Interpelacja w sprawie opieszałości rządu w zakresie kluczowych reform planistycznych i legislacyjnych w zakresie systemowego uwzględniania retencji wodnej oraz specjalnych stref rolniczych w dokumentach planistycznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11297
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie opieszałości rządu w zakresie kluczowych reform planistycznych i legislacyjnych w zakresie systemowego uwzględniania retencji wodnej oraz specjalnych stref rolniczych w dokumentach planistycznych
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 30-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w obliczu postępujących zmian klimatycznych, katastrofalnych skutków susz i powodzi oraz rosnących wyzwań dla rolnictwa i gospodarki wodnej z najwyższym niepokojem odnotowuję opieszałość rządu w zakresie kluczowych reform planistycznych i legislacyjnych.
W ostatnich dniach Wielkopolska Izba Rolnicza zwróciła się do Pana Ministra z apelem o systemowe uwzględnianie retencji wodnej w dokumentach planistycznych – takich jak studia uwarunkowań i kierunki zagospodarowania przestrzennego, miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, a także decyzje o warunkach zabudowy. Postulat ten, zgłaszany już od wielu lat przez środowiska eksperckie i rolnicze, wciąż nie znalazł odzwierciedlenia w przepisach ogólnych ani w praktyce administracyjnej.
Retencja wody – zarówno krajobrazowa, jak i techniczna – powinna stać się jednym z filarów zintegrowanego planowania przestrzennego, szczególnie na obszarach wiejskich i rolniczych. Pominięcie tej kwestii w planach gmin i decyzjach lokalizacyjnych skutkuje degradacją zasobów wodnych, brakiem odporności na ekstremalne zjawiska pogodowe oraz utratą potencjału produkcji rolniczej.
Tymczasem w Sejmie – już w maju 2024 roku – złożono projekt ustawy o specjalnych strefach rolniczych (druk nr 772), który zawiera nowatorskie i systemowe rozwiązania, pozwalające m.in. na:
przyspieszenie procedur lokalizacyjnych dla inwestycji rolniczych, niezależnie od miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
wprowadzenie możliwości szybszego tworzenia infrastruktury rolno-przetwórczej,
powiązanie działań inwestycyjnych z lokalnym studium i zgodą rady gminy,
koncentrację rozwoju gospodarczego rolnictwa w wyznaczonych strefach, z udziałem samych rolników i KOWR,
a także elastyczne regulacje dotyczące gospodarowania gruntami publicznymi.
Projekt ten był wspólną inicjatywą posłów Wolnych Republikanów oraz Prawa i Sprawiedliwości i miał poparcie merytoryczne środowisk rolniczych i przetwórczych. Do dziś jednak pozostaje w sejmowej „zamrażarce“, bez jakiegokolwiek uzasadnienia i bez przekazania do pierwszego czytania. Stanowi to wyraźny dowód ignorowania nie tylko inicjatyw poselskich, ale i głosu polskiej wsi oraz samorządów gminnych.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
Czy i kiedy planowane jest wprowadzenie przepisów zobowiązujących do uwzględniania retencji wodnej w dokumentach planistycznych, o co apeluje m.in. Wielkopolska Izba Rolnicza?
Czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii prowadzi obecnie jakiekolwiek analizy lub prace nad reformą planowania przestrzennego, które w sposób systemowy ujęłyby adaptację do zmian klimatu i ochronę zasobów wodnych?
Jakie są przyczyny zatrzymania prac nad projektem ustawy o specjalnych strefach rolniczych (druk nr 772) złożonym 22 maja 2024 roku? Dlaczego projekt nie został skierowany do pierwszego czytania mimo formalnych przesłanek oraz wsparcia środowisk rolniczych?
Czy rząd zamierza kontynuować ten projekt w obecnej kadencji? Jeśli nie – czy przewiduje przygotowanie własnego rozwiązania o podobnym zakresie i funkcji?
Czy ministerstwo widzi możliwość połączenia inicjatywy specjalnych stref rolniczych z postulatem obowiązkowego uwzględniania retencji w decyzjach planistycznych, np. przez wytyczne lub obligatoryjne opinie Wód Polskich?
Kiedy zostaną udostępnione założenia nowej polityki przestrzennej państwa uwzględniające realia klimatyczne, bezpieczeństwo wodne oraz ochronę rolnictwa?
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (19)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9477 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 09 września 2025 r.
znak sprawy: DNI.bi.058.7.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 11297 Pana Posła Jarosława Sachajko
w sprawie opieszałości rządu w zakresie kluczowych reform planistycznych i
legislacyjnych w zakresie systemowego uwzględniania retencji wodnej oraz
specjalnych stref rolniczych w dokumentach planistycznych
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie informuję, że odpowiedź na ww. interpelację została przygotowana na
podstawie informacji przekazanych przez Ministra Infrastruktury oraz Ministra
Finansów i Gospodarki.
