI polscy mikro, mali i średni
przedsiębiorcy uzyskali 2 142 decyzje o wsparciu, co przekłada się na 63%
wszystkich wydanych decyzji. Powyższe dane wskazują na dużą dostępność tej
formy wsparcia oraz na jej popularność wśród polskich przedsiębiorców.
Inne instrumenty wsparcia, takie jak np. bezpośrednie wsparcie gotówkowe
w ramach Programu wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki
polskiej na lata 2011-2030, są również dostępne dla przedsiębiorców z sektora MŚP
(głównie z Polski). Polscy przedsiębiorcy coraz chętniej korzystają z dostępnego
wsparcia, realizując nowe inwestycje. W ramach ww. instrumentu podpisano
dotychczas 26 umów na wsparcie inwestycji polskich przedsiębiorców. Ich łączna
wartość przekroczyła 2,5 mld zł, tworząc przy tym przynajmniej 1 025 nowych
miejsc pracy.
6. Ile pomocy publicznej otrzymały spółki z kapitałem zagranicznym w latach
2015–2024 i ile z tej kwoty przypada na firmy płacące mniej niż 0,5% CIT
w porównaniu od przychodu?
Uprzejmie informuję, że Ministerstwo Finansów nie dysponuje informacjami
pozwalającymi na udzielenie odpowiedzi w żądanym zakresie.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że brak jest jednoznacznych i powszechnie
obowiązujących kryteriów pozwalających na zakwalifikowanie danego podmiotu
jako spółki z kapitałem zagranicznym. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane
w obowiązujących przepisach prawa i ma charakter ogólny - funkcjonuje głównie
jako określenie potoczne, co uniemożliwia jego jednoznaczną interpretację
w kontekście danych statystycznych, a tym samym udzielnie jednoznacznej i
rzetelnej odpowiedzi na pytanie Pana Posła.
Na zakończenie uprzejmie informuję, że raporty dotyczące pomocy publicznej
w Polsce są publikowane przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
(UOKiK), który pełni funkcję koordynatora systemu pomocy publicznej. Dane te są
dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej UOKiK w sekcji Pomoc publiczna,
w podkategorii rejestry i raporty, na stronie internetowej: https://bip.uokik.gov.pl.
7. Czy rząd rozważa wprowadzenie podatku przychodowego lub minimalnego
CIT dla dużych podmiotów?
Odpowiadając na pytanie dotyczące rozważania wprowadzenia podatku
przychodowego lub minimalnego CIT dla dużych podmiotów, uprzejmie informuję,
że zgodnie z wyjaśnieniami przedstawionymi przy odpowiedzi na pytanie nr 3,
w polskim systemie podatkowym już funkcjonują podatki o charakterze
przychodowym.
-- 6 of 12 --
7/12
Wraz z początkiem 2025 r. w Polsce zaczął obowiązywać również inny, niż opisany
w odpowiedzi na pytanie nr 3, podatek minimalny. Stało się tak w związku z wejściem
w życie Ustawy z dnia 6 listopada 2024 r. o opodatkowaniu wyrównawczym
jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych3, która
zaimplementowała do polskiego porządku prawnego przepisy dyrektywy Rady (UE)
2022/2523 z dnia 15 grudnia 2022 r. w sprawie zapewnienia globalnego
minimalnego poziomu opodatkowania międzynarodowych grup przedsiębiorstw
oraz dużych grup krajowych w Unii Europejskiej4. Model opodatkowania
przedstawiony w ww. Dyrektywie odzwierciedla zasady wyrównawczego
opodatkowania, które zostały opracowane w ramach inicjatywy BEPS 2.0
prowadzonej przez OECD.
Kluczowym przedsięwzięciem tego projektu są założenia tzw. Filaru II, który
wprowadza mechanizm globalnego podatku minimalnego. Rozwiązanie to dotyczy
dużych grup kapitałowych, których skonsolidowane przychody w co najmniej dwóch
z ostatnich czterech lat podatkowych przekroczyły 750 mln euro. Celem tego
mechanizmu jest zapewnienie, że zyski osiągane przez takie grupy w różnych
jurysdykcjach będą objęte minimalnym poziomem opodatkowania. W przypadku,
gdy efektywna stawka podatkowa w danym państwie nie osiągnie poziomu 15%,
grupa będzie zobowiązana do dopłaty podatku, aby wyrównać poziom
opodatkowania jednostek działających w tej jurysdykcji.
W sytuacji gdy międzynarodowa grupa nie osiągnie wymaganego poziomu
efektywnego opodatkowania w określonym państwie, czyli gdy efektywna stawka
podatkowa będzie niższa od 15%, grupa zostanie obciążona dodatkowym
zobowiązaniem podatkowym w celu dostosowania poziomu opodatkowania
podmiotów funkcjonujących w tej jurysdykcji.
