Interpelacja w sprawie konieczności uregulowania wymagań i kwalifikacji mediatorów wpisywanych do Krajowego Rejestru Mediatorów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11399
do ministra sprawiedliwości
w sprawie konieczności uregulowania wymagań i kwalifikacji mediatorów wpisywanych do Krajowego Rejestru Mediatorów
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 31-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z interpelacją w sprawie braku jednoznacznych regulacji dotyczących wymagań i kwalifikacji, jakie powinni spełniać mediatorzy wpisywani do Krajowego Rejestru Mediatorów (KRM).
Obecnie sądy są przeciążone nadmiarem spraw, a czas trwania postępowań nieustannie się wydłuża. Społeczeństwo staje się coraz bardziej spolaryzowane, a dialog – zarówno w sporach drobnych, jak i poważnych – ulega degradacji. Jedną z kluczowych, choć nie jedyną odpowiedzią na te wyzwania, jest mediacja – prowadzona przez wykwalifikowanych i profesjonalnych mediatorów.
Niestety obowiązujące przepisy prawa nie precyzują w sposób wystarczający ani minimalnego zakresu przygotowania teoretycznego, ani praktycznego doświadczenia mediatorów rekomendowanych przez sądy. Brak systemowej weryfikacji kompetencji prowadzi do obniżenia jakości usług mediacyjnych, co z kolei wpływa na poziom zaufania społecznego do tej formy rozwiązywania sporów.
Zjawisko to zostało wielokrotnie wskazane przez przedstawicieli środowiska mediacyjnego, m.in. w Apelu Mediatorów z dnia 9 lutego 2021 r., popartym przez niemal 80 sygnatariuszy reprezentujących stowarzyszenia branżowe, ośrodki mediacji oraz środowisko naukowe. W dokumencie tym postuluje się m.in.:
ustalenie minimalnego poziomu edukacji (60–120 godzin szkolenia ogólnego),
wprowadzenie obowiązkowej specjalizacji (np. mediacja rodzinna, gospodarcza, karna),
obowiązek udokumentowania praktyki mediacyjnej przed wpisem do KRM,
wymóg stałego doskonalenia zawodowego (szkolenia, superwizje (tzw. terapie terapii), konferencje),
weryfikację kwalifikacji osób już wpisanych na listy mediatorów.
Zgodnie z aktualnym stanem prawnym, decyzja o wpisie na listę mediatorów należy do prezesów sądów okręgowych, jednak brak jasnych standardów i mechanizmów oceny powoduje istotne dysproporcje i wątpliwości co do rzeczywistych kompetencji osób znajdujących się na tych listach. Zdarzają się przypadki wpisu na podstawie jedynie krótkiego kursu, bez doświadczenia zawodowego w mediacjach.
Projekt utworzenia Krajowego Rejestru Mediatorów (KRM), planowany jako narzędzie bardziej przejrzyste i jednolite od dotychczasowych list sądowych, nie zawiera do tej pory szczegółowych i obowiązujących wymogów kwalifikacyjnych. Budzi to obawy o powielenie dotychczasowych problemów w nowym systemie.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje wprowadzenie jednolitych, obowiązkowych standardów edukacyjnych i praktycznych dla mediatorów wpisywanych do KRM?
2. Czy planowane są mechanizmy weryfikacji osób już figurujących na obecnych listach mediatorów sądowych przed przeniesieniem ich do KRM?
3. Jakie działania podejmuje obecnie ministerstwo w celu zapewnienia jakości szkoleń dla przyszłych mediatorów?
4. Czy resort rozważa uzależnienie pozostawania w KRM od stałego doskonalenia zawodowego (np. udziału w superwizjach, szkoleniach, konferencjach)?
5. Czy przewiduje się doprecyzowanie ról i uprawnień sędziów koordynatorów ds. mediacji w zakresie nadzoru nad jakością pracy mediatorów?
Zwracam się z prośbą o potraktowanie tej interpelacji jako wyrazu oczekiwania środowiska zawodowych mediatorów oraz troski o jakość wymiaru sprawiedliwości w Polsce.