Należy wskazać, że w obowiązującej ustawie z dnia 27 marca 2003 roku
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (1) kwestia uwzględniania retencji
wodnej w dokumentach planistycznych została uregulowana. Zgodnie bowiem
z art. 1 ust. 2 upzp w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się
zwłaszcza m.in. wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami
i ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz potrzeby związane z kształtowaniem
rolniczej przestrzeni produkcyjnej i rozwoju produkcji rolniczej. Kwestie
retencjonowania zawierają się zatem tutaj w szerszym pojęciu gospodarowania
zasobami wodnymi i muszą być one uwzględniane na równi z potrzebami zarówno
ochrony jak i kształtowania rolniczej przestrzeni produkcyjnej.
Ponadto, na podstawie art. 71 ust. 2a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo
ochrony środowiska (2) w gminach, które posiadają miejski plan adaptacji do zmian
-- 1 of 6 --
klimatu, przy sporządzaniu i aktualizacji strategii rozwoju gminy, strategii rozwoju
ponadlokalnego, planów ogólnych gmin oraz miejscowych planów zagospodarowania
przestrzennego uwzględnia się wnioski i rekomendacje zawarte w miejskim planie
adaptacji.
W związku z powyższym Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT) nie prowadzi
prac na reformą planowania przestrzennego w zakresie kwestii adaptacji do zmian
klimatu i ochrony zasobów wodnych.
Niemniej jednak MRiT wraz z partnerami tj. Instytutem Rozwoju Miast i Regionów
oraz Uniwersytetem Ekonomicznym w Krakowie, realizuje projekt pt. „Nowy model
regionalnego i miejscowego planowania przestrzennego dla zapewnienia odporności
i bezpieczeństwa struktury przestrzennej Polski w kontekście współczesnych
wyzwań rozwojowych” (ReActPlan).
Projekt realizowany jest w ramach Strategicznego Programu Badań Naukowych
i Prac Rozwojowych „Społeczny i gospodarczy rozwój Polski w warunkach
globalizujących się rynków” GOSPOSTRATEG IX. Jego celem jest wypracowanie
(w wyniku badań) i przygotowanie do wdrożenia modelowych rozwiązań w zakresie:
zwiększenia odporności i bezpieczeństwa przestrzeni Polski w kontekście
kluczowych wyzwań rozwojowych, planowania regionalnego i sublokalnego
(miejscowego) oraz realizacji inwestycji publicznych w systemie planowania
przestrzennego.
Warto także podkreślić, że przeciwdziałanie skutkom suszy zarówno w Polsce, jak
i w Europie stanowi coraz poważniejszy problem. Od lat można zaobserwować trend
pogłębiającej się suszy, której skutki obejmują coraz większe obszary Polski. Rośnie
liczba stacji hydrologicznych rejestrujących suszę, a zagrożenie pożarowe w lasach
utrzymuje się na wysokim poziomie w niemal całym kraju. Dlatego też niezbędne jest
wdrażanie długoterminowych strategii adaptacyjnych oraz realizacja inwestycji
w infrastrukturę i technologie, które pomogą zminimalizować negatywne skutki suszy
dla rolnictwa.
Aktualnie w resorcie gospodarki wodnej zostały podjęte prace w celu aktualizacji
Planu przeciwdziałania skutkom suszy (PPSS). Jest to główny dokument planistyczny
-- 2 of 6 --
mający na celu wskazanie najistotniejszych kierunków działań dla zapobieganie
kryzysowi wodnemu w Polsce. Plan przeciwdziałania skutkom suszy na okres od
2021 do 2027 r. został przyjęty 15 lipca 2021 r. w drodze rozporządzenia Ministra
Infrastruktury.
Cel główny PPSS dotyczący przeciwdziałania skutkom suszy jest doprecyzowany
przez 4 następujące cele szczegółowe:
1) skuteczne zarządzanie zasobami wodnymi dla zwiększenia dostępnych zasobów
wodnych,
2) zwiększanie retencjonowania (magazynowania) wód,
3) edukacja w zakresie suszy i koordynacja działań powiązanych z suszą,
4) stworzenie mechanizmów realizacji i finansowania działań służących
przeciwdziałaniu skutkom suszy.
PPSS wskazuje retencję jako jedno z najważniejszych narzędzi do zapobiegania
skutkom suszy. W katalogu działań stanowiącym główny element PPSS na 27
proponowanych działań przeciwdziałających skutkom suszy wskazano 6 mających na
celu zwiększenie retencji.
Zakończenie całości prac nad aktualizacją PPSS przewidziane jest w II kwartale 2027
r. Zgodnie z art. 185 ust. 6 ustawy - Prawo wodne (3), aktualizacja PPSS zostanie
przyjęta w drodze rozporządzenia ministra właściwego ds. gospodarki wodnej.
Ponadto, mając na uwadze pilną potrzebę podjęcia działań zapobiegających
występowaniu niedoborów wody w Polsce, uchwałą nr 152 Rady Ministrów z 22
sierpnia 2023 r. przyjęty został Program przeciwdziałania niedoborowi wody (PPNW)
na lata 2023-2027 z perspektywą do roku 2030. Ten dokument stanowi realizację
działania pn. „Opracowanie Programu przeciwdziałania niedoborowi wody”
wskazanego pod poz. nr 27 w katalogu działań Planu przeciwdziałania skutkom
suszy.
PPNW jest dokumentem o charakterze strategicznym kompleksowo omawiającym
możliwości i niezbędne kierunki działań w zakresie rozwoju retencji wodnej.
Głównym celem PPNW jest zwiększenie retencji wodnej w Polsce. Zapewnić to mają
analiza i określenie kompleksowych działań zwiększających retencję wody. Program
-- 3 of 6 --
uwzględnia wszystkie rodzaje retencji: sztuczną i naturalną oraz wskazuje działania
ukierunkowane na jej zwiększenie.
Odnosząc się natomiast do kwestii prac nad projektem ustawy o specjalnych strefach
rolniczych (druk sejmowy nr 772) informuję, że pismem z dnia 8 listopada 2024 r.,
znak: DSP.WPP.0640.120.2024, Pan Maciej Berek, Minister – Członek Rady
Ministrów, Przewodniczący Stałego Komitetu Rady Ministrów, przekazał Ministrowi
Rolnictwa i Rozwoju Wsi poselski projekt ustawy o specjalnych strefach rolniczych
(druk nr 772).
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotował Projekt stanowiska Rządu wobec
poselskiego projektu ustawy o specjalnych strefach rolniczych (druk nr 772), który
pismem z dnia 20 grudnia 2024 r., znak: DNI.mr.0220.3.2024, został przesłany do
uzgodnień międzyresortowych. Uwagi do projektu stanowiska Rządu zgłosili:
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Minister Klimatu i Środowiska oraz
Minister Rozwoju i Technologii. Wszystkie zgłoszone uwagi zostały uwzględnione
w treści projektu. Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia 21
stycznia 2025 r., o znaku: jw., przekazał projekt stanowiska Rządu do rozpatrzenia
przez Stały Komitet Rady Ministrów. Stały Komitet Rady Ministrów, po rozpatrzeniu
sprawy w trybie obiegowym, przyjął w dniu 29 stycznia 2025 r. projekt stanowiska
Rządu wobec poselskiego projektu ustawy o specjalnych strefach rolniczych (druk
nr 772). Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia 4 lutego 2025 r.,
o znaku: jw., skierował projekt stanowiska Rządu wobec poselskiego projektu ustawy
o specjalnych strefach rolniczych do rozpatrzenia przez Radę Ministrów.
Dokument został przyjęty przez Radę Ministrów w trybie obiegowym w dniu
10 lutego 2025 r. Rada Ministrów negatywnie oceniła dalsze procedowanie
projektowanej ustawy o specjalnych strefach rolniczych (druk 772) ze względu m.in.
na:
- możliwość prowadzenia inwestycji wbrew ustaleniom miejscowych planów
zagospodarowania przestrzennego, pod warunkiem, że nie będzie to sprzeczne ze
studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz uchwałą
o utworzeniu parku kulturowego, a rada gminy podjęła uchwałę o ustaleniu
lokalizacji inwestycji w zakresie produkcji artykułów rolno-spożywczych, ich
składowania lub konfekcjonowania – co jest niezgodne z ustawą (1),
-- 4 of 6 --
- ustalanie specjalnych stref rolniczych w drodze rozporządzenia ministra
właściwego do spraw rolnictwa podczas gdy kształtowanie i prowadzenie polityki
przestrzennej na terenie gminy należy do zadań własnych gminy,
- pominięcie przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych
i leśnych (4),
- brak wskazania skutków wejścia w życie projektowanej ustawy, w tym wpływu
funkcjonowania specjalnych stref rolniczych na otoczenie.
Z pełnym stanowiskiem Rządu można się zapoznać na stronie internetowej sejmu:
https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/druk.xsp?documentId=9BBDFACE4A074E6FC
1258BCC005A4A42
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) ustawa z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, 1907,1940, z 2025 r. poz. 527,
680);
(2) ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z
2025 r. poz. 647);
(3) ustawa z dnia 20 lipca 2017 r.- Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 960);
(4) ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.
U. z 2024 r. poz. 82).
-- 5 of 6 --
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Ministerstwo Rozwoju i Technologii
(dot. pisma z dnia 22 sierpnia 2025 r., znak: DPR-IV.056.8.2025)
Ministerstwo Infrastruktury
(dot. pisma z dnia 21 sierpnia 2025 r., znak: DGW-3.054.12.2025)
-- 6 of 6 --