Zasadniczym – z punktu widzenia interesów Polski – elementem tego systemu jest
krajowy podatek wyrównawczy, który opiera się na analogicznych założeniach. Jeśli
efektywna stawka podatkowa obliczona dla podmiotów działających na terytorium
Polski wyniesie mniej niż 15%, podmioty te będą objęte mechanizmem
opodatkowania wyrównawczego.
Niezależnie do powyższego wskazuję, że Ministerstwo Finansów w ramach swojej
ustawowej misji będzie systematycznie monitorować skuteczność obowiązujących
rozwiązań, w tym szczególnie efektywność minimalnego CIT oraz pozostałych
mechanizmów antyoptymalizacyjnych. W przypadku identyfikacji konieczności
doskonalenia systemu, Ministerstwo podejmie odpowiednie działania w ramach
kompleksowej polityki uszczelniania systemu podatkowego, nie wykluczając
wprowadzenia kolejnych form opodatkowania o charakterze przychodowym.
8. Czy planowane są zmiany legislacyjne eliminujące fikcyjne koszty licencyjne,
opłaty transferowe i inne mechanizmy wyprowadzania zysków?
3 (Dz.U. 2024 poz. 1685)
4 (Dz.Urz.UE.L Nr 328, str. 1)
-- 7 of 12 --
8/12
Ministerstwo Finansów zamierza konsekwentnie kontynuować działania
zmierzające do ograniczenia zjawiska unikania opodatkowania. Kompleksowość
i intensywność dotychczasowych starań na tym polu znajduje odzwierciedlenie
w znacznej liczbie wprowadzonych i znowelizowanych w ostatnich latach instytucji
prawnych, które mają na celu eliminację mechanizmów optymalizacyjnych,
umożliwiających obniżanie zobowiązań podatkowych. Pośród podjętych przez
resort finansów inicjatyw ukierunkowanych na ograniczenie możliwości praktyk
optymalizacyjnych należy wymienić zwłaszcza:
redefinicję kryteriów zarządu - wprowadzenie bardziej restrykcyjnych
wymogów dotyczących ustalania siedziby podatkowej, co ma na celu
przeciwdziałanie praktykom polegającym na rejestracji podmiotów
w jurysdykcjach oferujących preferencje podatkowe, podczas gdy
rzeczywiste centrum decyzyjne pozostaje na terytorium Polski;
rozszerzenie i uszczelnienie reżimu zagranicznych jednostek
kontrolowanych poprzez wprowadzenie dodatkowych kategorii tego typu
podmiotów, co pozwoliło na objęcie regulacją szerszego spektrum struktur
wykorzystywanych do minimalizacji obciążeń podatkowych;
rozszerzenie zakresu podmiotowego ustawy CIT o spółki komandytowe
oraz spółki jawne, jeśli wspólnikami tych ostatnich są inne podmioty
korporacyjne, a spółka jawna nie przedstawi organowi podatkowemu
informacji o tym fakcie, co zneutralizowało możliwości wykorzystywania
tych podmiotów w strukturach agresywnego planowania podatkowego;
modyfikację przepisów o reorganizacji podmiotów, czego rezultatem było
ograniczenie możliwości podejmowania działań o charakterze abuzywnym
w ramach transakcji restrukturyzacyjnych;
wyróżnienie spółki nieruchomościowej jako nowego typu podmiotu dla
celów podatków dochodowych, co ułatwia egzekucję zobowiązań
podatkowych wynikających ze zbycia udziałów w podmiotach, których
aktywa składają się w przeważającym stopniu z majątku nieruchomego.
wprowadzenie minimalnego podatku CIT, opisanego szerzej w treści
odpowiedzi na pytanie 3;
włączenie Polski w grono krajów stosujących opodatkowanie
wyrównawcze w związku implementacją dyrektywy Rady (UE) 2022/2523
z dnia 14 grudnia 2022 r., co dokonało się na podstawie ustawy z 6 listopada
o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup
międzynarodowych i krajowych. Kwestii podatku wyrównawczego, który
zakłada ograniczenie skutków międzynarodowego planowania
podatkowego, poświęcono bardziej szczegółowe wyjaśnienia w treści
odpowiedzi na pytanie 7.