Z wyrazami szacunku
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7327 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.318.2025
Warszawa, 15 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11399 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Panią
Posłankę Bożenę Lisowską w sprawie konieczności uregulowania wymagań i kwalifikacji
mediatorów wpisywanych do Krajowego Rejestru Mediatorów, uprzejmie przedstawiam
następujące informacje.
Ad 1
W Ministerstwie Sprawiedliwości został opracowany projekt ustawy o mediatorach
sądowych, akredytowanych ośrodkach mediacyjnych i Krajowym Rejestrze Mediatorów
(UD237)1, który wprowadza jednolite standardy dla osób ubiegających się o wpis
do rejestru.
Mediatorem sądowym będzie mogła zostać osoba fizyczna, która:
1) posiada pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z pełni praw publicznych;
2) posiada obywatelstwo polskie, obywatelstwo innego państwa członkowskiego Unii
Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu
(EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji
Szwajcarskiej albo obywatelstwo innego państwa, jeżeli na podstawie przepisów prawa
1 https://legislacja.gov.pl/projekt/12400301/katalog/13144217#13144217
-- 1 of 5 --
2
Unii Europejskiej przysługuje jej prawo podjęcia zatrudnienia lub samozatrudnienia
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w tych przepisach;
3) zna język polski w mowie i piśmie;
4) ukończyła studia w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskała co najmniej tytuł zawodowy
licencjata lub zagraniczne studia uznane w Rzeczypospolitej Polskiej;
5) ukończyła szkolenie bazowe i złożyła egzamin bazowy lub ukończyła studia
podyplomowe z zakresu mediacji;
6) ukończyła szkolenie specjalizacyjne i złożyła egzamin specjalizacyjny lub ukończyła
studia podyplomowe z zakresu mediacji o specjalizacji wskazanej we wniosku, o którym
mowa w art. 5 ust. 1, i złożyła egzamin specjalizacyjny;
7) nie była prawomocnie skazana za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo
skarbowe;
8) została wpisana do Rejestru (proj. art. 3 ust. 1 ww. ustawy).
Zwiększenie wymagań wobec mediatorów ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia
jakości mediacji oraz ochrony interesów stron postępowania. Wysokiej klasy mediatorzy,
którzy są odpowiednio wykształceni, doświadczeni i przestrzegają wysokich standardów
etycznych, będą w stanie skutecznie zarządzać procesem mediacyjnym, minimalizując
ryzyko błędów, nadużyć czy stronniczości, a tym samym przyczyniając się do budowania
zaufania do mediacji jako metody rozwiązywania sporów.
Podkreślenia wymaga, iż projekt ustawy o mediatorach sądowych, akredytowanych
ośrodkach mediacyjnych i Krajowym Rejestrze Mediatorów znajduje się na etapie,
konsultacji społecznych, opiniowania i uzgodnień, a zatem jego ostateczna treść może
ulec zmianie.
Ad 2
Zgodnie z projektowanymi przepisami (art. 37), osoby wpisane na listę stałych
mediatorów lub do wykazów instytucji i osób uprawnionych do prowadzenia
postępowania mediacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, w ciągu roku
od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy będą podlegały wpisowi do Krajowego
-- 2 of 5 --
3
Rejestru Mediatorów na wniosek, o ile będą spełniały określone warunki umożliwiające
zostanie mediatorem sądowym oraz złożą oświadczenie o posiadanym doświadczeniu
w zakresie prowadzenia mediacji w określonej specjalizacji:
1) cywilnej: co najmniej 20 mediacji z zakresu prawa cywilnego lub prawa pracy w okresie
10 lat poprzedzających złożenie wniosku,
2) gospodarczej: co najmniej 20 mediacji z zakresu prawa gospodarczego w okresie 10 lat
poprzedzających złożenie wniosku,
3) rodzinnej: co najmniej 10 mediacji z zakresu prawa rodzinnego w okresie 10 lat
poprzedzających złożenie wniosku,
4) karnej: co najmniej 5 mediacji z zakresu prawa karnego w okresie 5 lat poprzedzających
złożenie wniosku lub
5) transgranicznej: co najmniej 2 mediacje transgraniczne w okresie 5 lat poprzedzających
złożenie wniosku
– wraz ze zanonimizowanymi kopiami protokołów z mediacji lub ze zanonimizowanymi
kopiami umów o mediację.
