Interpelacja nr 11307
Interpelacja w sprawie decentralizacji kompetencji związanych z zatwierdzaniem taryf za wodę i ścieki oraz zwiększenia udziału samorządów w procesie taryfikacji
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie decentralizacji kompetencji związanych z zatwierdzaniem taryf za wodę i ścieki oraz zwiększenia udziału samorządów w procesie taryfikacji
Interpelacja nr 11307
do ministra infrastruktury
w sprawie decentralizacji kompetencji związanych z zatwierdzaniem taryf za wodę i ścieki oraz zwiększenia udziału samorządów w procesie taryfikacji
Zgłaszający: Iwona Małgorzata Krawczyk
Data wpływu: 30-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z obowiązującym stanem prawnym (ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, Dz. U. z 2023 r. poz. 537, ze zm.) taryfy za dostarczanie wody i odbiór ścieków są zatwierdzane w drodze decyzji administracyjnej przez PGW Wody Polskie – organ regulacyjny działający centralnie. Model ten obowiązuje od 2018 roku i w praktyce oznacza, że jednostki samorządu terytorialnego nie mają wpływu na finalną wysokość taryf, pomimo że realizacja usług wodno-kanalizacyjnych pozostaje zadaniem własnym gmin (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym). W ostatnim czasie Ministerstwo Infrastruktury opracowało projekt ustawy o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków oraz ustawy – Prawo wodne (numer z wykazu prac legislacyjnych: UD48). Projekt zakłada przekazanie kompetencji taryfowych z powrotem do rad gmin, które miałyby zatwierdzać taryfy w drodze uchwały – z możliwością interwencji Wód Polskich wyłącznie w przypadku, gdy proponowana taryfa przewyższa o więcej niż 15% średni poziom z trzech poprzednich lat. Projektowane zmiany wprowadzają również możliwość stosowania taryf progresywnych, uzależnionych od poziomu zużycia oraz liczby osób w gospodarstwie domowym. Reforma ta wpisuje się w postulat decentralizacji zadań publicznych i deregulacji mechanizmów nadzoru centralnego – coraz częściej podnoszony przez środowiska samorządowe i eksperckie. Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że scentralizowany model nie tylko wydłuża procesy taryfikacyjne, ale też ogranicza samodzielność gmin i elastyczność w reagowaniu na lokalne uwarunkowania gospodarcze.
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Na jakim etapie znajduje się obecnie projekt UD48? Czy został już przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu RP? Jakie są przewidywane terminy dalszych prac legislacyjnych oraz planowane wejście w życie nowych przepisów?
2. Czy planowana zmiana oznacza rzeczywiste przekazanie kompetencji zatwierdzania taryf do rad gmin? Jakie będą formalne zasady podejmowania uchwał taryfowych? W jakich przypadkach organy samorządu terytorialnego będą zobowiązane do uzgodnienia taryf z Wodami Polskimi?
3. W jaki sposób w projektowanych przepisach zabezpieczony zostanie interes odbiorców usług wodno-kanalizacyjnych w kontekście rezygnacji z uprzedniego zatwierdzania taryf przez regulatora centralnego? Czy przewidziano obowiązkowe konsultacje społeczne lub procedury kontrolne?
4. Czy projekt ustawy przewiduje możliwość wprowadzania przez gminy tzw. taryf progresywnych? Czy ich stosowanie będzie uzależnione od decyzji lokalnych organów, czy też rząd planuje wytyczne lub ograniczenia ogólnokrajowe w tym zakresie?
5. Czy w związku z planowaną reformą przewiduje się jakiekolwiek wsparcie techniczne, legislacyjne lub finansowe dla jednostek samorządu terytorialnego, które przejmą na nowo obowiązki związane z procesem taryfowym? Czy zaplanowano okresy przejściowe oraz systemowe działania edukacyjne?
6. Czy i w jakim zakresie planowane zmiany wpisują się w ogólną strategię deregulacyjną rządu? Czy analogiczne reformy przewidywane są w innych sektorach komunalnych, w których nadal funkcjonuje centralny nadzór, np. w gospodarce odpadami, gdzie lokalne plany gospodarki muszą być zgodne z Krajowym planem gospodarki odpadami zatwierdzanym przez ministra właściwego ds. klimatu?
Z uwagi na znaczenie gospodarki wodno-kanalizacyjnej dla życia mieszkańców oraz dla finansów samorządów, niezwykle istotne jest, aby planowana reforma była przejrzysta, spójna z zasadą pomocniczości i odpowiednio wsparta narzędziami wdrożeniowymi. W opinii wielu samorządów oraz ekspertów przywrócenie kompetencji taryfowych na poziom lokalny – przy racjonalnym systemie kontroli – może istotnie poprawić efektywność systemu oraz poczucie odpowiedzialności organów gminnych wobec społeczności lokalnych.
Z poważaniem
Iwona Krawczyk
Posłanka na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 11307
do ministra infrastruktury
w sprawie decentralizacji kompetencji związanych z zatwierdzaniem taryf za wodę i ścieki oraz zwiększenia udziału samorządów w procesie taryfikacji
Zgłaszający: Iwona Małgorzata Krawczyk
Data wpływu: 30-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z obowiązującym stanem prawnym (ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, Dz. U. z 2023 r. poz. 537, ze zm.) taryfy za dostarczanie wody i odbiór ścieków są zatwierdzane w drodze decyzji administracyjnej przez PGW Wody Polskie – organ regulacyjny działający centralnie. Model ten obowiązuje od 2018 roku i w praktyce oznacza, że jednostki samorządu terytorialnego nie mają wpływu na finalną wysokość taryf, pomimo że realizacja usług wodno-kanalizacyjnych pozostaje zadaniem własnym gmin (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym). W ostatnim czasie Ministerstwo Infrastruktury opracowało projekt ustawy o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków oraz ustawy – Prawo wodne (numer z wykazu prac legislacyjnych: UD48). Projekt zakłada przekazanie kompetencji taryfowych z powrotem do rad gmin, które miałyby zatwierdzać taryfy w drodze uchwały – z możliwością interwencji Wód Polskich wyłącznie w przypadku, gdy proponowana taryfa przewyższa o więcej niż 15% średni poziom z trzech poprzednich lat. Projektowane zmiany wprowadzają również możliwość stosowania taryf progresywnych, uzależnionych od poziomu zużycia oraz liczby osób w gospodarstwie domowym. Reforma ta wpisuje się w postulat decentralizacji zadań publicznych i deregulacji mechanizmów nadzoru centralnego – coraz częściej podnoszony przez środowiska samorządowe i eksperckie. Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że scentralizowany model nie tylko wydłuża procesy taryfikacyjne, ale też ogranicza samodzielność gmin i elastyczność w reagowaniu na lokalne uwarunkowania gospodarcze.
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Na jakim etapie znajduje się obecnie projekt UD48? Czy został już przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu RP? Jakie są przewidywane terminy dalszych prac legislacyjnych oraz planowane wejście w życie nowych przepisów?
2. Czy planowana zmiana oznacza rzeczywiste przekazanie kompetencji zatwierdzania taryf do rad gmin? Jakie będą formalne zasady podejmowania uchwał taryfowych? W jakich przypadkach organy samorządu terytorialnego będą zobowiązane do uzgodnienia taryf z Wodami Polskimi?
3. W jaki sposób w projektowanych przepisach zabezpieczony zostanie interes odbiorców usług wodno-kanalizacyjnych w kontekście rezygnacji z uprzedniego zatwierdzania taryf przez regulatora centralnego? Czy przewidziano obowiązkowe konsultacje społeczne lub procedury kontrolne?
4. Czy projekt ustawy przewiduje możliwość wprowadzania przez gminy tzw. taryf progresywnych? Czy ich stosowanie będzie uzależnione od decyzji lokalnych organów, czy też rząd planuje wytyczne lub ograniczenia ogólnokrajowe w tym zakresie?
5. Czy w związku z planowaną reformą przewiduje się jakiekolwiek wsparcie techniczne, legislacyjne lub finansowe dla jednostek samorządu terytorialnego, które przejmą na nowo obowiązki związane z procesem taryfowym? Czy zaplanowano okresy przejściowe oraz systemowe działania edukacyjne?
6. Czy i w jakim zakresie planowane zmiany wpisują się w ogólną strategię deregulacyjną rządu? Czy analogiczne reformy przewidywane są w innych sektorach komunalnych, w których nadal funkcjonuje centralny nadzór, np. w gospodarce odpadami, gdzie lokalne plany gospodarki muszą być zgodne z Krajowym planem gospodarki odpadami zatwierdzanym przez ministra właściwego ds. klimatu?
Z uwagi na znaczenie gospodarki wodno-kanalizacyjnej dla życia mieszkańców oraz dla finansów samorządów, niezwykle istotne jest, aby planowana reforma była przejrzysta, spójna z zasadą pomocniczości i odpowiednio wsparta narzędziami wdrożeniowymi. W opinii wielu samorządów oraz ekspertów przywrócenie kompetencji taryfowych na poziom lokalny – przy racjonalnym systemie kontroli – może istotnie poprawić efektywność systemu oraz poczucie odpowiedzialności organów gminnych wobec społeczności lokalnych.
Z poważaniem
Iwona Krawczyk
Posłanka na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
28%
Konkretność
72%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.2 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10707 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-3.054.13.2025
Warszawa, 04 września 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11307 z dnia 5 sierpnia 2025 r. poseł na Sejm RP Pani
Iwony Małgorzaty Krawczyk w sprawie decentralizacji kompetencji związanych
z zatwierdzaniem taryf za wodę i ścieki oraz zwiększenia udziału samorządów w procesie
taryfikacji, przedstawiam następujące informacje.
Odnosząc się do pytań dotyczących etapu prac nad projektem ustawy o zmianie ustawy
o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz ustawy
Prawo wodne (UD48), przedstawiam następujące informacje.
Obecnie zakończono etap uzgodnień międzyresortowych, opiniowania i konsultacji
publicznych. Aktualnie projekt ustawy jest kierowany do zaopiniowania przez Komisję
Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego.
Należy podkreślić, że projekt ustawy dotyczy kwestii istotnych dla samorządów
i społeczeństwa dlatego Ministerstwo Infrastruktury dokładnie analizowało zgłoszone
propozycje na etapie konsultacji publicznych i opiniowania. Przedmiotowe działania miały
na celu wypracowanie jak najlepszych rozwiązań z uwzględnieniem stanowisk różnych
środowisk. W celu zapewnienia odpowiedniego czasu na wypowiedzenie się na temat
zaproponowanych rozwiązań w projekcie ustawy etap opiniowania i konsultacji
publicznych został dodatkowo wydłużony, w szczególności mając na uwadze duże
zainteresowanie nad pracami dotyczącymi projektu ustawy.
Ministerstwo Infrastruktury traktuje priorytetowo prace nad projektem ustawy dlatego
planuje sprawne prowadzenie dalszych prac by rozwiązania ujęte w tym akcie prawnym
mogły jak najszybciej być wprowadzone.
Odnosząc się do zakresu planowanych zmian w projekcie ustawy, w szczególności
planowanego przekazania kompetencji do zatwierdzania taryf do rad gmin, przedstawiam
następujące informacje.
Kluczową zmianą przewidzianą w projekcie ustawy jest przywrócenie radzie gminy
wyłącznej kompetencji do zatwierdzania taryf za wodę i ścieki. Celem zakładanej
w projekcie ustawy zmiany jest częściowy powrót do uregulowań obowiązujących przed
wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy
o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę oraz zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U.
poz. 2180). Samorządy wskazują, że w ówczesnym stanie prawnym była zapewniona
odpowiednia elastyczność i szybkość postępowań w sprawie zatwierdzania taryf. Ponadto
celem zakładanej w projekcie ustawy zmiany jest także decentralizacja zadań w zakresie
gospodarki wodno-ściekowej z poziomu regionalnego (dyrektorów regionalnych
-- 1 of 4 --
2
zarządów gospodarki wodnej (RZGW) Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody
Polskie (PGW WP) na poziom lokalny – gminny, w celu lepszego dostosowania
realizowanych zadań do uwarunkowań lokalnych.
W przepisach projektu ustawy zapewniono odpowiednie zabezpieczenie interesu
odbiorców usług wodociągowo-kanalizacyjnych w następujący sposób.
Zakłada się wprowadzenie wymogu dokonywania uzgodnienia z organem regulacyjnym
projektu taryfy w przypadku gdy zakłada on zmianę w co najmniej jednej taryfowej grupie
odbiorców usług ceny wskaźnikowej taryfy o więcej niż 15%. Przedmiotowe rozwiązanie
ma zapewnić odpowiednią weryfikację zasadności znacznej zmiany taryfy.
Przede wszystkim nadzór nad zmianą wysokości taryfy będzie realizowany przez organy
gminy, które będą oceniać projekt taryfy wraz z uzasadnieniem pod względem zgodności
z określonymi przepisami powszechnie obowiązującymi. W przypadku zakładanej
w projekcie taryfy większej zmiany cen i stawek opłat wystąpi obowiązek dodatkowego
uzgodnienia projektu taryfy z organem regulacyjnym. W ramach uzgodnienia projektu
taryfy będzie realizowany dodatkowy nadzór nad zmianą wysokości taryfy. W przypadku
gdy organ regulacyjny odmówi uzgodnienia taryfy progresywnej przedsiębiorstwo
wodociągowo-kanalizacyjne będzie mogło wystąpić ze skargą do wojewódzkiego sądu
administracyjnego, który dokona oceny prawidłowości działań organu regulacyjnego.
Dodatkowo, analogicznie jak w przypadku tzw. zwykłej taryfy, nadzór następczy nad
zmianą taryfy będzie sprawował wojewoda względem uchwał podjętych przez gminę
w przedmiocie zatwierdzenia albo odmowy zatwierdzenia taryfy. Należy wskazać,
że przedmiotowe instrumenty prawne zapewniają odpowiednie zabezpieczenie interesu
odbiorców usług wodociągowo-kanalizacyjnych.
Projekt ustawy nadal przewiduje wprowadzenie uprawnienia dla samorządów do
ustanowienia taryfy progresywnej w danej gminie. Ewentualną decyzję o wprowadzeniu
taryfy progresywnej podejmie rada gminy mając na względzie specyficzne
uwarunkowania obowiązujące na jej terenie, a także posiadane dane, w tym dotyczące
zużycia wody przez poszczególnych mieszkańców oraz stanowisko przedsiębiorstwa
wodociągowo-kanalizacyjnego.
Projekt ustawy nie przewiduje, co do zasady, rozszerzenia obowiązków przedsiębiorstw
wodociągowo-kanalizacyjnych, z wyjątkiem obowiązków informacyjnych wobec gmin.
Zakładana zmiana przepisów będzie wymagała przyjęcia przez gminę w okresie 3 lat od
jednej do kilku dodatkowych uchwał – co jest możliwe do realizacji w ramach posiadanych
zasobów osobowych samorządów.
Mając jednak na uwadze wsparcie samorządów w zatwierdzaniu taryf zakłada się
wprowadzenie wsparcia jednostek samorządu terytorialnego poprzez możliwość
uzyskania opinii organu regulacyjnego do projektu taryfy. O ile projekt taryfy nie będzie
wymagał dokonania uzgodnienia przez organ regulacyjny, to gmina będzie mogła wystąpić
do organu o przedstawienie specjalistycznej opinii dotyczącej oceny projektu taryfy.
Przedmiotowe rozwiązanie może pomóc gminie w podjęciu racjonalnej decyzji, co do
zatwierdzenia taryfy. Stanowisko organu regulacyjnego w obu przypadkach (uzgodnienia
i opinii) stanowić więc będzie wsparcie merytoryczne jednostek samorządu terytorialnego
w trakcie rozpatrywania wniosku taryfowego.
-- 2 of 4 --
3
Jednocześnie należy wskazać, że planowane w projekcie ustawy rozwiązania wpisują się
w pewnym stopniu w strategię Rządu dotyczącą deregulacji zadań. Zakładana reforma
pozwoli przyspieszyć procedurę zatwierdzania nowych taryf za zbiorowe zaopatrzenie
w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Obecnie długość trwania procedury
zatwierdzania taryfy (120 dni) uniemożliwia dostosowywanie działalności prowadzonej
przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne do zmieniających się okoliczności
w celu zapewnienia prawidłowego ich funkcjonowania. Obecnie do postępowania
w sprawie zatwierdzenia taryfy stosuje się przepisy ustawy kpa. Na podstawie przepisów
kpa dozwolone jest (nawet wielokrotne) wydłużanie terminu załatwienia sprawy.
Dodatkowo obecnie od rozstrzygnięcia w przedmiocie zatwierdzenia taryfy kpa
przewiduje możliwość wniesienia odwołania, a następnie skargi do sądu
administracyjnego. W związku z powyższym obecnie w praktyce postępowania w sprawie
zatwierdzenia taryfy często ulegają wydłużeniu powyżej 120 dni, nawet do kilkunastu
miesięcy.
Projekt ustawy zakłada zatwierdzenie taryfy w formie uchwały rady gminy, a nie w drodze
decyzji administracyjnej. Takie rozwiązanie wyklucza administracyjny tryb odwoławczy od
decyzji w sprawie zatwierdzenia taryfy, a także wyłącza stosowanie terminów określonych
w kpa (możliwości wydłużenia terminu załatwienia sprawy). W związku z powyższym
zakłada się, że projekt ustawy doprowadzi w praktyce do skrócenia terminów
zatwierdzania taryfy (gdyż zatwierdzenie taryfy będzie musiało nastąpić w terminie
120 dni, bez możliwości przedłużenia sprawy).
Odnosząc się do kwestii wprowadzenia analogicznych do przewidzianej w zakresie
zatwierdzania taryf reform w innych sektorach komunalnych (np. w gospodarce
odpadami), przedstawiam następujące informacje przekazane przez Ministerstwo
Klimatu i Środowiska.
Należy wyjaśnić, że obowiązek sporządzania planów gospodarki odpadami został
określony w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada
2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312
z 22.11.2008, str. 3, z późń. zm.), zwanej dalej „dyrektywą”. Zgodnie z wymaganiami
dyrektywy państwa członkowskie zapewniają, aby ich właściwe organy opracowały co
najmniej jeden plan gospodarki odpadami. Plany te z osobna lub łącznie powinny
pokrywać cały obszar geograficzny danego państwa członkowskiego. Dyrektywa
wskazuje, że plany gospodarki odpadami powinny zawierać m.in. środki, jakie należy
zastosować, aby udoskonalić racjonalne z punktu widzenia środowiska przygotowanie do
ponownego użycia, recykling, odzysk oraz unieszkodliwianie odpadów i ocenę tego, w jaki
sposób plan wspiera realizację celów i przepisów dyrektywy.
Wymogi dyrektywy w zakresie planów gospodarki odpadami zostały uwzględnione
w odpowiednich przepisach prawa krajowego, tj. ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r.
o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.). Zgodnie z tą ustawą plany gospodarki
odpadami opracowywane są na poziomie krajowym i wojewódzkim. Plany te mają
wspierać działania zmierzające do osiągnięcia celów i spełnienia wymagań wynikających
z przepisów prawa Unii Europejskiej w zakresie gospodarki odpadami.
Należy podkreślić, że krajowy plan gospodarki odpadami (KPGO) określa politykę
gospodarki odpadami w kraju, zgodną z hierarchią sposobów postępowania z odpadami.
Wskazuje cele dla kraju i niezbędne do ich osiągnięcia kierunki działań, w oparciu m.in.
-- 3 of 4 --
4
o wymagania i cele określone na poziomie Unii Europejskiej. Wobec powyższego
wojewódzkie plany gospodarki odpadami powinny być zgodne z KPGO i służyć realizacji
zawartych w nim celów.
Politykę w zakresie gospodarki odpadami na terenie województwa kształtuje marszałek
województwa, który dokonuje analizy stanu gospodarki odpadami na obszarze
województwa. Do zadań marszałka województwa należy zaplanowanie gospodarki
odpadami na terenie województwa i określenie w wojewódzkim planie gospodarki
odpadami odpowiednich działań, w tym inwestycyjnych. Minister właściwy do spraw
klimatu opiniuje projekt wojewódzkiego planu gospodarki odpadami i uzgadnia projekt
planu inwestycyjnego (plan inwestycyjny stanowi załącznik do wojewódzkiego planu
gospodarki odpadami, określa potrzebną infrastrukturę dotyczącą odpadów
komunalnych) w zakresie ich oceny pod kątem zgodności z przepisami prawa oraz
krajowym planem gospodarki odpadami.
Zatem w opisanym obszarze nie funkcjonuje centralny nadzór i nie planuje się zmiany
przepisów w tym zakresie.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
-- 4 of 4 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-3.054.13.2025
Warszawa, 04 września 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11307 z dnia 5 sierpnia 2025 r. poseł na Sejm RP Pani
Iwony Małgorzaty Krawczyk w sprawie decentralizacji kompetencji związanych
z zatwierdzaniem taryf za wodę i ścieki oraz zwiększenia udziału samorządów w procesie
taryfikacji, przedstawiam następujące informacje.
Odnosząc się do pytań dotyczących etapu prac nad projektem ustawy o zmianie ustawy
o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz ustawy
Prawo wodne (UD48), przedstawiam następujące informacje.
Obecnie zakończono etap uzgodnień międzyresortowych, opiniowania i konsultacji
publicznych. Aktualnie projekt ustawy jest kierowany do zaopiniowania przez Komisję
Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego.
Należy podkreślić, że projekt ustawy dotyczy kwestii istotnych dla samorządów
i społeczeństwa dlatego Ministerstwo Infrastruktury dokładnie analizowało zgłoszone
propozycje na etapie konsultacji publicznych i opiniowania. Przedmiotowe działania miały
na celu wypracowanie jak najlepszych rozwiązań z uwzględnieniem stanowisk różnych
środowisk. W celu zapewnienia odpowiedniego czasu na wypowiedzenie się na temat
zaproponowanych rozwiązań w projekcie ustawy etap opiniowania i konsultacji
publicznych został dodatkowo wydłużony, w szczególności mając na uwadze duże
zainteresowanie nad pracami dotyczącymi projektu ustawy.
Ministerstwo Infrastruktury traktuje priorytetowo prace nad projektem ustawy dlatego
planuje sprawne prowadzenie dalszych prac by rozwiązania ujęte w tym akcie prawnym
mogły jak najszybciej być wprowadzone.
Odnosząc się do zakresu planowanych zmian w projekcie ustawy, w szczególności
planowanego przekazania kompetencji do zatwierdzania taryf do rad gmin, przedstawiam
następujące informacje.
Kluczową zmianą przewidzianą w projekcie ustawy jest przywrócenie radzie gminy
wyłącznej kompetencji do zatwierdzania taryf za wodę i ścieki. Celem zakładanej
w projekcie ustawy zmiany jest częściowy powrót do uregulowań obowiązujących przed
wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy
o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę oraz zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U.
poz. 2180). Samorządy wskazują, że w ówczesnym stanie prawnym była zapewniona
odpowiednia elastyczność i szybkość postępowań w sprawie zatwierdzania taryf. Ponadto
celem zakładanej w projekcie ustawy zmiany jest także decentralizacja zadań w zakresie
gospodarki wodno-ściekowej z poziomu regionalnego (dyrektorów regionalnych
-- 1 of 4 --
2
zarządów gospodarki wodnej (RZGW) Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody
Polskie (PGW WP) na poziom lokalny – gminny, w celu lepszego dostosowania
realizowanych zadań do uwarunkowań lokalnych.
W przepisach projektu ustawy zapewniono odpowiednie zabezpieczenie interesu
odbiorców usług wodociągowo-kanalizacyjnych w następujący sposób.
Zakłada się wprowadzenie wymogu dokonywania uzgodnienia z organem regulacyjnym
projektu taryfy w przypadku gdy zakłada on zmianę w co najmniej jednej taryfowej grupie
odbiorców usług ceny wskaźnikowej taryfy o więcej niż 15%. Przedmiotowe rozwiązanie
ma zapewnić odpowiednią weryfikację zasadności znacznej zmiany taryfy.
Przede wszystkim nadzór nad zmianą wysokości taryfy będzie realizowany przez organy
gminy, które będą oceniać projekt taryfy wraz z uzasadnieniem pod względem zgodności
z określonymi przepisami powszechnie obowiązującymi. W przypadku zakładanej
w projekcie taryfy większej zmiany cen i stawek opłat wystąpi obowiązek dodatkowego
uzgodnienia projektu taryfy z organem regulacyjnym. W ramach uzgodnienia projektu
taryfy będzie realizowany dodatkowy nadzór nad zmianą wysokości taryfy. W przypadku
gdy organ regulacyjny odmówi uzgodnienia taryfy progresywnej przedsiębiorstwo
wodociągowo-kanalizacyjne będzie mogło wystąpić ze skargą do wojewódzkiego sądu
administracyjnego, który dokona oceny prawidłowości działań organu regulacyjnego.
Dodatkowo, analogicznie jak w przypadku tzw. zwykłej taryfy, nadzór następczy nad
zmianą taryfy będzie sprawował wojewoda względem uchwał podjętych przez gminę
w przedmiocie zatwierdzenia albo odmowy zatwierdzenia taryfy. Należy wskazać,
że przedmiotowe instrumenty prawne zapewniają odpowiednie zabezpieczenie interesu
odbiorców usług wodociągowo-kanalizacyjnych.
Projekt ustawy nadal przewiduje wprowadzenie uprawnienia dla samorządów do
ustanowienia taryfy progresywnej w danej gminie. Ewentualną decyzję o wprowadzeniu
taryfy progresywnej podejmie rada gminy mając na względzie specyficzne
uwarunkowania obowiązujące na jej terenie, a także posiadane dane, w tym dotyczące
zużycia wody przez poszczególnych mieszkańców oraz stanowisko przedsiębiorstwa
wodociągowo-kanalizacyjnego.
Projekt ustawy nie przewiduje, co do zasady, rozszerzenia obowiązków przedsiębiorstw
wodociągowo-kanalizacyjnych, z wyjątkiem obowiązków informacyjnych wobec gmin.
Zakładana zmiana przepisów będzie wymagała przyjęcia przez gminę w okresie 3 lat od
jednej do kilku dodatkowych uchwał – co jest możliwe do realizacji w ramach posiadanych
zasobów osobowych samorządów.
Mając jednak na uwadze wsparcie samorządów w zatwierdzaniu taryf zakłada się
wprowadzenie wsparcia jednostek samorządu terytorialnego poprzez możliwość
uzyskania opinii organu regulacyjnego do projektu taryfy. O ile projekt taryfy nie będzie
wymagał dokonania uzgodnienia przez organ regulacyjny, to gmina będzie mogła wystąpić
do organu o przedstawienie specjalistycznej opinii dotyczącej oceny projektu taryfy.
Przedmiotowe rozwiązanie może pomóc gminie w podjęciu racjonalnej decyzji, co do
zatwierdzenia taryfy. Stanowisko organu regulacyjnego w obu przypadkach (uzgodnienia
i opinii) stanowić więc będzie wsparcie merytoryczne jednostek samorządu terytorialnego
w trakcie rozpatrywania wniosku taryfowego.
-- 2 of 4 --
3
Jednocześnie należy wskazać, że planowane w projekcie ustawy rozwiązania wpisują się
w pewnym stopniu w strategię Rządu dotyczącą deregulacji zadań. Zakładana reforma
pozwoli przyspieszyć procedurę zatwierdzania nowych taryf za zbiorowe zaopatrzenie
w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Obecnie długość trwania procedury
zatwierdzania taryfy (120 dni) uniemożliwia dostosowywanie działalności prowadzonej
przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne do zmieniających się okoliczności
w celu zapewnienia prawidłowego ich funkcjonowania. Obecnie do postępowania
w sprawie zatwierdzenia taryfy stosuje się przepisy ustawy kpa. Na podstawie przepisów
kpa dozwolone jest (nawet wielokrotne) wydłużanie terminu załatwienia sprawy.