Z uwagi na przywołane w sposób bezpośredni w interpelacji zagadnienie transferu
zysków przy wykorzystaniu kosztów licencyjnych, szczególną uwagę należy
zwrócić na podatek od przerzuconych dochodów, uregulowany w ramach art. 24aa
-- 8 of 12 --
9/12
ustawy CIT. Przywołana regulacja ma charakter jednoznacznie antyabuzywny,
została opracowana z zamiarem wyeliminowania praktyk polegających na
generowaniu przez polskie podmioty wysokich kosztów uzyskania przychodów,
przy wykorzystaniu zagranicznych podmiotów powiązanych. Obowiązek rozliczenia
tej daniny – przy spełnieniu określonych warunków – spoczywa na podatnikach,
zwłaszcza członkach międzynarodowych grup kapitałowych, którzy za sprawą
płatności na rzecz podmiotów powiązanych generują znaczne koszty o charakterze
pasywnym, a przychód wynikający z tych płatności (koszt po stronie polskiego
podatnika) nie podlega dostatecznemu opodatkowaniu w kraju rezydencji
podatkowej tego podmiotu powiązanego. Opisana instytucja ma więc
przeciwdziałać zjawisku zaniżania dochodu wykazywanego w Polsce poprzez jego
transfer za granicę, a tym samym przyczynić się do ograniczenia erozji krajowej bazy
podatkowej.
W kwestii dalszych zmian legislacyjnych pragnę poinformować, iż Ministerstwo
Finansów będzie kontynuować działania uszczelniające w celu wyeliminowania
aktualnie zidentyfikowanych praktyk, za sprawą których dochodzi do ucieczki od
opodatkowania. W przypadku zidentyfikowania obszarów wymagających
interwencji legislacyjnej wdrażane będą odpowiednie środki mające na celu dalsze
uszczelnienie systemu podatkowego.
9. Jakie środki zostaną podjęte w celu wspierania konkurencyjności
i rentowności małych i średnich firm z polskim kapitałem?
Polska posiada rozbudowany katalog instrumentów wsparcia przedsiębiorców,
m.in. w zakresie ekspansji zagranicznej, cyfryzacji, zielonej transformacji czy
innowacji. Realizacją tych programów przede wszystkim zajmują się instytucje
Grupy PFR (PAIH, PARP, BGK, KUKE). Dla przedsiębiorców z sektora MŚP dostępne
są również instrumenty wsparcia nowej inwestycji, takie jak wymienione wcześniej:
Polska Strefa Inwestycji lub Program wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla
gospodarki polskiej na lata 2011- 2030.
W zakresie ekspansji zagranicznej kluczową rolę odgrywa PAIH, która wspiera
analizę potencjału eksportowego przedsiębiorstw, przygotowuje dedykowane
pakiety informacyjne (rynkowe, sektorowe) oraz listy kontaktów do potencjalnych
kontrahentów, pomaga weryfikować partnerów biznesowych. Organizuje spotkania
B2B oraz misje biznesowe, wspiera firmy w kontaktach z administracją na lokalnych
rynkach.
Ponadto umiędzynarodowienie przedsiębiorców wspierają polskie ośrodki
Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości (EEN). Eksperci EEN pomagają w znalezieniu
partnerów biznesowych, organizują wyjazdy w ramach giełd kooperacyjnych i misji
handlowych na całym świecie. W Polsce funkcjonuje 27 ośrodków EEN (MRiT
współfinansuje działalność EEN w Polsce). Eksperci EEN udzielają również wsparcia
w zakresie energetycznej i cyfrowej transformacji, a także wspierają MŚP w dostępie
do zamówień publicznych, oferując pomoc w poszukiwaniu ofert, doradztwo
-- 9 of 12 --
10/12
w procesie przetargowym oraz wsparcie w nawiązywaniu kontaktów
z zamawiającymi.
MRiT zapewnia funkcjonowanie Krajowego Punktu Kontaktowego ds.
Instrumentów Finansowych Programów Unii Europejskiej (KPK) przy Związku
Banków Polskich, który prowadzi działalność informacyjną, promocyjną oraz
doradczą dla wszystkich podmiotów (np. instytucji finansowych, przedsiębiorców)
na temat preferencyjnego finansowania ze środków unijnych, w tym z Programu
InvestEU. Szczególnie ważnym programem jest program InvestEU, który obejmuje
m.in. wsparcie zwrotne stanowiące zachętę do inwestycji i poszukiwania nowych
możliwości rozwoju. Program umożliwia partnerom inwestycyjnym podjęcie
większego ryzyka i wspieranie projektów, z których w innym przypadku mogliby
zrezygnować. Głównym partnerem inwestycyjnym jest Europejski Bank
Inwestycyjny, ale bezpośredni dostęp do gwarancji UE mają krajowe banki rozwoju.
W odniesieniu zaś do preferencji podatkowych dostępnych w Polsce należy
wskazać, że są one przeznaczone dla wszystkich podatników, bez różnicowania na
źródła pochodzenia kapitału finansującego przedsiębiorstwo. Ulgi podatkowe
dostępne w Polsce muszą być zgodne z unijnymi przepisami dotyczącymi uczciwej
konkurencji podatkowej, zasadami udzielania pomocy publicznej, jak również
spełniać międzynarodowe standardy w zakresie unikania szkodliwej konkurencji
podatkowej. W polskim prawie obowiązuje szereg ulg, z których mogą korzystać
zarówno duże podmioty jak i MŚP. Każde przedsiębiorstwo – niezależnie od branży,
źródła pochodzenia kapitału, czy też siedziby spółki matki – musi spełnić jednakowe
warunki określone w ustawach. Co do zasady, Ministerstwo nie ma jednak wpływu
na decyzje podejmowane przez przedsiębiorstwa, więc nie może zagwarantować,
jak wśród podatników rozłoży się popularność korzystania z danej preferencji
podatkowej. Wybór dostępnych rozwiązań zależy od indywidualnych decyzji
podmiotów gospodarczych.
10. Proszę o przedstawienie listy 50 największych firm z zagranicznym kapitałem
w Polsce, których zapłacony podatek CIT jest niższy niż 0,5% przychodu w
roku 2023 i 2024.
Dane największych podatników CIT bez podziału na kapitał zagraniczny i krajowy są
podawane do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej na
podstawie art. 27b ust. 1 ustawy CIT. Zgodnie z tym przepisem, Minister Finansów
publikuje corocznie, w terminie do 30 września, indywidualne dane podatników
zawierające informacje o firmie, numerze NIP, osiągniętym przychodzie, kosztach
uzyskania przychodów, dochodzie lub stracie, podstawie opodatkowania oraz
kwocie należnego podatku.
Obowiązek publikacji dotyczy podatników, u których wartość przychodu
przekroczyła równowartość 50 mln euro, podatkowych grup kapitałowych (PGK)
bez względu na wysokość przychodów oraz spółek nieruchomościowych. Dane te są
dostępne publicznie w systemie BIP Ministerstwa Finansów, umożliwiając
-- 10 of 12 --
11/12
zainteresowanym podmiotom dostęp do informacji o największych podatnikach CIT
w Polsce.
11. Czy rząd posiada audyty skutków prywatyzacji kluczowych branż z lat 90. i
2000 – ze szczególnym uwzględnieniem wpływu na dochody budżetowe?
W odniesieniu do pytania Pana Posła dotyczącego audytów skutków prywatyzacji,
informuje, że dokumenty będące przedmiotem zapytania były opracowywane
i publikowane przez Najwyższą Izbę Kontroli, która – zgodnie ze swoimi
ustawowymi i konstytucyjnymi kompetencjami – przeprowadziła liczne kontrole
procesów prywatyzacyjnych oraz ich skutków ekonomiczno-finansowych.
Dokumenty te zostały udostępnione opinii publicznej w celu realizacji funkcji
Najwyższej Izby Kontroli.
W okresie objętym zapytaniem Najwyższa Izba Kontroli opublikowała między
innymi następujące istotne raporty kontrolne dotyczące procesów
prywatyzacyjnych:
Informacja o wynikach kontroli prywatyzacji Telekomunikacji Polskiej S.A.
(2000)
Informacja o wynikach kontroli wykorzystania przychodów i akcji z
prywatyzacji (2005)
Informacja o wynikach kontroli działań Ministra Skarbu Państwa i władz PZU
S.A. w trakcie prywatyzacji tej Spółki (2005)
Informacja o wynikach kontroli prywatyzacji STOEN SA (2005)
Realizacja prywatyzacji bezpośredniej przez wojewodów (2010)
Wszystkie wymienione raporty kontrolne NIK są dostępne publicznie na oficjalnej
stronie internetowej Najwyższej Izby Kontroli (www.nik.gov.pl) w sekcji Wyniki
kontroli NIK.
Należy także wskazać, że raporty dotyczące skutków prywatyzacji były
systematycznie przekładane Sejmowi przez Ministerstwo Skarbu Państwa na
podstawie art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania
uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa5. Przepis ten nakładał na Ministra
Skarbu Państwa obowiązek przygotowywania i przedkładania Radzie Ministrów
oraz, z jej upoważnienia, Sejmowi corocznych sprawozdań o stanie mienia Skarbu
Państwa oraz o ekonomicznych, finansowych i społecznych skutkach prywatyzacji.
Po zlikwidowaniu urzędu Ministra Skarbu Państwa z dniem 1 stycznia 2017 roku
zadania w zakresie sprawozdawczości przejął Prezes Prokuratorii Generalnej
Rzeczypospolitej Polskiej, który obecnie przygotowuje6 jedynie coroczne
sprawozdania o stanie mienia Skarbu Państwa, bez oceny skutków prywatyzacji.
5 (Dz.U. z 2016 r. poz. 154)
6 na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania
mieniem państwowym (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 125 z późń. zm.)
-- 11 of 12 --
12/12
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 12 of 12 --