Mediatorzy sądowi niespełniający wymogu w zakresie wykształcenia będą obowiązani,
w terminie 7 lat od dnia wejścia w życie ustawy, ukończyć studia w Rzeczypospolitej
Polskiej i uzyskać co najmniej tytuł zawodowy licencjata lub zagraniczne studia uznane
w Rzeczypospolitej Polskiej. Mediatorzy sądowi, którzy nie spełnią tego wymogu, będą
wykreślani z Rejestru.
Ad 3
W projekcie ustawy UD237, przewidziano obowiązek odbywania szkolenia bazowego
i złożenia egzaminu bazowego oraz odbywania szkoleń specjalizacyjnych i złożenia
egzaminów specjalizacyjnych w akredytowanych ośrodkach mediacyjnych. Ośrodki
te będą miały obowiązek zapewnienia odpowiedniej kadry dydaktycznej, programów
kształcenia oraz egzaminów zgodnych ze standardami określonymi w rozporządzeniu
Ministra Sprawiedliwości.
-- 3 of 5 --
4
Minister Sprawiedliwości będzie sprawował nadzór nad prowadzeniem przez
akredytowany ośrodek mediacyjny szkolenia bazowego lub specjalizacyjnego oraz
egzaminu bazowego lub specjalizacyjnego. W ramach sprawowanego nadzoru Minister
Sprawiedliwości będzie uprawniony do żądania przedstawienia dokumentacji lub złożenia
wyjaśnień dotyczących przebiegu szkolenia bazowego lub specjalizacyjnego oraz
egzaminu bazowego lub specjalizacyjnego, a także wydawania zaleceń dotyczących
usunięcia stwierdzonych uchybień.
W sytuacji, gdy akredytowany ośrodek mediacyjny nie będzie wywiązywał się z tych
obowiązków i nie usunie stwierdzonych nieprawidłowości, Minister Sprawiedliwości
będzie wykreślał taki ośrodek z Krajowego Rejestru Mediatorów.
Ad 4
Na chwilę obecną, w projekcie ustawy o mediatorach sądowych, akredytowanych
ośrodkach mediacyjnych i Krajowym Rejestrze Mediatorów nie przewidziano rozwiązań
uzależniających pozostawanie w KRM od stałego doskonalenia zawodowego.
Jednakże, mediator sądowy będzie obowiązany do składania prezesowi sądu okręgowego,
który dokonał wpisu tego mediatora do Rejestru, corocznie, do dnia 31 marca,
oświadczenia o niewystąpieniu dotyczących go przesłanek wykreślenia z Rejestru
w postaci:
1) prawomocnego skazania za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo
skarbowe;
2) utraty pełnej zdolności do czynności prawnych i korzystania z pełni praw publicznych;
3) objęcia przez mediatora sądowego którejkolwiek z funkcji wskazanych w art. 4.
Oświadczenie to będzie składane w formie elektronicznej za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego
oświadczenia. W przypadku niezłożenia przez mediatora sądowego oświadczenia
w dodatkowym, czternastodniowym terminie wyznaczonym przez prezes sądu
okręgowego, który dokonał wpisu tego mediatora do Rejestru, prezes ten będzie
-- 4 of 5 --
5
wszczynał postępowanie w przedmiocie wykreślenia tego mediatora
z Rejestru.
Ad 5
Obecnej projekt ustawy nie przewiduje doprecyzowania ról i uprawnień sędziów
koordynatorów ds. mediacji w zakresie nadzoru nad jakością pracy mediatorów. Niemniej
jednak, kwestia ta może zostać rozważona w przyszłości, w kontekście dalszego rozwoju
i doskonalenia systemu mediacji w Polsce.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --