Interpelacja w sprawie aktualnego statusu projektu zbiornika retencyjnego "Wielowieś Klasztorna" na rzece Prośnie oraz planowanych działań rządu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11302
do ministra funduszy i polityki regionalnej, ministra infrastruktury
w sprawie aktualnego statusu projektu zbiornika retencyjnego "Wielowieś Klasztorna" na rzece Prośnie oraz planowanych działań rządu
Zgłaszający: Katarzyna Sójka
Data wpływu: 30-07-2025
Szanowni Państwo Ministrowie,
zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie szczegółowych informacji na temat bieżącego stanu projektu budowy zbiornika retencyjnego „Wielowieś Klasztorna” na rzece Prośnie, który od wielu lat pozostaje w fazie planowania, mimo wcześniejszych decyzji administracyjnych, wykupu nieruchomości i licznych deklaracji o jego strategicznym znaczeniu hydrologicznym i środowiskowym.
Z informacji dostępnych publicznie wynika, że choć od dziesięcioleci prowadzone są działania przygotowawcze (m.in. wykupy gruntów, wysiedlenia mieszkańców, planowanie inżynieryjne), inwestycja nie została dotąd rozpoczęta, a harmonogram jej realizacji pozostaje niejasny.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Na jakim etapie znajdują się obecnie prace nad dokumentacją techniczną i środowiskową zbiornika „Wielowieś Klasztorna”?
Czy została już zaktualizowana decyzja środowiskowa? Jeśli nie, kiedy planowane jest jej uzyskanie?
Czy przewiduje się zmianę klasyfikacji zbiornika (np. z mokrego na suchy) w związku z postulatami społecznymi lub analizami środowiskowymi?
Czy zostały zabezpieczone środki finansowe na realizację inwestycji w budżecie państwa? Jeśli tak - w jakiej wysokości i na które lata?
Czy rząd Rzeczypospolitej Polskiej składał formalny wniosek o objęcie tej inwestycji finansowaniem w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO)? Jeśli tak, to proszę o przesłanie treści wniosku i uzasadnienia.
Czy w związku ze zmianami w harmonogramie KPO możliwe będzie ponowne ubieganie się o środki na realizację tego projektu z funduszy unijnych (np. Fundusz Spójności, FEnIKS)?
Czy rozważane jest współfinansowanie inwestycji z budżetu województwa wielkopolskiego lub innego źródła finansowania?
W jaki sposób rząd zamierza rozwiązać sytuację rolników, którzy - mimo wykupu gruntów - nadal zamieszkują i użytkują gospodarstwa na terenie przyszłego zbiornika?
Czy planowane są zmiany w pierwotnym projekcie, które pozwoliłyby zachować istniejące siedliska rolnicze lub dopuścić ich funkcjonowanie do czasu rzeczywistego rozpoczęcia prac? Czy rolnicy działający na terenie przeznaczonym pod budowę zalewu mogą rozwijać swoje gospodarstwa i ubiegać się o dofinansowania unijne?
Czy możliwe jest wprowadzenie rekompensat za wieloletnie ograniczenia w użytkowaniu nieruchomości, które znalazły się na terenie planowanego zalewu?
Czy rząd przewiduje konsultacje z lokalnymi społecznościami w sprawie ostatecznego wariantu technicznego i użytkowego zbiornika?
Kiedy planowane jest zakończenie fazy formalno-projektowej?
Jaki jest obecnie realny harmonogram rozpoczęcia i zakończenia prac budowlanych?
Czy rząd uzależnia rozpoczęcie realizacji projektu od pozyskania środków unijnych, czy też inwestycja będzie realizowana niezależnie?
Budowa zbiornika „Wielowieś Klasztorna” jest jedną z kluczowych inwestycji hydrotechnicznych w Polsce środkowo-zachodniej - zarówno z punktu widzenia ochrony przeciwpowodziowej, jak i przeciwdziałania skutkom suszy, a także retencji wód i ochrony środowiska. Jednocześnie nie można pomijać wieloletnich kosztów społecznych i gospodarczych tej inwestycji, zwłaszcza dla mieszkańców, którzy od kilkunastu lat pozostają w stanie niepewności co do przyszłości swoich domów, pól i rozwoju rodzinnych gospodarstw.
Dlatego jako poseł Ziemi Wielkopolskiej apeluję o jak najszybsze doprecyzowanie rządowych planów, transparentne działania administracyjne oraz rzeczywiste wsparcie lokalnych społeczności dotkniętych tą ważną, ale zbyt długo odraczającą się inwestycją.
Z wyrazami szacunku Katarzyna Sójka
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Jan Szyszko
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9178 znakówwww.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 13 sierpnia 2025 r.
znak sprawy: DPI-XXIII.054.15.2025.RO
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 11302 Pani Poseł Katarzyny Sójki,
w sprawie aktualnego statusu projektu zbiornika retencyjnego „Wielowieś
Klasztorna" na rzece Prośnie oraz planowanych działań rządu
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację uprzejmie informuję, że kwestie związane
z realizacją inwestycji w obszarze gospodarki wodnej, w tym budowy zbiorników
retencyjnych na ciekach wodnych są w kompetencjach ministra właściwego
do spraw gospodarki wodnej, który nadzoruje Państwowe Gospodarstwo Wodne
Wody Polskie i do którego również została skierowana przedmiotowa
interpelacja.
W związku z powyższym przedstawiam informacje w zakresie kompetencji
Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej.
Czy w związku ze zmianami w harmonogramie KPO możliwe będzie ponowne
ubieganie się o środki na realizację tego projektu z funduszy unijnych
(np. Fundusz Spójności, FEnIKS)?
Zakres wsparcia ze środków unijnych w ramach perspektywy finansowej na lata
2021-2027 został określony w dokumentach programowych, w tym m.in.
w Umowie Partnerstwa oraz programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę,
Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS). W toku prac nad przygotowaniem
ww. dokumentów programowych dla perspektywy finansowej na lata 2021-2027,
za merytoryczne opracowanie zakresu wsparcia w obszarze gospodarki wodnej
ze środków unijnych w ramach Celu Polityki 2 Bardziej przyjazna dla środowiska
niskoemisyjna Europa (CP2), odpowiadał minister właściwy ds. gospodarki
wodnej (ówczesne Ministerstwo Gospodarki Wodnej i Żeglugi Śródlądowej
oraz następnie Ministerstwo Infrastruktury).
-- 1 of 2 --
2
W rezultacie procesu negocjacji z Komisją Europejską ww. zakresu wsparcia
w obszarze gospodarki wodnej w ramach CP2, w programie FEnIKS zawarte
zostały zapisy wskazujące, że:
„Nie przewiduje się wsparcia nowych wielofunkcyjnych zbiorników
zaporowych na rzekach. Działania będą realizowane zgodnie z Ramową
Dyrektywą Wodną. Wspierane inwestycje nie mogą powodować
nieosiągnięcia dobrego stanu lub potencjału jednolitych części wód,
nie mogą też pogarszać stanu lub potencjału jednolitych części wód oraz
nie mogą mieć znaczącego wpływu na cele ochrony obszarów objętych
siecią Natura 2000, chyba że zachodzą przesłanki do odstępstw
przewidzianych w dyrektywie siedliskowej. Projekty, które powodują
zastosowanie art. 4 ust. 7 Ramowej Dyrektywy Wodnej, nie będą
wspierane.”
Biorąc pod uwagę powyższe, w programie FEnIKS brak jest możliwości wsparcia
ze środków unijnych zadania polegającego na budowie wielofunkcyjnego
zbiornika Wielowieś Klasztorna na rzece Prośnie.
Czy rząd Rzeczypospolitej Polskiej składał formalny wniosek o objęcie tej
inwestycji finansowaniem w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO)? Jeśli
tak to proszę o przesłanie treści wniosku i uzasadnienia.
Krajowy Program Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) obejmuje reformy
i inwestycje, które rozpoczęły się po 1 lutego 2020 r. i zakończą się do 31 sierpnia
2026 r. W związku z tym, że realizacja inwestycji w postaci budowy zbiornika
retencyjnego „Wielowieś Klasztorna” na rzece Prośnie nie zakończy się do
31 sierpnia 2026 r., inwestycja ta nie została ujęta w KPO. Co za tym idzie, Rząd
RP nie składał formalnego wniosku o objęcie jej finansowaniem w ramach KPO.
Nie będzie też możliwe dodanie tej inwestycji do KPO w ramach IV rewizji,
gdyż jest ona nadal na etapie planowania i w dalszym ciągu nie ma możliwości jej
zakończenia do 31 sierpnia 2026 r.
W zakresie pozostałych pytań wskazanych w interpelacji właściwym
do udzielenia odpowiedzi jest Ministerstwo Infrastruktury.
Z poważaniem
z up. Ministra
Jan Szyszko
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości
Pan Dariusz Klimczak, Minister Infrastruktury
-- 2 of 2 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.52.2025
Warszawa, 29 sierpnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11302 Poseł na Sejm RP Pani Katarzyny Sójki, w sprawie
aktualnego statusu projektu zbiornika retencyjnego Wielowieś Klasztorna na rzece
Prośnie, przedstawiam poniższe informacje.
Zadanie pn. „Zbiornik Wielowieś Klasztorna na rzece Prośnie” zostało ujęte
w następujących dokumentach planistycznych: II aktualizacji planów gospodarowania
wodami na obszarach dorzeczy, aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym,
Planie przeciwdziałania skutkom suszy oraz Programie przeciwdziałania niedoborowi
wody.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez PGW Wody Polskie (dalej PGW Wody Polskie),
harmonogram inwestycji zakłada, że prace formalno-projektowe mają zostać zakończone
do IV kwartału 2027 r. natomiast roboty budowalne mają zostać przeprowadzone do
końca 2030 r. Należy mieć jednak na uwadze, że obecny harmonogram prowadzenia prac
jest orientacyjny, a jego realizacja uzależniona jest wielu czynników m.in. opracowanie
dokumentacji i uzyskania decyzji administracyjnych i pozwoleń.
Na podstawie informacji przekazanych przez PGW Wody Polskie, do realizacji inwestycji
obejmującej budowę zbiornika Wielowieś Klasztorna na rzece Prośnie konieczne jest
przygotowanie odpowiedniej dokumentacji, tj.: aktualizacji studium wykonalności,
wykonanie charakterystyki hydrologicznej rzeki Prosny oraz opracowanie dokumentacji
projektowo-kosztorysowej z wykorzystaniem ww. dokumentów. Kolejnym krokiem
będzie uzyskanie niezbędnych decyzji administracyjnych, w tym decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach (poprzedzonej raportem oddziaływania na środowisko) oraz decyzji
wodnoprawnej, a następnie wystąpienie do Wojewody Wielkopolskiego z wnioskiem
o wydanie pozwolenia na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowej.
Należy podkreślić, że na etapie uzyskiwania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach,
zgodnie z przepisami zostanie przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko
obejmująca konsultacje społeczne.
Ponadto realizacja zbiornika Wielowieś Klasztorna wymaga rozstrzygnięcia wszystkich
postępowań administracyjnych, dotyczących ustalenia linii brzegu rzeki Prosny
i rozgraniczenia gruntów. W ciągu ostatnich kilku lat PGW Wody Polskie systematycznie
-- 1 of 2 --
2
pozyskiwało stosowne decyzje, wydawane przez Ministerstwo Infrastruktury. Do dziś 38
z 39 postępowań zostało zakończonych wydaniem ostatecznych decyzji.
W kwestii kierunku realizacji zbiornika Wielowieś Klasztorna informuję, że jest on
uwzględniony w planach inwestycyjnych Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody
Polskie jako zbiornik mokry - obiekt stale piętrzący wodę. Zbiornik ma służyć
przechwyceniu fali powodziowej, tym samym poprawiając bezpieczeństwo powodziowe
miasta Kalisza i Poznania oraz magazynować wodę w celu ustabilizowania przepływów
w rzece Prośnie i Warcie, a także zaspokajając potrzeby rolnictwa w regionie.
Realizacja zadania jest planowana w trybie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2010 r.
o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli
przeciwpowodziowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 274). Kluczowym etapem jest uzyskanie
decyzji Wojewody Wielkopolskiego o pozwoleniu na realizację inwestycji w zakresie
budowli przeciwpowodziowej, która zatwierdzi podział i określi nieruchomości niezbędne
do przejęcia pod budowę zbiornika. Po uprawomocnieniu się przedmiotowej decyzji
właściciele działek otrzymają odszkodowania w trybie i na zasadach określonych
w ww. ustawie. Kwestie nabycia gruntów pod inwestycje zostały opisane w rozdziale
3 ww. ustawy. Obecnie na części niewykupionych nieruchomości właściciele
mieszkają/użytkują do momentu podziału i uzyskania decyzji pozwolenia na realizację.
Trzeba przy tym zaznaczyć, że wykupione tereny rolnicze niezabudowane mogą być
dzierżawione.
Podsumowując informuję, że wg uzyskanych od PGW Wody Polskie wyjaśnień, jednostka
prowadzi działania zmierzające do realizacji zbiornika Wielowieś Klasztorna na rzece
Prośnie. W pierwszej kolejności konieczne jest jednak przeprowadzenie procesu
projektowego, uzyskanie wszystkich wymaganych decyzji administracyjnych i pozwoleń,
a także nabycie wszystkich gruntów pod budowę zbiornika. Środki na ten cel są
pozyskiwane przede wszystkim w ramach dotacji celowej budżetu państwa, będącej w
dyspozycji Ministerstwa Infrastruktury. Na 2025 r. PGW Wody Polskie na prace
przygotowawcze do inwestycji zaplanowało ok. 2,1 mln zł. Z uwagi na trwające prace
formalno-projektowe, zaplanowane do końca 2027 r., na realizację prac budowlanych
dotychczas nie były planowane środki w budżecie państwa. Kompletny montaż finansowy
inwestycji zostanie opracowany po zakończeniu prac przygotowawczych i musi
uwzględniać m.in. dokładne koszty rozwiązań technicznych czy kompensacji
przyrodniczych, które będą znane na dalszych etapach przygotowania projektu.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
-- 2 of 2 --