Interpelacja w sprawie funkcjonowania postępowania egzekucyjnego oraz kierunków ewentualnych zmian legislacyjnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 11288
do ministra sprawiedliwości
w sprawie funkcjonowania postępowania egzekucyjnego oraz kierunków ewentualnych zmian legislacyjnych
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 30-07-2025
Szanowny Panie Ministrze!
Do mojego biura poselskiego wpłynął postulat autorstwa adwokat Katarzyny Gajdy, reprezentującej kancelarię Targosz Gajda Adwokaci spółka cywilna z siedzibą w Krakowie, w którym poruszono szereg systemowych problemów związanych z funkcjonowaniem postępowania egzekucyjnego w Polsce.
W piśmie wskazano m.in. na bardzo niską skuteczność egzekucji komorniczych, które – według danych szacunkowych – kończą się powodzeniem zaledwie w około 25% przypadków, a w niektórych rewirach wskaźniki te są jeszcze niższe. Autorka zwraca również uwagę na brak równowagi między pozycją prawną wierzyciela i dłużnika w toku egzekucji, wskazując, że przepisy w nadmiernym stopniu chronią dłużników, nawet w sytuacjach uporczywego uchylania się przez nich od wykonania orzeczeń sądowych.
Zgłoszono również inne problemy, w szczególności:
marginalną skuteczność egzekucji z ruchomości – w praktyce nierealizowaną,
brak dostosowania przepisów do nowych zjawisk technologicznych, takich jak obrót środkami finansowymi z wykorzystaniem rozwiązań FinTech,
niedostateczne narzędzia prawne umożliwiające dłużnikom wyjście z zadłużenia w sposób uporządkowany i kontrolowany, przy jednoczesnej ochronie interesów wierzyciela.
Zwrócono również uwagę na brak kompleksowej reformy postępowania egzekucyjnego mimo wieloletnich postulatów zarówno środowiska komorniczego, jak i pełnomocników wierzycieli.
W związku z powyższym, proszę Pana Ministra o przedstawienie stanowiska w następujących kwestiach:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi bieżącą analizę skuteczności postępowań egzekucyjnych w Polsce, w tym w ujęciu terytorialnym (rewirów komorniczych)? Jeżeli tak, proszę o udostępnienie danych za lata 2020–2024.
Czy ministerstwo planuje działania legislacyjne mające na celu przywrócenie skuteczności egzekucji z ruchomości – np. poprzez uproszczenie procedur lub poszerzenie katalogu podlegających zajęciu składników majątkowych?
Czy w ocenie resortu obecne przepisy zapewniają równowagę ochrony praw wierzyciela i dłużnika, czy też planowane są zmiany mające na celu przywrócenie tej równowagi?
Czy planowane są regulacje dostosowujące postępowanie egzekucyjne do nowoczesnych form obrotu pieniądzem (np. aplikacje płatnicze, rachunki FinTech, cyfrowe portfele), które obecnie mogą pozostawać poza zasięgiem komornika?
Czy ministerstwo analizuje skuteczność i funkcjonowanie egzekucji alimentów oraz planuje działania zwiększające ich realną wykonalność?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12347 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Imię i nazwisko
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.319.2025
Warszawa, 17 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11288 Pani Poseł Małgorzaty Pępek w sprawie
funkcjonowania postępowania egzekucyjnego oraz kierunków ewentualnych zmian
legislacyjnych, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ad 1
Dane dotyczące prowadzonych postępowań egzekucyjnych zawiera załączony dokument
- „Ewidencja spraw z czynności komornika za lata 2020-2024” (sprawozdania MS-Kom23).
Wyjaśniam jednocześnie, że dane statystyczne są pozyskiwane na podstawie ustawy
z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1799). W związku
z powyższym, aby zachować tajemnicę statystyczną, o której mowa w art. 10 ww. ustawy,
informacje z rewirów komorniczych, w których funkcjonuje tylko 1 lub 2 kancelarie
komornicze, zostały zsumowane i przedstawione w pozycjach „pozostałe sądy”.
Ad 2
Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy -
Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (UD 261 –
https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy--kodeks-
postepowania-cywilnego-oraz-niektorych-innych-ustaw14; dalej także projekt), w którym
-- 1 of 7 --
2
przewiduje się m.in. zmiany w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.- Kodeks
postępowania cywilnego1 dotyczących egzekucji z ruchomości oraz elektronicznej licytacji
ruchomości.
W projekcie proponuje się zniesienie nadmiernych ograniczeń na etapie zajęcia
ruchomości poprzez uchylenie w art. 845 § 2 zdania drugiego (nie podlegają zajęciu
ruchomości, jeżeli z ujawnionych w sprawie okoliczności wynika, że nie stanowią one
własności dłużnika) oraz uchyleniu art. 845 § 22 k.p.c. (komornik umarza postępowanie
w niezbędnym zakresie, jeżeli przedstawiono niebudzący wątpliwości dowód na piśmie,
że zajęte ruchomości nie stanowią własności dłużnika, co nie dotyczy jednak sytuacji,
w której sam dłużnik dokonał zbycia ruchomości na rzecz osoby trzeciej).
Zaproponowane zmiany powinny pozwolić na przywrócenie egzekucji z ruchomości
statusu jednego z częściej wykorzystywanych sposobów egzekucji i tym samym zwiększyć
szanse wierzycieli na uzyskanie zaspokojenia w postępowaniu egzekucyjnym, przy
zachowaniu odpowiednich gwarancji procesowych dla osób trzecich, które twierdzą,
że skierowanie egzekucji do określonego przedmiotu narusza ich prawa (art. 841 k.p.c.).
W projekcie proponuje się również zmianę brzmienia art. 8792 oraz uchylenie
art. 8793 k.p.c. i wprowadzenie jako zasady priorytetu elektronicznej licytacji ruchomości.
W takim ujęciu licytacja publiczna następowałaby jedynie na żądanie wierzyciela. Za taką
zmianą przemawia postępująca elektronizacja sądowego postępowania egzekucyjnego
oraz wzgląd na skuteczność egzekucji sądowej, bowiem zebrane w tym zakresie
doświadczenia wskazują na większą skuteczność licytacji elektronicznych.
Ponadto proponowane w projekcie zmiany mają na celu wprowadzenie w art. 8795 § 1
k.p.c. nowego sposobu uiszczania rękojmi. Ze względu na postępujący rozwój sposobów
płatniczych zasadne jest bowiem dopuszczenie możliwości uiszczenia rękojmi także
w formie tzw. preautoryzacji na karcie kredytowej lub debetowej, czyli tymczasowe
zablokowanie określonej kwoty na rachunku karty płatniczej, jeżeli umożliwia to system
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z ze. zm., dalej także k.p.c.
-- 2 of 7 --
3
teleinformatyczny (w tym przypadku za datę złożenia rękojmi będzie uznawać się dzień
zablokowania rachunku).
Proponowane zmiany art. 8796 k.p.c. zakładają określenie skutków zdarzającego się
w praktyce zakłócenia funkcjonowania (awarii) systemu teleinformatycznego
obsługującego licytację elektroniczną w trakcie trwania przetargu. W projekcie przewiduje
się, że jeśli zakłócenie funkcjonowania systemu nie zostanie usunięte przed upływem 24
godzin do zakończenia przetargu, termin zakończenia przetargu ulegać będzie odroczeniu
o jeden dzień roboczy.
Ponadto proponowane zmiany w zakresie licytacji elektronicznych ruchomości mają
również dotyczyć określenia w nowy sposób terminów przystąpienia do przetargu
(art. 8795 § 4 k.p.c.). W projekcie przewiduje się, że licytant, który ma obowiązek złożenia
rękojmi, zobowiązany jest przystąpić do przetargu najpóźniej na dwa dni robocze przed
rozpoczęciem przetargu, a jeśli nie ma on obowiązku składania rękojmi – aż do momentu
jego zakończenia (ułatwi to komornikowi ocenę spełnienia przez licytanta warunków
licytacji, decydujących o dopuszczeniu licytanta do udziału w przetargu).
Jeżeli chodzi o egzekucję z ruchomości, nowe proponowane przepisy (zmiana art. 8796
§ 2 k.p.c.) dotyczące licytacji elektronicznych wprowadzają zasadę, że w przypadku, gdy
do przetargu elektronicznego przystąpił tylko jeden licytant, przetarg ulega zakończeniu
po bezskutecznym upływie pięciu minut od chwili, w której zaofiarowano cenę nabycia
Z kolei w przypadku ruchomości wymienionych w art. 864 § 2 k.p.c. (ulegających łatwo
zepsuciu albo sprawowanie nad nimi dozoru lub ich przechowywanie powodowałoby
nadmierne koszty; gdy zajęto inwentarz żywy, a dłużnik odmówił zgody na przyjęcie go
pod dozór), to zgodnie z proponowaną zmianą (dodanie w art. 8796 k.p.c. § 2a), czas
trwania przetargu można skrócić do co najmniej dwóch dni, z zachowaniem warunków, o
których mowa w § 2.
-- 3 of 7 --
4
Jednocześnie informuję, że jeżeli chodzi o egzekucję z ruchomości, to obecnie nie są
planowane zmiany polegające na poszerzenie katalogu podlegających zajęciu składników
majątkowych. Katalog ten jest dość szeroki, a celem ustawodawcy było i jest
ukształtowanie postępowania egzekucyjnego w sposób umożliwiający zrównoważenie
przeciwstawnych interesów wierzyciela i dłużnika.
Wyrazem wspomnianego kompromisu między zasadą, że podstawowym celem
postępowania egzekucyjnego jest przymusowe zaspokojenie należności wierzyciela,
a potrzebą ochrony dłużnika poprzez zapewnienie mu minimum środków do egzystencji,
są przewidziane w przepisach postępowania egzekucyjnego wyłączenia spod egzekucji
(art. 829-839 k.p.c.), które mają na celu zapewnienie określonym osobom niezbędnych do
życia środków, ochronę dłużnika oraz jego rodziny ze względów humanitarno-społecznych
oraz gospodarczych.
Wyjaśniam jednocześnie, że obecnie ograniczenia egzekucji zawarte we ww. przepisach
są możliwe tylko przy egzekucji świadczeń pieniężnych. Przepisy te stanowią wyjątek od
zasady, że tytuł wykonawczy albo inny tytuł stanowiący podstawę egzekucji zgodnie z art.
776 k.p.c. stanowi podstawę prowadzenia egzekucji z całego majątku dłużnika.
Należy również wskazać, że przedmioty wymienione w ww. przepisach nie są wyłączone
z egzekucji świadczeń niepieniężnych, jeżeli egzekucja polega na odebraniu tych
przedmiotów.
Wyjaśniam także, że w przypadku zwolnień przedmiotowych w egzekucji ze składników
gospodarstwa rolnego, ich katalog jest dostosowany do rzeczywistości gospodarczej.
Zastosowane w przepisach rozwiązania, w tym użycie nieostrych klauzul, jest na tyle
elastyczne, aby organ egzekucyjny miał możliwość dostosowania procedury egzekucyjnej
do konkretnej skali produkcji oraz stopnia zaawansowania technologicznego,
uwzględnienia specyfiki danego gospodarstwa i profilu prowadzonej działalności.
-- 4 of 7 --
5
Ad 3
Na wstępie należy wskazać, że w ostatnich latach mamy do czynienia ze spadkiem
efektywności egzekucji, co jest wynikiem zakłócenia realizacji zrównoważonego poziomu
ochrony dłużnika i wierzyciela – na niekorzyść tego ostatniego. Jedną z przyczyn takiego
stanu jest między innymi fakt, iż ochronie przed egzekucją podlega cała kwota
minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 871 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks
pracy2), mimo że na przestrzeni ostatnich lat obserwowany jest stały wzrost minimalnej
płacy i przestała ona spełniać swoją pierwotną funkcję, związaną z zagwarantowaniem
dłużnikowi minimum bytowego.
Stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczące powyższych kwestii, w tym potrzeba
zmiany kwoty wolnej od egzekucji sądowej należności innych niż alimentacyjne
z minimalnego wynagrodzenia za pracę, zostało wyrażone m.in. w odpowiedzi z 7 lutego
2025 r. na dezyderat nr 53 Sejmowej Komisji do Spraw Petycji. Ministerstwo
Sprawiedliwości wskazało w niej m.in., że w ocenie resortu zmiana kwoty wolnej od
egzekucji wydaje się pożądana i to nie tylko z punktu widzenia wierzycieli i zwiększenia
efektywności egzekucji, lecz – co najważniejsze – również z perspektywy zasad równości
i sprawiedliwości społecznej.
Należy mieć jednak na uwadze fakt, że kodeks postępowania cywilnego, w zakresie
egzekucji z wynagrodzenia ze stosunku pracy, zawiera odesłanie do regulacji zawartych
w kodeksie pracy i dlatego ewentualna zmiana (w szczególności art. 971 k.p.) musiałaby
zostać dokonana właśnie w tej ustawie.
Wskazać również należy, że właściwym merytorycznie do oceny zasadności zmiany
przepisów regulujących ochronę minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz zakresu takiej
zmiany jest Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: MRPiPS).
2 Dz. U. z 2025 r. poz. 277, dalej także k.p.
-- 5 of 7 --
6
Wyjaśniam jednocześnie, Ministerstwo Sprawiedliwości zwróciło się w tej sprawie do
MRPiPS, które wskazało, że w najbliższym czasie nie planuje podejmowania prac nad
zmianą k.p. w zakresie kwoty wolnej od potrąceń.
Ad 4
Jak zostało wskazane w odpowiedzi na pytanie 2, projekt zmiany kodeksu postępowania
cywilnego zakłada wprowadzenie nowego sposobu uiszczania rękojmi. Proponowana
zmiana art. 8795 § 1 k.p.c. dotyczy dopuszczenia możliwości uiszczenia rękojmi także
w formie tzw. preautoryzacji na karcie kredytowej lub debetowej.
Aktualnie nie są planowane inne regulacje, nie jest jednakże wykluczone, że na kolejnym
etapie przygotowywania zmian k.p.c. ww. kwestia będzie przedmiotem analizy
i ewentualnych prac3.
Ad 5
Resort sprawiedliwości na bieżąco analizuje praktyczne funkcjonowanie obowiązujących
rozwiązań prawnych dotyczących egzekucji świadczeń alimentacyjnych, z uwzględnieniem
aktualnej sytuacji społecznej i gospodarczej, Z uwagi na powyższe, a także wierzycieli
ściągających swoje należności w trybie egzekucji sądowej - w kodeksie postępowania
cywilnego (art. 1081-1088) wprowadzone zostały rozwiązania mające na celu złagodzenie
nałożonych na nich obowiązków i rygorów ich niewykonania oraz przerzucenie na sądy
i komorników obowiązku działania z urzędu.
Jeżeli chodzi o działania mające na celu podniesienie ściągalności alimentów, a tym
samym poprawę sytuacji osób uprawnionych do alimentacji, to Ustawą z dnia 9 marca
2023 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. z 2023 r., poz. 614) zmodyfikowany został m.in. art. 1025 k.p.c., regulujący
kolejność zaspokajania należności z kwoty uzyskanej z egzekucji. Zgodnie
z obowiązującym brzmieniem przepisów, wymagalne należności alimentacyjne
3 MS prowadzi z Krajową Radą Komorniczą rozmowy dotyczące budowy systemu
teleinformatycznego obsługującego postępowania egzekucyjne i zabezpieczające, który będzie
wykorzystywał funkcjonalności akt cyfrowych będących elementem realizowanego projektu pod
nazwą Cyfrowy Sąd.
-- 6 of 7 --
7
zaspokajane są w postępowaniu egzekucyjnym przed wszystkimi innymi należnościami
(z wyłączeniem jedynie kosztów prowadzonej egzekucji).
Ponadto, w artykule 1025 dodany został § 1 pkt 21, który stanowi o konieczności
zabezpieczenia z kwoty uzyskanej z egzekucji tzw. funduszu żelaznego (są to należności
alimentacyjne przyszłe w wysokości stanowiącej równowartość minimalnego
wynagrodzenia za pracę za okres roku – na każdego wierzyciela prowadzącego egzekucję),
Ponadto w dodanym art. 1025 § 32 k.p.c. uregulowano, że sumy przypadające na poczet
należności alimentacyjnych niewymagalnych w dniu sporządzenia planu podziału
pozostawia się na rachunku depozytowym Ministra Finansów.
Wskazuję również, że w Ministerstwie Sprawiedliwości trwają obecnie analizy
ustawodawstwa innych krajów europejskich dot. egzekucji świadczeń alimentacyjnych,
których celem jest znalezienie innych, nieznanych polskiemu ustawodawcy rozwiązań
sprzyjających poprawie skuteczności egzekucji alimentów.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 7 of 7 --