Dodatkowo obecnie od rozstrzygnięcia w przedmiocie zatwierdzenia taryfy kpa
przewiduje możliwość wniesienia odwołania, a następnie skargi do sądu
administracyjnego. W związku z powyższym obecnie w praktyce postępowania w sprawie
zatwierdzenia taryfy często ulegają wydłużeniu powyżej 120 dni, nawet do kilkunastu
miesięcy.
Projekt ustawy zakłada zatwierdzenie taryfy w formie uchwały rady gminy, a nie w drodze
decyzji administracyjnej. Takie rozwiązanie wyklucza administracyjny tryb odwoławczy od
decyzji w sprawie zatwierdzenia taryfy, a także wyłącza stosowanie terminów określonych
w kpa (możliwości wydłużenia terminu załatwienia sprawy). W związku z powyższym
zakłada się, że projekt ustawy doprowadzi w praktyce do skrócenia terminów
zatwierdzania taryfy (gdyż zatwierdzenie taryfy będzie musiało nastąpić w terminie
120 dni, bez możliwości przedłużenia sprawy).
Odnosząc się do kwestii wprowadzenia analogicznych do przewidzianej w zakresie
zatwierdzania taryf reform w innych sektorach komunalnych (np. w gospodarce
odpadami), przedstawiam następujące informacje przekazane przez Ministerstwo
Klimatu i Środowiska.
Należy wyjaśnić, że obowiązek sporządzania planów gospodarki odpadami został
określony w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada
2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312
z 22.11.2008, str. 3, z późń. zm.), zwanej dalej „dyrektywą”. Zgodnie z wymaganiami
dyrektywy państwa członkowskie zapewniają, aby ich właściwe organy opracowały co
najmniej jeden plan gospodarki odpadami. Plany te z osobna lub łącznie powinny
pokrywać cały obszar geograficzny danego państwa członkowskiego. Dyrektywa
wskazuje, że plany gospodarki odpadami powinny zawierać m.in. środki, jakie należy
zastosować, aby udoskonalić racjonalne z punktu widzenia środowiska przygotowanie do
ponownego użycia, recykling, odzysk oraz unieszkodliwianie odpadów i ocenę tego, w jaki
sposób plan wspiera realizację celów i przepisów dyrektywy.
Wymogi dyrektywy w zakresie planów gospodarki odpadami zostały uwzględnione
w odpowiednich przepisach prawa krajowego, tj. ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r.
o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.). Zgodnie z tą ustawą plany gospodarki
odpadami opracowywane są na poziomie krajowym i wojewódzkim. Plany te mają
wspierać działania zmierzające do osiągnięcia celów i spełnienia wymagań wynikających
z przepisów prawa Unii Europejskiej w zakresie gospodarki odpadami.
Należy podkreślić, że krajowy plan gospodarki odpadami (KPGO) określa politykę
gospodarki odpadami w kraju, zgodną z hierarchią sposobów postępowania z odpadami.
Wskazuje cele dla kraju i niezbędne do ich osiągnięcia kierunki działań, w oparciu m.in.
-- 3 of 4 --
4
o wymagania i cele określone na poziomie Unii Europejskiej. Wobec powyższego
wojewódzkie plany gospodarki odpadami powinny być zgodne z KPGO i służyć realizacji
zawartych w nim celów.
Politykę w zakresie gospodarki odpadami na terenie województwa kształtuje marszałek
województwa, który dokonuje analizy stanu gospodarki odpadami na obszarze
województwa. Do zadań marszałka województwa należy zaplanowanie gospodarki
odpadami na terenie województwa i określenie w wojewódzkim planie gospodarki
odpadami odpowiednich działań, w tym inwestycyjnych. Minister właściwy do spraw
klimatu opiniuje projekt wojewódzkiego planu gospodarki odpadami i uzgadnia projekt
planu inwestycyjnego (plan inwestycyjny stanowi załącznik do wojewódzkiego planu
gospodarki odpadami, określa potrzebną infrastrukturę dotyczącą odpadów
komunalnych) w zakresie ich oceny pod kątem zgodności z przepisami prawa oraz
krajowym planem gospodarki odpadami.
Zatem w opisanym obszarze nie funkcjonuje centralny nadzór i nie planuje się zmiany
przepisów w tym zakresie.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
-- 4 of 4 --